Huy Đức - Cứu Một Nền Tư Pháp

  • Bởi Khách
    04/12/2014
    14 phản hồi

    Huy Đức

    danluank00009_0.jpg

    Hoãn thi hành án đối với Hồ Duy Hải là cần thiết vì những chứng cứ buộc tội Hải là chưa thuyết phục. Nhưng, điều quan trọng hơn là làm sao để có một trình tự tố tụng đảm bảo không lặp lại sai lầm.

    Chuyện Hồ Duy Hải luôn nhận tội trước cán bộ nhưng lại nói nhỏ vào tai mẹ và dì rằng mình oan, cho thấy, điều bị án này chịu đựng trong trại giam đôi khi còn khiến anh khiếp sợ hơn cái chết. Trước khi bàn việc tiến hành những thủ tục tố tụng khác, phải nhanh chóng đưa Hồ Duy Hải ra khỏi những nơi giam giữ thuộc quyền Công an Long An ngay.

    Nhanh chóng chuyển quyền quản lý các trại giam giữ cho Bộ Tư pháp thay vì để trong tay Bộ Công An. Cho dù có ký bao nhiêu công ước chống tra tấn, không ai có thể đảm bảo cảnh sát điều tra không dùng cực hình nếu việc giam giữ các nghi phạm vẫn ở trong tay những người nôn nóng lập công phá án.

    Các nhà báo theo dõi vụ án Năm Cam hẳn còn nhớ, trước khi xử, các bị cáo trong vụ án này được đưa từ trại giam khét tiếng Tiền Giang về Chí Hòa nhưng khi thẩm vấn cứ bị cáo nào phản cung là tối lại được đưa về Tiền Giang để sáng hôm sau ra Tòa lại cúi đầu nhận tội.

    Không ai có quyền kiểm điểm, hạ mức thi đua của các thẩm phán nếu bản án của họ bị tòa trên cải sửa trừ khi có bằng chứng các thẩm phán vi phạm tố tụng hoặc nhận hối lộ. Cách làm hiện nay và cơ chế bổ nhiệm nhiệm kỳ thẩm phán 5 năm đang đặt các thẩm phán vào một tình thế không còn khả năng độc lập.

    Sợ hãi án bị cải, sửa, ngay từ đầu các thẩm phán đã đồng hành cùng cơ quan điều tra và viện kiểm sát; khi hồ sơ chuyển sang tòa, các thẩm phán lại tuân thủ "luật bất thành văn" là chạy lên tòa trên "tranh thủ ý kiến". Như vậy, thay vì độc lập, chỉ tuân theo pháp luật, các thẩm phán đã bắt tay với viện, với điều tra viên và lôi kéo tòa trên cộng đồng trách nhiệm.

    Theo cách này, ngành tòa án sẽ có những con số đẹp (án ít bị cải, sửa hơn) nhưng mức oan sai thật - thì nếu không có áp lực kêu oan của gia đình (như trường hợp Hồ Duy Hải); thủ phạm thật không ra đầu thú (như trường hợp Nguyễn Thanh Chấn)... - chiếm tỉ lệ cỡ nào là không ai biết được.

    Nếu Việt Nam không tin tưởng vào bồi thẩm đoàn thì cũng nên điều chỉnh vai trò trong phiên tòa của các thành phần tham gia tố tụng. Thay vì các thẩm phán và hội thẩm cứ làm công việc buộc tội như hiện nay. Hãy để việc đó cho kiểm sát viên. Tòa và các hội thẩm nhân dân chỉ ngồi nghe, để phần thẩm vấn, buộc tội và bào chữa, cho kiểm sát viên và luật sư; thấy lập luận buộc tội của kiểm sát viên có cơ sở vững chắc hơn phần bào chữa của luật sư thì tuyên có tội và lượng hình; nếu thấy luật sư gỡ tội đáng tin cậy hơn thì tuyên vô tội.

    Đừng sợ người nghèo sẽ không thuê được luật sư giỏi. Nếu có một nền tư pháp tử tế, các đoàn luật sư độc lập sẽ tập hợp được những luật sư không cãi chỉ vì tiền. Như chúng ta thấy, ngay trong thời điểm bị gây khó dễ như hiện nay mà đã có không ít luật sư giỏi vẫn cãi miễn phí cho người nghèo, cho người bất đồng chính kiến vì thanh danh của mình niềm tin vào công lý.

    Chưa thể đòi hỏi tư pháp độc lập trong chế độ một đảng cầm quyền nhưng những điều trên đây là vẫn có thể bắt đầu để tránh những sai lầm chết người như những vụ Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang), Bùi Minh Hải (Đồng Nai)... và làm rõ trắng đen vụ Hồ Duy Hải.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    14 phản hồi

    Trần Hữu Cách viết:
    Huy Đức viết:
    Đừng sợ người nghèo sẽ không thuê được luật sư giỏi. Nếu có một nền tư pháp tử tế, các đoàn luật sư độc lập sẽ tập hợp được những luật sư không cãi chỉ vì tiền. Như chúng ta thấy, ngay trong thời điểm bị gây khó dễ như hiện nay mà đã có không ít luật sư giỏi vẫn cãi miễn phí cho người nghèo, cho người bất đồng chính kiến vì thanh danh của mình niềm tin vào công lý.

    Chưa thể đòi hỏi tư pháp độc lập trong chế độ một đảng cầm quyền nhưng những điều trên đây là vẫn có thể bắt đầu để tránh những sai lầm chết người như những vụ Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang), Bùi Minh Hải (Đồng Nai)... và làm rõ trắng đen vụ Hồ Duy Hải.

    Làm thế nảo để bắt đầu có được "các đoàn luật sư độc lập"?

    Bác Cách,

    Các đoàn luật sư độc lập, tôi đoán có lẽ tác giả muốn nói đến độc lập về tiền, về ... để họ dành ra một số thời gian vào mục đích công lý, về hoàn thiện tư pháp. Dĩ nhiên trong tinh thần này họ có thể độc lập luôn cả về chính trị, về ý thức hệ, về đảng phái.
    Giống như bên y khoa có những y tá, bác sĩ thiện nguyện vì mục đích chữa bệnh cho người nghèo.

    Làm thế nào để bắt đầu có được "các đoàn luật sư độc lập", đó là bài toán không dễ giải quyết ở VN. Vì trước hết các LS phải lo làm việc vì họ, vì gia đình họ. Kế đến là các LS đoàn bị đảng CS kiểm soát. Phải vận động các nhà hảo tâm đại gia, các nghệ sĩ nổi tiếng và giàu, đóng góp.

    Ở một số nước, các LS đoàn tổ chức luân phiên các tổ LS miễn phí ra tòa giúp người nghèo và chính phủ (bộ tư pháp) trả tiền cho các LS miễn phí này với giá rẻ. Đây là trách nhiệm tài chánh của chính phủ .
    Ngoài ta các tổ (nhà) tư pháp địa phương (maisons de justice) đều có các LS miễn phí để cố vấn.

    http://www.vos-droits.justice.gouv.fr/aide-a-lacces-au-droit-11952/consultation-gratuite-dun-avocat-20264.html

    Huy Đức viết:
    Đừng sợ người nghèo sẽ không thuê được luật sư giỏi. Nếu có một nền tư pháp tử tế, các đoàn luật sư độc lập sẽ tập hợp được những luật sư không cãi chỉ vì tiền. Như chúng ta thấy, ngay trong thời điểm bị gây khó dễ như hiện nay mà đã có không ít luật sư giỏi vẫn cãi miễn phí cho người nghèo, cho người bất đồng chính kiến vì thanh danh của mình niềm tin vào công lý.

    Chưa thể đòi hỏi tư pháp độc lập trong chế độ một đảng cầm quyền nhưng những điều trên đây là vẫn có thể bắt đầu để tránh những sai lầm chết người như những vụ Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang), Bùi Minh Hải (Đồng Nai)... và làm rõ trắng đen vụ Hồ Duy Hải.

    Làm thế nảo để bắt đầu có được "các đoàn luật sư độc lập"?

    Khâu thi hành án và sau thi hành án.

    1)Nền tư pháp hoàn chỉnh cần phải có thêm tòa án :
    -theo dõi thi hành án (không quản lý, Surveillance court)
    -giải quyết tranh chấp những gì trong thời gian thi hành án (và nếu có thể sau thi hành án).
    -các quyết định liên quan đến thi hành án

    Các tù nhân (cùng gia đình) phải có điều kiện và cơ hội đưa tranh chấp với trai giam ra tòa án chuyên trách

    2)Sau thi hành án : các trụ sở tư pháp địa phương hỗ trợ hội nhập xã hội

    Tất cả đều phải có thống kê cụ thể để theo dõi và đánh giá

    Tribunal de l'application des peines

    http://fr.wikipedia.org/wiki/Tribunal_de_l%27application_des_peines_%28France%29

    http://en.wikipedia.org/wiki/Surveillance_court

    Admin viết:
    Chào bác,

    Việc duyệt phản hồi trên DL do một nhóm nhiều người thực hiện, do đó có thể cách xử lý cũng khác nhau khi gặp bài vi phạm. Riêng cá nhân tôi chưa nhìn thấy bài nào bác bị tấn công "lú" này "lú" kia, nếu có xin bác chỉ ra giúp tôi để tôi xóa phản hồi cho công bằng.

    Mến,
    Huân

    Nguyễn Phú Trọng viết:
    Admin viết:
    Chào bác Nguyễn Phú Trọng, phản hồi của bác bị xóa vì bác bỏ bóng đá người, thay vì tranh luận vào đề tài bác quay sang nói đối phương mắc bênh Alzheimer. Đó không phải là cách trao đổi sòng phẳng.
    Nguyễn Phú Trọng viết:
    Nhưng danluan.org này xoá bài nhiều quá, hễ cứ ai đó không vừa ý ai đó thì xoá bài, nên không có hy vọng, khả năng để trao đổi ý kiến một cách sòng phẳng.

    Bác Admin,

    Thế khi người khác cứ nhất mực cho rằng tớ lú này lú kia thì sao? Đùa hay thật? Đâu là giới hạn?

    Tớ công nhận là phải có` giới hạn, thế nhưng cái giới hạn mà bác đã sử dụng có vẻ chủ quan quá, và không có công bố công khai, đã không được áp dụng công bằng.

    Tớ cũng chẳng thiết tha tranh cãi gì đâu trên danluan, tớ có nhiều việc khác phải làm thôi, đặc biệt là khi cuối năm như thế này. Tớ nghĩ bác cũng sẽ tự bào chữa thôi, và tranh cãi qua lại cũng không sẽ đi đến đâu.

    Thôi tớ đi đây,

    Bác Admin,

    Thỉnh thoảng reply còm của bác có nick Nguyễn Phú Trọng, tôi có xài chữ "lú" với mục đích giỡn vì TBT Trọng được cộng đồng mạng gọi là Trọng lú.
    Bác Admin search nick NGT và có thể xóa bớt những còm reply này.

    Bác có nick Nguyễn Phú Trọng,

    Cuối năm nhiều người bận, từ công sở cho đến trường học vì học sinh sinh viên thi học kỳ, thi cuối môn, ... giống như bác. Khoảng 25-31 tháng 12, lúc này tôi quởn hơn

    Chào bác,

    Việc duyệt phản hồi trên DL do một nhóm nhiều người thực hiện, do đó có thể cách xử lý cũng khác nhau khi gặp bài vi phạm. Riêng cá nhân tôi chưa nhìn thấy bài nào bác bị tấn công "lú" này "lú" kia, nếu có xin bác chỉ ra giúp tôi để tôi xóa phản hồi cho công bằng.

    Mến,
    Huân

    Nguyễn Phú Trọng viết:
    Admin viết:
    Chào bác Nguyễn Phú Trọng, phản hồi của bác bị xóa vì bác bỏ bóng đá người, thay vì tranh luận vào đề tài bác quay sang nói đối phương mắc bênh Alzheimer. Đó không phải là cách trao đổi sòng phẳng.
    Nguyễn Phú Trọng viết:
    Nhưng danluan.org này xoá bài nhiều quá, hễ cứ ai đó không vừa ý ai đó thì xoá bài, nên không có hy vọng, khả năng để trao đổi ý kiến một cách sòng phẳng.

    Bác Admin,

    Thế khi người khác cứ nhất mực cho rằng tớ lú này lú kia thì sao? Đùa hay thật? Đâu là giới hạn?

    Tớ công nhận là phải có` giới hạn, thế nhưng cái giới hạn mà bác đã sử dụng có vẻ chủ quan quá, và không có công bố công khai, đã không được áp dụng công bằng.

    Tớ cũng chẳng thiết tha tranh cãi gì đâu trên danluan, tớ có nhiều việc khác phải làm thôi, đặc biệt là khi cuối năm như thế này. Tớ nghĩ bác cũng sẽ tự bào chữa thôi, và tranh cãi qua lại cũng không sẽ đi đến đâu.

    Thôi tớ đi đây,

    Admin viết:
    Chào bác Nguyễn Phú Trọng, phản hồi của bác bị xóa vì bác bỏ bóng đá người, thay vì tranh luận vào đề tài bác quay sang nói đối phương mắc bênh Alzheimer. Đó không phải là cách trao đổi sòng phẳng.
    Nguyễn Phú Trọng viết:
    Nhưng danluan.org này xoá bài nhiều quá, hễ cứ ai đó không vừa ý ai đó thì xoá bài, nên không có hy vọng, khả năng để trao đổi ý kiến một cách sòng phẳng.

    Bác Admin,

    Thế khi người khác cứ nhất mực cho rằng tớ lú này lú kia thì sao? Đùa hay thật? Đâu là giới hạn?

    Tớ công nhận là phải có` giới hạn, thế nhưng cái giới hạn mà bác đã sử dụng có vẻ chủ quan quá, và không có công bố công khai, đã không được áp dụng công bằng.

    Tớ cũng chẳng thiết tha tranh cãi gì đâu trên danluan, tớ có nhiều việc khác phải làm thôi, đặc biệt là khi cuối năm như thế này. Tớ nghĩ bác cũng sẽ tự bào chữa thôi, và tranh cãi qua lại cũng không sẽ đi đến đâu.

    Thôi tớ đi đây,

    Chào bác Nguyễn Phú Trọng, phản hồi của bác bị xóa vì bác bỏ bóng đá người, thay vì tranh luận vào đề tài bác quay sang nói đối phương mắc bênh Alzheimer. Đó không phải là cách trao đổi sòng phẳng.

    Nguyễn Phú Trọng viết:
    Nhưng danluan.org này xoá bài nhiều quá, hễ cứ ai đó không vừa ý ai đó thì xoá bài, nên không có hy vọng, khả năng để trao đổi ý kiến một cách sòng phẳng.

    Tôi mới đọc từ trang Quê Choa một bài ở báo Lao Động kể về việc vận động thành công việc xin ngưng thi hành án với anh Hồ Duy Hải:
    http://bolapquechoa.blogspot.com/2014/12/hoan-thi-hanh-tu-hinh-phut-89-kich-tinh.html#more

    Bài báo đã phơi bày sự lệ thuộc vào đảng và chính quyền của toà án ở VN:

    1. Việc ông phó chánh án ở Long An ký giấy hõan thi hành án có lẽ do lệnh của CT nước (trên nguyên tắc, Ct nước có thể ký lệnh hoãn thi thành mà không cần ra lệnh cho toà án).

    2. Sau khi có lệnh hoãn thi hành án thì ban bí thư tỉnh uỷ Long An chỉ thị các cơ quan toà án họp báo để giải thích với báo chí.

    3. Khi các nhà báo tới Long An để nghe tin tức thì được biết viên chức toà án bận họp với các cơ quan (chính quyền? công an? tỉnh uỷ?) có lẽ để chuẩn bị cho cuộc họp báo vào ngày hôm sau.

    Việc hoãn thi hành án tử hình đối với anh Hồ Duy Hải là điều tích cực và đáng mừng. Tuy nhiên, trên nguyên tắc công lý, liệu có thể chấp nhận sự lệ thuộc của toà án vào hành pháp và đảng như cách làm hiện nay hay không?

    chuckn viết:

    Tất nhiên tam quyền phân lập (với thẩm phán toà án tại vị cho đến khi về hưu hoặc quá già không còn đủ minh mẫn, để ngày càng có đủ kiến thức luật pháp và kinh nghiệm xử án) là điều cần phải có để Toà Án có thể hoạt động một cách công minh bằng cách chỉ dựa vào luật pháp mà không chịu sự chỉ đạo từ bất kì ai khác. Tuy vậy điều bác Huy Đức đề nghị có thể thực hiện ngay được để đảm bảo giảm thiểu oan sai it nhất trong các vụ án hình sự.

    Tớ thì cho rằng bổ nhiệm thẩm phán, cho họ giữ chức đến khi về hưu hoặc quá già không còn đủ minh mẫn cũng tương đương như cho Đảng Cộng sản cầm quyền đến khi xây dựng xong chủ nghĩa cộng sản theo như điều 4 Hiêp pháp ở nước ta.

    Nhưng danluan.org này xoá bài nhiều quá, hễ cứ ai đó không vừa ý ai đó thì xoá bài, nên không có hy vọng, khả năng để trao đổi ý kiến một cách sòng phẳng.

    chuckn viết:
    Huy Đức viết:
    Nếu Việt Nam không tin tưởng vào bồi thẩm đoàn thì cũng nên điều chỉnh vai trò trong phiên tòa của các thành phần tham gia tố tụng. Thay vì các thẩm phán và hội thẩm cứ làm công việc buộc tội như hiện nay. Hãy để việc đó cho kiểm sát viên. Tòa và các hội thẩm nhân dân chỉ ngồi nghe, để phần thẩm vấn, buộc tội và bào chữa, cho kiểm sát viên và luật sư; thấy lập luận buộc tội của kiểm sát viên có cơ sở vững chắc hơn phần bào chữa của luật sư thì tuyên có tội và lượng hình; nếu thấy luật sư gỡ tội đáng tin cậy hơn thì tuyên vô tội.

    Tất nhiên tam quyền phân lập (với thẩm phán toà án tại vị cho đến khi về hưu hoặc quá già không còn đủ minh mẫn, để ngày càng có đủ kiến thức luật pháp và kinh nghiệm xử án) là điều cần phải có để Toà Án có thể hoạt động một cách công minh bằng cách chỉ dựa vào luật pháp mà không chịu sự chỉ đạo từ bất kì ai khác. Tuy vậy điều bác Huy Đức đề nghị có thể thực hiện ngay được để đảm bảo giảm thiểu oan sai it nhất trong các vụ án hình sự.

    Quan điểm của Huy Đức có vẻ nghiêng về hệ thống xét xử theo lối đối nghịch (adversary system) của Mỹ, với quan toà hay bồi thẩm đoàn lắng nghe hai bên công tố và luật sư cùng tranh cãi về các bằng chứng buôc tội và quyết định. Khác với hệ thống đối nghịch là hệ thống xét xử bằng thẩm vấn (inquisitorial system), với công tố buộc tội và thẩm phán trực tiếp xác minh bằng cớ do công tố đưa ra bằng cách trực tiếp đặt câu hỏi cho bị can (có luật sư trợ giúp) để tìm hiểu sự thật và quyết định bản án. Hệ thống thẩm vấn được áp dụng rộng rãi ở nhiều nước, kể cả các nước ở lục điạ Âu châu. VN cũng được coi như áp dung hệ thống thẩm vấn.

    Cả hai hệ thống xét xử (adversary và inquisitorial) nếu áp dụng đúng đắn và theo nguyên tắc phân quyền thì đều có thể đạt tới công lý như nhau. Khi không có phân quyền thì thẩm phán ở toà án theo hệ thống nào cũng có thể bị mất sự độc lập đưa tới việc xét xử thiếu còn phân minh. Thí dụ, nếu việc xét xử ở VN được tổ chức theo hệ thống adversary, đảng CSVN cũng vẫn có thể ra lệnh cho thẩm phán quyết định theo một hướng nào đó.

    Hơn nữa, sự độc lập và năng lực của luật sư là yếu tố cần thiết cho bất cứ hệ thống nào. Nhưng luật sư ở VN không có sự độc lập cần thiết để đóng góp vào việc đi tìm công lý. Hiện tại chính quyền không những khống chế sinh hoạt của tổ chức luật sư, mà còn qui định luật sư bào chữa phải được sự chấp thuận của toà án. Đây là một sự vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc phân quyền, sự độc lập của luật sư bào chữa, và nhân quyền (quyền bào chữa được bảo vệ bởi Điều 11 tuyên ngôn quốc tế nhân quyền).

    Tóm lại, nguyên tắc phân quyền được đề ra để bảo đảm sự độc lập cần thiết của các chức năng trong xã hội nhằm tạo công bằng và ngăn ngưà lạm quyền. Do đó, không thể bảo đảm công lý trong một xã hội không được tổ chức trên nguyên tắc phân quyền.

    Huy Đức viết:
    Nếu Việt Nam không tin tưởng vào bồi thẩm đoàn thì cũng nên điều chỉnh vai trò trong phiên tòa của các thành phần tham gia tố tụng. Thay vì các thẩm phán và hội thẩm cứ làm công việc buộc tội như hiện nay. Hãy để việc đó cho kiểm sát viên. Tòa và các hội thẩm nhân dân chỉ ngồi nghe, để phần thẩm vấn, buộc tội và bào chữa, cho kiểm sát viên và luật sư; thấy lập luận buộc tội của kiểm sát viên có cơ sở vững chắc hơn phần bào chữa của luật sư thì tuyên có tội và lượng hình; nếu thấy luật sư gỡ tội đáng tin cậy hơn thì tuyên vô tội.

    Tất nhiên tam quyền phân lập (với thẩm phán toà án tại vị cho đến khi về hưu hoặc quá già không còn đủ minh mẫn, để ngày càng có đủ kiến thức luật pháp và kinh nghiệm xử án) là điều cần phải có để Toà Án có thể hoạt động một cách công minh bằng cách chỉ dựa vào luật pháp mà không chịu sự chỉ đạo từ bất kì ai khác. Tuy vậy điều bác Huy Đức đề nghị có thể thực hiện ngay được để đảm bảo giảm thiểu oan sai it nhất trong các vụ án hình sự.

    Huy Đức viết:
    Chưa thể đòi hỏi tư pháp độc lập trong chế độ một đảng cầm quyền nhưng những điều trên đây là vẫn có thể bắt đầu để tránh những sai lầm chết người như những vụ Nguyễn Thanh Chấn (Bắc Giang), Bùi Minh Hải (Đồng Nai)... và làm rõ trắng đen vụ Hồ Duy Hải.

    Trong đọan trích dẫn trên đây, lập luận của Huy Đức không hợp lý. Sự độc lập của tư pháp phải là một yếu tố cần (nhưng chưa hẳn là đã đủ) để tránh các sai lầm. Hiện nay, lãnh đạo toàn diện của đảng CSVN khiến các hoạt động của ngành tư pháp cũng như các quyết định của các viên chức của ngành tư pháp không có được sự đôc lập cần thiết cho viêc xét xử công minh.

    Theo nguyên tắc tam quyền phân lập, thẩm phán (trực thuộc tư pháp) phải được độc lập với chính quyền (công an và công tố). Nhưng ở VN, thẩm phán, công tố và công an đều do đảng lãnh đạo và bổ nhiệm, đưa tới kết quả là các việc làm của toà án và công tố hay công an phải theo quan điểm của đảng CSVN chứ không hẳn là theo công lý.

    Theo một phúc trình về nhân quyền ở VN, thẩm phán, công tố viên và viên chức đảng thường họp để thảo luận phương án cho những vụ kiện (It has been frequent practice for judges, prosecutors and party officials to meet and discuss the resolutions of pending cases (Vietnamese Committee on Human Rights, 2011 -
    http://www.queme.net/eng/doc/Crime_and_Punishment_in_Vietnam.pdf).

    Các quyết định của thẩm phán còn có thể bị ảnh hưởng bởi "luật pháp qua điện thoại" khi một viên chức của đảng hay chính quyền gọi điện thoại cho thẩm phán và bảo phải ra phán quyết như thế nào (Court decisions are also influenced by so-called "telephone law" thereby a party or government official calls a judge and tells him what to decide (Global Integrity Report, 2009 - http://report.globalintegrity.org/Vietnam/2009).

    Đồng thời với sự lãnh đạo toàn diện của đảng CSVN, cách tổ chức hệ thống xét xử đặt nặng quyền lực của công an và công tố cũng là nguyên nhân đưa đến việc viên chức ngành công an có quyền vi phạm luật pháp mà không bị trừng phạt.

    Trong các chế độ có phân quyền, cảnh sát có quyền bắt giữ (arrest) hay khám xét (search) trong trường hợp phạm pháp quả tang. Ngoài các trường hợp này thì phải có trát của toà án(court warrant) mới được bắt hay khám xét.

    Theo luật tố tụng hình sự ở VN, cả công an, kiểm sát, và toà án đều có quyền ra lệnh bắt giữ hay khám xét. Đây là tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi" đưa đến tình trạng công an hay kiểm sát (đều thuộc hành pháp) muốn bắt ai, khám ai, giam ai cũng được.

    Đối với trường họp tạm giam (pre-trial detention) trong thời gian điều tra, ở các nước có tam quyền phân lập, chỉ có toà án (thẩm phán) mới có quyền ra lệnh tạm giam. Cảnh sát chỉ có quyền giam giữ tối đa 72 tiếng (3 ngày) và trong thời gian này, toà án phải ra quyết định tạm giam hay cho tại ngoại hậu tra.

    Ở VN, luật tố tụng hình sự cho phép cảnh sát và kiểm sát được quyền ra lệnh tạm giam tới 3 tháng và được xin gia hạn tạm giam tới hai lần nếu cần thiết cho việc điều tra. Đây cũng là tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi." Một nghiên cứu về quy trình điều tra và xét xử tội phạm ở VN có nhận xét như sau (1):

    Trích dẫn:
    Due to a lack of emphasis on the principle of separation of powers, the rules on bail and preventive measures, which give procurators and chiefs of law enforcement the authority to decide on bail or pre-trial detention, cause serious conflicts of interest and are inconsistent with the International Covenant on Civil and Political Rights (Article 9.4)

    .
    (tạm dịch: vì thếu sự nhấn mạnh vào nguyên tắc phân quyền, các qui định về tại ngoại và biên pháp phòng ngừa vốn cho phép công tố và trưởng công an có quyền quyết định tại ngoại hay tạm giam gây ra tình trạng mâu thuẩn quyền lợi và đi ngược lại với Điều 9 của Qui Định Quốc Tế về Quyền Dân Sự và Chính Trị).

    Cũng trong nghiên cưú kể trên, chỉ vì thiếu phân quyền, công tố còn có quyền giám sát công việc và quyết định của toà án (The procuracy plays a double role, working as a prosecutor while also reviewing the work and decisions of the court).

    Thừ hỏi còn có mâu thuẩn quyền lợi nào lớn hơn? Và trong một cơ chế như thế, thì oan sai là điều đương nhiên vì công an và công tố có quyền quá lớn. Do đó, để tránh oan sai, trước hết phải có phân quyền và xoá bỏ điều 4 trong hiến pháp.
    ______

    (1)Bui, H. N. (2010). Crime and punishment in Vietnam. In D. Chu & H. Haye (Eds.), Crime and Punishment Around the World, Volume 3 (pp. 286-299). Santa Barbara, CA: ABC Clio

    Nguyễn thanh Chấn, Bùi minh Hải có thể oan sai nhưng vụ này - Hồ Duy Hải- tử tội chắc chắn là không và phải "ngủm". Bởi tên sát nhân (thật) đã chi mạnh quá, bạo quá đến độ vật chứng phải ra chợ mua để đưa vào vụ án. Người ta đồn sát nhân có thể là một đại gia hoặc một đại quan. Vết máu thì không đủ lượng để thẩm định, vật chứng thì mua ngoài chợ...Tất cả những cái đó thì được cho là không quan trọng...Ô hô..Có người nói tiền không mua được tất cả nhưng nếu có rất, rất, rất nhiều tiền cỡ đại gia hay đại quan thì sẽ mua được tất tần tật. Không tin thì hỏi Công Lý mà xem !