Xécgây Cudơmích - Người Việt Nam không biết đùa

  • Bởi Mắt Bão
    27/11/2014
    5 phản hồi

    Xécgây Cudơmích


    Ảnh này do tự tay "Người lang thang cuối cùng" chụp ngày 6/11/2007 ở Quảng trường Đỏ. Film Kodak ProImage 100, Nikon F5, AF-D 24-85mm f/2.8-4 Macro

    Từ người Việt Nam không biết đùa…

    Nhờ Google mà tìm kiếm với cụm từ khóa “Quan chức Việt Nam không thích đùa + BBC” thì tìm thấy ngay bài đó trên BBC tiếng Việt. Bài báo phản ánh về việc một số báo mạng bị phạt vì đăng bài “Nhất quỷ nhì ma”, những trò vẽ bậy vào sách của học sinh.


    Hình từ những bài báo
    bị "treo giò"

    Mình thì cũng có vẽ bậy vào sách thời đi học, nên xem bài báo vừa cười khoái chí, thú vị, vừa thấy tội nghiệp cho người Việt Nam ta. Người Việt Nam ta nhìn chung không biết đùa, không có khiếu hài hước, chẳng cứ gì quan chức.

    Hồi đi học phổ thông, bất cứ quyển sách giáo khoa nào cũng học trò có thể vẽ được, râu ria, tóc tai, rồi Lênin cầm súng, Lê Hồng Phong ăn mặc như truyện Kim Dung tay cầm giáo mác, là chuyện “muỗi”. Các giờ học không phải giờ nào cũng thú vị, và chuyện buồn chán trong giờ học cũng hoàn toàn không hiếm. Mình là còn đỡ, vì được học vẽ từ nhỏ, nên hay vẽ ra bàn, vẽ ra giấy nháp, ít vẽ vào sách. Còn thì vẽ vào sách với đại đa số các ông quỷ sứ, rất phổ biến. Thời phổ thông còn có một cô giáo trong trường chúng nó đặt tên là cô Niutơn (và cô cũng dạy lý), vì cô có mái tóc xù giống hệt bộ tóc giả, và mặt mũi cũng rất giống nhà bác học vĩ đại. Cái tên nổi tiếng đến mức, về sau học sinh ít đứa nhớ được tên cô, chỉ những lớp nào cô đứng lớp trực tiếp hoặc chủ nhiệm mới nhớ được thôi. Cô biết thừa cái “nick name” của mình mà nào có làm gì được, cười vui thôi chứ có gì đâu. Thời ông em trai đi học phổ thông, có lần vừa mắng nó, vừa nhịn cười vì nó dùng kéo cắt cái đầu của Cố thủ tướng Võ Văn Kiệt, ghép vào cái thân cởi trần của một lực sỹ nào đó, y như vụ bìa sách luật có diễn viên Công Lý vừa qua vậy. Mắng cậu ta không phải vì gì cả, mà chỉ lo là xã hội vẫn còn có cái nhìn khắt khe với chuyện đó, có thể xảy ra những chuyện bất lợi cho nó. Tuyệt đối không có “nâng cao quan điểm” gì trong chuyện này cả.


    "Lênin" rất vui vẻ
    với đồng nghiệp "Nikolai II"

    Lên đại học, có lần nghịch dại viết bậy vào cuốn… Lịch sử Đảng, toàn những câu rất “phản động” như “Sài Gòn ơi tôi mất người như người đã mất tên…” ai dè, gặp đúng ông thày giáo trẻ và có lẽ, không được bình thường cho lắm, túm được và gầm rít, “nâng cao quan điểm”, dọa lôi PA25 (an ninh tư tưởng văn hóa gì đó) vào làm việc. Sinh viên vừa rời ghế phổ thông, bị dọa sợ run cầm cập. Bây giờ nhìn lại thì cả thày lẫn trò đều trẻ con.

    Vậy chúng ta nên nhìn nhận chuyện này như thế nào? Thày cô có dạy chưa hấp dẫn thì chúng nó mới buồn chán mà vẽ bậy. Còn với những trường hợp “sáng tạo có tính nghệ thuật” vẽ hẳn ra giấy nháp hay như ông em trai, thì phải chăng nên khuyến khích theo hướng phát triển tài năng? Bằng chứng là mình đã có những định hướng thích hợp và bây giờ cậu ta đã trở thành một họa sỹ đồ họa có tài, tất nhiên bây giờ hắn cắt ghép bằng Photoshop.

    Còn với báo chí vụ “vẽ râu cho nhà văn Kim Lân”, phạt tiền và “treo giò” một thời gian, cũng xứng đáng. Nên tập trung hơn vào những tin bài giá trị, hơn là xu hướng lá cải rẻ tiền.

    … đến trên Quảng trường đỏ có mấy ông Lênin


    Thân ái

    Bên Nga chục năm gần đây mới có, chứ ở Phương Tây thì đã có từ lâu rồi, việc một người nào đó hao hao giống một nhân vật kiệt xuất của nhân loại, ăn mặc giống giống, ra chỗ công cộng cho khách du lịch chụp ảnh chung đã có từ rất lâu.


    "Biểu tượng của hòa bình thế giới"

    Trên Quảng trường Đỏ có khoảng hai, ba ông Lênin như thế. Nhiều nhất là Stalin, có đến 4, 5 ông. Có hai tổng thống Vladimir Putin, một ông cao hơn, một ông nhang nhác, ông cao hơn thì gày, giống hơn, ông tầm tầm về chiều cao thì lại đậm người không giống lắm. Cá biệt có một Các Mác, một Hitler và một Mao Trạch Đông. Mao thì tuyệt đối không giống, còn Hitler thì khá giống. Để hấp dẫn khách du lịch, họ cũng học các động tác rất giống nguyên mẫu, nhất là Lênin và Putin. Ông “Putin cao”, giống cả dáng đi hơi lắc lắc người và một tay ít cử động. Nhìn chung là rất thú vị. Suýt quên, ông giống nhất và có một mình ông ấy đóng vai đó, là Sa Hoàng Nikolai đệ nhị.

    Buổi trưa, họ nghỉ ngơi và quan hệ của họ rất thân ái bất chấp ý thức hệ, và những bi kịch lịch sử, chứ không phải cứ Mác là chơi với Lênin, Stalin đâu. Họ vui vẻ, cười nói, nhiều hôm cùng uống bia với nhau…


    "Putin cao"

    Có lần post một bức ảnh “ông Lênin” (đóng giả) say rượu nằm ngủ ngoài bãi cỏ vườn hoa lên Facebook, ngay lập tức có những người comment ngay, đó là “phỉ báng lãnh tụ”, mặc dù ngay người Nga họ chụp ảnh xong, họ chú thích rất hài hước: “Trật tự nào, Lênin đang ngủ…” (“Тихо! Ленин спит”) Ngay cả từ hôm qua, trên một group Facebook mình post tấm ảnh năm 2007 chụp 4 ông Lênin, Sa hoàng Nikolai, Stalin và Mao lên một group liên quan đến Nga, cũng có ý kiến cho rằng group “bài Nga.” Trong khi đó bên Mátxcơva, tổng thống Putin “thật” hoàn toàn không có ý định ra Quảng trường Đỏ xử lý hai cái “gã mạo danh” kia.

    Trong cuộc sống thường ngày, những người không biết đùa, không có khiếu hài hước, thường rất khổ. Họ hoang mang và khổ sở đến cùng cực khi không hiểu những câu đùa của bạn bè xung quanh. Họ đem chuyện đó dằn vặt và thậm chí giận dỗi bạn bè.

    … tại sao vậy?


    "Hitler" quyết định đến dự một lễ meeting của Đảng Cộng sản Nga. Trong ảnh là Zhirinovsky đang phát biểu

    Tại chúng ta từ lâu quen thần thánh hóa, vĩ nhân là phải vĩ đại như Thánh và bất khả xâm phạm từ sự đàm tiếu. Thực tế, vĩ nhân là do chúng ta dựng lên thôi, chứ người ta là những người bình thường mà. Như bài báo của BBC viết, với những người Phương Tây, không được giới truyền thông hài hước đụng đến, có khi lại tự cảm thấy thiệt thòi. Ngay cả ở thế kỷ 21 quan chức Việt Nam vẫn muốn cấm đụng đến vĩ nhân này, quan chức khác… y như kiêng phạm húy thời phong kiến vậy.

    Cũng cần phân biệt việc thể hiện hình ảnh của một cá nhân nào đó một cách hài hước và có văn hóa, nó khác với việc tự tao xì-căng-đan của các ngôi sao sâu-bít Việt Nam nói riêng và cả thế giới nói chung nhé, khác nhiều lắm. Hài hước, bao giờ cũng phải có trí tuệ trong đó, còn nếu không thì sự tục tĩu, đúng là bôi xấu rồi đấy.

    Và chuyện những tượng đài.

    Gần đây ở một thị trấn Kostroma nước Nga, có hai ông bợm nhậu, sau khi nhậu sương sương tới tầm, quyết định đội cho lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân một chiếc mũ cátkét, đúng kiểu ưa thích của Người lúc sinh thời. Đáng tiếc, chắc cũng do lý do vodka, họ đã làm rơi cái đầu của lãnh tụ và chính quyền bắt buộc xử phạt hai fan hâm mộ bằng tiền để khắc phục hậu quả (Ảnh.) Lại gần đây nữa, ở Ucraina, Mông Cổ… người ta giật đổ tượng Lênin. Nhiều người ở Việt Nam lên án chuyện đó, cũng phải thôi. Khi mà người ta gắn bó quá lâu với những tư tưởng được nhắc đi nhắc lại cũng là “quá” nhiều lần, thì người ta sẽ không chấp nhận được điều đó. Vì giật đổ bức tượng, là giật đổ hình tượng trong lòng những người còn gắn bó với nó, còn những người đang giật, thì cũng chính là muốn giật đổ những hình tượng trong lòng mình mà bây giờ, không còn yêu quý nữa và thậm chí thù ghét. Như thế, giật đổ bức tượng, một bức tượng bằng vật chất, chính là cuộc chiến của cái “Tâm” con người.


    Lãnh tụ không nhận được món quà mũ cátkét vì không may,
    Người bị rơi mất cái đầu

    “Phật tại tâm” – Đạo Phật không đặt nặng vào việc phải xây chùa to, tượng lớn đẹp, mà đặt con người đối diện với vị Phật trong tâm mình, dần dần nhận ra và hiểu mình và vị Phật đó, là một. Nếu hiểu được như thế, thì việc có bức tượng hay không có bức tượng, nào có ý nghĩa gì đâu?

    Lênin cũng là người thiệt thòi vì ông “bị” dựng tượng quá nhiều và quá to ở rất nhiều nơi, ông không có lỗi trong chuyện đó.


    Thời Liên Xô, người ta đã chở Người đi như nguyên thủ quốc gia như thế này

    Cuộc họp của hai lãnh tụ có vẻ căng thẳng...

    Việt Nam là nước tự hào đem các dây chuyền sản xuất mì gói
    sang Nga, để lãnh tụ có thể dùng bữa, kèm theo một chai bia

    "Stalin", "Lênin" và "Putin"

    Không hiểu "Lênin" nói gì mà "Các Mác" vui thế.
    Tay Người cầm cuốn "Tư bản"

    "Lênin", "Yeltsin" và "Hitler"

    "Lênin" với "anh em sinh đôi nhà Stalin"

    "Stalin" đi mua bánh gatô

    Hai lãnh tụ này thì hơi bị béo phì

    Chuẩn bị bước lên "sân khấu" từ tàu điện ngầm

    "Anh em sinh đôi nhà Stalin"

    Đã bảo là rất thân ái mà!

    Dặn dò gì đây?

    Đến cái tẩu cũng rất đặc trưng Stalin

    “Trật tự nào, Lênin đang ngủ…”
    (“Тихо! Ленин спит”)

    Tham gia thảo luận trên Facebook tại đây

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    5 phản hồi

    Khi nào thì nước ta mới có các bác Hồ, bác Mao, anh Ba Duẩn, cụ Giáp ... ra đứng đường như ở bên Nga ? Đến lúc ấy, tôi mới tin là người Việt Nam (CS) biết đùa.

    Tuan34344 viết:
    Người Việt thích xem phim hài kiểu Jackie Chan hay của các chú Ba, các chú Hàn khác, nhưng họ sẽ không thích - và có thể không hiểu - cái tính hài hước của các phim như Woody Allen hay Monty Python.

    Tính hài hước là phẩm chất gợi nên cảm giác, tri giác về sự lố bịch, lố lăng (ludicrous), hoặc điều tréo ngoe ngớ ngẫn, nghịch lý đến mức phi lý (absurdly incongruous).

    Tính cách hài hước là năng lực (tinh thần) phát hiện, thể hiện, nhận thức, thưởng thức phẩm chất hài hước.

    Có thể dân VN đa số có tính cách hài hước nhưng chủ yếu là ưa chuộng hài 'cảm xúc', tiêu biểu là các màn 'tấu hài', chủ yếu dùng giọng điệu, cử chỉ 'dị thường' nhằm trình diễn mặt lố bịch, lố lăng của tính hài hước. Mặt khác, hài 'lý trí' nghiêng về tình huống kịch tính trong diễn xuất, thể hiện nhằm nêu bật khía cạnh tréo ngoe, nghịch lý của tính hài hước, không cường điệu lên gân, không hoạt náo ồn ào, nhưng thật 'dở khóc dở cười' với dư vị rất sâu đậm.

    Nước ta có cả một kho tàng truyện tiếu lâm, cứ xem các truyện tiếu lâm xong thì hãy kết luận là người Việt Nam có thích đùa hay không. Các truyện tiếu lâm khuyết danh ngày trước đem cả vua, cả sư sãi và cả thần thành ra làm trò cười. Cũng có cái cười làm cho người này hả hê vui vẻ, nhưng lại làm cho người khác tức tối căm giận. Những cái cười tham thúy thế mới có giá trị. Coi cái cười như một vũ khí đấu tranh.
    Còn những người CS thì không thích cười đùa và lại còn căm ghét cả cái cười đùa, vì họ không biết hài hước. Có người đã nói "người hài hước là người thông mình" Chẩng biết những người CS không biết hài hước lại căm ghét cả những cái hài hước thì họ là người như thế nào? Chỉ thấy sở trường của họ là là lừa dối và dùng dùi cui và còng số 8 thôi.

    Bà Zoe Lofgren, nghị sĩ người Mỹ đã nói: "...Thì đó là cái mà những người cộng sản ghét nhất. Khi nào người dân bắt đầu cười nhạo họ là khi họ bắt đầu phải lo sợ."
    Thế thì dân ta cứ thả phanh cười nhạo đi, thế nhưng lại không thấy người nào biết cười nhạo cả. Hóa ra cười cũng khó.

    Có thật là người Việt không thích hài hước không?
    Tôi tin điều này là đúng: đảng viên CS, và nhất là các viên chức chính quyền CS thiếu tính hài hước nếu so sánh với các viên chức chính quyền tại đa số các nước không CS (trừ Đức Quốc Xã, Phát-Xít Ý, và Vatican).

    Nhưng vấn đề của bài này là đi so sánh chuyện dân Nga (hay Ucraina, Mông Cổ) diễu cợt các tay trùm CS vào lúc nước Nga đã dẹp chế độ CS và chuyện người Việt sống dước chế độ CS không dám châm chọc Bác và Đảng.
    Lấy một thí dụ khác: ở các nước Hồi giáo bây giờ ai mà xúc phạm đến danh tánh của Mohammed thì có thể bị xử tử. Ngay cả chỉ vì chuyện một hoạ sĩ người Đan Mạch vẽ hí hoạ Muhammed (năm 2005) mà đã gây ra bạo động khiến gần 200 người bị chết. Để ý là nhiều nước Hồi giáo có chế độ gần như thần quyền. Còn tại các nước Âu Mỹ bây giờ, nhất là châu Âu, người ta có thể diễu cợt Thượng Đế, Jesus và Giáo hoàng nhưng không phải mang vạ vào thân gì cả, chỉ vì các chế độ dân chủ ấy áp dụng chính sách tách rời quyền lực chính trị ra khỏi tôn giáo, và người dân ở đấy cũng có một nền văn hoá phát triển cao hơn so với dân Ả Rập hay Hồi giáo.
    Không thể đem so sánh như vậy rồi bảo rằng dân Ả Rập không có khiếu hài hước được như người da trắng.


    Vấn đề thứ hai là cái kiểu hài hước được mô tả qua bài này là lối hài hước nhạo báng, vẽ râu, bắt chước bộ tịch của người khác. Nếu người nào đó mà không hưởng ứng kiểu châm chọc ấy thì chưa thể kết luận là người ta thiếu tính hài hước. Tôi biết có khối anh hề người Việt (ngay cả ở Cali) chuyên diễu nhảm nhí, huỵch toẹt (off-color humor) múa rối tay chân, nhạo người thiểu số hay phụ nữ, nói chuyện tình dục, cầu tiêu, chưa nói hết chuyện đã nhe răng cười nham nhở. Nếu tôi không cười theo các người ấy thì không có nghĩa là tôi không thích hài hước. Có rất nhiều kiểu hài hước, rất nhiều tay hề của Anh hay Âu châu vừa kể chuyện vui mà vẫn giữ nét mặt tỉnh bơ (deadpan), hay là diễu kiểu "dry humor" thoạt nghe qua chẳng thấy gì vui nhộn hay giống như đang diễu cả, nhưng chủ tâm của người diễu là mỉa đời, hay nói mỉa. Đấy là một lối hài hước khác.
    Người Việt thích xem phim hài kiểu Jackie Chan hay của các chú Ba, các chú Hàn khác, nhưng họ sẽ không thích - và có thể không hiểu - cái tính hài hước của các phim như Woody Allen hay Monty Python.