Nguyễn Văn Tuấn - 99% người Việt không đọc báo giấy?

  • Bởi Admin
    23/11/2014
    7 phản hồi

    Nguyễn Văn Tuấn

    Đọc những con số thống kê rất ấn tượng và không ấn tượng. Việt Nam hiện đang có 838 "cơ quan báo chí" với 1111 ấn phẩm (số liệu của Bộ 4T, tính đến ngày 26/12/2013). Trong số này có 70 tờ báo điện tử, 19 tạp chí điện tử, 265 trang thông tin điện tử. Đây là con số thoạt đầu nghe qua cũng ấn tượng.

    Buồn cười một điều là khi giới quan sát nước ngoài phê bình VN không có tự do báo chí, thì các quan chức giãy nảy lên phản bác. Cách họ làm là đem mấy con số thống kê về số tờ báo ra để phản bác. Nhưng đó là kiểu phản bác rất lạc đề. Người ta phê phán rằng anh không có tự do báo chí (chứ người ta đâu có phê phán anh có ít tờ báo), nhưng anh lại nói "tôi có nhiều tờ báo"! Nhưng trong thực tế thì hơn 800 tờ báo đó chỉ có 1 ông tổng biên tập, và do đó tất cả đều cung cấp một thông tin có chọn lọc và nói cùng một giọng điệu.

    Điều không ấn tượng là con số phát hành. Tất cả những tờ báo có số phát hành cao nhất đều là từ miền Nam (như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Công An TPHCM, v.v.). Nhưng ngay cả những tờ này số phát hành cao nhất cũng chỉ 200 ngàn bản/ngày! Dân số VN là khoảng 90 triệu người, và trong số này khoảng 77 triệu người (85%) biết đọc. Hãy cho là có 200 ngàn người đọc, và có 5 tờ như thế thì cũng chỉ có khoảng 1 triệu người đọc báo giấy. Như vậy, số người Việt không đọc báo giấy hàng ngày phải lên đến con số 99%!

    Tôi nghĩ điều này chắc đúng. Kinh nghiệm của tôi ở dưới quê thì hầu như không có báo giấy. Ở xã thì chắc chắn không có báo. Thị tứ cũng không có báo giấy. Phải ra tận huyện mới có 1 sạp báo duy nhất, và cũng chỉ bán báo cũ. Ra tỉnh (thành phố) thì cũng chỉ có khoảng 5 sạp báo, và toàn là những tờ như báo loại "cướp giết hiếp" (như Công An, An Ninh Thế Giới chẳng hạn). Do đó, có thể nói rằng người VN là cộng đồng rất mù thông tin. Mù thông tin là điều kiện rất lí tưởng để bị những kẻ bất lương lường gạt.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    7 phản hồi

    Thực ra, không đọc báo giấy cũng là theo đúng trào lưu quốc tế của báo điện tử. Khi đi tham quan các nước, tớ đều thấy các nước đều có trào lưu giảm báo giấy, nhưng triển khai mạnh báo điện tử, online:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Decline_of_newspapers

    Trào lưu này làm cho việc kiểm duyệt, cấm ra báo giấy, báo tư nhân trở thành lỗi thời. Cụ thể ở nước ta, citizen journalism à la Dân Làm Báo, basam.info, ..., ngay cả facebook cũng trở thành nguồn thông tin trái chiều de facto, nhưng song hành với nguồn thông tin lề phải của Đảng và Nhà nước ta.

    Với tình hình nợ công ngày càng tăng, Đảng và Nhà nước ta phải nghĩ cách giảm biên chế công nhân viên chức, do đó việc giảm nhân sự các báo là điều đương nhiên, chỉ là sớm hay muộn thôi. Báo hại, báo đời thì ai đọc làm chi? để lại làm gì?

    Ngành báo chí của VN sẽ tiến hóa đến giai đoạn phát tự do thôi. Như đa số loại báo VN ở Mỹ, và 1 phần báo Mỹ. Mỗi tuần họ thuê người đi phát từng nhà kèm với tờ quảng cáo in sẵn của công ty, cửa hàng, nhà hàng náo đó.
    Chủ yếu là nơi nào cần quảng cáo sẽ tài trợ cho ban biên tập 1 thời gian nào đó để họ in quảng cáo của mình, còn ban biên tập kèm thêm các bài viết mà xã hội quan tâm.
    Ở Mỹ đa số báo chí họ sống nhờ quảng cáo. Chúng ta cũng thấy mấy web như yahoo, google, facebook ...họ ko thu phí người dùng, chỉ thu phí quảng cáo mà họ giàu quá chừng.

    Giáo sư Tuấn nói thế nào ấy, có lẽ GS Tuấn ở nước ngoài nên chưa biết rõ tình hình báo chí trong nước. Ở Trong nước có nhiều người ngày nào cũng đi tìm mua báo, mua là một chuyện, còn đọc là một chuyện khác. Người ta không chỉ mua một tờ, mà người ta mua cả cân, đó là những người chè nát chai. Hồi còn bao cấp thì có người ngày nào cũng bỏ ra 5 xddeeer mua một tờ báo Đảng có tên là Nhân dân. Người ta chỉ mua mỗi báo nhân dân thôi, hỏi vì sao thì người ta cho biết tờ này to. Mua về rồi cắt ra chí phàn cho người trong gia đình, mỗi người định suất một phần 8 (nhà có 8 người) dùng để đi...vệ sinh. Miền Bắc có câu:
    Hàng mậu dịch, người mua không (được) mua, người bán mua
    Báo Nhân dân người đọc không đọc, người viết đọc.
    Người viết đây là tác giả có bài viết.
    Hồi ấy báo chí của ta còn đăng "Rau muống bổ hơn sữa." Nay thì báo còn đăng nhiều chuyện "hay" hơn nhiều. Có câu chuyện như sau: Bà vợ mắng con là sao toàn đọc những báo chí nhảm nhí, sao không đọc những báo nghiêm chỉnh. Ông chồng mới hỏi vợ:
    - Thế báo chí nào nào không nhảm nhí?
    - Báo Nhân dân ấy. - Bà vợ trả lời.
    - Bà khuyên con đừng đọc báo nhảm nhí mà bà lại bảo con đọc báo Nhân dân à? Lạ đời.- Ông chồng bảo vợ.

    GS.Tuấn viết:

    Trích dẫn:
    Tôi nghĩ điều này chắc đúng. Kinh nghiệm của tôi ở dưới quê thì hầu như không có báo giấy. Ở xã thì chắc chắn không có báo. Thị tứ cũng không có báo giấy. Phải ra tận huyện mới có 1 sạp báo duy nhất, và cũng chỉ bán báo cũ. Ra tỉnh (thành phố) thì cũng chỉ có khoảng 5 sạp báo, và toàn là những tờ như báo loại "cướp giết hiếp" (như Công An, An Ninh Thế Giới chẳng hạn). Do đó, có thể nói rằng người VN là cộng đồng rất mù thông tin. Mù thông tin là điều kiện rất lí tưởng để bị những kẻ bất lương lường gạt.

    Xa quê hương mà GS vẫn biết khá chính xác tình trạng tiêu thụ báo chí trong nước.

    Tổng quan cả nước, báo chí phía Nam ít nhiều còn sót phong cách Sàigon, nói được chút ít "tiếng người" nên trong tương đối, nhiều độc giả hơn báo chí phía Bắc nói "tiếng vẹt".

    Người trong Nam, trừ một thiểu số rất nhỏ độc giả gốc Bắc vào, còn mua báo giấy Hà Nội. Còn lại, kể cả đa số người Bắc sống trong Nam, đều đọc báo Sàigon. Ngược lại, báo Sàigon vẫn tiêu thụ được tại thị trường Hà nội.

    Tỉ lệ độc giả báo giấy trên dân số ư? Không cần đắn đo, có thể phán tức khắc: cực thấp!

    Giới quan tâm thời sự, chủ yếu để cập nhật tình hình chính sự có thể ảnh hưởng đến thân phận và đời sống phụ thuộc chế độ của mình: công chức và viên chức nhà nước, doanh nhân...Một số cần biết chủ trương chính sách NN từng lúc, để uyển chuyển thích nghi, và để thủ thân nếu bị chính quyền địa phương bắt nạt. Vì là đồng hương, tôi quen nhiều GV trường trung học phổ thông (cấp 3) ở huyện, các BS địa phương... Lạ thay, tuy đều có trình độ đại học nhưng chỉ một số trong họ thường xuyên đọc báo giấy, ngay cả thời chưa có báo điện tử!

    Đông hơn gấp nhiều lần, là giới lao động bình dân thành thị, buôn bán nhỏ, thanh thiếu niên, bộ đội NVQS, SVHS, nông dân ...hầu như rất ít có nhu cầu này(!). Đôi khi, họ vì nghe đồn đãi một vụ "cướp, giết, hiếp ..." nào đó, được khai thác ly kỳ hấp dẫn, thì mới tìm tờ báo Công An, vốn nổi tiếng bình dân chuyên đưa tin kể lể chi tiết những vụ này. Đọc báo mà như đọc truyện phim, cho thỏa bản năng tò mò vặt, đặng làm đầu câu chuyện thủ thỉ nơi các bà ngồi buôn dưa lê, nơi các ông lai rai ba sợi...mỗi chiều!

    Về thăm quê, cả xã tôi 10.000 dân, không có sạp báo nào! Chạy ra thị trấn huyện lỵ, chỉ một sạp duy nhất mấy nhật báo phía Nam, nhằm cung ứng cho một phần đối tượng viên chức (chuyên môn). Còn công chức (quan lại, cán bộ quản lý hành chánh) huyện xã, hàng ngày đọc báo cơ quan, tờ Nhân Dân, như một lá truyền đơn! Các tạp chí tuần/nguyệt san điện ảnh, phụ nữ... chỉ xào nấu trích dịch lẫn nhau, bài lắm khi cũ sì đã đăng tràn ở nước ngoài tự nẵm nào, bê về nhét cho kín trang, bán! Hoặc bịa ba cái chuyện thầm kín chăn gối, liệt dương ngoại tình, rù rì to nhỏ, ba xạo ba đía, bán! Làm báo sao mà dễ ăn đến thế, cứ nhằm cà khịa vào bản năng "con" trong người, là kiếm được bạc!

    Hầu hết nông dân và HS nông thôn không đọc báo. Sách, càng không ! Tôi quen gần hết các thầy cô giáo Phổ thông cơ sở xã quê tôi (vì họ là dân địa phương, thế hệ con em tôi), gần như không ai đọc báo giấy! Họ đã qua bậc học Cao đẳng chính quy hoặc Đại học SP tại chức, cũng không mấy quan tâm chính sự nước nhà! Thật bất ngờ, nếu có dịp trò chuyện, dễ thấy đa số họ rất kém hiểu biết chính trị xã hội, thậm chí ngờ nghệch, mà họ là giới ưu tú làm thầy thế hệ sau, có "dân trí" vào hàng nhân sĩ địa phương nông thôn! Hiện tình an nguy của đất nước, họ chỉ phong thanh mơ hồ, và hình như...mackeno!

    Ngoài các cửa hàng phân phối sách giáo khoa & văn phòng phẩm, cả huyện 200.000 dân không có một tiệm sách nào! Ai có nhu cầu đọc, phải về thành phố hoặc tỉnh lỵ tìm mua! Ví dụ, ngay thành phố Bảo Lộc, nơi có trường cao đẳng nông lâm, có phân hiệu đại học Tôn đức Thắng, mà cũng chỉ có 01 chi nhánh nhà sách Nguyễn văn Cừ trên đường Trần Phú rất nghèo nàn đầu sách và hoạt động rất...ế ẩm! Dạo một vòng quan sát, dễ thấy ngồn ngộn loại bìa cứng chữ mạ vàng sang trọng, lại là các hồi ký vua quan tướng sĩ CS, ký gửi, phủ bụi thời gian. Còn lại, là giáo khoa và kỹ thuật, tiểu thuyết 3 xu, truyện nhảm nhí...Hết! Qua đó, dễ phán đoán dân ta chỉ chú ý giáo khoa (để có bằng tú tài) và kỹ thuật (cụ thể, để mưu sinh). Còn lĩnh vực tri thức nhân văn & xã hội vốn gần gủi với khái niệm "dân trí" trừu tượng đang phổ dụng, lại chẳng màng!

    Cũng có một thành phần khá giả, đặt mua 5-3 nhật báo mỗi ngày. Nhưng để được khá giả, họ lại ít thời giờ đọc hết, chỉ liếc sơ xem có gì lạ liên quan đến việc làm ăn, rao vặt quảng cáo..., là thôi. Thiểu số khá giả này sống biệt lập, ăn có nơi chơi có chỗ tương xứng, kẻ bình dân có tiếp xúc đâu mà hòng đọc ké?

    Hàng xóm đọc ké đọc chung 1 tờ, phần lớn là dân nghèo xóm lao động hoặc nhà trọ công nhân liền vách, có thị hiếu lá cải, khoái "xe cán chó, chó cắn xe", scandale tình tiền tù tội trả thù giật gân.

    Tôi quả quyết có những gia đình, ngay cả từ Sàigon tới các miền quê, 39 năm nay không tốn 1 đồng tiền mua báo, dù cả nhà đều biết chữ, có mấy đứa con tốt nghiệp đại học! Đầy dẫy các cử nhân ở nông thôn không hề đọc báo. Trung cấp nghề, càng không! Hầu hết cán bộ xã, giáo viên tiểu học VN bây giờ, bằng nhiều con đường, đều có bằng cử nhân tại chức các loại. Có điều, không ít người, không giải nổi bài toán cấp 1-2, càng không tự viết nổi một trang chữ nghĩa cho mạch lạc sao cho đừng "vẹt", đừng chung chung ước lệ, đừng lối mòn chuột chạy tư duy(!).

    Tối tối xem tivi, khán giả bình dân đâu có màng chương trình thời sự (càng xem càng hóa lú!), chỉ chăm chắm phim hài thoọc léc hô hố nham nhở, phim Hàn lâm ly tình cao thượng hoặc thời trang tóc xanh tóc đỏ, phim Tàu lắm mồm cãi cọ thị phi mưu sâu chước hiểm ân oán giang hồ! Cả các cô giáo, các y sĩ, các nữ cán bộ nông thôn, cũng đa phần như thế!

    Tớ đồng ý với TM111. Thà cứ để đất chưa bị ô nhiễm vậy trồng cây dân chủ tốt hơn, là những cái đầu nhuốm phèn đặc quánh của các đảng viên .

    GS Tuấn viết:
    ...người VN là cộng đồng rất mù thông tin. Mù thông tin là điều kiện rất lí tưởng để bị những kẻ bất lương lường gạt.

    GS Tuấn cho rằng vì báo giấy ở VN quá ít ỏi không đến tay người dân nên dân VN mù thông tin. Tôi thì cho rằng càng có nhiều báo chính thống đến tay người dân thì người dân VN càng mù thông tin và càng dễ bị "kẻ bất lương" lường gạt.

    GS Nguyễn văn Tuấn làm . . . toán đúng, nhưng cách tính không hợp lý. Đâu phải mỗi người đọc báo giấy đều phải mua báo giấy đâu vì cả gia đình 5 hay 6 người chỉ cần mua một tờ là đủ. Có người không mua nhưng mượn báo nhà hàng xóm đọc. Có người đọc ở thư viện công cộng, thư viện trong trường học, tại công sở hay xí nghiệp.

    Tạm coi mỗi hộ gia đình ở VN có 5 nguời thì VN có khoảng 18 triệu hộ gia đình. Cứ tạm cho 50% các hộ gia đình sống ỏ thành phố hay thị xã nơi báo có thể tới tay người dân thì tổng số hộ có thể mua báo là 9 triệu hộ. Nếu tổng số báo phát hành là 1 triệu tờ, thì cứ cứ 9 hộ gia đình có 1 hộ mua báo giấy, tức là 11% các hộ.

    Việc số phát hành báo giấy bị sụt giảm là tình hình chung trên cả thế giới do sự xuất hiện của thông tin điện tử, chứ không phải riêng ở VN. Do đó đọc báo không có nghĩa là phải đọc báo giấy vì người ta có thể đọc báo điện tử. Tôi không rõ tình trạng ở nông thôn, nhưng ở Saigon, dân chúng vẫn đọc báo các báo tương đối có tiếng như Saigon Giải Phóng, Thanh Niên, Tuổi Trẻ, v.v. . Trong câu chuyện hàng ngày, người ta thường dẫn chứng thông tin từ các báo đó, nhưng không rõ họ đọc báo giấy hay báo điện tử. Cô em bà con của tôi ở lưá tuổi U50 mỗi ngày mua hai tờ báo giấy và còn cẩn thận cắt các thông tin cần thiết (sức khoẻ, chính sách thuế, v.v.) để dưới miếng kính ở bàn ăn để khi cần thì đọc lại.

    Trong khi đó bà con của tôi ở Saigon và Hà Nội, hầu như không ai biết tới Dân Luận, Dân Làm Báo, hay BoxitVN. Bởi vì những trang này bị chặn nên những ngưòi dân bình thường, ý muốn đòi hỏi dân chủ chưa cao cũng ngại không muốn "trèo tường" để đọc. Tôi ở nhà cô em họ xem được Dân Luận và BBC vì thằng cháu biết về IT có gắn phần mêm vượt tường lửa trong computer, nhưng khi đến các gia đình khác thì chỉ có thể nhờ computer để check email, chứ hoàn toàn không đọc được các trang lề trái.