Athena - Đông Tây hội ngộ: Khi giá trị Á Đông "gặp gỡ" dân chủ - nhân quyền

  • Bởi Admin
    07/11/2014
    0 phản hồi

    Athena, cộng tác viên Dân Luận

    Vào ngày 25 tháng Mười vừa qua, trong một căn phòng rộng vừa đủ của trường đại học Anh quốc Việt Nam – British University Vietnam, đã diễn ra buổi giới thiệu và thảo luận về cuốn sách “Đông Tây Hội Ngộ” – “East Meets West” của tác giả Daniel A. Bell. Người điều khiển chương trình, không ai khác chính là tiến sĩ Đặng Hoàng Giang - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển và hỗ trợ cộng đồng (CECODES) và diễn giả Nghiêm Kim Hoa – một chuyên gia về vấn đề nhân quyền.

    Liệu dân chủ nhân quyền có phải là giá trị phổ quát hay không? Liệu “nhân quyền” có phải là thứ mà người Mỹ tạo ra và mang đi áp đặt những quốc gia khác? Có hay không mối quan hệ giữa nhân quyền và văn hóa truyền thống của châu Á?

    Đông Tây hội ngộ

    Trong cuốn sách của mình, Daniel A. Bell đã thiết kế ra rất nhiều các đoạn hội thoại giữa một nhà dân chủ phương Tây có tên là Demo với các học giả châu Á. Trong phần đầu tiên của cuốn sách, Bell đã đưa ra một loạt các câu chuyện đầy thú vị để chứng minh rằng đây là lúc cần xem xét để bổ sung các giá trị dân chủ tự do vào quan điểm Á Đông. Phần thứ hai là cuộc trò chuyện giữa nhân vật hư cấu Demo với một chính khác cao cấp ở châu Á Lee Kuan Yew, chỉ ra những ưu điểm và khuyết điểm nếu áp dụng dân chủ phương Tây lên nền chính trị ở Singapore. Và phần thứ ba của cuốn sách, cũng là phần cuối cùng, là lập luận về một nền chính trị chính đáng mang tư tưởng Khổng giáo khác với nền dân chủ phương Tây.

    Nhân quyền hay các giá trị Á Đông?

    10712706_299687743551128_1590838868620432356_n.jpg
    Diễn giả Nghiêm Kim Hoa

    Vào năm 1993, tại thành phố Vienna (Áo) đã diễn ra hội nghị toàn cầu về nhân quyền, một số nhà lãnh đạo châu Á cho rằng họ có những giá trị khác mà dân chủ - nhân quyền hoàn toàn không phù hợp với họ bởi đó đơn giản không phải là giá trị của họ.

    Tuy nhiên, theo diễn giả Nghiêm Kim Hoa, thì luận điệu trên giờ đã quá “lỗi thời” và có phần “ngụy biện” nếu trình bày trong các diễn đàn quốc tế tại thời điểm này bởi ở châu Á có rất nhiều nền văn hóa, không thể đơn giản các nền văn hóa ấy thành một giá trị để nói rằng “nó khác giá trị phổ quát.”

    Trên thực tế, khái niệm chữ “nhân” trong từ “nhân quyền” là do một học giả người Trung Quốc là Trương Bách Xuân đề xuất, với ý nghĩa rằng luôn đặt một người trong mối quan hệ với người khác và không làm việc mà mình không muốn người khác làm với mình. Vì vậy nói rằng dân chủ - nhân quyền – tự do không phù hợp với các giá trị Á Đông chưa hẳn đã chính xác.

    Có nhiều người cho rằng đất nước Singapore không hề có dân chủ, họ thậm chí còn không có tự do báo chí nhưng Singapore không hề thua kém bất cứ quốc gia dân chủ phương Tây nào về kinh tế xã hội và do đó không cần dân chủ thì đất nước vẫn có thể phát triển.

    Trả lời cho thắc mắc này, diễn giả Nghiêm Hoa đồng ý rằng tuy Singapore đã rất thành công “nhưng cái gì cũng có chu trình của nó. 25 năm trước, khi Lý Quang Diệu phát biểu về giá trị châu Á, phản ứng của người dân Singapore rất yếu ớt. Tuy vậy, sự phản kháng đó ngày càng mạnh, có những phong trào đã lên tiếng mạnh mẽ, thậm chí có người đã bỏ nước ra đi. Vấn đề là người dân Singapore đã có một minh chủ ngay từ thời kỳ đầu để xây dựng đất nước và giờ thì giai đoạn đó đang dần qua đi.”

    Nếu có một thời điểm để châu Á thảo luận về các giá trị dân chủ - nhân quyền thì hơn bao giờ hết, chính là thời điểm này bởi chúng ta đang rất cần có cơ chế tốt để vận hành xã hội.

    Làm thế nào để thúc đẩy giá trị nhân quyền – dân chủ - tự do?

    10387669_299688513551051_6962148568842208434_n.jpg
    Anh Đặng Hoàng Giang

    Trên thực tế, rất khó để có thể có tự do hoàn toàn mà không bị giới hạn bởi điều gì đó, trừ quyền tự do về tư tưởng cũng như không bị tra tấn. Nhưng điều quan trọng ở đây là cách thức đặt ra các giới hạn. Theo diễn giả Nghiêm Hoa, mọi người phải có cơ hội bàn luận và phải liên tục bàn về nó, trong trường hợp nào thể phản bác lại giới hạn cũng như giới hạn phải mang tính tối thiểu. Và điều quan trọng nhất chính là cơ chế phán quyết phải mang tính dân chủ.

    Bên cạnh đó, thái độ đối với nhân quyền là rất quan trọng. Nếu xem đó là một món hàng để trao đổi thì sẽ rất khác so với việc coi đó là một giá trị cần hướng đến. Để thúc đẩy nhân quyền thì tốt nhất nên hỏi xem những người khác muốn gì, thay vì vì ngồi một chỗ và nghĩ rằng họ nên có cái này hoặc họ cần cái kia, “đó mới chính là nhân quyền thực sự,” diễn giả Nghiêm Hoa khẳng định. “Và một cộng đồng thì cần đủ bao dung và nới rộng để có thể chứa được tất cả mọi người thay vì bỏ qua ý kiến của nhóm thiểu số.”

    Tất nhiên dân chủ cũng có mặt trái vì nó khá phức tạp bởi ai cũng có quyền được lên tiếng nhưng tiến sĩ Đặng Hoàng Giang lại cho rằng “vẻ đẹp của dân chủ nằm ở chính sự phức tạp như vậy. Nếu các quan điểm có thể cùng nhau đối thoại trong hòa bình, đất nước sẽ trở nên mạnh hơn.”

    Lựa chọn nào cho Việt Nam?

    Để thay lời kết, diễn giả Nghiêm Hoa có chia sẻ rằng, nếu coi dân chủ là một cỗ máy thì quy trình lắp ráp cỗ máy ấy là rất quan trọng. Nếu quy trình đó bị tha hóa thì cỗ máy ấy ắt hẳn sẽ không thể sử dụng được. Chỉ khi nào Việt Nam có nền giáo dục tốt, cơ chế thi cử cũng như các vấn đề xã hội luôn minh bạch thì lúc đó Việt Nam mới có thể đưa ra quyết định nên đi theo mô hình dân chủ hay minh chủ.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi