Tôn Phi - Sách giáo khoa lịch sử: Nhà nước có thực sự muốn cải cách giáo dục?

  • Bởi Admin
    23/10/2014
    0 phản hồi

    Tôn Phi

    Thời gian gần đây, cải cách giáo dục trở thành đề tài nóng hổi. Những bản tham vấn từ các nhà văn, các nhà khoa học và những nhà sư phạm tâm huyết gửi đến Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đều bị bỏ xó. Nguyên nhân những bản kiến nghị này không được nhà nước công bố nội dung trên báo lề phải chính là phương hướng cải cách giáo dục theo tinh thần khai phóng. Đối tượng được yêu cầu thay đổi nhiều nhất vẫn là các cuốn sách giáo khoa môn lịch sử. Bài viết này phân tích những “hạt sạn” trong giáo dục tư tưởng nói chung và lịch sử nói riêng của đất nước hiện nay.

    SÁCH GIÁO KHOA LỊCH SỬ - TRANH CÃI NẢY LỬA

    Trong khi các quốc gia như Pháp, các cuốn sách giáo khoa của họ là vĩnh cửu không bao giờ lạc hậu hay sai sót kỹ thuật, thì bộ sách giáo khoa Việt Nam luôn luôn bị dư luận phản đối mạnh. Người Pháp viết sử hết sức công tâm, họ thẳng thắn thừa nhận những cuộc chinh phạt của mình không phải là vì khai sáng cho thế giới mà là lợi ích thực dân. Người Nhật cũng viết sách lịch sử hết sức công tâm. Họ tuy bị Mỹ ném hai quả bom nguyên tử nhưng vẫn thừa nhận có một người Mỹ nằm trong top 10 người có công đối với đất nước họ, đó là tướng Mac Arthur. Còn ở Việt Nam, người ta kết án ngoại bang âm mưu xâm lược cho bất kỳ ai đặt chân tới xứ sở này. Không có nước nào mà sách giáo khoa bị phê phán mạnh như nước Việt Nam thời xã hội chủ nghĩa. Vẫn lại là môn lịch sử bị các học giả Việt Kiều và nhiều trí thức trong nước phản đối mạnh nhất.

    ANH HÙNG DÂN TỘC HAY NHỮNG KẺ KHỦNG BỐ

    Cơ quan hiệu chỉnh sách giáo khoa đang đứng trước bài toán lớn, rằng những năm gần đây học sinh chán ghét môn học lịch sử. Cứ khối thi nào có lịch sử là học sinh tránh môn đó. Điểm chuẩn đầu vào ngành lịch sử của hai trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn ở Hà Nội lẫn TP.HCM đều rất thấp, thường xuyên phải tuyển nguyện vọng hai.

    Nhiều nhà trí thức lí giải hiện tượng này là do sách lịch sử không viết theo nguyên tắc khách quan và tôn trọng sự thật. Các trí thức Việt Kiều liên tiếp tố cáo nhà nước đã cố tình thêu dệt nên các anh hùng mà thực ra đó là những kẻ khủng bố theo bất kỳ định nghĩa nào.
    Lê Văn Tám, nổi danh qua cái công viên đầy chích choác ở Saigon hôm nay, được ông Giáo Sư Phan Huy Lê, Chủ Tịch Hội Khoa Học Lịch Sử Việt Nam, xác nhận là một nhân vật do Trần Huy Liệu, Bộ Trưởng Bộ Tuyên Truyền và Cổ Động ngày trước “đẻ” ra, và chuyện “phịa” có đủ ngày tháng viết trong sử sách đàng hoàng để bịp các em bé ngây thơ mang khăn quàng đỏ.

    Huyền thoại thiếu niên anh hùng được bịa đặt tiếp theo là Lê Văn Tám, cậu bé bán đậu phụng rang tại Saigon vì căm thù giặc Pháp, buổi sáng ngày 1 tháng 1 năm 1945, đã tẩm xăng vào người và tự mình châm lửa làm thành “ngọn đuốc sống”, đốt cháy tan kho đạn của Pháp tại Thị Nghè. Vì chút liêm sĩ cuối đời, các vị này đã công nhận một kho đạn của quân đội Pháp không thể để sơ hở đến nổi một đứa trẻ lên mười có thể chạy thẳng từ cổng trại vào hầm chứa đạn sau khi toàn thân đã bốc cháy qua một đoạn đường, cũng trong tưởng tượng là 50 thước. Như vậy mà cái tên Lê Văn Tám đã sống tới sáu mươi năm trời từ Bắc tới Nam vì “nhiệm vụ tuyên truyền” như lời trối trăng của Trần Huy Liệu. Miễn đi tới mục đích, còn phương tiện không đáng kể, vì “mục đích biện minh cho phương tiện”.

    Rồi chúng ta suy ra những cái tên lạ lùng chưa hề nghe một lần như Nguyễn Thị Riêng, Huỳnh Văn Bánh... nhan nhản ghi trên các đường phố Saigon sau ngày đổi chủ, cũng là những sản phẩm tưởng tượng vì mục đích tuyên truyền mà thôi.

    CUỘC CHIẾN CẦN PHẢI VIẾT NHIỀU NHẤT LÀ CHIẾN TRANH ĐÀNG TRONG- ĐÀNG NGOÀI

    Chiến tranh Đàng Trong- Đàng Ngoài của hai thế lực Trịnh-Nguyễn mới là cuộc chiến kéo dài nhất lịch sử Việt Nam. Trịnh - Nguyễn phân tranh là thời kỳ phân chia giữa chế độ "vua Lê chúa Trịnh" ở phía Bắc sông Gianh (sử gọi là Đàng Ngoài) và chúa Nguyễn cai trị ở miền Nam (Đàng Trong), mở đầu khi Trịnh Tráng đem quân đánh Nguyễn Phúc Nguyên năm 1627 và kết thúc vào cuối thế kỷ 18 khi nhà Tây Sơn dẹp cả chúa Nguyễn lẫn chúa Trịnh. Nước Việt Nam bị chia cách hơn 100 năm.

    Trong khi đó, chiến tranh giữa chính quyền miền Bắc Việt Nam dân chủ Cộng Hòa và chính quyền miền Nam chỉ kéo dài từ 1954-1975 . Rõ ràng cần phải dành dung lượng cho cuộc chiến Trịnh-Nguyễn nhiều hơn cuộc chiến Hà Nội- Sài Gòn. Vậy mà, trong cuốn sách giáo khoa lịch sử ở cấp học THPT, chỉ chưa đầy hai trang nói về chiến tranh Trịnh - Nguyễn trong khi dành cả trên ba chục trang để nói về chiến tranh Hà Nội-Sài Gòn. Tất nhiên đó là ý đồ tuyên truyền xám của nhà cầm quyền.

    Mặt khác, các cuộc chiến về trước đều đã được làm sáng tỏ một cách tự do, các tư liệu đã tập hợp đầy đủ về cơ bản. Trong khi chiến tranh Hà Nội- Sài Gòn đang gây tranh cãi. Người cộng sản cố tình gọi đó là chiến tranh giải phóng dân tộc khỏi tay Mĩ xâm lược, nhưng cả thế giới đều biết Mĩ chỉ giành lợi thế chính trị chứ chẳng dại gì đi cướp đất của bất kỳ đất nước nào, nhất là ở khoảng cách địa lí xa xôi như Washington và Sài Gòn thì chuyện tuyên bố chủ quyền láo như Trung Quốc là không thể. Rất nhiều học sinh THPT dù bé bỏng cũng đã nhận ra điều này.

    Còn có rất nhiều cuộc chiến nữa kéo dài trong lịch sử dân tộc đáng lẽ ra phải được giành thời gian phân tích cho học sinh hiểu được ý nghĩa, nhưng đảng cộng sản đã cố tình lướt qua nó để ca ngợi chiến thắng của họ, một chiến thắng gây ra biết bao lầm than cho trăm ngàn thế hệ con cháu miền Nam sau này.

    Điều đáng ngại là, nếu sau này một đảng phái khác lên nắm quyền và đảng đó cũng bắt chước đảng cộng sản dùng sách giáo khoa lịch sử để tuyên truyền cho đảng riêng thì không biết tương lai đất nước sẽ đi về đâu.

    NHÀ NƯỚC CÓ THỰC SỰ MUỐN CẢI CÁCH GIÁO DỤC

    Không một lãnh chúa thời phong kiến nào muốn có một nô lệ thông minh, vì đó là điều bất lợi. Tên nô lệ nếu thông minh thì sẽ có tự do, khi đó chúng sẽ dần dần tự lập và thoát khỏi ách thống trị của chủ nô. Cũng như vậy, không có một chế độ độc tài toàn trị nào muốn dân chúng có dân trí phát triển cả, vì khi đó sẽ bị mất lợi ích từ quyền lực.

    Trung Hoa Dân Quốc trước kia cũng là một thể chế độc tài một đảng. Họ tạo ra có một hệ thống giáo dục toàn diện hai mươi hai năm với ảnh hưởng từ kiểu hệ thống giáo dục Nhật Bản. Hệ thống này đã chứng tỏ thành công với việc các học sinh Trung Hoa Dân Quốc đã đạt một số điểm cao nhất trong những bài thi thế giới, đặc biệt trong toán học và khoa học; tuy nhiên, hệ thống này cũng bị chỉ trích do đặt quá nhiều sức ép lên các học sinh và ít tính sáng tạo do đề cao cách học ghi chép. Những cải cách giáo dục gần đây với mục tiêu sửa đổi những yếu kém đó hiện là chủ đề của nhiều cuộc tranh luận. Những ý kiến cải cách theo hướng giáo dục khai phóng được nhà cầm quyền ghi nhận và thực hành. Cùng với đó, Đài Loan chuyển dần từ độc tài sang đa đảng có định hướng, nguyên nhân thành công về giáo dục và chính trị là do đảng cầm quyền biết rút lui trước lẽ phải . Nhờ vậy Trung Hoa Quốc Dân Đảng xây dựng một nền văn minh hùng mạnh trên một hòn đảo nhỏ bé.

    KHÔNG ĐƯỢC DÙNG GIÁO DỤC ĐỂ TUYÊN TRUYỀN CHO ĐẢNG RIÊNG

    Ở Singapore, đảng Nhân Dân Hành Động của Lí Quang Diệu cũng nắm gần như tất cả quyền lực chính trị. Bản thân Lí Quang Diệu cũng là một chính trị gia được quốc tế đánh giá là kiệt xuất, đảng của ông tiếp nhận và đưa Singapore từ tay thực dân Anh với một xã hội đầy giang hồ du côn, từ một làng cá nhỏ trở thành một trong bốn con rồng châu Á. Vậy mà, họ không hề đưa những bài thơ, bài văn ca ngợi lãnh tụ vào trong sách giáo khoa dạy cho học sinh mặc dù điều đó là dễ dàng.

    Ở Việt Nam, nhà nước thử đặt vấn đề với các trí thức Việt Kiều. Khi được hỏi về chương trình sách giáo khoa, Giáo sư Ngô Bảo Châu, chủ nhân giải thưởng toán học Field danh giá nhất thế giới 2010 phát biểu rằng ông thấy các sách khoa học tự nhiên viết như vậy là được rồi, riêng sách giáo khoa lịch sử chỉ được phép nêu sự kiến, không được áp đặt suy nghĩ cho học sinh.

    Hi vọng một ngày nào đó, giới độc quyền chính trị sẽ biết rút lui trước lẽ phải. Chỉ khi ấy thì tinh thần giáo dục mới được thay đổi và mới có cơ hội được cải tạo.

    TÔN PHI

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi