Thiên Khánh - Chuyện phiếm của người Việt và của thế giới

  • Bởi Mắt Bão
    17/07/2014
    3 phản hồi

    Thiên Khánh

    Trong những buổi cafe, ăn uống nhậu nhẹt hay ngay cả trong những buổi thảo luận giữa giờ nghỉ làm, nghỉ học, có muôn vàn những câu chuyện được kể ra, được bàn luận và đó luôn là một chủ đề hoàn toàn mở… chính trị, văn khóa, khoa học, kỹ thuật, chuyện đời tư của ông A bà B, chuyện phố X làng Y… Có bao giờ bạn tự hỏi: Bạn ở đâu trong những cuộc nói chuyện đó?

    Bạn nghĩ rằng đại đa số chỉ có người Việt mình mới nhiều chuyện, biết cafe chém gió hay nói chuyện phù phiếm, rằng chúng ta tiêu tốn quá nhiều thời gian vào những quán cafe từ hè phố đến sang trọng? Bạn sai rồi đấy, nếu lướt qua một vòng và đi vào sở thích nói chuyện phù phiếm ở các nước được xem là văn minh, là đỉnh cao trên thế giới hiện nay như châu Âu hay châu Mỹ thì tôi nghĩ rằng bạn sẽ đánh giá lại cách nhìn của mình. Bạn có bất ngờ khi biết rằng buổi ăn tối hay những buổi “uống trà đàm đạo” có thể kéo dài cả buổi và trung bình gấp 3 đến 4 lần so với Việt Nam.

    Không lẽ họ ăn nhiều uống nhiều đến chừng đó? Ừ thì họ cũng ăn uống nhiều thật đó, nhưng cái mắt xích để kéo cho thời gian dài ra lại chính là những câu chuyện. Chuyện gì mà họ nói nhiều vậy? Và cách nói chuyện của họ có khác chúng ta không? Hãy thử lắng nghe và bạn sẽ biết, câu chuyện của họ có nhiều điều để động não và nói chứ không phải chỉ đơn giản là chuyện phiếm qua bờ môi.

    Cafe ở nước ngoài đa phần là không đậm như cafe của người Việt Nam (ngay cả espresso cũng chỉ mạnh bằng 1/3 cafe Việt), tuy nhiên nhưng những câu chuyện của họ đậm hơn rất rất nhiều… Đậm ở đây nghĩa là khối lượng kiến thức trao đổi cho nhau nó vượt tầm so với những câu chuyện nhạt nhẽo vô ích của chúng ta. Tôi không có ý đánh đồng hết tất cả những cuộc nói chuyện của các bạn trẻ hiện nay thế nhưng ngoài số lượng nhỏ những bạn có kiến thức để tranh luận thì phần lớn tầng lớp trẻ trâu hiện nay là thế, hãy đi vào các quán cafe và chịu khó lắng nghe những cuộc nói chuyện phím xung quanh, tất cả chỉ thể hiện một mớ những câu chuyện đời thường tầm phào, những chủ đề với những kiến thức mơ hồ không có trích dẫn, lấy nguồn từ những trang lá cải thể hiện quan điểm một chiều.

    Thói quen tranh luận, hay phản biện theo khoa học (phản bác có dẫn chứng, trích dẫn) một ý kiến nào đó dường như vô cùng hiếm. Cái lý của đứa to mồm hay lớn tuổi luôn luôn dành phần thắng. Những câu chuyện kết thúc mà không có một sự đúc kết và học hỏi được gì từ chúng. Không như Việt Nam, một cuộc nói chuyện dài với những người gọi là thân quen ở nước ngoài lại chính là một nơi để họ có thể phô diễn hết kiến thức mà họ đã học, đã đọc và đã biết về lĩnh vực đó. Sự trao đổi thẳn thắn và biết lắng nghe diễn ra rất công bằng từ cả hai phía, không phân biệt giai cấp và tuổi tác.

    Anh là tiến sĩ một ngành nào đó thì anh cũng chỉ biết rõ về những lĩnh vực chuyên sâu mà anh đang nghiên cứu chứ anh không thể biết hết mọi thứ trong cả ngành lớn chứ đừng nói gì đến một ngành khác. Chuyên gia kinh tế không thể bằng một người nông dân khi nói về chuyện chăm sóc cây bắp cây lúa. Chính vì thế cuộc nói chuyện là một lớp học không chính thống cho những người tham gia cùng học cùng mở mang kiến thức.

    Hãy ước lượng khối kiến thức để có thể nói chuyện thoải mái với một người trẻ tuổi được gọi là có học thức ở các nước tiên tiến, nó lớn hơn nhiều so với các bạn có thể hình dung. Kiến thức chung tổng quát về tất cả các ngành khiến cho họ tự tin giao tiếp và có thể tham gia bất kỳ câu chuyện ở bất kỳ lĩnh vực nào. Tôi không đề cập đến cuộc nói chuyện mang quá nhiều tính học thuật với các chuyên gia của một ngành nào đó, tôi đang nói về những cuộc nói chuyện phím, chính vì lý do đó cuộc nói chuyện có thể nhảy từ văn hóa, chính trị, tôn giáo, du lịch cho đến khoa học, kỹ thuật…

    Nếu nói về chính trị, một đề tài khá nhạy cảm ở Việt Nam cũng như ở các nước phương Tây, bạn sẽ biết và nói được bao nhiêu về cái đề tài khô khan ấy hay chỉ nói chung chung là các ổng ở trên làm sai, rồi nào ăn hối lộ thế này thế khác… có bao nhiêu bạn biết được hệ thống chính trị và khuynh hướng phát triển của đất nước ta trong thời này ra sao? Những khó khăn chúng ta cần đối mặt và chúng ta đang chịu ảnh hưởng của những điều kiện gì? Ấy thế mà các bạn ở phương Tây đã không nói thì thôi chứ đã nói là những vấn đề chung nhất bạn ấy có thể mô tả rành mạch. Khuynh hướng phát triển của đảng, những mặt tốt và mặt xấu của các dự luật khi được đề ra, những nguồn tiền được chi vào những mục đích mang tính công cộng có phù hợp không…

    Tất nhiên không thể mong rằng mọi cuộc nói chuyện đều mang tính học thuật cao nhưng những kiến thức chung mà họ có được rất đáng nể. Những câu chuyện hầu hết đều đi vào chi tiết ở một mức độ cao dần cao dần tùy vào thành phần tham gia. Chẳng phải nói gì nhiều khi một nhóm người có trình độ học vấn cao thì chắc chắn cái biên độ giao động của kiến thức cũng phải tăng lên nhiều hơn so với những người ít học, ít đọc. Đến đây thì chúng ta đã thấy cái tầm quan trọng của việc đọc. Đọc nhiều, tích lũy nhiều kiến thức rồi thì bạn cũng sẽ thấy việc có ích khi sử dụng nó, ít ra trong những buổi giao lưu chuyện phím thế này.

    Nói về chuyên ngành của bạn, ừ thì vì là chuyên ngành cho nên bạn có thể nói về điều đó từ sáng đến tối. Tuy nhiên nếu trong cuộc nói chuyện chẳng ai nói về cái mà bạn thông thạo, bạn có cảm thấy lạc lõng về điều đó? Tại sao đứa bạn của bạn có thể bắt chuyện với tất cả mọi người, có thể nói về đủ các lĩnh vực mà bạn thì không? “Chém gió” đa lĩnh vực là một nghệ thuật và người “chém gió” như vậy cũng có thể xem là một nghệ sĩ, muốn như vậy thì bạn còn chờ gì nữa mà không đọc đi, đọc hết tất cả những thứ mà bạn quan tâm, trang bị cho mình đủ kiến thức cơ bản về ngành đó thôi, bạn sẽ không phải là kẻ thừa trong những câu chuyện đó.

    Nói về công nghệ thông tin thì ít nhất cũng biết được tính năng và những phần quan trọng cùa máy tính như ram, cpu hay cách chuyển đổi dung lượng, đi sâu hơn thì chuyên mảng phần cứng, phần mềm lại có biết bao chuyện để nói, ép xung hay các các kỹ thuật mới áp dụng để thiết kế cpu, các hệ điều hành thay đổi ra sao… Nói về phim ảnh thì ít ra cũng biết các phim mới nhất nói về gì, diễn viên và nội dung có hay có đẹp không? Thông điệp mà đạo diễn muốn gởi đến ra sao? Bạn không cần biết hết mọi thứ nhưng nên biết mỗi thứ một ít, một ít thôi, vừa đủ để không bị bỏ rơi trong cái bể kiến thức vô bờ.

    Quay lại cuộc nói chuyện của các bạn nước ngoài, bạn không nhất thiết phải là người giỏi, nhưng những câu hỏi của bạn trong một lĩnh vực mới có thể khiến người khác tôn trọng bạn, hãy vận dụng những kiến thức của mình để đưa ra những câu hỏi thông minh và sâu sắc, đừng cho ra những câu hỏi tầm phào để họ uýnh giá bạn thấp hơn là được. Ví dụ đang nói về lĩnh vực tôn giáo, về đạo hồi mà bạn chỉ biết hỏi về các phẩn tử khủng bố đánh bom như Binladen thì thua rồi… có biết bao điều hay về đạo hồi về ý nghĩa của những điều cấm kỵ, về tục lệ kiêng cữ trong tháng Ramadan tại sao bạn không đề cập mà chỉ biết đến những mặt xấu của nó. Cái hạn chế khi nhìn một mặt của vấn đề luôn là một rào cản trong quá trình mở mang kiến thức.

    Chúng ta không có kịch bản cho những cuộc nói chuyện và lĩnh vực nào cũng có thể là một đề tài bất chợt, khi có kiến thức, một câu chuyện về lĩnh vực nhất định sẽ được vun đắp từ nhiều phía và kéo dài cho đến khi hết ý, đó chính là lý do vì sao những cuộc nói chuyện của người nước ngoài rất dài và cuốn hút, nó được xây dựng từ kiến thức của tất cả mọi người.

    Không thể phủ nhận rằng truyền thông Việt nam trong những năm gần đây phát triển rất mạnh, tuy nhiên, kéo theo nó là những câu chuyện tầm phào bên lề được thổi phồng quá đáng và nó lại là những chủ đề chính trong câu chuyện của những người trẻ tuổi. Tôi hoàn toàn không hiểu bạn nhận được gì trong những câu chuyện như vậy? Những bài dạy về đạo đức và lối sống hay những góc khuất quan trọng của xã hội mà bạn là một người quan trọng nên tham gia vào việc phê phán giúp nó tốt lành hơn?

    Sao không cùng nhau trải nghiệm và kể cho nhau nghe những điều thú vị ở một nơi xa xôi nào đó, nơi có phong tục tập quán rất lạ, có món ăn rất ngon và có những cách sống đáng học tập. Sao không cùng phân tích sự thành công hay thất bại của một thương hiệu, một tập đoàn, những ý tưởng sáng tạo mới mà bạn đọc được, kiến thức mà bạn thu được không những giúp bạn lúc đó mà còn về sau này. Hãy để cho những cuộc nói chuyện của bạn không đơn giản chỉ là những guồng chảy xoay vòng của xã hội mà là một bông hoa đầy màu sắc và tràn đầy hứng khởi, có thế bạn mới giúp ích cho chính bản thân bạn, gia đình và xã hội này.

    Thiên Khánh

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Phản hồi: 

    Bài này thuộc loại cho "ăn bánh vẽ", viết về chuyện phiếm mà không hề kể một chuyện phiếm nào. May có cái chuyện phiếm ở phần comment bù lại.

    Phản hồi: 

    Tôi chẳng biết cái dòng "triết học đường phố" có nội dung như thế nào hay chỉ là cái tên đặt cho lạ thôi. Nếu có dòng triết học này thì bác nào biết, xin giải thích giùm cho mọi người biết.

    Còn chẳng biết Tây nói chuyện phiếm thế nào và chắc rằng mỗi loại người làm các ngành nghề khác nhau thì nói chuyện với nhau mới hợp gu. Còn cánh thợ chúng tôi thích nhất là nói chuyện tiếu lâm, chuyện vui cười, tếu táo, có người lại gọi là chuyện rẻ tiền hay truyện dân gian gì gì đó. Còn nhiều khi nói chuyện với các ông có bằng cấp thạc sĩ hay TS, GS các môn xã hội thì nói trước 5 phút thì thấy các ông ấy biết rất nhiều, nói đến 10 phút thì thấy các ông ấy biết ít đi 50%, nói quá 15 phút thì nhiều khi thấy các ông ấy đéo biết cái gì hoặc toàn biết sai. Kiểu này cũng thấy gần giống một vài tác giả cả bài cả còm, chỉ biết nói mà khi người ta hỏi lại thì lại chẳng biết trả lời. Đôi khi thấy một vì vị ở nước ngoài, cũng tưởng các vị ấy hiểu nhiều, biết rộng, nhưng cũng có khi lại thấy người trong nước hiểu biết hơn.

    Thôi xin gác những điều lý thuyết viển vông vô bổ lại, cuối tuần , tôi xin kể một câu chuyện tôi đã đọc được ở trong nước, do người mình sáng tác trên một tờ báo bị đình bản thì phải, nói về đề tài hồi còn phe XHCN.

    Nước nọ tổ chức một đại hội thanh niên, có thanh niên đủ hai phe đến dự. Trong chương trình đại hội này thì có tổ chức cho các đoàn đến thăm một cái đảo.

    Có ba thanh niên một là người Liên xô, một là người Trung quốc, một là người Việt Nam rủ nhau đi riêng trên đảo, vừa đi vừa trò chuyện. Họ vào một cái hang chơi. Bất thình lình đá rơi lấp kín cửa hang. Mọi người tìm hết cách để thoát ra nhưng không thoát ra được. Một người nói :

    - Giá như chúng ta ở nước tư bản, theo đạo thì cầu chúa cứu giúp, nhưng chúng ta đều ở nước CS chỉ ca ngợi lãnh tụ nên bây giờ có cầu nguyện cũng chẳng biết cầu nguyện thế nào và có cầu nguyện cũng vô ich.

    Một người nêu ý kiến: "Thôi bây giờ chúng ta đành ngồi chờ chết,vậy ai có điều gì để trong bụng muốn nói ra mà từ trước không nói được thì nay nói cho thỏa trước khi chết."

    Người thanh niên Liên xô tiên phong kể trước:

    Tôi có một người bạn học từ nhỏ vốn sợ chó từ bé, chẳng hiểu lý do gì mà lại sợ nhất là loại chó ngao Ở Tây Tạng, nó dữ tợn lắm. Cứ trông ảnh chó ngao là bạn tôi cũng rúm ró cả người lại, mặt mày tái xanh.

    Một hôm nhà trường tổ chứ rất trạng trọng để đón Stalin đến thăm trường. Stalin đi trong đoàn tùy tùng bảo vệ vừa bước qua cổng vào nhà trường thì anh bạn tôi ngất xỉu. Thế là phải đưa vào trạm xá nhà trường cấp cứu.

    Khi anh ta tỉnh dậy thì lời đầu tiên anh ta hỏi là: "Stalin đã đi về chưa?"

    Đến lượt anh bạn Trung quốc kể:

    - Hồi tôi học đại học thì ở trong ký túc xã nhà trường. Nhà trường thì cũng to đẹp đấy, nhưng lại thiếu nàh vệ sinh. Sinh viên đi đại tiện cũng phải xếp hàng. Một hôm tôi đau bụng đứng chở ở ngoài nhà vệ sinh đã lâu, nhưng chưa thấy có người ra. Đến lúc có một cậu ra thì tôi hỏi:

    - Sao mày ở trong đó lâu thế?

    - Tao còn đọc "Mao tuyển". (Quyển sách trích những lời dạy của Mao Trạch Đông)

    - Mày đọc "Mao tuyển" mà không nhuận tràng hay sao mà lâu thế?

    Đến lượt cậu thanh niên Việt Nam kể:

    - Ở nước tôi chiến tranh liên miên, những khi khó khăn thì người ta hô "Hồ chủ tịch muôn năm" để lấy thêm sức mạnh vượt khó khăn, nhiều người trước khi chết thường hay hô "Hồ chủ tịch muôn năm!". Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi khi lên đoạn đầu đài trước khi bị hành hình cũng hô "Hồ chủ tịch muôn năm!"

    Một buổi sáng thàng êm tôi học lớp 1 đi vệ sinh, nó bị táo bón ngồi trong nhà vệ sinh mãi không ị được. Tôi cũng đau bụng nhưng chờ mãi mà nó vãn chưa xong. Tôi liền vào bảo với bố tôi. Bố tôi vào nhà vệ sinh thấy thằng em tôi nhăn nhó, liền bảo nó: "Hô Hồ chủ tịch muôn năm đi con."

    Cũng may là đại hội tổ chứ ở nước tư bản nên trong hang họ có gắn thiết bị cầu cứu nên đội cứu nạn đến nơi cứu được ba người thoát nạn.

    Phản hồi: 

    [quote]
    Không như Việt Nam, một cuộc nói chuyện dài với những người gọi là thân quen ở nước ngoài lại chính là một nơi để họ có thể phô diễn hết kiến thức mà họ đã học, đã đọc và đã biết về lĩnh vực đó. Sự trao đổi thẳn thắn và biết lắng nghe diễn ra rất công bằng từ cả hai phía, không phân biệt giai cấp và tuổi tác.
    [/quote]

    Tôi kể những gì mà tôi nghe, không thể tổng quát hóa cho tất cả.

    Bạn nước ngoài :
    -dân tây Âu : tùy người. Là con người, họ khoái ăn nhậu, bia rượu, cà phê, tán dóc, ... Họ thường kể chuyện du lịch (nêu lên những cái gì mà họ cho là hay như thiên nhiên, đền đài di tích, ẩm thực, gái gú ...), chuyện xã hội (việc làm, tệ nạn, chính phủ, giáo dục, di dân, ...). Khi nói chuyện chính trị, cách điều hành của chính phủ, họ phê bình, phản đối rõ rệt nhưng đôi khi theo dạng hề hề chứ ít có cái kiểu dùng từ nặng nề "phản động", "phản cách mạng", ... như của VN.
    Họ lý tính hơn là cảm tính vì lấy mục đích và kết quả. Chuyện thành tích quá khứ thì dẹp đi vì chỉ tính kết quả hiện tại cho nên không có cái chuyện tôn sùng cá nhân bởi vì họ cho rằng họ có khả năng làm việc đó

    -dân bắc Phi :
    Ít nói chuyện uống rượu, hay nói đến các ngày lễ tôn giáo hồi, ...

    Bạn VN :
    Hay nói chuyện ăn nhậu, gái gú khi du lịch VN, kỷ niệm quá khứ và đa số chỉ nói chuyện xã hội nơi họ ở. Tránh né, ít đề cập đến chính trị VN (nhất là những người thường xuyên về VN). Cảm tính hơn là lý tính.
    Họ chẳng biết Nguyễn Thanh Sơn là ai và cũng không cần biết