Dambisa Moyo - Trung Quốc có là thần tượng của những nền kinh tế đang phát triển?

  • Bởi Khách
    01/07/2014
    14 phản hồi

    Khương Việt chuyển ngữ và giới thiệu

    THUYẾT TRÌNH CỦA TIẾN SĨ DAMBISA MOYO TẠI DIỄN ĐÀN TED tháng 11 năm 2013

    https://www.ted.com/talks/dambisa_moyo_is_china_the_new_idol_for_emerging_economies

    (Sau khi mở link, nếu không muốn nghe tiếng Anh, xin nhìn xuống ở phía dưới bên phải có chữ Subtitles, nhắp chuột vào đó, xong rồi chọn Vietnamese)

    Đề tài:

    Trung Quốc có là thần tượng của các nền kinh tế đang phát triển?

    Nữ tiến sĩ Moyo sinh ra ở Zambia năm 1969. Tốt nghiệp Cao học ở Havard và ở American Universtity, Washingtong, D.C Mỹ; hoàn tất luận án tiến sĩ kinh tế ở Oxford University, Anh quốc. Bà từng là kinh tế gia của Goldman Sachs trong hơn mười năm, và là tư vấn viên của World Bank ở Washington, D.C. Hiện tiến sĩ Moyo là Giám Đốc Điều Hành của Mildstorm Group, một cơ quan phân tích kinh tế vĩ mô toàn cầu và thị trường tài chánh thế giới, giúp hoạch định các chiến lược đầu tư.

    TED, viết tắt của Technology, Entertainment, và Design, là một diễn đàn vô vị lợi với mục đích truyền bá những ý tưởng mới, dưới hình thức những thuyết trình không dài quá 18 phút. Lập ra từ năm 1984, lúc đầu chỉ giới hạn trong các đề tài về Kỹ thuật, Nghệ thuật và Thiết Kế . Hiện nay diễn đàn mở rộng ra hầu hết mọi đề tài, từ khoa học, doanh nghiệp, y tế, giáo dục, và các vấn đề toàn cầu, v.v... với hơn 100 ngôn ngữ...

    * * *

    "Tự Do hay là Chết"!

    Khi Patrick Henry, thống đốc Virginia, nói câu đó năm 1775, ông ta đã không tưởng được là câu đó đã vang vọng nhiều đến các thế hệ người Mỹ về sau.

    Vào thời đó, câu nói được dùng để nhằm chống lại người Anh, nhưng hơn hai trăm năm qua, những lời đó đã trở thành tín niệm của nhiều người ở Phương Tây rằng Tự Do là giá trị được trân quý hơn hết, gắn liền với những hệ thống kinh tế chính trị tốt nhất.

    Có nên trách họ đã tin tưởng như vâỵ?

    Suốt hơn trăm năm qua, sự phối hợp của tự do dân chủ và tư bản tư nhân đã giúp Hoa Kỳ và Tây Phương đạt tới những trình độ phát triển kinh tế mới.

    Suốt thời gian đó, lợi tức ở Hoa Kỳ gia tăng gấp 30 lần, nhiều trăm ngàn người đã thoát ra khỏi cảnh nghèo cực.

    Trong khi đó, tài năng và sự sáng tạo đã thúc đẩy kỹ nghệ hoá, giúp sản xuất ra đồ gia dụng như tủ lạnh, máy truyền hình, xe hơi, và cả điện thoại di động.

    Không đáng ngạc nhiên, khi ngay trong lúc khủng hoảng kinh tế, Tổng thống Obama vẫn cho rằng "vấn đề trước mắt chúng ta không phải là kinh tế thị trường là tốt hay xấu. Vì khả năng của thị trường trong việc tạo ra sự thịnh vượng và mở rộng sự tự do là vô song".

    Và như vậy, có một sự giả định giữ người Tây phương rằng toàn thế giới sẽ quyết định tiếp nhận chủ nghĩa tư bản tư nhân như là mẫu mực của nền dân chủ tự do và của sự phát triển kinh tế, và sẽ đặt các quyền chính trị ưu tiên trước các quyền kinh tế.

    Tuy nhiên, đối với nhiều người ở những nền kinh tế đang lên, thì điều vừa nói đó chỉ là một ảo tưởng, và dù rằng Tuyên Ngôn Nhân Quyền, được ký năm 1948, được công nhận rộng rãi, nhưng nó che đậy hố cách biệt giữa những quốc gia đã phát triển với những quốc gia đang phát triển, và giữa niềm tin ý hệ của một bên là quyền chính trị và bên kia là quyền kinh tế. Sự cách biệt ấy ngày càng rộng.

    Ngày nay, nhiều người sống ở những quốc gia đang phát triển, nơi có đến 90% dân số thế giới, tin rằng nỗi ám ảnh của Tây phương về các quyền chính trị là lạc điệu, và điều thật sự quan trọng là việc cung cấp lương thực, nhà ở, giáo dục, và y tế. "Tự Do hay Chết" sẽ là một khẩu hiệu hay nếu người ta có khả năng để hiện thực nó, nhưng nếu một người chỉ sống với chưa đến 1 dollar thu nhập/ một ngày, thì anh ta sẽ quá bận rộn với sự sinh tồn và nuôi sống gia đình để có thì giờ lo toan việc tuyên xưng và bảo vệ dân chủ.

    Ngay lúc này, tôi biết nhiều người trong hội trường này và trên thế giới sẽ nghĩ rằng, "Hừm! Điều đó khó hiểu quá", vì tư bản tư nhân và dân chủ tự do là những gì từ lâu đã được xem là thiêng liêng. Nhưng xin hỏi quý vị, nếu bị buộc phải lựa chọn giữa một mái nhà che mưa nắng và quyền bầu cử, quý vị sẽ chọn cái nào?

    Trong suốt thập niên vừa qua, tôi có may mắn đi thăm trên 60 nước, phần nhiều là các nước đang phát triển, ở Châu Mỹ Latin, Á Châu, và Phi Châu của tôi. Tôi đã gặp các vị tổng thống, các nhà bất đồng chính kiến, giới làm chính sách, các luật sư, giáo giới, các y sĩ, và thường dân, và qua những cuộc chuyện trò đó tôi nhận ra rằng phần đông người ở các quốc gia đang phát triển nghĩ rằng thực ra có một sự ngăn cách sâu xa về niềm tin ý hệ đối với các vấn đề chính trị và kinh tế giữa người ở Tây Phương và người ở những vùng khác của thế giới.

    Nhưng, ở đây, xin đừng hiểu lầm tôi. Tôi không cho rằng dân chúng ở các nước đang phát triển không hiểu dân chủ, tôi cũng không bảo rằng họ không mong ước để tự chọn các tổng thống hay những người lãnh đạo của mình. Tất nhiên họ muốn chứ. Nhưng tôi muốn nói rằng, theo độ ưu tiên, dân chúng ở các nước đó quan tâm nhiều đến việc do đâu mức sống của họ sẽ được cải thiện và làm cách nào để chính quyền có thể thực hiện được điều đó, hơn là việc chính quyền đó có được bầu theo lối dân chủ hay không.

    Sự thật thì đây là lần đầu tiên mà ý hệ Tây Phương về chính trị và kinh tế đang gặp phải một thách thức tạo ra bởi hệ thống hiện nay của Trung Quốc. Thay vì theo chủ nghĩa tư bản tư nhân, họ thiết lập chủ nghĩa tư bản nhà nước. Họ đã không ưu tiên hoá vấn đề dân chủ. Trái lại, họ đã quyết định đặt các quyền kinh tế ưu tiên hơn các quyền chính trị. Xin thưa với quý vị rằng chính là hệ thống ở Trung Quốc đang khiến người dân các quốc gia đang phát triển nghĩ rằng đó là hệ thống đáng noi theo, vì càng ngày họ càng tin rằng hệ thống đó sẽ hứa hẹn đem lại sự cải thiện nhanh và tốt nhất cho mức sống của họ trong thời gian ngắn nhất. Nếu quý vị rộng lượng cho phép, tôi xin được giải thích, trông chốc lát, vì sao, về mặt kinh tế, họ đang đi đến một niềm tin như vậy.

    Trước hết, là thành quả kinh tế của Trung Quốc trong 30 năm qua. TQ đã có thể tạo ra một mức tăng trưởng kinh tế kỷ lục và đã đưa một số lượng đáng kể người dân ra khỏi cảnh nghèo đói; một cách cụ thể đã giảm bớt sự nghèo khổ bằng cách đưa hơn 300 triệu người ra khỏi sự cùng cực. Không chỉ về mặt kinh tế, nhưng nói chung cả các mặt khác của mức sống. Chúng ta thấy rằng năm 1970 chỉ có 28% dân được vào cấp hai; ngày nay đến 82%. Như vậy, về tổng thể, mức cải thiện kinh tế là rất đáng kể.

    Kế đến, Trung Quốc đã có thể cải thiện đáng kể mức bất bình đẳng lợi tức mà không phải thay đổi cơ cấu chính trị. Ngày nay, Hoa Kỳ và Trung Quốc là hai nền kinh tế dẫn đầu thế giới. Nhưng hai nước lại có hai hệ thống chính trị và kinh tế khác biệt rất nhiều, một bên với chủ nghĩa tư bản tư nhân, bên kia tổng quát là chủ nghĩa tư bản nhà nước. Tuy nhiên hai nước lại có chỉ số GINI, là chỉ số về mức bất bình đẳng lợi tức, giống hệt nhau. Điều có lẽ hơi khó chịu là mức bất bình đẳng lợi tức ở Trung Quốc hiện đang được cải thiện, trong khi đó mức bất bình đẳng ở Mỹ lại gia tăng!

    Thứ ba là, dân chúng các nước đang phát triển nhìn vào mức gia tăng thần kỳ và đáng kinh ngạc của cơ cấu hạ tầng của Trung Quốc. TQ không chỉ xây dựng đường sá, bến cảng, và xa lộ trong nội địa cho mình - xây mạng lưới 85,000 km đường sá - nhưng còn giúp cho Phi Châu xây dựng tuyến đường dài 9,000 dặm từ Cape Town tới Cairo. Những điều đó đập vào mắt dân chúng. Có lẽ không phải ngạc nhiên khi năm 2007 cơ quan PEW thăm dò thấy rằng 98% dân chúng 10 nước ở Phi Châu nghĩ rằng Trung Quốc đang làm những điều kỳ diệu để cải thiện đời sống của họ.

    Sau cùng, Trung Quốc cũng đưa ra những giải pháp cho những vấn đề xã hội từ lâu thế giới đang phải đương đầu. Nếu quý vị du lịch từ Mogadishu, qua Mexico city, hay Mumbai, quý vị sẽ chứng kiến cảnh những cơ cấu tiếp vận và hạ tầng bị xuống cấp đang tiếp tục trở nên chướng ngại cho việc đưa thuốc men và săn sóc y tế đến các vùng thôn quê. Trong khi đó, thông qua mạng lưới doanh nghiệp nhà nước, người Trung Quốc đang có thể, dùng các công ty của mạng đó, để giúp chuyển các dịch vụ y tế đó.

    Thưa quý vị, không ngạc nhiên rằng, quanh thế giới, người ta đang chỉ vào những gì TQ đang làm và bảo rằng: "Chúng tôi thích điều đó. Chúng tôi muốn điều đó. Chúng tôi muốn có thể làm được những gi TQ đang làm. Đó là một hệ thống có vẻ làm được việc." Tôi cũng muốn thưa với quý vị rằng đang có nhiều sự chuyển hướng xảy ra quanh những gì TQ đang làm liên quan đến quan điểm về dân chủ. Đặc biệt, có sự ngờ vực ngày càng tăng giữa dân chúng các nước đang phát triển, khi họ tin rằng dân chủ không còn được xem là yêu cầu tiên quyết cho sự tăng trưởng kinh tế. Sự thật thì, không chỉ TQ, những nước như Đài Loan, Singapore, Chi-Lê đã chứng tỏ rằng thật ra chính sự tăng trưởng kinh tế mới là yêu cầu tiên quyết cho nền dân chủ. Trong một nghiên cứu mới đây, bằng chứng cho thấy lợi tức là quyết tố lớn nhất tuổi thọ của một nền dân chủ. Nghiên cứu ấy khám phá ra rằng nếu lợi tức đầu người $1000/năm, nền dân chủ sẽ kéo dài chừng 8.5 năm. Nếu lợi tức đầu người trong khoảng $2,000 đến $4,000/năm nền dân chủ sẽ có thể kéo dài chừng 33 năm. Và chỉ khi lợi tức bình quân đầu người trên $6,000/năm thì nền dân chủ mới có cơ lâu dài.

    Những điều trên đây cho chúng ta thấy rằng trước hết cần hình thành một giai cấp trung lưu có khả năng quy trách chính quyền. Nó cũng khuyên chúng ta không nên lo lắng chạy quanh thế giới để cưỡng hành dân chủ, vì cuối cùng chúng ta có thể gặp phải sự rủi ro là kết thúc với những loại dân chủ giả hiệu, một loại dân chủ không chừng còn tệ hại hơn cả những chế độ chuyên đoán mà chúng tìm cách thay thế.

    Chứng cứ về các loại giả hiệu thì rất đáng ngại. Cơ quan Freedom House khám phá ra rằng mặc dù ngày nay có 50% các quốc gia trên thế giới được xếp vào loại dân chủ, nhưng 70% trong số đó là dân chủ giả hiệu trong ý nghĩa là dân chúng không có tự do ngôn luận và đi lại. Chúng tôi cũng tìm ra từ Freedom House rằng trong suốt 7 năm qua sự tự do đã suy giảm theo từng năm.

    Những điều vừa nêu cho thấy rằng những người, cũng như tôi, quan tâm về dân chủ tự do cần phải tìm ra một phương cách khả thi bảo đảm một hình thái vững bền cho một nền dân chủ chính hiệu, có gốc rễ của nó trong nền kinh tế. Nó cũng cho thấy rằng khi TQ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới, điều mà các chuyên gia mong đợi là sẽ xảy ra vào khoảng năm 2016, thì sự phân liệt ý hệ kinh tế-chính trị giữa Tây Phương và phần còn lại của thế giới sẽ càng lớn hơn.

    Vậy thế giới lúc đó sẽ như thế nào? Vâng, có lẽ các chính quyền sẽ can thiệp nhiều hơn, trở nên tư bản nhà nước hơn; bảo hộ mậu dịch hơn; nhưng đồng thời, như tôi đã nêu trước kia, là sự sa sút chưa từng thấy của các quyền cá nhân và quyền chính trị.

    Câu hỏi đặt ra cho chúng ta là như vậy thì Tây Phương nên làm gì? Tôi đề nghị hai lựa chọn. Tây Phương có thể hoặc cạnh tranh, hoặc hợp tác. Nếu Tây Phương chọn sự cạnh tranh với khuôn mẫu TQ, thật sự đi khắp thế giới, tiếp tục thúc đẩy cho chủ nghĩa tư bản tư nhân và dân chủ tự do, nghĩa là đi ngược với trào lưu, tuy rằng đó là lập trường tự nhiên của Tây Phương, một thứ phản đề đối với mô hình không ưu tiên cho dân chủ và tư bản nhà nước của TQ. Thực tế thì nếu Tây Phương chọn con đường cạnh tranh, sự phân đôi thế giới sẽ càng rộng hơn. Lựa chọn khác cho Tây Phương là hợp tác; một sự hợp tác theo tôi hiểu là hảy để cho các quốc gia đang phát triển có được sự uyển chuyển trong việc tìm ra, trong trật tự, những hệ thống kinh tế-chính trị thích hợp nhất đối với họ.

    Đến đây, tôi chắc là có người trong hội trường này đang nghĩ rằng, vâng như vậy thì không khác gì đang nhượng bộ TQ, hay nói khác đi đó là cách khiến Tây Phương phải đóng vai thứ yếu. Nhưng tôi tin rằng nếu Hoa Kỳ và Âu Châu muốn duy trì được ảnh hưởng toàn cầu của mình thì họ có lẽ phải xem xét sự hợp tác trong đoản kỳ để có thể cạnh tranh, và bằng cách đó, họ có thể tập trung một cách tích cực hơn vào những thành tựu kinh tế giúp tạo ra giai cấp trung lưu để từ đó quy trách được các chính quyền và hình thành nền dân chủ mà họ thật sự muốn có.

    Sự thật thì thay vì đi quanh thế giới hoạnh hoẹ những quốc gia đang kết ước với TQ, Tây Phương nên khuyến khích doanh nghiệp của họ giao dịch và đầu tư vào những nước đó. Thay vì chỉ trích TQ, Tây Phương nên chứng tỏ rằng bằng cách nào mà hệ thống kinh tế-chính trị của họ là ưu việt hơn. Thay vì áp đặt một cách gượng gạo dân chủ lên các nước, Tây Phương nên duyệt lại trang sử của mình và nhớ rằng đã phải mất nhiều sự kiên trì để tạo nên được những mẫu mực và hệ thống như đang có hiện nay. Thật ra, Thẩm phán Tối Cao Pháp viện Stephen Breyer đã nhắc nhở chúng ta rằng phải mất đến gần 170 năm kể từ ngày Hiến Pháp được viết ra để đạt được quyền bình đẳng ở Mỹ. Vậy nhưng có người vẫn còn cãi rằng cho đến nay vẫn không có sự bình đẳng. Thật ra, vẫn có những nhóm người tranh luận rằng họ vẫn chưa có quyền bình đẳng trước pháp luật!

    Ở cao điểm của nó, mô hình Tây Phương đã tự khẳng định. Nó là mô hình mang lại cơm áo; đã làm ra tủ lạnh; đã đưa người lên mặt trăng. Nhưng sự thật thì mặc dù trước đây dân chúng chỉ vào các nước phương Tây và bảo rằng "Tôi muốn mô hình đó, tôi thích nó". Ngày nay dân các nước lại nhìn vào TQ. Nhiều thế hệ nhìn TQ và nói rằng "TQ có thể xây dựng hạ tầng cơ sở, làm cho kinh tế tăng trưởng, và chúng tôi thích những điều đó".

    Bởi vì, cuối cùng thì câu hỏi vẫn đặt ra cho chúng ta, cho 7 tỉ người trên hành tinh là: Làm thế nào chúng ta có thể tạo ra sự thịnh vượng? Những người quan tâm sẽ, một cách hợp lý, hướng về những mô hình nào bảo đảm cho họ có một mức sống tốt hơn trong thời gian ngắn hơn.

    Trước khi quý vị rời khỏi hội trường này, tôi muốn gởi đến quý vị một lời nhắn nhủ riêng tư về những gì bản thân tôi tin là chúng ta nên làm với tư cách là những nhân vị, đó là sự cởi mở trong nhận thức. Nên nhận ra sự thật rằng hy vọng và ước mơ của chúng ta về việc tạo ra sự thịnh vượng cho nhân loại, về việc đưa hàng trăm triệu người ra khỏi nghèo đói, phải đặt trên sự phóng khoáng trong nhận thức, vì những hệ thống này của chúng ta có cả những điều tốt lẫn điều xấu.

    Để minh hoạ, tôi xin lấy từ niên giám đời tôi. Đây là một bức ảnh của tôi.

    Tôi đã sinh ra và được nuôi lớn ở Zambia năm 1969. Vào thời tôi sinh, người da đen chưa được cấp giấy khai sinh, và mải đến năm 1973 luật đó mới thay đổi. Đây là chứng thư của chính quyền Zambian. Trưng những thứ này trước quý vị, tôi muốn thưa với quý vị rằng trong suốt 40 năm, tôi đã từ một kẻ không được thừa nhận như một con người đến chỗ hôm nay tôi đang đứng trước cử toạ của TED hoành tráng để trình bày với quý vị quan điểm của mình. Trong đà sống này, chúng ta có thể tạo ra tăng trưởng kinh tế. Chúng ta có thể giảm thiểu đáng kể sự nghèo đói. Nhưng nó cũng đòi hỏi chúng ta phải nhìn lại những giả định của chúng ta; những giả định và giáo điều, đã từ lâu gắn bó với chúng ta, về tư bản tư nhân, về tạo ra tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo, và về tạo ra sự tự do. Chúng ta có thể phải xé bỏ sách vở để bắt đầu tìm đến những chọn lựa khác và tự mình trở nên phóng khoáng hơn để tìm ra chân lý. Chung cuộc, đó là công việc biến đổi và làm cho thế giới trở nên tốt hơn.

    Cảm ơn quý vị.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    14 phản hồi

    sinh viên luật viết:
    đọc thêm bài của The Atlantic:

    Why the 'China Model' Isn't Going Away
    http://www.theatlantic.com/china/archive/2013/03/why-the-china-model-isnt-going-away/274237/3/

    sinh viên luật viết:
    đọc thêm bài của Vụ Kinh Tế & Xã Hội Liên Hiệp Quốc:

    The Chinese model of economic success
    http://www.un.org/en/development/desa/news/policy/chinese-model-of-economic-success.html

    và bài của The Atlantic:

    Democracy's Deepening Recession
    http://www.theatlantic.com/international/archive/2014/05/the-deepening-recession-of-democracy/361591/

    sinh viên luật viết:
    đọc thêm

    Democracy in Retreat
    The Revolt of the Middle Class and the Worldwide Decline of Representative Government

    http://yalepress.yale.edu/book.asp?isbn=9780300175387

    Ý kiến đại chúng gần đây, nhất là ở các nước còn chậm tiến, qua những biến chuyển kinh tế và khó khăn ngay ở các nước tiên tiến thường lầm lẫn cho đó là sự thất bại của các lý tưởng dân chủ - và vì thế tưởng rằng mô hình của TQ là giải pháp tốt. Không có gì sai lầm hơn!

    Các bài viết nêu trên nhằm phân tích và giải thích những cảm tính đó, nhưng chỉ bàn về hiện tượng nhiều hơn là bàn về căn nguyên. Chung chung, nhận xét “Dân Chủ Đang Thoái Lui” (Democracy In Retreat) là đúng, nhưng không đồng nghĩa với sự tiên đoán một thành công tất nhiên của chủ nghĩa độc tài trong tương lai.

    Nếu là người thực sự hiểu căn nguyên về khó khăn kinh tế ngày nay ở các nước tiên tiến, thì sẽ không cần tôi biện luận là tại sao nền chính trị dân chủ vẫn đúng và sẽ vẫn là mô hình tốt cho các QG về lâu dài. Nếu chưa hiểu, thì tôi e rằng bàn luận thêm sẽ rất dài, không đủ thời gian và không gian để làm việc đó; không những thế, chưa chắc thuyết phục nổi không phải vì nó không đúng lý, nhưng vì tùy ở góc độ người đứng. Nó gần như tranh luận giữa CNCS và tư bản trước đây: người Tây phương vẫn khuyên có kinh tế thị trường tự do là tốt hơn, nhưng những người CS chẳng ai chịu thuyết phục cho đến khi Đặng Tiểu Bình chịu thử “đổi màu con mèo”, và ngày nay hỏi có người Tàu nào sẽ muốn kinh tế tập trung, không có thị trường?

    Nếu chưa hiểu, thì có thể họ - cũng như những người TQ – tin là mô hình chính trị của họ sẽ tránh được các khủng hoảng, xấu xa của chính thể dân chủ của Âu Mỹ. Đây là điều ảo tưởng hão huyền; TQ gần đây hay tuyên bố như thế vì họ chưa đủ kinh nghiệm các chu kỳ kinh tế và ém nhẹm dấu đi mọi bẩn thỉu, đàn áp che mọi sai lầm. Hãy lấy một giả dụ: kinh tế TQ sẽ ra sao khi ngày mà phát minh về robot khiến tất cả sản phẩm công nghệ có thể được sản xuất hoàn toàn bằng máy rẻ mạt, cần rất ít lao công – như dùng “3D printing” chẳng hạn? Có thể nói, khả năng này hoàn toàn đã có trong tay các công ty Mỹ rồi nếu ai có theo dõi về các vấn đề kỹ thuật mới, không có khó khăn kỹ thuật nào đáng kể phải vượt qua cả. Và nếu hệ thống chính trị tốt, tại sao mấy chục ngàn người triệu phú (đô la) TQ đang di cư sang Mỹ, Canada, Úc và các nước Âu Châu từ vài năm gần đây?

    Mô hình dân chủ hiện nay có thể chưa là tuyệt đối tốt, nhưng mô hình tốt hơn sẽ phải là sự cải tiến có cùng những nguyên tắc căn bản (như tam quyền phân lập), không phải là “dân chủ tập trung” độc đảng như TQ và VN, vì nó không khác gì quân chủ ngày xưa mấy, và rất giống Đức Quốc Xã thời 30-40.

    Với riêng tôi, các bài viết đó chỉ là sự thông tin bình thường về mọi khía cạnh của thế giới và các khó khăn được ghi nhận, dù chủ quan hay khách quan của người viết hay xã hội đối tượng. Nó cần thiết cho người sống trong tự do để giúp nhận xét và hành động tốt cho hướng đi và chương trình riêng của mỗi người.

    TB.
    Tôi đã hy vọng BBT Dân Luận đưa còm trước của tôi ra một bài riêng (vì tôi chỉ gửi qua còm, không qua email) để mong có thêm các ý kiến tranh luận và như thế mới có sự rộng mở tư duy, giúp nhận định tốt hơn. Có vấn đề gì chăng? Trình bày của bà Moyo đã có đủ ý kiến rồi và có thể đóng sổ?

    Khách-SJ viết:
    Nhận định sai lầm về bài học kinh tế TQ của bà Dambisa Moyo

    Bà tiến sĩ Moyo trình bày mạch lạc, nhưng lại là một người có lý luận, nhận xét quá kém về lịch sử và văn hóa. Vấn đề trọng tâm của bà là kinh tế nhưng bà đã không thực sự hiểu những kết quả qua những chỉ số kinh tế của những sự việc bà trình bày.

    ...

    Kết luận

    Vì thế, khi bà Moyo cho rằng Tây phương lần đầu tiên phải đối đầu với một thách thức ý thức hệ chính trị và kinh tế đáng kể của TQ thì có lẽ bà đã rất lầm (Nam Hàn là một điển hình của sự thành công rất nhanh mà không vướng vào các tai hại hệ thống như TQ đang bị). Tốc độ và bề rộng của sự thay đổi có lẽ đã là một ngạc nhiên đáng kể, nhưng thách thức không phải ở ý thức hệ chính trị (mà Mỹ đã hiểu rõ) hay ở sự thành công kinh tế (mà chính Mỹ đã có phần nhúng tay tạo nên) nhưng ở những gì tất cả những thành công cũng như thất bại sẽ đưa tới trong giai đoạn trước mắt.

    Dù với một chính thể phi dân chủ, các chính trị gia ở Mỹ cũng như giới tư bản và các ‘think tanks’ tôi thấy vẫn thường bày tỏ niềm tin: một thị trường tự do sẽ đưa đến xã hội rộng mở (“an open market will eventually lead to an open society”). Niềm tin này sẽ phải qua lửa thử thách mới trong giai đoạn tới, và là đề tài chính trong viễn ảnh của sự ổn định, an bình thế giới mà Mỹ không thể không dự phòng trước (ít nhất là tôi tin thế!).

    Chắc chắn, các vấn đề xung quanh TQ hiện nay tức là vấn đề Hồng Kông, các tranh chấp với Nhật và Việt Nam cũng như các nước Đông Nam Á kia về đường lưỡi bò là những vấn đề làm phức tạp, đe dọa viễn ảnh đó. TQ có thể nào tiếp tục phát triển tốt và an bình mà không cần quan tâm đến các quyền lợi chính trị của dân họ cũng như các nước lân cận? Cuộc tranh trừng nội bộ của Tập Cận Bình có phải là dấu hiệu của sự điều chỉnh tạm bợ, và có thể dẫn đến các thay đổi lớn hơn mà tác dụng chắc chắn sẽ không là vô tư với mô hình kinh tế hiện thời? Nhận xét sơ qua những sự kiện gần đây có thể thấy bà Moyo đã có cái nhìn quá lạc quan về mô hình của TQ.

    Bác Khách-SJ,

    Tây Âu bị một số vấn đề xã hội kinh tế do dumping social, giá công nhân mắc cho nên các xí nghiệp bỏ chạy qua các nước bóc lột khác như Tàu.

    "Một thị trường tự do sẽ đưa đến xã hội rộng mở", có lẽ cũng tạo ra vấn đề về trường học, bệnh viện, lao động, chỗ ở, va chạm văn hóa, ... nếu không kiểm soát hoặc điều chỉnh regulation.
    Hiện nay do tự do di chuyển và lao động, dân đông Âu như Ba Lan, Bulgaria, Nam Tư, ... đổ dồn qua tây Âu rất nhiều, cũng như dân các nước Phi châu như bắc Phi, hồi giáo và trung Phi. Di dân, một số không hội nhập được xã hội. Điều này làm cho dân địa phương bản xứ càng kỳ thị hơn, không muốn châu Âu mở rộng thêm thành viên như Turkey ...

    Dân chủ là điều kiện cần để có một xã hội công bằng hơn, minh bạch hơn.

    Nếu có dân chủ mà xã hội và nhà nước lại tổ chức kém, vô kỷ luật, tham lam, không có tài, thì kinh tế không thể phát triển được

    Một đội đá banh có "dân chủ" có nghĩa là có thảo luận tốt giữa các cầu thủ và huấn luyện viên (good communication) để hiểu nhau và có quyết tâm cao độ.
    Nhưng điều này không khẳng định đội sẽ luôn đá thắng vì nó còn tùy thuộc vào tài năng cá nhân, thể lực của cầu thủ, tài sắp đội hình và chiến thuật của huấn luyện viên ... và cái củ cà rốt là tiền thưởng.

    Có dân chủ nhưng nếu lãnh đạo là một bọn tham nhũng, một bọn kém tài, thì kinh tế không thể phát triển và dân chủ sẽ tụt lùi

    Nhận định sai lầm về bài học kinh tế TQ của bà Dambisa Moyo

    Bà tiến sĩ Moyo trình bày mạch lạc, nhưng lại là một người có lý luận, nhận xét quá kém về lịch sử và văn hóa. Vấn đề trọng tâm của bà là kinh tế nhưng bà đã không thực sự hiểu những kết quả qua những chỉ số kinh tế của những sự việc bà trình bày.

    Nói chung, bà tỏ ra rất ấn tượng với những gì TQ đã đạt được trong 30 năm qua, và bà cho rằng các yếu tố cho thành công đó là ở 3 điểm:

    - Kinh doanh quốc gia (hay ‘tư bản nhà nước’)
    - Đặt trọng tâm cho phát triển ở các quyền kinh tế
    - Không nâng cao vấn đề các quyền lợi chính trị

    (Tôi tóm tắt từ trình bày trong video: emphasize state capitalism and economic rights over political rights)

    Và dựa vào đó, bà cho rằng Tây phương, đặc biệt là Mỹ, phải xác nhận đây là một mô hình rất thành công và hãy áp dụng nó với các nước Phi Châu và các nước kém phát triển khác, thay vì theo đuổi những giá trị mà Âu Mỹ từ trước đây vẫn làm vì những điều đó đã thất bại. Bà cũng khuyên rằng Mỹ đừng gây phiền nhiễu với TQ và các nước theo mô hình mới này về vấn đề các quyền lợi chính trị nữa (tức là nhân quyền và dân quyền).

    Những biện luận của bà, đáng tiếc, chỉ là nhận xét phiến diện về kết quả mà không có căn bản vững chắc. Bà đã đánh giá trị quá thấp các yếu tố văn hóa, lịch sử và hoàn cảnh rất đặc biệt của TQ; tôi nghĩ đáng nhẽ bà phải làm hay hơn với quá trình giáo dục TS Oxford và kinh nghiệm World Bank của bà. Để phân tích rõ hơn, tôi xin đưa ra những sai lầm của bà Moyo:

    1. Hiểu lầm về giá trị của dân chủ trong kinh tế.

    Thứ nhất, bà đã nhận xét sai lầm về giá trị của nền chính trị dân chủ: nó là một sự cần thiết cho sự phát triển lành mạnh, công bằng, hợp lý hơn cho phát triển kinh tế, không phải là điều kiện tiên quyết cần có. (Tôi xin dùng tiếng Anh để giúp đạt ý nghĩa khách quan: It is necessary for a healthier, more equitable, just environment for economic development, NOT a prerequisite.) Chứng minh:

    - Các nước Âu Châu trong giai đoạn từ thế kỷ 15 đến 18 đã từng phát triển mạnh hơn mọi nước khác trên thế giới và họ đều có chính thể phi dân chủ (một ngoại lệ, dù chỉ tương đối, là Anh Quốc). Chính thể của Mỹ từ thế kỷ 18 là nơi duy nhất lập ra với căn bản dân chủ, dù công bằng cho dân thiểu số và phụ nữ vẫn còn là những bước dài đau thương.

    - Nga Xô sau cách mạng Mác-Lê đầu thế kỷ 20 cũng đã có khoảng 30-40 năm phát triển kinh tế mạnh cho đến khoảng giữa thập niên 60, mặc dù không bằng Âu Mỹ và đương nhiên không có khái niệm dân chủ như họ.

    - Các nước Đông Á như Đài Loan, Nam Hàn và Singapore từ những bước đầu lập quốc không thực sự dân chủ đã có những phát triển kinh tế khá tốt, và sau khoảng 3 thập niên, đã tăng mức tôn trọng các giá trị nhân quyền, dân quyền của dân chủ để mà bền vững phát triển trong những thập niên sau. Dầu vậy, Đài Loan ngày nay vẫn còn được xếp vào cấp ‘dân chủ khiếm khuyết’ (flawed democracy).

    Một ngoại lệ có phần chứng minh cả hai chiều của lý luận trên là nước Ấn Độ: dù trên căn bản hiến pháp là một nước dân chủ nhưng trong văn hóa họ không tôn trọng nhân quyền, xã hội vẫn giai cấp như ngày xưa. Nước Ấn do đó có quá nhiều kỳ thị và tham nhũng; họ không có sức phát triển mạnh và cũng không có công bằng xã hội; chỉ có sự ổn định chính trị là điểm chính nước họ có.

    2. Thiếu phân tích chính xác vấn đề kinh doanh quốc gia và các yếu tố thành công.

    Thứ hai, bà so sánh sự thành công của TQ mà bà không phân tích cho rõ (do có thể chưa hiểu) ý nghĩa của khái niệm KDQG vì nó có thể có nhiều cách hiểu và áp dụng khác nhau. Nếu chỉ áp dụng những gì bà cổ động một cách thiếu chiều sâu như thế thì các nước Phi Châu cũng sẽ vẫn thất bại. Tôi xin góp phân tích các yếu tố chính cho những kết quả của TQ ngày nay là:

    - Cậy nhờ vào yếu tố kinh tế xuất cảng (export-driven economy), bắt chước các nước Nhật, Đài Loan và Nam Hàn làm trước đó mà phát triển các dự án trong nước. Nghĩa là, sản xuất công nghiệp loại nhẹ và dễ để xuất cảng, dùng ngoại tệ thặng dư để mua nguyên liệu, mua các sản phẩm cao cấp và thuê dùng tài năng chuyên môn cao của nước ngoài để giúp xây dựng mọi chương trình trong nước: cơ sở hạ tầng (đường xá, cầu cống, hệ thống điện nước, v.v.), công trình kiến trúc cấp lớn, hệ thống hàng không, các kỹ nghệ cao cấp hơn, vũ khí tân tiến, v.v. Đây chính là mô hình kinh doanh quốc gia (state capitalism) của TQ trong những thập niên vừa qua; nó có thành công nhưng cũng góp phần tạo ra nhiều sự không cân bằng trong kinh tế và xã hội.

    Tạm gác những vấn đề tiêu cực và để bàn về sự thành công, các chính sách đã tạo thành công là: 1/ TQ đã ép các công ty nước ngoài phải chia quyền sở hữu các dự án đầu tư của họ để mà được hoạt động và buôn bán ở TQ, 2/ TQ cũng thương lượng đòi các công ty ngoại quốc phải truyền đạt lại các nghề chuyên môn và bí mật kỹ thuật với các chuyên gia TQ trong các hợp tác đầu tư của họ, 3/ TQ áp đặt một hệ thống tiền tệ khắt khe mà điển hình là hối đoái cố định của RMB (tức là nhân dân tệ, lý dó chính là để giữ giá sản phẩm của TQ rẻ đối với thế giới). Lợi lộc từ các doanh nghiệp do đó đã một phần chảy về giai cấp cai trị TQ, và kinh nghiệm chuyên môn cũng dần dần được các chuyên gia TQ thấm nhập. Như thế, thực sự đã có những chính sách KDQG, nhưng không có sự tập trung kinh tế trong các doanh nghiệp nhà nước ngoại trừ một vài kỹ nghệ. TQ đã học từ các nước tư bản và không còn thuần KDQG mà tư nhân hóa nhiều doanh nghiệp nhà nước từ những năm đầu mở cửa; bà Moyo có thể đã rất lầm về phương diện này khi chỉ mang từ ‘state capitalism’ ra để lý luận.

    Yếu tố quan trọng không kém các vấn đề trên khiến kinh tế xuất cảng thành công là tinh thần phục tùng quyền thế của văn hóa Khổng mà dưới hệ thống CS đã còn bị cực đoan hóa hơn nữa. Các doanh nghiệp cần nhiều lao công (như các hãng sản xuất dây chuyền) đã thành công nhờ tinh thần này mà ở các nước Phi hay các nước kém phát triển khác không dễ mà tạo được. Văn hóa này đương nhiên không tốt cho kinh tế thị trường dựa vào óc sáng tạo, nhưng ở giai đoạn kinh tế rất thô sơ, đó đã là yếu tố cho các thắng lợi của họ. Ngoài kinh tế xuất cảng, tinh thần phục tùng đã khiến giới cai trị địa phương được ‘bôi trơn’ bởi các doanh nhân tư nên các dự án của họ được xuôi chảy, bất kể đến các hậu quả. Vì thế, giới cai trị của ĐCS cũng kiếm tiền được từ các vấn đề đất đai và hưởng lộc từ các doanh nghiệp tư nhân nên họ chỉ muốn cuộc liên hoan này tiếp tục.

    - Truyền thống của văn hóa Khổng là coi trọng kẻ sĩ và vì thế khi được có điều kiện để học hỏi, như các nước Đông Á khác, họ đã sẵn sàng hy sinh, cố gắng vượt bực để theo đuổi các môn khoa học, kinh tế Âu Mỹ (mà trước đó, số chuyên gia đào tạo giới hạn trong nước chỉ được dùng trong các kỹ nghệ quan trọng đến quốc phòng hơn là kinh tế thị trường). Số khoa học gia, kỹ sư, chuyên viên kinh tế trở về TQ cùng với các doanh nghiệp gốc Tàu từ Đài Loan, Hồng Kông, Singapore và các nước Đông Nam Á khác đã là cái vốn rất lớn để TQ làm bàn đạp nhảy vọt. (Ở điểm này, TQ khác VN ở chỗ họ không bị những hậu quả chiến tranh vô cùng tai hại của hơn 30 năm, kéo dài sự chia rẽ thù hận với đa số Việt kiều và do đó không có sự sẵn sàng cộng tác đáng kể. Các công ty điện tử Đài Loan đã là yếu tố rất lớn khiến cho TQ phát triển.) Các nước Phi Châu không có văn hóa trọng giáo dục; nói đến phát triển như bà Moyo chỉ là mơ mộng; họ không thể đi xa hơn là những xưởng công nghệ thấp cho các công ty đa quốc gia của Âu Mỹ và TQ. Họ phải kiên nhẫn nuôi dưỡng văn hóa trọng giáo dục và tinh thần kỷ luật, cần cù qua vài thế hệ thì mới có thể thay đổi thực sự.

    - Quá trình phát triển của TQ cũng có một hoàn cảnh tâm lý đặc biệt do sự đè nén những tham muốn đã lâu dưới chế độ CS, để rồi khi có cơ hội của cánh cửa hé mở ra thế giới, mọi ước muốn đã như được nổ bung ra; và mặc cho những tai hại về môi trường hay bất công xã hội, nó phải được thỏa mãn để được bằng ‘bên kia’ – dù ở phương diện cá nhân hay tập thể ở mức thị tộc, làng tỉnh hay quốc gia. Tham vọng của lòng kiêu hãnh còn hơn tham vọng vật chất và có lẽ chỉ sánh được với sức cần cù, chịu làm việc của họ, dù là tạo ra những sản phẩm tồi, có hại.

    - Và lý do lớn nhất của thành quả ở TQ là việc đầu tư, kinh doanh của chính các công ty Âu Mỹ trong mục đích phát triển thị trường ở TQ cũng như tối ưu hóa hoạt động của công ty họ trong thị trường nhà. (Ở điểm này, VN là thị trường quá nhỏ so với TQ, không phải là nguồn nhân lực rẻ lớn nhất, và cũng không có đủ chuyên gia cung cấp cho đầu tư của họ.) Nếu không có tham gia của các doanh nghiệp Âu Mỹ và không có chính sách mở rộng cho hàng hóa xuất cảng từ TQ ở các nước Âu Mỹ, TQ đã không thể có mức phát triển như ngày nay.

    Sự tham gia này của các công ty đa quốc gia còn thúc đẩy một văn hóa thị trường cạnh tranh nội địa, bắt chước lại mọi sản phẩm (kể cả ăn cắp các nhãn hiệu, quyền sở hữu trí tuệ), bắt chước mô hình kinh doanh, v.v. và đã tạo sức sống cho thị trường nội địa của TQ, khuyến khích việc học bắt chước làm khoa học, tạo doanh nghiệp giống như Mỹ (tỉ dụ: các hãng IT, các hãng xe nội địa, cửa hàng theo KFC, nhà cửa xây sẵn, v.v.). Yếu tố từ bên ngoài này vẫn có thể đến với các nước Phi Châu, nhưng sức sống của nó sẽ hoàn toàn tùy vào dân số ở từng nước, mức cần cù siêng năng và văn hóa của dân bản xứ. Thực tế là các nước kém phát triển, nhất là ở Phi Châu, đều thiếu hụt (deficient) trong các cá tính này.

    3. Nhận định sai về các chính sách của Mỹ và Âu Châu.

    Thứ ba, bà Moyo đã không nhận ra sai lầm trong chính lý luận của bà: nước Mỹ đã làm và vẫn đang thực hiện những ý tưởng như lời bà khuyên! Chẳng có gì mới cả.

    Nếu loại bỏ trường hợp các nước Mỹ đã có chiến tranh gần đây thì với tất cả các nước Mỹ có quan tâm trong nửa thế kỷ qua, họ đã thường không can dự đến mô hình chính thể của nước đó ngoài việc không ngoại giao bình thường với các nước thuần CS. Mỹ đã chống lưng và tham gia đầu tư phát triển kinh tế ở các nước dân chủ (như Nam Hàn, Nhật, Đài Loan, v.v) hay các nước quân chủ (Saudi, Kuwait, v.v), hoặc dân chủ còn khiếm khuyết và độc tài (Ấn, Phillipines thời Marcos, Egypt trước đây, các nước Nam Mỹ, v.v.). Mỹ vẫn cổ động nhân quyền, trợ giúp các chương trình nhân đạo, viện trợ giáo dục ở các nước đó. Mức phát triển và cách phát triển là tùy vào chính các dân tộc đó.

    Và Mỹ cũng làm như vậy ở TQ khi họ mở cửa. Chỉ có điều: thị trường TQ là thị trường lớn nhất thế giới, và vì thế mức tham gia (engagement) của họ cũng cao hơn gấp bội và đặc biệt hơn so với các nước kia. Nói tóm lại, TQ có ngày nay không nhỏ chính là nhờ nước Mỹ và Âu Châu chứ không phải do TQ tự tạo trong chân không!

    Kết luận

    Vì thế, khi bà Moyo cho rằng Tây phương lần đầu tiên phải đối đầu với một thách thức ý thức hệ chính trị và kinh tế đáng kể của TQ thì có lẽ bà đã rất lầm (Nam Hàn là một điển hình của sự thành công rất nhanh mà không vướng vào các tai hại hệ thống như TQ đang bị). Tốc độ và bề rộng của sự thay đổi có lẽ đã là một ngạc nhiên đáng kể, nhưng thách thức không phải ở ý thức hệ chính trị (mà Mỹ đã hiểu rõ) hay ở sự thành công kinh tế (mà chính Mỹ đã có phần nhúng tay tạo nên) nhưng ở những gì tất cả những thành công cũng như thất bại sẽ đưa tới trong giai đoạn trước mắt.

    Dù với một chính thể phi dân chủ, các chính trị gia ở Mỹ cũng như giới tư bản và các ‘think tanks’ tôi thấy vẫn thường bày tỏ niềm tin: một thị trường tự do sẽ đưa đến xã hội rộng mở (“an open market will eventually lead to an open society”). Niềm tin này sẽ phải qua lửa thử thách mới trong giai đoạn tới, và là đề tài chính trong viễn ảnh của sự ổn định, an bình thế giới mà Mỹ không thể không dự phòng trước (ít nhất là tôi tin thế!).

    Chắc chắn, các vấn đề xung quanh TQ hiện nay tức là vấn đề Hồng Kông, các tranh chấp với Nhật và Việt Nam cũng như các nước Đông Nam Á kia về đường lưỡi bò là những vấn đề làm phức tạp, đe dọa viễn ảnh đó. TQ có thể nào tiếp tục phát triển tốt và an bình mà không cần quan tâm đến các quyền lợi chính trị của dân họ cũng như các nước lân cận? Cuộc tranh trừng nội bộ của Tập Cận Bình có phải là dấu hiệu của sự điều chỉnh tạm bợ, và có thể dẫn đến các thay đổi lớn hơn mà tác dụng chắc chắn sẽ không là vô tư với mô hình kinh tế hiện thời? Nhận xét sơ qua những sự kiện gần đây có thể thấy bà Moyo đã có cái nhìn quá lạc quan về mô hình của TQ.

    Tên tác giả viết:
    Tôi đã sinh ra và được nuôi lớn ở Zambia năm 1969. Vào thời tôi sinh, người da đen chưa được cấp giấy khai sinh, và mải đến năm 1973 luật đó mới thay đổi. Đây là chứng thư của chính quyền Zambian. Trưng những thứ này trước quý vị, tôi muốn thưa với quý vị rằng trong suốt 40 năm, tôi đã từ một kẻ không được thừa nhận như một con người đến chỗ hôm nay tôi đang đứng trước cử toạ của TED hoành tráng để trình bày với quý vị quan điểm của mình. Trong đà sống này, chúng ta có thể tạo ra tăng trưởng kinh tế. Chúng ta có thể giảm thiểu đáng kể sự nghèo đói. Nhưng nó cũng đòi hỏi chúng ta phải nhìn lại những giả định của chúng ta; những giả định và giáo điều, đã từ lâu gắn bó với chúng ta, về tư bản tư nhân, về tạo ra tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo, và về tạo ra sự tự do. Chúng ta có thể phải xé bỏ sách vở để bắt đầu tìm đến những chọn lựa khác và tự mình trở nên phóng khoáng hơn để tìm ra chân lý. Chung cuộc, đó là công việc biến đổi và làm cho thế giới trở nên tốt hơn.

    Tôi đọc bài này và nghe bài thuyết trình (có lẽ soạn và đọc nguyên văn chứ không phải thuyết trình dựa theo bố cục) thấy quá nhiều nguỵ biện. Ví dụ tác giả cho rằng Hoa kỳ phải mất 170 sau tuyên ngôn độc lập mới có quyền bình đẳng vì thế những nước nghèo đang phát triển Á Phi cũng nên chờ đến bao giờ độc tài tạo ra đủ giai cấp trung lưu qua phát triển kinh tế thì có dân chủ tự do là thứ chị ta cho là xa xỉ, cũng chưa muộn. Trời! Nếu thế chị này chắc ăn bả của Tàu và Việt cộng rồi. Nhưng đến đoạn kết trên thì tôi không làm sao hiểu được tác giả muốn gởi gấm điều chi. Chị ta từ chổ không được chính quyền thừa nhận là con người hay công dân đến việc thành danh như bây giờ là do tư bản nhà nước Tàu cộng? Hay chị ta cho rằng thành kiến với chính sách kinh tế của Tàu cộng hiện nay cũng như thành kiến của chính quyền thực dân??? vốn không thừa nhận những người như chị ta chính thức mãi đến năm 1973?

    Sự hồ hởi phấn khởi của chị ta về sự giúp đỡ của Tàu cộng cho Phi châu có lẽ sẽ khiến cho nhiều người Việt nam lo ngại. Đoạn đường dài 15.000 cây số từ Cairo đến Capetown do Tàu xây dựng để các doanh nghiệp nhà nước của chúng giúp xoá giảm nghèo đói và bệnh tật cho dân nghèo Phi châu dài gấp 10 lần đường mòn HCM thời đó giúp cố vấn Tàu cộng đem vũ khí, lương thực và thuốc men đến tận các vùng giải phóng Nam thì cái hoạ của Phi châu cũng gấp ngần ấy lần nếu mấy chế độ độc tài Phi châu có lãnh đạo như mấy trự Việt cộng thủa đảng CSVN còn quang vinh muôn năm.

    Đọc thêm bài này cho biết chị Moyo lộng ngôn cỡ nào.

    http://www.theguardian.com/global-development/poverty-matters/2013/may/31/bill-gates-dambisa-moyo-aid

    Có chứng cớ nào khi bà Ts Phi châu này nói nhiều nước ủng hộ mô hình Trung quốc? Nói là nơi tôi đi qua tôi thấy vậy thì huề vốn!

    Việc thứ nhì đánh giá một mô hình kinh tế thành bại trong khung thời gian 30 năm là quá ngắn. Điều Tq thành công 30 năm rồi không có nghĩa họ tiếp tục thành công 30 năm nữa hay lâu hơn. Nhìn LX thời 1960 tăng trưởng thế naò ai cũng ngưỡng mộ và nó sụp đổ thế nào năm 1991. Nhìn Nhật thành công thời 1980 không có nghĩa nó tiếp tục thành công mà Nhật suy trầm hơn 20 năm qua. Người ta cần 60-70 cho một chu kỳ kinh tế. Nhận định của Ts Moyo không có căn cứ.

    Có chứng cớ nào khi bà Ts Phi châu này nói nhiều nước ủng hộ mô hình Trung quốc? Nói là nơi tôi đi qua tôi thấy vậy thì huề vốn!

    Việc thứ nhì đánh giá một mô hình kinh tế thành bại trong khung thời gian 30 năm là quá ngắn. Điều Tq thành công 30 năm rồi không có nghĩa họ tiếp tục thành công 30 năm nữa hay lâu hơn. Nhìn LX thời 1960 tăng trưởng thế naò ai cũng ngưỡng mộ và nó sụp đổ thế nào năm 1991. Nhìn Nhật thành công thời 1980 không có nghĩa nó tiếp tục thành công mà Nhật suy trầm hơn 20 năm qua. Người ta cần 60-70 cho một chu kỳ kinh tế. Nhận định của Ts Moyo không có căn cứ.

    Có chứng cớ nào khi bà Ts Phi châu này nói nhiều nước ủng hộ mô hình Trung quốc? Nói là nơi tôi đi qua tôi thấy vậy thì huề vốn!

    Việc thứ nhì đánh giá một mô hình kinh tế thành bại trong khung thời gian 30 năm là quá ngắn. Điều Tq thành công 30 năm rồi không có nghĩa họ tiếp tục thành công 30 năm nữa hay lâu hơn. Nhìn LX thời 1960 tăng trưởng thế naò ai cũng ngưỡng mộ và nó sụp đổ thế nào năm 1991. Nhìn Nhật thành công thời 1980 không có nghĩa nó tiếp tục thành công mà Nhật suy trầm hơn 20 năm qua. Người ta cần 60-70 cho một chu kỳ kinh tế. Nhận định của Ts Moyo không có căn cứ.

    Bài này còn 20 điểm sai lầm về nhận thức của một người rất NON NỚT về tầm nhìn So sánh với thực tế. Sau khi trích dẫn, tôi dẫn chứng 2 bài báo sau đây cho thấy tác giả rất thiếu hiểu biết về thực tế.

    Trích: "Nhưng, ở đây, xin đừng hiểu lầm tôi. Tôi không cho rằng dân chúng ở các nước đang phát triển không hiểu dân chủ, tôi cũng không bảo rằng họ không mong ước để tự chọn các tổng thống hay những người lãnh đạo của mình. Tất nhiên họ muốn chứ. Nhưng tôi muốn nói rằng, theo độ ưu tiên, dân chúng ở các nước đó quan tâm nhiều đến việc do đâu mức sống của họ sẽ được cải thiện và làm cách nào để chính quyền có thể thực hiện được điều đó, hơn là việc chính quyền đó có được bầu theo lối dân chủ hay không...

    "Sự thật thì đây là lần đầu tiên mà ý hệ Tây Phương về chính trị và kinh tế đang gặp phải một thách thức tạo ra bởi hệ thống hiện nay của Trung Quốc. Thay vì theo chủ nghĩa tư bản tư nhân, họ thiết lập chủ nghĩa tư bản nhà nước. Họ đã không ưu tiên hoá vấn đề dân chủ. Trái lại, họ đã quyết định đặt các quyền kinh tế ưu tiên hơn các quyền chính trị. Xin thưa với quý vị rằng chính là hệ thống ở Trung Quốc đang khiến người dân các quốc gia đang phát triển nghĩ rằng đó là hệ thống đáng noi theo, vì càng ngày họ càng tin rằng hệ thống đó sẽ hứa hẹn đem lại sự cải thiện nhanh và tốt nhất cho mức sống của họ trong thời gian ngắn nhất. Nếu quý vị rộng lượng cho phép, tôi xin được giải thích, trông chốc lát, vì sao, về mặt kinh tế, họ đang đi đến một niềm tin như vậy."

    Theo tôi, ý kiến của tác giả trong 2 đoạn văn nói trên KHÔNG đứng với thực tế mà tôi dẫn chứng sau đây:
    "TQ giận dữ vì Canada hủy visa đầu tư", http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2014/06/140611_canada_cancelled_investor_visa_upsets_chinese.shtml

    "...Chương trình Nhà đầu tư cho phép các cá nhân sở hữu hơn 1.6 triệu đôla Canada (870.000 bảng Anh) có thị thực định cư lâu dài, có thể cung cấp cho chính phủ Canada khoảng 800.000 đôla Canada tiền vay không lãi trong vòng năm năm.
    Chương trình này rất phổ biến trong giới nhiều tiền, những người muốn nhanh chóng có được tấm hộ chiếu Canada, nhưng hóa ra nó lại trở nên quá phổ biến.
    Các phòng phụ trách di trú ngập đơn xin thị thực, phần lớn là từ công dân Trung Quốc...“Trước tiên, đây là quốc gia nói tiếng Anh và phần lớn người nhập cư vào đây là muốn giáo dục của con được tốt hơn. Hơn nữa, Canada là quốc gia rộng lớn với số dân ít. Phần lớn người Trung Quốc muốn được đến một nơi ít tập trung dân cư...Từ năm 1986, hàng ngàn người đã dùng chương trình thị thực nhà đầu tư làm cánh cổng dẫn vào Canada, một quốc gia được ưa chuộng do hệ thống y tế rộng khắp và các trường học danh tiếng.
    Đó là cho tới khi chính quyền liên bang ở Ottawa bất thình lình thông báo hủy chương trình này, ngay lập tức chấm dứt 65.000 hồ sơ xin thị thực.”

    Nếu Trung Quốc là một nước TUYỆT VỜI như tác giả viết, thì bài báo này cho thấy tác giả SAI HOÀN TOÀN.

    --------

    Người giàu “sùng ngoại”, http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/nguoi-giau-sung-ngoai-20110914110051354.htm

    Theo tài liệu của Bộ Công an TQ, trong danh sách những nhà giàu ra nước ngoài làm ăn, đông nhất là những quan chức làm giàu do tham nhũng. Chưa có số liệu thống kê chính thức về số quan chức xuất ngoại sống lưu vong, Cục Phòng chống tham nhũng TQ cho biết ít nhất đã có 1.000 quan chức tham nhũng trốn ra nước ngoài.

    Tháng 6 năm nay, một báo cáo của Ngân hàng Trung ương TQ tiết lộ số quan chức ra đi từ những năm 90 của thế kỷ trước đã mang theo hơn 120 tỉ USD tài sản do tham nhũng mà có. Còn theo Tân Hoa Xã, hơn 4.000 quan chức bị nghi đã trốn ra nước ngoài, mang theo mỗi người ít nhất 5 tỉ nhân dân tệ (NDT).

    Một cách giản dị, tôi nghĩ rằng luồng gió Tự do Dân chủ mà Phương Tây muốn thổi tới các nước đang phát triển sẽ khiến người dân các nước này khỏi mất công chạy sang các nước phương Tây, đứng đầu là Hoa Kỳ.

    Trích dẫn:
    Đặc biệt, có sự ngờ vực ngày càng tăng giữa dân chúng các nước đang phát triển, khi họ tin rằng dân chủ không còn được xem là yêu cầu tiên quyết cho sự tăng trưởng kinh tế. Sự thật thì, không chỉ TQ, những nước như Đài Loan, Singapore, Chi-Lê đã chứng tỏ rằng thật ra chính sự tăng trưởng kinh tế mới là yêu cầu tiên quyết cho nền dân chủ.

    Từ "dân chủ" dùng ở đây, tôi không hiểu rõ nó biểu hiện cái gì trong xã hội.
    Những cái mà người dân cần ưu tiên nhất, lấy ví dụ như tôi, một lao động bình thường là :
    -có công ăn việc làm theo ý mình thích (công việc, nơi làm)
    -mức lương đủ sống đối với nơi mình ở (đủ trả tiền nhà (thuê hoặc vay mượn bank, tiền ăn uống, di chuyển, du lịch một chút, thuốc men)
    -tự do làm những gì mình thích miễn là luật không cấm (luật dân chủ không khắt khe) : coi phim, phát biểu linh tinh về cuộc sống xã hội, di chuyển và cư ngụ thoải mái trong nước (không cần khai báo).
    -giấy tờ làm đơn giản, nhanh gọn, ...

    Dân chủ không phải là yêu cầu tiên quyết duy nhất cho sự tăng trưởng kinh tế vì mục đích của dân chủ là tạo điều kiện cho mọi người tham gia một cách bình đẳng, phát biểu, tôn trọng từng cá nhân. Nó chỉ là điều kiện bắt buộc để tạo ra sự công bằng xã hội mà thôi, tạo ra sự minh bạch hơn trong xã hội và có thể là một nhà nước pháp quyền.

    Vài yêu cầu chung chung tiên quyết cho sự tăng trưởng kinh tế là :
    -tổ chức và quản lý tốt để có hiệu quả
    -kỷ luật ở mọi khâu lao động để có hiệu quả
    -nghiên cứu để có kế hoạch rõ ràng và mục tiêu khả thi để có hiệu quả

    Đang mùa đá banh world cup Brazil 2014, lấy một ví dụ về đội đá banh thành công tùy theo mục đích.

    Mục đích dân chủ :
    mọi công dân đều có cơ hội chơi đá banh, nếu thích. Không có mục đích chuyên nghiệp, kiếm tiền, theo kiểu đá banh tài tử. Điều này khó có đội banh chuyên nghiệp, đủ khả năng cạnh tranh quốc tế và khu vực nhưng tất cả mọi công dân đêµu có cơ hội tham dự, vui là chính, ít có chuyện gian lận cá độ, bán độ

    Mục đích chuyên nghiệp :
    Chỉ có các trẻ em ngay từ nhỏ 5-7 tuổi đã được theo dõi trong các trường học đặc biệt (phải đóng khá tiền), sau vài năm sẽ được tuyển chọn riêng để dần dần trở nên chuyên nghiệp, đá cho đội quốc gia. Mua chuộc các tài năng trẻ nước ngoài lấy quốc tịch nước mình

    Trở lại vấn đề dân chủ, các nước nhỏ cỡ VN, Nhật, Korea, nếu không có dân chủ, ít nhất là nhà nước pháp quyền, sẽ chẳng bao giờ ngóc đầu lên được vì cả dân lẫn quan đều tham nhũng và đặc biệt là bọn quan chức càng độc tài, thì càng tham nhũng

    Các nước phương tây EU kém hiệu quả vì họ đến gần XHCN hơn Tàu. Lương cao kém cạnh tranh, hơi một chút là đình công, an sinh xã hội quá cao (hưu trí, thất nghiệp, y tế, ...).
    Các đảng cánh tả XH và các công đoàn XH là vua xúi dục đình công để đòi quyền lợi.
    Các tập đoàn tư bản thì đóng cửa công ty, đem qua Tàu để sinh lời

    "kinh tế tăng trưởng" KHÔNG phải là khẩu hiệu của các đảng XH.