Lê Quang Bình - Việt Nam thoát thế kẹt ở Biển Đông thế nào?

  • Bởi Admin
    13/05/2014
    5 phản hồi

    Lê Quang Bình

    Việc Việt Nam cải tổ theo hướng thúc đẩy nhà nước pháp quyền, kinh tế thị trường tự do, và một xã hội dân sự phát triển chắc chắn sẽ kết nối Việt Nam với các nước Châu Âu, Úc, Hàn, Nhật và Mỹ. Khi đó, sự ủng hộ Việt Nam sẽ mạnh hơn nhiều.

    Lời Tòa Soạn Tuần Việt Nam: Trong những lúc đất nước gặp khó khăn nguy hiểm, luôn cần những tiếng nói từ nhiều trái tim và khối óc cùng chia sẻ mối quan tâm, xây dựng và bảo vệ đất nước.

    Tiếp loạt bài hiến kế của các nhân sĩ trí thức Việt, Tuần Việt Nam xin giới thiệu ý kiến của ông Lê Quang Bình, Viện trưởng Viện nghiên cứu Kinh tế, Xã hội và Môi trường (iSEE)

    Đâu là "cái phanh" xung đột?

    Tìm ra một giải pháp tránh xung đột ở Biển Đông là không dễ dàng. Trung Quốc muốn thâu tóm Biển Đông để vươn ra thế giới, trở lại thời hoàng kim là "trung tâm của thiên hạ". Mỹ không muốn điều này xảy ra nhưng không thể tự mình "bảo vệ" Biển Đông nếu các nước có tranh chấp như Việt Nam không phải là đồng minh. Như vậy, nếu Việt Nam nghiêng về Trung Quốc thì việc mất Biển Đông và lệ thuộc vào họ là điều nhãn tiền. Còn Việt Nam nghiêng về phía Mỹ thì tự biến mình thành tuyến đầu chống Trung Quốc, đẩy dân tộc vào nguy cơ xung đột nhiều rủi ro.

    Theo lý thuyết thì nếu thương mại giữa hai nước tăng thì chiến tranh sẽ khó xảy ra vì các ràng buộc về kinh tế. Tuy nhiên, nếu nhìn vào thương mại Việt-Trung thì nó không phải là "cái phanh" để ngăn cản xung đột. Tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc vào năm 2011 là 35,7 tỉ USD, tuy nhiên Việt Nam bị nhập siêu gần 13 tỉ USD từ Trung Quốc. Thương mại với Trung Quốc chiếm khoảng 18% tổng thương mại của Việt Nam, nhưng chưa đến 1% trong tổng số 3,87 nghìn tỉ đô thương mại của Trung Quốc. Rõ ràng, Việt Nam bị lệ thuộc vào Trung Quốc nhiều hơn, và việc cắt đứt thương mại giữa hai nước sẽ ảnh hưởng đến Việt Nam nhiều hơn đến Trung Quốc.


    Giàn khoan CNOOC 981 của Trung Quốc đặt trái phép trên vùng biển Việt Nam. Ảnh: THX

    Dường như Việt Nam đang yếu thế trong việc đàm phán với Trung Quốc vì bị lệ thuộc trên mọi mặt trận từ kinh tế, chính trị đến an ninh. Rất không may, Việt Nam không có gì đủ hấp dẫn để đàm phán với Trung Quốc vì Biển Đông quá quan trọng với họ. Việt Nam cũng không thể bỏ Biển Đông vì Biển Đông cũng quá quan trọng với Việt Nam. Nếu mất Biển Đông coi như Việt Nam mất cửa đi ra thế giới, mất cơ hội phát triển, và mất lợi ích kinh tế từ Biển. Trong trường hợp này, liệu Việt Nam có phải "lên thuyền" với các quốc gia khác để cân bằng lại với Trung Quốc?

    ASEAN có thể giúp Việt Nam giữ Biển Đông? Câu trả lời dường như là không vì hiện tại ASEAN chỉ có thể là một cơ chế giúp Việt Nam và các nước lớn truyền tin và đàm phán, còn bản thân nó không thể là "con thuyền" đủ lớn và vững chắc chịu được sức ép từ Trung Quốc. Như vậy, "con thuyền" còn lại dường như là Mỹ để Việt Nam có thể dựa vào?

    Mỹ và Việt Nam có chung lợi ích đó là tự do hàng hải và ổn định ở Biển Đông. Trong những ngày qua, người phát ngôn Nhà trắng và các thượng nghị sĩ uy tín nhất của Mỹ như John McCain và Patrick Leahy liên tục đưa ra các tuyên bố lên án hành vi gây hấn của Trung Quốc ở Biển đông. Tuy nhiên, vẫn có những rào cản để Mỹ và Việt Nam trở thành đồng minh.

    Thứ nhất, Chính phủ Việt Nam có những e ngại về cam kết của Mỹ trong việc bảo vệ lợi ích của Việt Nam. Điều này có cơ sở vì lợi ích của Mỹ trong mối quan hệ với Trung Quốc rất lớn, và rõ ràng động lực lớn nhất để Mỹ hành động là lợi ích quốc gia của họ. Thứ hai, việc trở thành đồng minh của Mỹ cũng đồng nghĩa với việc nằm cạnh miệng hố chiến tranh với Trung Quốc. Việt Nam muốn tránh điều này bằng mọi giá vì chiến tranh đã tàn phá đất nước này quá nhiều.

    Về phía mình, Mỹ dù có muốn cũng khó làm đồng minh chiến lược của Việt Nam vì những khác biệt về chính trị và bất đồng quan điểm về nhân quyền. Chính vì vậy, dù Việt Nam là một mắt xích quan trọng trong bàn cờ chiến lược của mình ở châu Á, Mỹ khó lòng tiến xa hơn và gửi quân ứng cứu Việt Nam trong trường hợp có xung đột với Trung Quốc.

    Thêm vào đó, Việt Nam đóng vai trò không đáng kể trong phát triển kinh tế của Mỹ. Thương mại với Việt Nam chỉ chiếm dưới 0,65% tổng thương mại của Mỹ, so 13% thương mại của Mỹ với Trung Quốc. Rõ ràng, lợi ích kinh tế của Mỹ với Trung Quốc lớn hơn với Việt Nam nhiều, đặc biệt khi Mỹ lại đang nhập siêu hàng năm từ Việt Nam gần 15 tỉ USD vào năm 2011 và ngày càng tăng.

    Con đường nào cho Việt Nam?

    Có một lợi ích mà cả Trung Quốc, Mỹ và Việt Nam đều chia sẻ - đó là hòa bình và ổn định ở Biển Đông và châu Á. Cho dù cả Mỹ và Trung Quốc đều muốn Việt Nam đứng về phía mình, nhưng họ cũng tạm hài lòng với hiện trạng.

    Trung Quốc muốn Việt Nam ổn định nhưng không đủ mạnh để thách thức được họ. Việt Nam không được là "sân sau" của ai và nếu phụ thuộc vào Trung Quốc thì càng tốt. Mỹ muốn Việt Nam là liên minh để duy trì vai trò lãnh đạo ở Châu Á, nhưng không muốn gánh vác trách nhiệm bảo vệ Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh khác biệt về chế độ chính trị và giá trị quốc gia.

    Tuy nhiên, duy trì hiện trạng mắc kẹt này không phải là điều tốt cho Việt Nam. Với chiến lược "từng bước một" Trung Quốc sẽ dần dần áp đặt sự kiểm soát của mình lên Biển Đông mà không cần đến chiến sự. Chiến lược này sẽ làm cho Việt Nam phân tâm, mệt mỏi và bất lực trước sự "gặm nhấm" của Trung Quốc. Hoa Kỳ, đôi khi sẽ lên tiếng "quan ngại sâu sắc" sau mỗi lần Trung Quốc gây hấn, nhưng không thể thách thức Trung Quốc trực tiếp vì Việt Nam không là đồng minh và những bước lấn "không đủ lớn để động binh". Điều này không ảnh hưởng đến cân bằng chiến lược toàn cầu ngay, nhưng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của Việt Nam.

    Rõ ràng Việt Nam cần tự thoát khỏi thế kìm kẹp này bằng cách tự đổi mới mình. Là nước nhỏ trong tranh chấp, Việt Nam nhận được sự cảm thông toàn cầu trước o ép từ phía Trung Quốc. Tuy nhiên, thế giới vẫn nhìn Việt Nam như là một đồng minh chia sẻ tư tưởng và ý thức hệ với Trung Quốc. Vì vậy, sự cảm thông với Việt Nam chưa vững chắc vì không dựa trên nền tảng giá trị chung. Việc Việt Nam cải tổ theo hướng thúc đẩy nhà nước pháp quyền, kinh tế thị trường tự do, và một xã hội dân sự phát triển chắc chắn sẽ kết nối Việt Nam với các nước Châu Âu, Úc, Hàn, Nhật và Mỹ. Khi đó, sự ủng hộ Việt Nam sẽ mạnh hơn nhiều, vì bên cạnh tính hợp pháp của chủ quyền Việt Nam có ở Biển Đông, lợi ích kinh tế, đầu tư, và tâm lý nghi ngờ và e ngại Trung Quốc, nền tảng giá trị sẽ là điểm tựa cho việc bênh vực Việt Nam.

    Sự tự cải tổ này sẽ gây khó chịu cho Trung Quốc nhưng sẽ không là nguyên nhân để Trung Quốc gây chiến với Việt Nam. Ngược lại Trung Quốc sẽ mong Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế "trung lập" vì Việt Nam đã là một phần của các giá trị toàn cầu. Khi đó, Việt Nam sẽ "thông lưu" với các nước về kinh tế, chính trị và xã hội nhưng vẫn có thể tiếp tục hữu hảo với Trung Quốc.

    Trong vị thế của một nước độc lập và bình đẳng thực sự, việc duy trì hòa bình và chủ quyền ở Biển Đông có nhiều cơ hội thành công hơn.

    Lê Quang Bình

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    5 phản hồi

    Phản hồi: 

    [quote=Lê Nguyên Khải]

    2)- Hiện nay , trong khi vẫn duy trì điều 4 Hiến pháp thì đồng thời chấp nhận chế độ Dân chủ Đa Đảng ngay từ bây giờ.
    [/quote]

    Mời các bác đọc bài "Chạy" của TG Thiện Tùng, đang đăng trên DL, để thấy cái đa đảng dưới sự lãnh đạo của đảng CSVN như thế nào.

    Khi đã thành công thì các đảng phái khác được mời đi chỗ khác chơi. Ai không bị cho đi mò tôm là do phước đức ông bà của người đó để lại.
    Điều 4 HP là cái thòng lọng chỉ cần cơ hội thuân tiện sẽ xiết lại, triệt tiêu các đảng khác. Đó là khi VN đã phát triển, hay thành công hơn bây giờ.

    Nguyễn Jung

    Phản hồi: 

    [quote=Lê Nguyên Khải]

    2)- Hiện nay , trong khi vẫn duy trì điều 4 Hiến pháp thì đồng thời chấp nhận chế độ Dân chủ Đa Đảng ngay từ bây giờ.
    [/quote]

    Nếu vẫn duy trì điều 4 HP, thì không thể có Dân chủ đa đảng.
    2 điều này không bổ túc cho nhau mà mâu thuẫn nhau trầm trọng, như cái đuôi định hướng XHCN trong cụm từ Kinh tế thị trường định hướng XHCN.
    Giống như phản biện trung thành vậy.

    Xin đừng đem người dân và Đất Nước VN cho những phép thử, mà kết quả của nó (rồi) sẽ giống như cụm từ "Kinh tế thị trường định hướng XHCN".

    Nguyễn Jung.

    Phản hồi: 

    Năm 1991 VN dã đổi mới do bị buộc phải đổi mới đề sống còn trước sự sụp đổ của khối XHCN Đông Âu. Hy vọng sự kiện giàn khoan lần này sẽ buộc VN thực sự đổi mới thêm một lần nữa, cắt bỏ cái đuôi 'định hướng XHCN', sửa chữa 'sai lầm cơ chế' để trở nên đáng tin cậy với các nước: Đổi mới hay là mất biển đảo!
    Trong cái rủi có khi lại có cái may. Sự kiện Tập Cận Bình từ chối cói chuyện với Nguyễn Phú Trọng cũng là một cái tát làm sụp đổ hy vọng 'dù sao TQ cũng là CS'-Lời Đỗ Mười. Hy vọng ĐCSVN tỉnh ra sau cái tát này của Tập Cận Bình.
    --------------------------
    Old-visitor

    Phản hồi: 

    Nhanh chóng tự đổi mới để thoát thế kẹt ở Biển Đông
    Tôi đã đọc kỹ 2 lần bài báo này của ông Lê Quang Bình . Một lần ở Vietnamnet và lần này trên Dân Luận. Tôi cho rằng nội dung cốt lõi mà ông Bình muốn nói tựu trung lại chỉ trong 6 từ này thôi " Phải nhanh chóng tự đổi mới "

    Tôi rất đồng ý như vậy nhưng có thêm 1 câu hỏi và 3 đề nghị bổ sung vào bài của ông . Đó là :

    Câu hỏi : Ông đã gửi bài báo này đến đích danh 4 vị tứ trụ triều đình là ông Trọng , ông San , ông Hùng , ông Dũng và yêu cầu các vị ấy đọc kỹ và trả lời cho ông biết là các vị ấy đồng ý hay không chưa? Phải biết ý của các vị đó thì hãy bàn tiếp và mới tìm được lối thoát khả thi ra khỏi thế kẹt hiện hữu.

    3 đề nghi nhằm tăng cường nội lực để tháo gỡ thế kẹt ở Biển Đông là :
    1)- Tự đổi mới phải là giải pháp THẬT TÂM chứ không phải là sách lược tình thế nhất thời, dân mới tin và ủng hộ
    2)- Hiện nay , trong khi vẫn duy trì điều 4 Hiến pháp thì đồng thời chấp nhận chế độ Dân chủ Đa Đảng ngay từ bây giờ.
    3)- Nhanh chóng và thực tâm thực hiện " Hòa giải và hòa hợp dân tộc "
    khiêm tốn thảo luận và chấp nhận những đề xuất giải pháp hợp tình hợp lý của tác giả Thiện ý trong bài " Vấn đề hòa giải và hòa hợp dân tộc ở Việt Nam " đăng trên VOA tiếng Việt ngày 13/5/2014.

    Phản hồi: 

    "Việc Việt Nam cải tổ theo hướng thúc đẩy nhà nước pháp quyền, kinh tế thị trường tự do, và một xã hội dân sự phát triển chắc chắn sẽ kết nối Việt Nam với các nước Châu Âu, Úc, Hàn, Nhật và Mỹ. Khi đó, sự ủng hộ Việt Nam sẽ mạnh hơn nhiều, vì bên cạnh tính hợp pháp của chủ quyền Việt Nam có ở Biển Đông, lợi ích kinh tế, đầu tư, và tâm lý nghi ngờ và e ngại Trung Quốc, nền tảng giá trị sẽ là điểm tựa cho việc bênh vực Việt Nam."

    Bác à, nếu VN thay đổi thì Đảng CSVN đâu còn tồn tại, làm sau đám sâu bọ hút máu dân, làm sau bọn quan liêu bòn rút cũa dân, ...