Ai đúng ai sai trong việc triển khai giàn khoan HD981 trên biển Đông?

  • Bởi Admin
    08/05/2014
    4 phản hồi

    Ernest Bower và Gregory Poling<br />
    Nguyễn Công Huân lược dịch

    Tranh chấp giữa Trung Quốc và Việt Nam trên biển Đông đang ở mức căng thẳng nhất trong nhiều năm trở lại đây. Vào 2/5, Tổng Công Ty Dầu Khí Hải Dương Trung Quốc (CNOOC) đặt giàn khoan nước sâu HD981 của mình vào khu vực tranh chấp tại phía nam quần đảo Hoàng Sa. Việt Nam phản đối việc triển khai này, tuyên bố rằng giàn khoan đang nằm trên thềm lục địa của mình. Trung Quốc đã gửi ra khoảng 80 tàu, bao gồm tàu quân sự, cùng với máy bay để hỗ trợ giàn khoan. Đáp lại, Hà Nội đưa ra 29 tàu và nỗ lực dừng việc triển khai và hoạt động của giàn khoan.

    Tình hình leo thang nhanh chóng vào 7/5, khi Việt Nam cáo buộc tàu Trung Quốc dùng vòi rồng phun tàu Việt Nam và thậm chí đâm thẳng vào một số tàu. Sự cố được cho là làm 6 thủ thủ Việt Nam bị thương và một số tàu bị hư hại. Hà Nội phát hành hình ảnh và video về sự cố để chứng minh cho tuyên bố của mình.

    Những tác động của sự kiện này là đáng chú ý. Việc Trung Quốc triển khai giàn khoan vào đúng thời điểm Tổng thống Obama ghé thăm 4 nước Châu Á vào cuối tháng 4 cho thấy Trung Quốc muốn thử phản ứng của Việt Nam, cùng các quốc gia ASEAN và cả Washington. Bắc Kinh cũng cố gắng thay đổi hiện trạng [tình hình biển Đông] vào thời điểm mà nó cho rằng Washington đang bị phân tâm trước Nga xâm lược Ukraina, cùng với những sự kiện ở Nigeria và Syria. Nếu Trung Quốc tin rằng Washington đang bị phân tâm, và trong một trạng thái ngày càng cô lập, và không chịu rút lui những khẳng định tương đối mạnh của mình trước Nhật Bản và Philippines, và lặp lại trong chuyến viếng thăm của Tổng thống Obama, thì những sự kiện ở phía nam quần đảo Hoàng Sa này có thể để lại những hậu quả trong khu vực và quốc tế lâu dài.

    Câu hỏi 1: Giàn khoan thực sự nằm ở đâu?

    Trả lời 1: Cuộc đấu khẩu giữa Bắc Kinh và Hà Nội chủ yếu dựa vào tình trạng của khu vực đặt giàn khoan HD981. Quan chức Việt Nam nhấn mạnh rằng nó nằm trong thềm lục địa của Việt nam, nơi mà theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) thì Việt nam có độc quyền (exclusive rights) với tất cả tài nguyên khoáng sản và dầu khí ở đây.

    Giàn khoan được đặt gần mép hai khu vực khí hydrocarbon đã được tạo bởi Hà Nội, mặc dù chưa chào quyền khai thác cho các công ty dầu khí nước ngoài. Nó cũng nằm gần khu 118 và 119, nơi công ty ExxonMobil của Mỹ phát hiện ra một trữ lượng dầu và khí đốt đáng kể vào năm 2011 và 2012. Năm 2013, Exxon và Tổng công ty Dầu Khí Việt Nam (Petrolimex) đã tuyên bố kế hoạch xây dựng một nhà máy điện trị giá 20 tỷ USD được cấp nguồn dầu mỏ và khí đốt từ hai khu này. Những phát hiện nói trên giải thích tại sao Trung Quốc chọn đặt giàn khoan HD981 ở gần đó.

    Bộ Ngoại Giao Trung Quốc đáp trả tuyên bố của Việt Nam bằng cách khăng khăng rằng giàn khoan được đặt “hoàn toàn trong khu vực biển thuộc quần đảo Hoàng Sa”. Điều họ muốn nói tới là khu vực đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trong phạm vi 200 hải lý mà quần đảo Hoàng Sa – đang nằm dưới quyền kiểm soát của Trung Quốc nhưng đang bị Việt Nam đòi chủ quyền – sẽ tạo ra theo UNCLOS nếu quần đảo này đáp ứng một số điều kiện nhất định.

    Giàn khoan HD -981 được đặt ở vị trí 15° 29' 58'' vĩ độ Bắc và 111° 12' 06'' kinh độ Đông. Nó cách đảo Lý Sơn của Việt Nam 120 hải lý về phía tây, và cách đảo Hải Nam của Trung Quốc 180 hải lý về phía Nam – đây là hai hòn đảo gần nhất . Nó là khoảng 120 hải lý về phía đông của đảo Sơn Lý của Việt Nam và 180 hải lý về phía nam của đảo Hải Nam - hai ”mỏm đất” gần nhất tạo ra thềm lục địa mà không ai có thể tranh cãi. Nếu tính theo cách này, thì khu vực tranh chấp nằm trong thềm lực địa mở rộng của Việt Nam, mà còn nằm trong cả bất kỳ đường trung tuyến nào giữa hai thềm lục địa tạo ra bởi bờ biển Việt Nam và Trung Quốc, như đường mầu trắng ở bản đồ dưới đây.

    unnamed101.jpg

    Câu hỏi 2: Ai là người nắm phần phải?

    Trả lời 2: Bộ Ngoại Giao Trung Quốc dường như bảo vệ quan điểm của mình dựa trên lập luận rằng đảo Tri Tôn, cách giàn khoan HD981 17 hải lý về phía bắc, hoặc một đảo nào khác thuộc quần đảo Hoàng Sa, đáp ứng được điều kiện có người cư trú của UNCLOS để tạo ra thềm lục địa của riêng nó. Nếu chúng ta giả định lập luận này là đúng, thì giàn khoan HD981 quả thực nằm trong khu vực giả thuyết tranh chấp tối đa tạo ra bởi quần đảo Hoàng Sa, như phần tô đỏ trong hình dưới đây. Nó là khu vực tranh chấp tối đa bởi vì nó giả định quần đảo Hoàng Sa nhỏ bé được tính ngang bằng với toàn bộ bờ biển Việt Nam mà nó đối mặt, một giả định gần ngưỡng vô lý.

    unnamed102.jpg

    Như vậy Trung Quốc có thể đưa ra lập luận trước tòa, cho dù mong manh, để diễn giải cho quyền kiểm soát khu vực thềm lục địa nơi giàn khoan HD981 đang đứng. Nhưng khu vực này rõ ràng đang nằm trong diện “tranh chấp”. Việc đơn phương khoan thăm dò ở đây là vi phạm nguyên tắc trong UNCLOS nói rằng khi có xung đột, “với tinh thần hiểu biết và hợp tác, các bên sẽ phải nỗ lực hết sức để đưa ra những thỏa thuận tạm thời”, và không được “gây nguy hiểm hoặc cản trở việc đạt tới một thỏa thuận cuối cùng”. Nó cũng đi ngược lại với Tuyên bố về Ứng xử các bên ở Biển Đông năm 2002 mà Trung Quốc ký kết cùng với các thành viên ASEAN, bao gồm cả Việt Nam. Trong thỏa ước này, các bên hứa sẽ “chịu trách nhiệm thực hiện sự tự chế trong việc thi hành các hoạt động có thể gây phức tạp hoặc leo thang tranh chấp, ảnh hưởng tới hòa bình và sự ổn định.”

    Mặt khác, Hà Nội đã giới hạn các hoạt động dầu khí của mình ở những khu vực, như khu 118 hay 119, nằm ngoài khu vực tranh chấp pháp lý tối đa.

    Câu hỏi 3: Điều gì xảy ra tiếp theo?

    Trả lời 3: Việc triển khai giàn khoan HD981, mà Bắc Kinh khẳng định sẽ tiếp diễn cho tới 15/8, rõ ràng đã đẩy căng thẳng giữa Trung Quốc và Việt Nam lên tầm cao mới. Hà Nội dường như cương quyết cản trở hoạt động của giàn khoan. Và, trái với Philippines, Việt Nam có khả năng làm điều này – với những tầu ngầm lớp Kilo từ Nga và hạm đội tầu biển và máy bay đáng kể, dù lạc hậu. Điều này có nghĩa là những đe dọa từ Trung Quốc, như đâm vào tàu Việt Nam, có thể leo thang nhanh chóng và châm ngòi cho cuộc chiến. Các nước láng giềng của Việt Nam và đối tác bên ngoài như Hoa Kỳ cần phải dùng mọi kênh có thể để thúc giục hai bên thận trọng hơn.

    Mặt khác, khả năng hải quân tương đối của Việt Nam sẽ có thể khiến Trung Quốc kiềm chế hơn. Xét cho cùng, mặc dù có sự hiện diện của tàu hải quân Trung Quốc xung quanh giàn khoan HD981, chỉ có tàu cảnh sát biển của Trung Quốc tham gia quấy rối và ngăn chặn tàu Việt Nam, không cho xâm nhập vùng biển xung quanh giàn khoan. Cả hai quốc gia và lãnh đạo của họ đều quen thuộc với nhau, và họ có những kênh liên lạc thông suốt, bao gồm cả đường dây nóng hải quân cấp cao. Đây cũng là phương tiện để tránh một cuộc khủng hoảng lớn hơn.

    Việt Nam đã phát động một chiến dịch ngoại giao để tìm kiếm sự hỗ trợ từ nước ngoài và miêu tả Trung Quốc như kẻ xâm lược. Với những hoạt động khiêu khích của Trung Quốc với các hàng xóm, thì Việt Nam sẽ dễ dàng thuyết phục được quốc tế. Trong tuần này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ tham gia Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN cùng với lãnh đạo của các quốc gia khác. Việc triển khai giàn khoan, cùng với việc Trung Quốc tuần tiễu khu vực James Shoal của Malaysia đầu năm nay, và nỗ lực ngăn chặn tiếp tế dành cho quân đội Philippines ở Second Thomas Shoal vào tháng Ba, sẽ khiến vấn đề biển Đông thành đề tài trung tâm của hội nghị lần này. Khó nói ai sẽ là người đầu tiên lùi bước trong vụ xung đột giàn khoan HD981, nhưng điều chắc chắn là hành động khiêu khích mới nhất của Trung Quốc sẽ chỉ làm tăng thêm nhận thức về mối đe dọa Trung Quốc đem lại trong các quốc gia thành viên ASEAN và đem họ lại gần với nhau và gần hơn với các đối tác có cùng mối quan tâm ở bên ngoài, đặc biệt là Nhật Bản và Hoa Kỳ.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Phản hồi: 

    Nên coi chừng TQ dương Đông kích Tây (hoặc kích Đông trước rồi kích Tây tiếp theo tức thì). Lực lượng Hải quân VN đã nhỏ yếu mà còn phải tập trung vào vùng dàn khoan và bỏ trống những nơi khác, e rằng TQ với số lượng tàu bè lớn hơn sẽ thừa cơ tấn công và chiếm đoạt các vùng biển trải dài của VN (xác suất thấp nhưng vẫn có thể xảy ra tương tự như vụ tấn chiếm Tây Tạng), nhất là các đảo ở Truờng Sa đang do VN kiểm soát (xác suất cao).

    Ở thế yếu mà không chịu liên minh với các thế lực mạnh để tự vệ thì chỉ có từ chết đến bị thương nặng. Đã vậy lại còn ngu xuẩn đi liên minh với kẻ thù thì cái chết là chắc chắn.

    [quote]Câu hỏi 3: Điều gì xảy ra tiếp theo?
    Trả lời 3: Việc triển khai giàn khoan HD981, mà Bắc Kinh khẳng định sẽ tiếp diễn cho tới 15/8, rõ ràng đã đẩy căng thẳng giữa Trung Quốc và Việt Nam lên tầm cao mới. Hà Nội dường như cương quyết cản trở hoạt động của giàn khoan. Và, trái với Philippines, Việt Nam có khả năng làm điều này – với những tầu ngầm lớp Kilo từ Nga và hạm đội tầu biển và máy bay đáng kể, dù lạc hậu. Điều này có nghĩa là những đe dọa từ Trung Quốc, như đâm vào tàu Việt Nam, có thể leo thang nhanh chóng và châm ngòi cho cuộc chiến. Các nước láng giềng của Việt Nam và đối tác bên ngoài như Hoa Kỳ cần phải dùng mọi kênh có thể để thúc giục hai bên thận trọng hơn.

    Mặt khác, khả năng hải quân tương đối của Việt Nam sẽ có thể khiến Trung Quốc kiềm chế hơn...[/quote]

    Phản hồi: 

    Tôi cho việc cấp bách nhất là phải tuyền truyền sâu rộng sự thật là Hoàng Sa, Trường Sa là của VN.

    Hãy nói rõ sự thật về cuộc hải chiến Hoàng Sa vào năm 1974 của Hải Quân VNCH với Tàu.

    Nhà nước VN phải để cho người dân bày tỏ thái độ chính trị trong việc này. Không thể bày trò ổn định chính trị, mọi việc đã có đảng và nhà nước lo để nguỵ biện cho hành động nhu nhược, hèn yếu của mình. Đúng ra là chính quyền phải sát cánh cùng với dân trên trận tuyến này, chứ không như hiện nay là ủng hộ kẻ thù truyền kiếp mà đàn áp dân.

    Làm được như vậy với dân VN trước, đồng thời lập một mặt trận tuyền truyền quốc tế về chủ quyền biển đẩo của VN.

    Hãy đặt quyền lợi của dân tộc lên trên quyền lợi của đảng phái (hiện tại thì đúng ra là lợi ích của phe nhóm). Nếu không thì cái đảng CSVN này sẽ bị người Việt đời đời nguyền rủa.

    Phản hồi: 

    Lần sau dân luận dịch bài nên để đường link bài gốc để người đọc có thể đọc mà không mất công tìm kiếm.