Nguyễn Vũ Bình - Những thách thức trong việc xây dựng thể chế dân chủ ở Việt Nam

  • Bởi Admin
    15/04/2014
    17 phản hồi

    Nguyễn Vũ Bình

    Đất nước Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của sự thay đổi lớn lao nhất trong suốt chiều dài lịch sử. Tự do cho người dân Việt Nam và Dân chủ cho toàn xã hội. Đứng trước thời khắc lịch sử này, chúng ta, những cá nhân, những tổ chức đã chuẩn bị những gì để đóng góp vào công cuộc xây dựng thể chế dân chủ của đất nước? Nhìn sang các nước láng giềng Phi-lip-pin và Thái lan, các nước đã có nền dân chủ mấy chục năm, chúng ta không khỏi lo lắng, ái ngại. Xa hơn về không gian, nhưng gần hơn về thời gian xây dựng thể chế dân chủ là các nước “Mùa Xuân Ả Rập”, đặc biệt là Ai Cập, một đất nước hỗn loạn và ẩn chứa nhiều bất ổn. Ukraine, Nga, các nước đã chuyển đổi thể chế dân chủ từ sự sụp đổ nhanh chóng và khá bất ngờ của các chế độ Cộng sản, cũng lại là sự bất ổn, mong manh. Theo khảo sát tình trạng Dân chủ ở 167 quốc gia và cố gắng định lượng chỉ số dân chủ do tạp chí The Economist ở Anh tiến hành, chỉ có 28 quốc gia được đánh giá là các nước có chỉ số dân chủ đầy đủ, 53 quốc gia có thể chế dân chủ khiếm khuyết, 29 quốc gia có thế chế chính trị hỗn hợp, 54 quốc gia là chính thể chuyên chế. Một cách đánh giá bao quát hơn, trong số trên 150 quốc gia có đầy đủ các định chế của một nền dân chủ như: hiến pháp dân chủ, các đảng phái chính trị (đa nguyên, đa đảng), tam quyền phân lập, tự do ngôn luận, tự do báo chí, lập hội và hội họp…nhưng chỉ có trên dưới 30 quốc gia được xem là dân chủ tự do, số còn lại, hơn 120 nước được cho là chỉ có dân chủ trong tuyển cử. Tại sao các quốc gia đều có các định chế dân chủ như nhau, mà hơn 2/3 số nước lại không có được tự do thực sự của người dân?!? Với một tỷ lệ như vậy, khi Việt Nam chuyển sang chế độ dân chủ, chúng ta sẽ chen chân vào top 30 quốc gia dân chủ tự do, hay cũng sẽ nằm lại trong số hơn 120 quốc gia chỉ có dân chủ trong tuyển cử? Đành rằng chuyển từ thể chế độc tài toàn trị Cộng sản, sang một thể chế dân chủ khiếm khuyết (dân chủ tuyển cử) đã là một bước tiến vĩ đại đối với dân tộc Việt Nam. Người dân sẽ được tự do hơn rất nhiều, và mức sống cao hơn hẳn so với khi sống trong chế độ cũ. Nhưng ai cấm chúng ta, những người con dân đất Việt, tìm ra những khiếm khuyết và thiếu sót trong các thể chế dân chủ hiện hành và cách thức xây dựng thể chế dân chủ hiện nay trên thế giới, để từ đó khắc phục các khiếm khuyết, thiếu sót đó, xây dựng một nền dân chủ tự do thực sự cho đất nước Việt Nam.

    Xây dựng thể chế dân chủ để đem lại tự do, dân chủ thực sự là một thách thức vô cùng lớn. Trước hết, đó là thách thức đặc thù, của một nước Việt Nam, với đầy đủ khó khăn và thuận lợi trong công cuộc xây dựng nền dân chủ vĩ đại. Nhưng thách thức lớn hơn nhiều, đó là vượt qua được lối mòn tai hại của cách thức xây dựng thể chế dân chủ phổ biến hiện nay trên thế giới.

    I/ Những thách thức đặc thù Việt Nam trong quá trình xây dựng thể chế dân chủ

    Việt Nam là một nước có thể chế chuyên chính, độc tài toàn trị Cộng sản. Nhưng có sự khác biệt hơn so với Liên Xô và các quốc gia Đông Âu trước khi sụp đổ, đó là Việt Nam đã có một thời gian khá dài hội nhập với thế giới. Nền kinh tế đã tiếp xúc, làm quen với kinh tế thị trường, các quan hệ quốc tế đã rộng mở, nhận thức của người dân có rất nhiều thay đổi từ tiến trình này. Tuy nhiên, về khía cạnh chính trị, nhà cầm quyền Việt Nam đã thành công trong việc độc quyền tồn tại một đảng Cộng sản giữ vai trò lãnh đạo đất nước. Cũng chính vì sự độc quyền về chính trị này, với sự can thiệp của chính trị vào tất cả các lĩnh vực (dù cách thức can thiệp có khác trước đây), nền kinh tế Việt Nam đã phá sản hoàn toàn, xã hội Việt Nam bị dồn nén cùng cực và sự sụp đổ của chế độ Cộng sản Việt Nam đã hiển hiện trước mắt. Hậu quả của việc chỉ có một đảng chính trị (đảng Cộng sản Việt Nam) thật là tai hại trong hoàn cảnh chế độ sụp đổ không có lực lượng chính trị thay thế.

    1/ Thách thức lớn - không có lực lượng chính trị thay thế

    Chúng ta đều biết rằng, khi một chế độ sụp đổ, nếu có lực lượng chính trị thay thế, xã hội sẽ giảm bớt được rất nhiều sự hỗn loạn, không có khoảng trống quyền lực, một hoàn cảnh nguy hiểm đưa tới thời cơ cho những kẻ cơ hội chính trị. Bối cảnh về các lực lượng chính trị tại Việt Nam hiện nay, chỉ có một đảng chính trị, là đảng Cộng sản, các lực lượng đối lập có một số tổ chức ở hải ngoại nhưng chưa xây dựng được cơ sở tại Việt Nam (về cơ bản). Khi sự sụp đổ chế độ xảy ra, đảng Cộng sản là thủ phạm đưa đất nước vào ngõ cụt dẫn tới sự sụp đổ chắc chắn không còn vai trò, tiếng nói gì (với tư cách một lực lượng chính trị) trong việc xây dựng chế độ mới. Các đảng phái hải ngoại, dù có chuyển toàn bộ bộ máy từ nước ngoài về trong nước, cũng không thể kịp xây dựng thành một tổ chức hoàn chỉnh để có thể thay thế vai trò của đảng Cộng sản Việt Nam. Người dân trong nước, trừ một số người tham gia và quan tâm tới vấn đề đấu tranh dân chủ, phần lớn còn chưa biết tới sự tồn tại của các tổ chức, đảng phái đó. Chính vì vậy, cần có một thời gian để xây dựng các tổ chức chính trị. Hệ quả của việc không có một lực lượng chính trị thay thế, là các lực lượng chính trị, các tổ chức đảng phái sau này được lập ra, hoặc được đưa từ nước ngoài về (để hoàn thiện) có vai trò như nhau, không có lực lượng nào, tổ chức nào chiếm ưu thế. Điều này đòi hỏi một quá trình làm việc chung, vừa hợp tác vừa đấu tranh, những hoạt động rất xa lạ với phần lớn người dân trong nước.

    2/ Phần lớn người dân bất ngờ khi chế độ sụp đổ, cả xã hội chưa có sự chuẩn bị cho việc thay đổi chế độ.

    Không chỉ có những người dân thường, kể cả những người đấu tranh dân chủ, rất nhiều người không nghĩ, và không tin chế độ Cộng sản Việt Nam sẽ sụp đổ trong tương lai gần. Đây là điều hết sức bình thường, ngoài việc sự kiện sụp đổ của một chế độ là vấn đề quá lớn, quá phức tạp thì nguyên nhân khiến cho phần lớn người dân bất ngờ và không nghĩ có sự thay đổi chế độ trong thời gian ngắn tới đây là do:

    - Hàng ngày, hàng giờ người dân tiếp xúc với hệ thống công quyền của chế độ, vẫn thấy nó hùng vĩ và không có gì thay đổi so với trước đây.

    - Người dân bị bưng bít thông tin về những vấn nạn kinh tế, xã hội, chính trị. Về kinh tế, số liệu không chính xác và bị bóp méo, cũng như cách giải thích né tránh khủng hoảng sâu sắc và toàn diện của nền kinh tế. Về xã hội, chính trị, họ không biết được quá trình cướp đất của quan chức, của nhà nước đã tạo ra đội ngũ dân oan hàng triệu người trên khắp mọi miền đất nước. Sự đàn áp và dồn nén không trừ một tôn giáo nào khiến cho hàng triệu tín đồ phẫn nộ. Sự nhu nhược của nhà cầm quyền trước sự thôn tính và bành trướng của Trung Quốc trên biển Đông và trên khắp đất nước khiến cho bao thanh nien, trí thức căm phẫn, uất hận…tất cả là một sự dồn nén đến cùng cực của xã hội.

    - Điều quan trọng nhất, rất nhiều người không nghĩ và không tin có sự thay đổi chế độ trong tương lai gần là do người ta không nhìn thấy lực lượng nào, tổ chức nào thách thức sự lãnh đạo của đảng Cộng sản Việt nam. Người ta luôn nghĩ, muốn thay đổi một chế độ thì phải có lực lượng thách thức, đánh đổ đảng Cộng sản và thể chế hiện thời. Người ta không biết, không nghĩ và không tin rằng, chế độ Cộng sản Việt Nam có thể sụp đổ chỉ giản dị là hết tiền để nuôi, duy trì hệ thống khổng lồ, giúp cho đảng Cộng sản độc quyền lãnh đạo đất nước. Người ta không biết rằng, sự cạn kiệt nguồn lực của chế độ đã đến cùng lúc với một nền kinh tế hoang tàn, niềm tin đổ vỡ hoàn toàn, cùng sự dồn nén cùng cực của rất nhiều giai tầng trong xã hội. Chính vì vậy mà tuy sống trong khó khăn, cảm nhận sự bức bối, nhưng phần lớn người dân không nghĩ rằng sẽ có sự sụp đổ của chế độ trong tương lai gần.

    Đây là thách thức không nhỏ, cho quá trình xây dựng thể chế dân chủ. Bởi vì người dân quá bất ngờ, sự hoảng loạn sẽ diễn ra rất khốc liệt gây ra rất nhiều khó khăn cho quá trình xây dựng thể chế dân chủ trong tương lai.

    3/ Phần lớn người Việt nam chưa có kỹ năng làm việc tập thể một cách tự nguyện, các tổ chức, lực lượng chính trị chưa có kinh nghiệm hợp tác, đối thoại trong những công việc chung.

    Như chúng ta biết, người dân Việt Nam có nhiều phẩm chất tốt, cao đẹp, nhưng cũng có nhiều nét tính cách hạn chế, khiếm khuyết. Một trong số hạn chế lớn là khả năng, kỹ năng làm việc chung, tập thể. Có nhiều người gọi khiếm khuyết này, ở phạm vi hẹp, là kỹ năng làm việc theo nhóm. Ở quy mô lớn hơn, gọi là văn hóa tổ chức. Đây đúng là hạn chế, khiếm khuyết lớn trong quá trình xây dựng thể chế dân chủ trong tương lai. Thực ra, từ trước tới nay, người Việt Nam chúng ta cũng vẫn làm việc trong nhiều tổ chức khác nhau. Tuy nhiên, đó là việc làm có tính chất bắt buộc (tham gia các đoàn thể), làm việc ở cơ quan. Nhưng những công việc xây dựng thể chế dân chủ, tính chất tự nguyện rất rõ nét và chiếm ưu thế, thì chúng ta yếu và thiếu trầm trọng kỹ năng cũng như kinh nghiệm làm việc. Mặt khác, do chưa có các tổ chức chính trị, đoàn thể tự nguyện, nên chúng ta cũng rất hạn chế trong việc phối hợp, hợp tác và đối thoại giữa các tổ chức, đơn vị đoàn thể với nhau cho các công việc chung. Ở hải ngoại, chúng ta cũng có một số tổ chức, đoàn thể nhưng kinh nghiệm qua nhiều năm cho thấy, hiệu quả phối hợp, làm việc chung và đối thoại rất hạn chế và khiêm tốn.

    Đi sâu vào nghiên cứu lịch sử, chúng ta biết rằng, trước đây tổ tiên của chúng ta, thậm chí đời ông của chúng ta hiện nay, cũng không phải không có kinh nghiệm làm việc chung. Chúng ta có “lệ làng” ở tất cả các vùng nông thôn, được tổ chức và điều hành hoạt động rất hay và hiệu quả. Nhưng đến thời kỳ Cộng sản, những nét tính cách, văn hóa đó bị phá hủy vì bị đánh đồng với văn hóa phong kiến. Đây là điều vô cùng đáng tiếc. Sau khi mở cửa, hội nhập, những nét văn hóa và lễ hội đang dần được phục hồi, đi kèm theo là cách thức làm việc chung, tự nguyện đang được gây dựng trở lại.

    Trên đây là khái quát những khó khăn, thách thức đặc thù trong quá trình xây dựng thể chế dân chủ trong tương lai. Còn rất nhiều thách thức đặc thù Việt Nam trong việc này, như tâm lý bầy đàn khá đậm nét của người Việt Nam, thói háo danh, hư danh và sĩ diện cũng rất trầm trọng. Hạn chế về những kiến thức xã hội, nhân văn và quản trị xã hội trong môi trường giáo dục Việt nam cũng sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới tiến trình xây dựng nền dân chủ. Tuy nhiên, với tất cả các thách thức đặc thù Việt nam, cũng chỉ chiếm 30% nỗi lo lắng, lo ngại Việt Nam không xây dựng thành công thể chế dân chủ hiệu quả. Số phần trăm còn lại, 70% lo lắng giành cho việc chúng ta sẽ rơi vào “lối mòn tai hại’ của việc xây dựng thể chế dân chủ hiện nay trên thế giới. Mặt khác, nếu chúng ta thoát được “lối mòn tai hại” của việc xây dựng nền dân chủ, chúng ta sẽ dễ dàng giải quyết các thách thức đặc thù của Việt nam.

    II/ Thách thức lớn nhất: khiếm khuyết, nhầm lẫn và thiếu sót trong quá trình xây dựng thể chế dân chủ phổ biến hiện nay trên thế giới.

    1/ Khảo sát sơ lược các nền dân chủ, một số vấn đề lý luận

    Như phần đầu bài viết có đề cập, thế giới có trên 150 quốc gia, có thể chế dân chủ, nhưng chỉ có xấp xỉ 30 quốc gia, có được dân chủ tự do. Cách xem xét về chỉ số dân chủ, cũng cho kết quả tương tự, gần 30 quốc gia có chỉ số dân chủ đạt mức dân chủ đầy đủ. Vấn đề là, tất cả 150 quốc gia ấy, đều cơ bản có các định chế dân chủ, bao gồm hiến pháp dân chủ, cơ chế tam quyền phân lập, các quyền con người tự nhiên và dân sự…mà tại sao chỉ có chưa đến 30 quốc gia có tự do cho người dân. Điều này cũng có nghĩa là, phần lớn các quốc gia có đầy đủ các định chế dân chủ nhưng người dân chỉ có dân chủ trong tuyển cử, chứ không có dân chủ tự do thực sự. Tại sao và vì sao???

    Đi sâu vào xem xét, trong số gần 30 quốc gia đạt được dân chủ tự do, hay chỉ số dân chủ đạt mức dân chủ đầy đủ, chúng ta thấy có ba trường phái để xem xét, nghiên cứu. Đầu tiên là Nhật, Đức, hai quốc gia xây dựng thể chế dân chủ sau khi chế độ độc tài đổ vỡ hoàn toàn, nhưng lại có bước tiến thần kỳ nhất. Tiếp theo là những quốc gia châu Âu, điển hình là các nước Tây-Bắc Âu. Cuối cùng là trường hợp của Hoa Kỳ.

    Trường hợp của Nhật, Đức, chúng ta không thấy có một sự khác biệt nào về hiến pháp, về các định chế dân chủ so với các quốc gia khác. Đồng thời, chúng ta cũng không nghe ai nói, ca ngợi gì về nền dân chủ của hai nước này. Vậy sự thần kỳ có được là do đâu? Trước hết, cả hai quốc gia đều có truyền thống dân chủ trước khi các chế độ độc tài được lập ra và bị xóa sổ. Nhưng quan trọng hơn, người Nhật và người Đức đều có các yếu tố quý giá sau đây trong tính cách, văn hóa dân tộc: tự trọng, kỷ luật và tự tôn dân tộc rất cao. Điều này có nghĩa là, cùng thể chế dân chủ như nhau (mới chỉ là điều kiện cần), họ còn có các yếu tố văn hóa và tâm lý dân tộc giúp cho đất nước và nền dân chủ phát triển, đạt được các kết quả thần kỳ đó. Cũng không thể bỏ qua một yếu tố nhỏ khách quan, là sự hỗ trợ tuyệt đối của Mỹ sau thế chiến thứ hai cho hai quốc gia này.

    Đối với các nước Tây - Bắc Âu, cũng có nét tương tự, tuy rằng biểu hiện có khác nhau. Chúng ta cũng chỉ nghe nói, các nước Bắc Âu, có cuộc sống và mức phúc lợi cao, chứ cũng chưa hề nghe nói về nền dân chủ có sự khác biệt nào về thể chế so với các quốc gia khác. Tuy nhiên, các quốc gia Tây - Bắc Âu có truyền thống dân chủ lâu đời, lại nằm trong vòng ảnh hưởng của đạo Cơ Đốc, đạo Tin Lành, những tôn giáo có sự khoan dung, chấp nhận các khác biệt ở mức độ cao. Như vậy, tâm lý và văn hóa của các quốc gia châu Âu cũng vẫn là yếu tố quan trọng để góp phần xây dựng nền dân chủ tự do của họ.

    Vậy có quốc gia nào, mà sự phát triển của đất nước họ, tự do của người dân chỉ đơn thuần dựa vào thiết chế dân chủ của họ không? Câu trả lời: Có! đó chính là Hoa Kỳ. Tại sao? Tại vì Hoa Kỳ là quốc gia đa sắc tộc, đa tính cách và đa văn hóa (Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ). Họ không có một dân tộc thuần nhất (đã hình thành) trước khi xây dựng thể chế dân chủ. Đồng thời, quá trình xây dựng thể chế dân chủ cũng chính là quá trình dung nạp các dân tộc, các nền văn hóa khác nhau. Chúng ta không thể nói, Hoa Kỳ là dân tộc có tâm lý và văn hóa phù hợp với sự phát triển được, mà chúng ta chỉ có thể nói, sự phát triển của nền dân chủ, của đất nước Hoa Kỳ là do chính từ thể chế dân chủ của nó. Đây là kết luận vô cùng quan trọng và giá trị, có nghĩa là các quốc gia có thể xây dựng thể chế dân chủ bảo đảm tự do của người dân và khả năng phát triển đất nước không phụ thuộc vào tâm lý và văn hóa dân tộc. Đây cũng chính là điều mà nền dân chủ Hoa Kỳ được ca ngợi và học theo trên toàn thế giới.

    Một câu hỏi quan trọng tiếp theo, vậy tại sao, các quốc gia chuyển đổi thể chế, chế độ xã hội sau này (thậm chí hiện nay), có đầy đủ hiến pháp, cơ chế tam quyền phân lập, quyền tự do ứng cử và bầu cử, tự do lập hội và hội họp, tự do ngôn luận và báo chí,… có các cơ quan đại diện pháp luật không thiếu và không kém gì Hoa Kỳ lại không thể phát triển được như vậy?

    Phải chăng các nền dân chủ sau này chưa tìm được các nguyên lý, yếu tố cốt lõi quyết định tự do cho người dân và sự phát triển của nền dân chủ và đất nước Hoa Kỳ để từ đó xây dựng thể chế dân chủ đặt trọng tâm và xoay quanh các nguyên lý và yếu tố đó?

    (câu trả lời đầy đủ và rõ ràng có trong cuốn sách Dân Chủ - Nguyễn Vũ Bình)

    Câu trả lời là đúng như vậy, tất cả các lý thuyết và sách báo về vấn đề dân chủ không chỉ ra được, đâu là những nguyên lý cốt lõi, đâu là yếu tố hạt nhân của nền dân chủ Hoa Kỳ và làm thế nào để xây dựng, thực hiện, thực thi được các nguyên lý, yếu tố đó. Khi tôi đi vào tìm hiểu, nghiên cứu lý thuyết, nguyên lý về tự do, về dân chủ, về việc xây dựng thể chế dân chủ, tôi đã vô cùng sửng sốt khi phát hiện ra rằng, không có một định nghĩa chung về dân chủ. Thật kỳ lạ! các sách báo còn chỉ ra rằng, tính đến những năm 60 của thế kỷ XX, có trên 500 định nghĩa, khái niệm về dân chủ!!! Chúng ta biết rằng, định nghĩa, khái niệm của một thuật ngữ chính là để chỉ ra yếu tố cốt lõi nhất của nội hàm khái niệm đó. Vậy mà chúng ta có, tính đến những năm 60 thế kỷ trước, trên 500 định nghĩa, có nghĩa là chưa chỉ ra được yếu tố cốt lõi, của khái niệm, của nền dân chủ. Như vậy, việc chưa tìm ra các yếu tố, nguyên lý cốt lõi và cách thức xây dựng, thực hiện và thực thi các yếu tố đó trong các thể chế dân chủ sau này chính là nguyên nhân dẫn tới các nền dân chủ chỉ dừng lại ở mức dân chủ tuyển cử, không có được nền dân chủ tự do mà người dân hằng mong đợi.

    2/ Những yếu tố cốt lõi của thể chế dân chủ và thách thức trong việc xây dựng thể chế dân chủ trong tương lai.

    a/ Những yếu tố cốt lõi của thể chế dân chủ

    Có hai yếu tố quan trọng nhất của thể chế dân chủ Hoa Kỳ, giúp cho thể chế này vượt qua mọi cam go, thử thách đưa nhân dân và đất nước Hoa kỳ tới vị thế ngày nay trên thế giới. Thứ nhất, đó là sự bình đẳng của các cá nhân, của mọi công dân trước pháp luật. Đây chính là tiền đề của dân chủ. Thứ hai, ý thức tự bảo vệ quyền con người của mỗi cá nhân, khi có các cơ chế thực hiện, sẽ trở thành khả năng tự bảo vệ các quyền con người của mỗi cá nhân trong xã hội. Đối với xã hội Hoa Kỳ, sự bình đẳng ban đầu của những cá nhân tham gia xây dựng thể chế dân chủ là tự nhiên (quá trình xây dựng thể chế dân chủ Hoa Kỳ cũng chính là quá trình hình thành và xây dựng quốc gia Hoa Kỳ), còn đối với tất cả các quốc gia khác sau này, đó là quá trình xây dựng tiền đề của dân chủ: Là sự chấp nhận và thừa nhận sự khác nhau và khác biệt của mỗi cá nhân con người, mỗi một nhóm người, tập thể đại diện cho từng sắc tộc, tôn giáo, vùng và địa phương.

    Ý thức tự bảo vệ quyền con người của người dân được bảo đảm bới các yếu tố: 1- nhận thức của người dân về tự do, dân chủ; 2- sự tham gia trực tiếp của người dân vào việc xây dựng thể chế dân chủ; 3- cơ chế bảo vệ quyền con người để người dân có thể tự bảo vệ quyền con người của mình.

    b/ Thách thức lớn nhất trong việc xây xây dựng thể chế dân chủ trong tương lai

    Các nước chuyển đổi thể chế chính trị, từ các hình thức độc tài sang thể chế dân chủ phần lớn thực hiện các bước đi và hoạt động sau: Xây dựng hiến pháp (phần lớn thuê các chuyên gia hiến pháp nổi tiếng thế giới); định hình các đảng phái chính trị; ấn định lịch trình bầu cử, công bố và xin ý kiến nhân dân về hiến pháp mới…Điều đáng lưu ý là các hoạt động này được tiến hành trước hết và chủ yếu trên bình diện quốc gia. Các hoạt động xây dựng thể chế dân chủ vùng và địa phương được thực hiện sau và không phải là trọng tâm xây dựng thể chế dân chủ của các quốc gia. Nội dung xây dựng thể chế dân chủ của các quốc gia bao gồm: Xây dựng cơ chế tam quyền phân lập; xây dựng các thiết chế luật pháp bảo đảm các quyền tự do cá nhân của con người, ví dụ quyền sống, quyền sở hữu tài sản, quyền tự do ngôn luận…; xây dựng các thiết chế, luật pháp bảo đảm quyền công dân (quyền tự do chính trị, dân sự), ví dụ quyền tự do ứng cử và bầu cử, tự do hội họp và lập hội, tự do báo chí…

    Thông qua cách thức và nội dung xây dựng thể chế dân chủ hiện nay trên thế giới, chúng ta có nhận xét sau:

    * Việc xây dựng thể chế dân chủ chủ yếu trên bình diện quốc gia. Vai trò của người dân là hết sức mờ nhạt.

    * Không có sự nhấn mạnh, ưu tiên nào trong tất cả các định chế được đề cập

    * Không có cơ chế để người dân tự bảo vệ quyền con người của mình

    Có thể hình dung, toàn bộ quá trình xây dựng thể chế dân chủ trên thế giới hiện nay mới chỉ xây dựng phần “xác” của thể chế dân chủ. Phần “hồn” của thể chế dân chủ, chính là nhận thức của người dân về tự do, dân chủ, về cách thức xây dựng tự do dân chủ; sự tham gia của người dân trong xây dựng thể chế dân chủ; và cuối cùng, ý thức và khả năng tự bảo vệ quyền con người của người dân mới giúp cho thể chế dân chủ hoạt động hiệu quả, có cả xác và hồn.

    (xem thêm bài viết: Tại sao Ai Cập? Tại sao Dân chủ? – Nguyễn Vũ Bình)

    * * *

    Chúng ta đang đứng trước một cơ hội lớn, xây dựng thể chế dân chủ từ con số không, giống như một ngôi nhà cũ được đập bỏ và xây mới hoàn toàn. Dù có rơi vào “lối mòn tai hại” trong cách thức xây dựng thể chế dân chủ hiện nay, thì nhân dân và đất nước cũng bước sang một trang sử mới. Sức bật của đất nước gần 100 triệu người dân vừa thoát khỏi chế độ độc tài là rất đáng kể. Tuy nhiên, nếu nhận thức được những hạn chế của phần lớn các nền dân chủ hiện nay, chúng ta có thể tránh được các giới hạn, tạo lập một thể chế dân chủ hiệu quả, tạo ra sự khác biệt và rút ngắn được thời gian tiến kịp các nước phát triển hiện nay. Chúng ta sẽ có cơ hội, chúng ta cần nhận thức và quyết tâm, để xây dựng thể chế dân chủ cả thế giới phải ngưỡng mộ và học tập, chúng ta hãy cùng nhau xây dựng Giấc Mộng Việt Nam./.

    (Xin mời quý vị đón đọc bài cuối cùng trong loạt bài này: Nắm tay nhau xây dựng nền Dân chủ: Giấc Mộng Việt Nam)

    Hà Nội, ngày 14/4/2014

    Nguyễn Vũ Bình

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    17 phản hồi

    lãng du viết:
    )

    Tôi không nghĩ vậy. Hiến Pháp VN bảo vệ quyền lập hội. Tuy chưa có luật về đảng phái, nhưng điều này không cấm lập đảng. Cũng chưa có luật nào cấm thành lập đảng. Mà theo nguyên tắc công dân có quyền làm bất cứ cái gì mà luật không cấm.

    Những thủ thuật bắt nhốt người phát biểu tư tưởng sai với chính sách nhà cầm quyền rào nhốt nhân dân, làm dân sợ chứ thực sự quyền lập hội, lập đảng vẫn được Hiến pháp công nhận.

    Tôi nghĩ dân cứ việc lập đảng, NN cứ đàn áp, tạo thế giằng co, cho tới khi dân giành thắng lợi .

    Bác nói đúng trên...nguyên tắc.
    Nhưng... cũng nguyên tắc là... điều 4 HP.
    Như vậy, lập ra đảng khác (ở VN) để ...làm gì? Nếu không được tham gia vào việc nước, không được ứng cử, để dân lựa chọn, trước đó là truyên truyền, vận đông công khai...!

    Điều 4 HP là ổ khoá, khoá tất cả các cửa ngõ đưa đến tự do, dân chủ.

    Tôi cho rằng, ngày nào điều 4 HP vẫn còn nằm trong HP VN, thì tất cả mọi hành động của nhà nước VNCS, (như trả tự do cho một vài tù nhân lương tâm...) nhằm thuyết phục, gây hy vọng cho những người tranh đấu đòi tự do, dân chủ, rằng nhà nước VNCS sẽ thay đổi.... chỉ là bịp bợm, dối trá và giai đoạn, nhất thời.

    Bởi "bỏ điều 4 HP là tự sát"! Họ đã xác định như thế rồi.

    Tôi vẫn khâm phục Ts Cù Huy Hà Vũ, là người đầu tiên dám công khai lên tiếng đòi bỏ điều 4 HP.

    Nguyễn Jung

    NJ viết:
    "Điều khó khăn lớn nhất ở VN, theo tôi, không phải là vì không có đảng phái nào đủ trọng lượng để có thể lập CQ, nếu đảng CS VN sụp đổ. Mà thực tế là ở VN người dân không có quyền lập đảng khác" (Hết trích)

    Tôi không nghĩ vậy. Hiến Pháp VN bảo vệ quyền lập hội. Tuy chưa có luật về đảng phái, nhưng điều này không cấm lập đảng. Cũng chưa có luật nào cấm thành lập đảng. Mà theo nguyên tắc công dân có quyền làm bất cứ cái gì mà luật không cấm.

    Những thủ thuật bắt nhốt người phát biểu tư tưởng sai với chính sách nhà cầm quyền rào nhốt nhân dân, làm dân sợ chứ thực sự quyền lập hội, lập đảng vẫn được Hiến pháp công nhận.

    Tôi nghĩ dân cứ việc lập đảng, NN cứ đàn áp, tạo thế giằng co, cho tới khi dân giành thắng lợi .

    Chỉ một khúc này của anh NJ là chỉ ra đúng cái đột phá khẩu cần phải thủng trước để mong có diễn biến thay đổi tốt đẹp cho VN.

    NJ viết:
    Điều khó khăn lớn nhất ở VN, theo tôi, không phải là vì không có đảng phái nào đủ trọng lượng để có thể lập CQ, nếu đảng CS VN sụp đổ. Mà thực tế là ở VN người dân không có quyền lập đảng khác.
    Không được phép lập đảng thì không có cơ hội để xây dựng và phát triển đảng, lôi kéo người dân về phía mình công khai, tôi nói công khai.

    Các bố cứ bàn lung tung nào là phải dân trí, dân sự này nọ. Không ăn thua đâu các bố, đồng ý là có thể tự học, học hàm thụ, thế nhưng, nếu không có trường lớp, thầy bà cho đàng hoàng, nghiêm chỉnh, thì chả ra ngô ra khoai gì đâu. Đảng phái tức là trường chính trị xã hội cao cấp 'chất lượng cao' đấy các bố ạ.

    from vn viết:
    Dân chủ chẳng qua là tự do đấu đá kết quả là bên yếu thường dựa vào ngoại bang rồi bị lợi dụng, không thích hợp với các nước đang phát triển.
    Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore nhờ chuyên chế mà vượt lên, khi đã trở nên giàu có rồi mới có dân chủ, nhân quyền.

    from vn có ít nhất 2 đối tượng: bè lũ cầm quyền và quảng đại quần chúng nhân dân bị áp bức.

    Đối với bè lũ cầm quyền, chúng kiếm đủ mọi cách, mọi lý lẽ để tiếp tục và kéo dài độc quyền cai trị. Chúng sẽ làm bất cứ điều gì để mầm móng dân chủ không có cơ hội phát triển. Lý do tại sao?

    Xin thưa vì chúng muốn tiếp tục ăn trên ngồi chốc và cướp đoạt tài sản của đất nước. Chỉ ở những nước độc tài chuyên chế thì bọn cầm quyền mới tự tung tự tác làm giàu bất chính bằng mọi cách, kể cả hối lộ, tham nhũng, cướp bóc... Đây là trường hợp của Marcos ở Phi luật tân, của Suharto ở Nam dương, của Mubarak ở Ai cập, của Gaddafi ở Lybia... Ngay cả Putin cũng đã tích tụ một tài sản kếch xù do đàn em nắm giữ tại các công ty bên Thuỵ sỹ.

    Ở các nước dân chủ, nếu quan chức nhà nước nào làm điều gì khuất tất mà bị phát giác, tức khắc phải từ chức. Nếu phạm tội thì bị kết án và trừng phạt. Riêng đối với những vị dân cử, hễ làm bậy là phải từ chức ngay vì dân chúng sẽ không tín nhiệm. Nhiều vị dân cử, mặc dù mắc phải lỗi lầm rất nhỏ, cũng phải từ chức vì họ cần phải giữ danh dự và lòng tự trọng.

    Hôm nay, thủ hiến tiểu bang New South Wales (NSW), Úc Barry O'Farrell đã từ chức vì một lỗi lầm không đáng kể.

    Số là ôm qua, khi trả lời chất vấn tại Uỷ ban điều tra tham nhũng của tiểu bang, về việc ông có nhận được món quà là chai rượu vang nỗi tiếng Grande giá gần 3 nghìn đô Úc từ một giám đốc của một công ty tư nhân đang bị điều tra vì bị nghi ngờ hối lộ quan chức. Ông O'Farrell, nói rằng ông không nhớ có nhận đươc chai rượu ấy không. Luật sư đại diện uỷ ban điều tra cáo buộc là ông O'Farrell, khi vừa mới đắc cử thủ hiến NSW được vài tuần, đã được viên giám độc kia gởi biếu chai rượu quí kia. Ông O'Farrell khẳng định ông không nhận chai rượu này.

    Hôm nay, sau khi biết tin bên uỷ ban điều tra có bằng chứng ông O'Farrell có viết vài giòng cám ơn người gởi, ông O'Farrel đã tuyên bố từ chức thủ hiến NSW vì cho rằng, do bận bịu đa đoan nên không nhớ rằng khoảng 3 năm về trước, khi mới đắc cử, đã có nhận quà của giám đốc công ty hiện đang bị điều tra.

    Như thế, thủ hiến dân cử của một tiểu bang lớn nhất tại Úc đã phải từ chức. Ông O'Farrell giải thích là ông coi trọng nguyên tắc thành thực với cơ quan tư pháp vì thế, mặc dù ông không cố tình nói dối mà chỉ vì không nhớ rõ nên đã trả lời sai sự thực tại uỷ ban điều tra mà ông phải tự ý thức xin từ chức để bảo đảm tính trong sạch của chính quyền do ông lãnh đạo.

    Tưởng cũng nên nhắc lại, việc ông nhận quà từ giám đốc công ty này không phi pháp vì chưa ai có bằng chứng ông O'Farrell có quyết định gì thuận lợi cho công ty trên trong thời gian làm thủ hiến cả. Ngay cả Uỷ ban đìều tra cũng cho biết họ không dự trù sẽ có báo cáo gì thất lợi cho vị thủ hiến này, cho dù họ có chất vấn ông về chai rượu quí 3 nghìn đồng mà ông được biếu.

    Đó, trong một thể chế dân chủ, giới cầm quyền tự đặt những tiêu chuẩn thanh liêm cao như thế và tự mình tuân thủ những tiêu chuẩn này để bảo đảm chính quyền trong sạch.

    Lãnh đạo Việt cộng với lòng tham không đáy và với tư cách, danh dự và lòng tự trọng thối như sình Rạch Miễu ở Sài gòn thì chúng làm gì muốn đất nước mình trở thành dân chủ!

    Toàn dân muốn dân chủ thì phải đánh đổ chúng để giành lại quyền tự quyết mà thôi. Bằng không thì càng ngày chúng càng làm ruỗng nát cả xã hội, lúc đó có đánh đuổi chúng thì Việt nam có lẽ chẳng tự mình đứng vững để đối chội với những toan tính bất lương từ Tàu.

    http://www.theguardian.com/world/picture/2014/apr/16/barry-o-farrell-handwritten-note
    http://en.wikipedia.org/wiki/Barry_O'Farrell

    Trích dẫn:
    On 16 April 2014, O'Farrell announced his intention to resign as the NSW Premier, as a result of evidence provided to an ICAC investigation.

    Dân chủ chẳng qua là tự do đấu đá kết quả là bên yếu thường dựa vào ngoại bang rồi bị lợi dụng, không thích hợp với các nước đang phát triển.
    Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore nhờ chuyên chế mà vượt lên, khi đã trở nên giàu có rồi mới có dân chủ, nhân quyền.

    Khách PCT viết:

    Một khi chúng ta đã bước chân lên Con đường Dân chủ, những bàn chân và trái tim Việt cũng sẽ biết tự bước đi, với niềm tin Dân chủ sẽ sinh ra Thịnh vượng và dân chủ hơn nữa.

    PCT

    Tôi đồng ý với quan điểm này của bác.

    Dân chủ không tự trên trời rớt xuống mà là một quá trình đấu tranh.
    Dài ngắn tuỳ theo Trí Tuệ của từng Dân Tộc và sự khôn ngoan (chứ không phải là khôn ranh, khôn lõi, láu cá) của Dân Tộc đó.
    Trí tuệ của tất cả các Dân Tộc là thành phần trí thức của Dân Tộc đó.
    Thành phần này phải là thành phần lãnh đạo QG. Trí thức không, chưa đủ, mà cần có TÂM và TẦM. Tâm yêu Tổ Quốc, yêu giống nòi để biết đặt lợi ích của Đất Nước lên trên bản thân, giòng họ. Tầm nhìn xa để có thể "vươn ra biển lớn". Và điều quan trọng nhất là người dân phải thật sự có quyền lựa chọn người đại diện cho họ trong QH.
    Không theo kiểu dân chủ giả hiệu như ở VN "đảng cử, dân bầu" hiện tại. QH nhà nước VNCS có, chỉ với mục đích loè Thế giới, ta cũng dân chủ như ai!

    Điều khó khăn lớn nhất ở VN, theo tôi, không phải là vì không có đảng phái nào đủ trọng lượng để có thể lập CQ, nếu đảng CS VN sụp đổ. Mà thực tế là ở VN người dân không có quyền lập đảng khác.
    Không được phép lập đảng thì không có cơ hội để xây dựng và phát triển đảng, lôi kéo người dân về phía mình công khai, tôi nói công khai.

    Thực tế ở VN, mặc dù đảng CS không còn được tuyệt đại đa số người dân ủng hộ và có rất, rất nhiều đảng viên đảng CS không còn tin vào đảng của mình, nhưng họ vẫn còn là đảng viên đảng CS, không có những hành động đối kháng thật sự với đường lối chủ trương điều hành Đất nước của đảng CS, với những người CS (trá hình, giả hiệu) đang cầm trong tay vận mạng Đất Nước, đó là toàn bộ hệ thống của nhà nước VNCS.

    Thậm chí, đa số (nếu không là tuyệt đại đa số) những người trí thức thật sự, có khả năng thật sự cũng không dám manh nha vì sợ và sợ hay vẫn tin tưởng (cũng có thể là tự lừa dối bản thân) là đảng CS sẽ thay đổi.
    Họ (nếu không là đảng viên đảng CSVN) vẫn ủng hộ (mạnh mẽ), cộng tác (thường xuyên) với đảng CSVN, như 30 vị Tiến sỹ, Giáo sư đã ký lá thư phản đối (một hình thức XIN-CHO) việc nhà nước VNCS thu hồi bằng Thạc sỹ của cô Đỗ Thị Thoan, bút hiệu Nhã Thuyên.
    Những phản đối của họ, tôi cho là chiếu lệ, để tự xoa dịu lương tâm. Đơn giản, những việc làm này chỉ theo thời và giai đoạn. Khi có "sự cố" sẽ có vài lời "chia xẻ" chung chung, chứ không đi vào trọng tâm của "vấn đề" là: Thể chế chính trị ở VN. Là đảng CS độc quyền điều khiển tương lai vận mệnh Việt Nam.

    Tôi không lên án người khác, bởi tôi không có quyền và tôi tôn trọng quyền lựa chọn của tất cả mọi người.

    Nguyễn Jung

    Ps: VN có những trí thức thật sự, những người có tâm và có tầm, dám dấn thân. Nhưng tất cả đều bị bắt, bị tống giam vào tù, bị vô hiệu hoá bởi những tội trạng do nhà nước VNCS chế ra. Đó là điều đau xót chung của Dân Tộc chúng ta, hay đúng hơn của những người tự do, không theo CS.

    Không cần bi quan hay lo lắng quá. Hoa Kỳ những ngày đầu dân chủ cũng đầy khó khăn lộn xộn không khác gì Ai Cập bây giờ đâu. Dân chủ là một quá trình, phải đi thì mới đến, có lộn xộn thì mới có văn minh. Hơn nữa ngày nay là thời đại thông tin, mọi thứ thuận lợi hơn mấy trăm năm trước nhiều, thậm chí thuận lợi hơn thời Đông Âu - Liên Xô hai chục năm trước. Ai làm được gì cứ tiếp tục làm, ngày đó sẽ đến.

    Cách đây 2 năm, tôi có việc phải lên Hà Nội, ngồi quán thịt cầy ven đê nghe dân Hà Nội than khóc với nhau rằng "Bọn chúng bán mẹ nó hết đất nước này cho Tàu rồi còn đâu".

    Không rõ thực hư việc này ra sao? Nhưng thấy ta vẫn đấu tranh với Tàu.
    Nhưng đọc ý kiến của bác, tự dưng suy nghĩ, có khả năng họ bán để lấy tiền tiêu và sống thật.

    Vậy thì quân đội và công an nghĩ sao? Chả lẽ các vị không thấy mối nhục, mối nguy hại nước, hại dân và hại chính bản thân, gia đình con cháu mình hay sao???

    Đ/c Trường Chinh đã bảo đảng ta giành chính quyền bằng bạo lực thì cũng sẽ quyết giữ chính quyền bằng bạo lực. Bây giờ đảng cho thả tù đứa này đứa nọ cũng chỉ là chuyện điếu đóm tạm thời thôi, chả phải bán nhà gá nợ to tát gì đâu nhá.

    Chừng nào các chú phản động chưa có đủ 'cán cân lực lượng' để chọi với bạo lực của đảng ta thì đừng có mơ nói đến chiện chọn lựa ôn hòa hay bạo động nhá ! Có đứa nào không sợ bị tù hay ăn đạn không ? Đảng ta liệu có chịu dưới tài tên Assad không ? Ờ mà anh hai Nga nay lại đang tăng lực, lên như diều đấy, sắp sang xây lò hạt nhân to oành cho đảng ta :)

    Ông Nguyễn Vũ BÌnh viết: " chỉ có 28 quốc gia được đánh giá là các nước có chỉ số dân chủ đầy đủ".

    Những biểu hiện của chỉ số dân chủ là gì? Giá như ông Bình cho biết để người dân ta phấn đấu hay đòi hỏi nhà càm quyền phải thực hiện thì hay biết mấy. Lâu nay người lao động chỉ lo đén quyền lợi nhỏ nhoi của mình là cuộc sống, miếng ăn chứ chẳng mấy khi nghĩ đến các yếu tố tinh thần nên chẳng biết các chỉ tiêu dân chủ là những gì. Nếu như chính quyền không cướp ruộng đất là phương tiện sinh nhai của người dân thì người dân yên phận làm ăn, chẳng đấu tranh đòi hỏi gì cả, có nghĩa là người dân chấp nhận mức sống tối thiểu, không phấn đấu vươn lên theo đà tiến bộ chung của thế giới và như vậy chính quyền cũng rảnh tay. Khốn nỗi đến nhu cầu tối thiểu của người dân cũng bị tước đoạt, không còn con đường sống thành ra người dân phải nổi lên chống lại như chuyện ở Bắc Sơn, Hà Tĩnh, hoặc Cồn Dầu, Đà Nẵng...

    Nguyễn Vũ Bình viết:
    Người ta không biết, không nghĩ và không tin rằng, chế độ Cộng sản Việt Nam có thể sụp đổ chỉ giản dị là hết tiền để nuôi, duy trì hệ thống khổng lồ, giúp cho đảng Cộng sản độc quyền lãnh đạo đất nước.

    Dù rất mong lời nói trên của tác giả là đúng, nhưng tôi e rằng tác giả quá lạc quan chăng. Vấn đề tìm ra tiền để nuôi đảng thì đảng “ta” có ông bạn vàng TQ đứng sau lưng lúc nào túi cũng đầy nhân dân tệ và đô la Mỹ rỗn rãng, sẵn sàng thò ra MUA đất, mua biển của VN với giá hời. Ông TQ đã mua được Ải Nam Quan, nửa thác Bản Giốc và nhiều kilômét vuông biển trong Vịnh Bắc Bộ, thuê nguyên cả nhiều vùng đất khắp nước ta (như ở Vũng Áng, Đà Nẵng, Quảng Trị v.v…), thì tội chó gì không mua thêm những phần đất khác khi đảng “ta” cần tiền nuôi đảng. Ông TQ đương nhiên là không muốn thấy đảng “ta” sụp vì thiếu tiền, còn đảng “ta” thì “rừng vàng, biển bạc, đất phì nhiêu” của mảnh đất hình chữ S còn nhiều chỗ đem bán, tội gì chịu chết vì thiếu tiền.

    Đó là chưa kể trường hợp túng quá, đảng “ta” sẽ quay qua ôm chân chú SAM, hăng hái làm tiền đồn phe tư bản chủ nghĩa như trước đây đảng đã làm tiền đồn phe xã hội chủ nghĩa của Liên Xô, Trung Quốc. Lúc đấy thì khối tiền thu vô tha hồ vung vãi, thừa sức nuôi bộ máy công an khổng lồ còn đảng còn mình của đảng.

    Bài nghiên cứu rất công phu, nhưng giải pháp nêu ra vẫn chưa đầy đủ . Việt Nam bị thiếu thốn và hạn chế khiếm khuyết từ Trên xuống dưới và từ dưới lên trên . Bộ khung pháp lý hợp lý không có và sinh hoạt chính trị của người dân không trọn vẹn đã tạo ra một hoàn cảnh không có đồng nhất và nhịp nhàng . Riêng lý do sinh hoạt của dân về chính trị không có tổ chức : Không có kỹ năng hợp tác, đối thoại là việc chung ,.... thì có nguyên nhân khách quan là Chính quyền đánh phá rất nặng và nguyên nhân chủ quan là người Việt có cái tôi quá vớ vẩn . Phê phán người khác thì dài dòng , văn tự còn khi bị phê phán thì cay cú và hằn học còn hơn lãnh đạo Đảng CS. Thách thức lớn nhất hiện nay là không có những người thấy được những điều vô lý lên tiếng và sẵn sàng đối thoại trong mọi tình huống.

    Đọc xong bài này của đ/c Bình thì càng thấy rằng đảng ta thật sáng suốt tài tình, trù liệu được trước mọi đường đi nước bước của bọn phản động :) Quyết chẳng để chúng ngo ngoe tổ chức, đảng phái này nọ, bóp chết tươi ráo trọi ngay từ trong trứng nước thì chúng còn lấy đéo đấu ra nực nượng để mà đòi thay với đổi. Chắc như bắp, vững như bàn thạch nhá, hehe :)

    Mở đàu bài viết, tác giả đã đưa ra câu hỏi: "Đứng trước thời khắc lịch sử này, chúng ta, những cá nhân, những tổ chức đã chuẩn bị những gì để đóng góp vào công cuộc xây dựng thể chế dân chủ của đất nước?" Thế nhưng người dan mình thì trình độ dân trí thấp có hiểu dân chủ càn những gì đâu nên không biết trả lời. Rồi tác giả đưa ra câu hỏi thì cũng lại không biết trả lời nốt. Trước đây đã có người viết tràng giang đại hải bàn về vấn đề dân chủ, thế nhưng có người hỏi "Đòi dân chủ là đòi cái gì? mất dan chủ là mất cái gì?" thì chính người viết bài bàn về dân chủ cũng không trả lời được. Như vậy ta mắc bệnh lý thuyết suông, đó là cái bệnh phổ biến của người mình. Bài này cũng vậy, phê thì nhiều, đề ra quan điểm cũng có, thế nhưng lại không nêu ra được biện pháp cụ thể để xây dựng một xã hội dân chủ. Lại có tình trạng có người đề ra đấu tranh chho xã hội dân chủ nhưng lại chờ nhà nước mở rộng dân chủ thì mới đấu tranh được, nếu nhà nước không mở rộng dân chủ mà đấu tranh thì chỉ có đi tù!!! Luẩn quẩn quá.

    Xem ra công cuộc đấu tranh cho xã hội dân chủ khó hơn đánh Mỹ. Vì sao? Vì không có Đảng lãnh đạo (!!!) Thế bây giờ ai thay Đảng để đấu tranh cho dân chủ? Ông Vũ BÌnh thử đề xuất ý kiến xem sao?

    Hồi xã hội Trung quốc còn dưới chế độ phong kiến thì nhà văn Lỗ Tấn có nói "Phải dạy cho nhân dân tinh thần dân chủ.? Nay ai dạy cho dân tinh thàn dân chủ? Dạy tinh thần dân chủ là dạy những cái gì? Ông Vũ BÌnh hãy dạy cho nhân dân tinh thần dân chủ xem sao.

    Xem ra trong bài ông Bình có một vài mâu thuẫn, ông bảo dan ta thiếu tinh thần tập thể, nhưng ông không thấy Bộ chính trị lãnh đạo tập thể hay sao? Ông Nguyễn Văn An còn nói "14 ông vua tập thể". Thì các ông trong BCT cũng thuộc nhân dân mình chứ có phải ngoại bang dị tộc đâu. Rồi ông Bình còn nói đại ý dân ta không có tinh thần tập thể, nhưng lại có thói quen "bầy đàn". "Bầy đàn" và tập thể khác nhau thế nào? "Bầy đàn" là từ mà CS gán cho dân ta đi khiếu kiện tập thể, cũng như dân đi biểu tình thì công an bảo "tụ tập đông người".

    Một trong những thiếu sót (bất cập) của bài này là ông Bình còn để tách biệt nước ta trong hoàn cảnh thế giới, ông Bình không thấy nước ta bị chi phối bởi yếu tố nước ngoài, nên nhớ "Đảng ta" gặp khó khăn về kinh tế, nhưng còn có Trung quốc chống lưng đấy, nếu Đảng ta không dựa vào "anh bạn" 4 chữ vàng thì lao đao từ lâu rồi, vì thế "Đảng ta" cần giữ ghế hơn bảo vệ Tổ quốc. Đảng để dân làm chủ (thực hiện xã hội dan chủ) thì dân lật đổ Đảng à?

    Cám ơn tác gỉa Nguyễn Vũ Bình vì bài viết súc tích và có giá trị.

    Tuy nhiên tôi nghĩ khi quan sát về trường hợp Hoa kỳ tác giả đưa ra nhận định dưa trên quan sát thành phần dân số trong thời gian cận đại về hành phần dân số. Điều này có thể là sơ sót không khi vào thời điểm Cách mạng Độc lập Mỹ (1776) dân Mỹ là 2 triệu đa phần là từ Anh quốc. Chỉ non 14-15% dân số lúc đó là người sinh ra từ nước ngoài en.wikipedia.org/wiki/Demographic_history_of_the_United_States#Population_in_1790

    Cảm ơn tác giả Nguyễn Vũ Bình vì một bài viết rất bổ ích với tầm nhìn cần thiết, quan trọng về các nền dân chủ.

    Xin góp vài ý kiến bổ sung.

    Vì đầu bài của tác giả là những thách thức, nên gam màu bức tranh khá xám xịt. Chỉ riêng chuyện có trên 500 định nghĩa về dân chủ đã nói lên mọi sự "rối bời" đến thế nào! Điều đó nói lên, không có mô hình xã hội-quốc gia dân chủ cố định và có sẵn cho bất cứ ai, mà mỗi dân tộc phải tự tạo ra nó từ văn hóa và khả năng đặc trưng cụ thể của mình.

    Trong khoảng 150 nước hiện nay có thể chế dân chủ nhưng chỉ có khoảng 30 nước có nền dân chủ khá hoàn thiện (vẫn chưa thể là và có lẽ không thể là tuyệt đối, vì dân chủ là khái niệm "tương đối"), thì cũng là điều bình thường - qui luật Pareto tất nhiên cũng sẽ hiển hiện ở đây. Và vì thế, đó quả là một thách thức lớn cho mọi nền dân chủ đã hình thành - vượt qua "bẫy dân chủ nửa vời" để vươn lên nền dân chủ đích thực.

    Với VN thì đó là chuyện sau, vì việc trước tiên vẫn là phải bước chân lên con đường dân chủ đã, đừng cứ lội bùn ngang bụng mà chê đường đất không đi lên, "đợi" có đường nhựa lớn rồi hãy đi như cộng sản đang dụ khị dân ta...

    Nhưng nếu nghiên cứu đến thời gian hình thành và "tự xây dựng" - điều chỉnh của các nền dân chủ thì có lẽ chúng ta sẽ thấy đại đa số (trên 80% trong số 150) nền dân chủ mới chỉ hình thành trong khoảng 20-30 năm gần đây, còn dưới 20% đã hình thành và phát triển trong suốt khoảng gần 200 năm qua như Mỹ, Anh và Bắc Âu, và ngay cả Nhật và Đức (không tính khoảng trước và trong đại chiến 2 ngoại lệ của hai dân tộc này). Điều đó dẫn ta đến nhận xét và câu hỏi quan trọng sau. Phải chăng sau khoảng 200 năm hình thành và phát triển dân chủ đã không chỉ được khẳng định là con đường phát triển tốt nhất và tất yếu của loài người, mà đến nay nó đang vào mùa phát triển nở rộ về số lượng song song với chất lượng ngày càng cao hơn và ổn định hơn?

    Với VN thì thậm chí dân tộc ta còn chưa được tham gia vào mùa dân chủ nở rộ của nhân loại hiện nay đó, mà mới chỉ đang "mạnh dạn mơ ước" điều đó. Tại sao thì ai cũng đã rõ: dân Việt ta đang bị chìm đắm trong ách cai trị độc tài cộng sản là một dạng thí nghiệm xã hội tàn khốc đã thất bại của những kẻ giàu trí tưởng bở (tài hèn, đức mọn mà tham và ác thì vô địch thiên hạ...). Vậy thì ngoài việc cố gắng bước lên con đường dân chủ đó - dù chúng ta đã là một trong những "bông hoa cuối mùa" bẽ bàng, người Việt chúng ta cần tìm ra, phân tích để học hỏi từ một/những mô hình dân chủ thành công từ nhóm 30 nước có nền dân chủ khá hoàn thiện đó, nhưng, nếu có thể, từ số nước mới xây dựng nền dân chủ trong mấy chục năm gần đây, chứ không chỉ từ những nước có bề dầy văn hóa mấy nghìn năm và có nền dân chủ hàng trăm năm?

    Vây, đó sẽ là nhwungx nước nào? Hàn Quốc hay Singapore, hay Australia, hay New Zealand?

    Câu hỏi tiếp theo, dễ trả lời hơn, là cái gì đã tạo nên, thúc đẩy mùa dân chủ đang nở rộ trên thớ giới hiện nay? Đó là sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế thế giới, của khoa học kỹ thuật và văn hóa xã hội của Loài người như toàn cầu hóa (tức là chuyên môn hóa trên phạm vi toàn thế giới)... chỉ trong khoảng 30-50 năm gần đây. Mà tất cả những điều vĩ đại đó cũng lại là kết quả của sự hình thành và phát triển của những thể chế dân chủ đầu tiên trong một số ít đất nước và dân tộc đặc biệt trước đó chỉ một hai thế kỷ như là Anh, Mỹ, Châu Âu lục địa... Nói cách khác, chính dân chủ đã sản sinh ra dân chủ, vì dân chủ sản sinh ra thịnh vượng cho các đất nước, dân tộc yêu chuộng nó, mà thịnh vượng là ước mơ của mọi người mọi dân tộc, và nó lan tỏa...

    Điều cuối tôi muốn góp ý ở đây là, điều quan trọng nhất với người Việt ta vẫn là làm sao bước chân lên Con đường Dân chủ sớm nhất có thể. Đừng để là những kẻ cuối cùng trên hành tinh được nếm mùi dân chủ sau khi thử nghiệm XHCN thêm một thế kỷ nữa như đảng CSVN muốn làm! Không có gì tệ hại và nhục nhã đối với VN hơn điều đó!

    Một khi chúng ta đã bước chân lên Con đường Dân chủ, những bàn chân và trái tim Việt cũng sẽ biết tự bước đi, với niềm tin Dân chủ sẽ sinh ra Thịnh vượng và dân chủ hơn nữa.

    PCT