Nguyễn Lân Thắng - Tự do ở trong chuồng

  • Bởi Mắt Bão
    11/04/2014
    7 phản hồi

    Nguyễn Lân Thắng

    Cách đây một tuần vào ngày 4/4/2014, tôi có gửi bài phản biện này cho BBC nhưng không được đăng tải, nay tôi đăng lại bài viết ở đây để bạn đọc quan tâm rộng đường bình luận. Mặc dù tôi có quan hệ khá tốt với một số anh chị em làm việc ở BBC, cũng như không có thâm thù cá nhân gì với người được nhắc trong bài viết, nhưng tôi thấy mình vẫn phải nói điều cần nói.

    13.30 giờ GMT ngày 1 tháng 4 năm 2014, BBC Việt Ngữ đưa lên mạng một đoạn audio dài 7’25’’, phỏng vấn anh Na Sơn trong loạt bài cho chương trình tìm hiểu khái niệm Tự do được nhìn nhận và thi hành như thế nào trên thế giới. Nguyên văn lời giới thiệu của BBC: "Nhân dịp này, BBC Tiếng Việt trò chuyện với nhiếp ảnh gia Na Sơn, từ Hà Nội, bàn về Tự do trong tư cách một nhà báo, một công dân đang sống ở Việt Nam."

    “Tự do là được làm những gì mình thích, nói những gì mình muốn nói.”...

    “Với tôi, trong chừng mực nào đó, tôi khá tự do ở Việt Nam,” anh Na Sơn chia sẻ.

    Tôi đã định không viết ra vì nghĩ đó chỉ là trò đùa ngày cá tháng tư, nhưng xét thấy những điều anh ấy nói trong đoạn phỏng vấn trên đụng chạm đến nhiều vấn đề, nhiều con người đang sống trong xã hội Việt Nam, nên tôi quyết định viết những dòng suy nghĩ của mình trên tinh thần tự do ngôn luận, bởi tôi nghĩ rằng, anh Na Sơn đang nói một cách nghiêm túc với sự tự do ngôn luận của anh ấy.

    Tôi gặp anh Na Sơn kể từ những cuộc biểu tình chống Trung Quốc xâm lược mùa hè năm 2011 tại Hà Nội. Trong những ngày tháng đó, tôi may mắn được tiếp xúc với nhiều nhà báo tên tuổi ở Việt Nam như Mai Kỳ, Đoan Trang, Hoàng Đình Nam... hay những người như kiến trúc sư Chu Kim Đức, kỹ sư Nguyễn Quang Thạch, luật sư Trịnh Hữu Long... và nhiều người thú vị khác nữa. Những hình ảnh ghi lại vào mùa hè năm đó còn lưu truyền mãi trên nhiều trang blog, Facebook và đó sợi dây vô hình gắn kết chúng tôi, những người đã bước chân xuống đường làm bùng nổ nhiều phong trào đấu tranh dân sự cho đến tận bây giờ. Chúng tôi vẫn theo dõi từng bước đi của nhau, dù có thể không cùng sinh hoạt chung trong một nhóm nữa. Thế rồi theo thời gian, tôi dần khám phá ra ai là ai trong đám đông ngày ấy.

    Anh Na Sơn tên thật là Nguyễn Quang Sơn, sinh năm 1974. Về nghệ danh Na Sơn, như anh ấy từng chia sẻ, anh ấy thích ăn na và yêu nhiếp ảnh. Cũng như nhiều nghệ sỹ, nhà báo khác như Na Dũng, Na Chính, anh Sơn lấy chữ NA là viết tắt của hai từ Nhiếp Ảnh.

    Nếu xét theo tiêu chuẩn Việt Nam, một người làm việc liên tục cho một cơ quan báo chí thì mới được cấp thẻ thì anh Na Sơn chả bao giờ là nhà báo cả. Việc anh phát ngôn, mình làm việc cho hãng thông tấn AP của Mỹ chỉ là sự ngộ nhận. Thực chất, AP có dùng anh Na Sơn với tư cách cộng tác viên (stringer) vụ việc. Khi họ cần cái ảnh nào thì họ có thể gọi Na Sơn. Điều này ai cũng có thể làm được và AP có thể làm với bất kỳ ai. Tìm kiếm trên hệ thống của AP thì có thể thấy, anh Sơn cộng tác với AP một năm đôi lần sau khi hãng AP không tiếp tục duy trì một vị trí phóng viên ảnh chính thức tại Hà Nội. Anh cũng viết bài, gửi ảnh cho nhiều nơi trong và ngoài nước. Vì thế, nếu anh Sơn nhân danh của chính bản thân mình và tự do cộng tác hay làm việc cho các cơ quan báo chí thì đúng hơn là nhân danh làm việc cho hãng thông tấn hàng đầu thế giới AP.

    Ở nước ngoài, khi xảy ra những vấn đề gì đó, anh Na Sơn thích xuất hiện ở đó và đưa lên Facebook những status ỡm ờ kiểu như anh được hãng AP cử đi như sự kiện siêu bão Haiyan ở Philippines năm 2013, hay bầu cử ở Miến Điện năm 2010. Còn ở Việt Nam, thực chất là khi có việc gì cần, hãng AP đăng ký với chính quyền Việt Nam để thu xếp cho anh Na Sơn được tác nghiệp. Anh ấy được tự do tác nghiệp trong sự kiện mà đã được chính quyền tổ chức và cho phép.

    Xét ở góc độ của sự dấn thân để làm chứng cho sự thật của một nhà báo, anh Na Sơn đã có mặt ở đâu? Đã có ảnh nào?

    Có lẽ sự kiện nhạy cảm nhất anh Na Sơn dám có mặt là liên quan đến những cuộc xuống đường biểu tình chống Trung Quốc từ mùa hè năm 2011. Nhưng những ngày mà anh Na Sơn có mặt thì nó như những cuộc dạo chơi mà ai cũng có thể có mặt như nhà báo công an Hoàng Minh Trí, kiến trúc sư Chu Kim Đức, họa sỹ Quảng Hà hay nhà báo lão làng Nguyễn Trí Dũng. Những ngày mà chính quyền cấm đoán để rồi nhiều nhà báo như Đinh Trần Trung Hậu (AP), Lại Thị Thanh Bình (Asahi Shimbun), Trần Văn Vinh (NHK), Trần Thị Minh Hà (AFP), Hoàng Đình Nam (AFP) phải xông pha, thậm chí bị bắt về Lộc Hà thì người ta đâu thấy anh Na Sơn có mặt.

    Phải chăng điều đó được anh ta gọi là khôn?

    Tôi đã quay video được việc anh Na Sơn cụp máy xuống lảng đi khi thấy bóng dáng xe bus an ninh đi bắt người biểu tình trên đường Tràng Thi ngày 9 tháng 12 năm 2012. Lúc về nhà xem lại video thì mới hiểu được anh ấy “khôn” như thế nào.


    Tôi dám chắc, kể cả chế độ hà khắc về kiểm duyệt báo chí như Bắc Triều Tiên thì không nhà độc tài nào cấm chụp chim, hoa, cá, gái như Na Sơn vẫn chụp. Thử hỏi Na Sơn đã bao giờ có mặt ở nơi xung đột với nhà cầm quyền chưa? Đã bao giờ Na Sơn chụp ảnh để bênh vực cho những kẻ yếu đuối, thiệt thòi chưa? Đã bao giờ Na Sơn có mặt ở chỗ thu hồi đất hay căng thẳng như Ben Stocking đến Nhà Chung chưa? Đã bao giờ Na Sơn đến chỗ cưỡng chế đất như Frank Zeller (AFP) hay Bill Hayton (BBC) trốn chui chốn lủi ở phố Nguyễn Quý Đức để tránh công an chưa?

    Xét với tư cách nhà báo Việt Nam, Na Sơn đã bao giờ vào chỗ buôn lậu như Thế Dũng (Người Lao Động) chưa? Đã vào chỗ cưỡng chế Văn Giang như Hán Phi Long và Nguyễn Ngọc Năm chưa? Đã bao giờ vào Xuy Xá, Mỹ Đức như Nguyễn Duy Long và Trần Văn Dương (VTC16) chưa?

    Đúng là anh ta tự do. Anh ta có thể tự do đổ lỗi cho Báo Tuổi Trẻ về việc anh ta phải đền tiền bộ áo giáp chống đạn trong chuyến đu theo phóng viên Uyên Ly đi Lebanon năm 2009, trong khi anh ta không hề phải bỏ ra xu nào. Anh ta được tự do nhận mình là người của hãng AP khi mà anh ta chỉ là một người cộng tác. Anh ta tự do post ảnh một người bạn với cô bạn gái cũ đúng ngày anh bạn này cưới vợ. Anh ta tự do lên Facebook quy chụp người đấu tranh dân chủ là cơ hội, là lưu manh. Một người nhận điều không phải của mình và đặt điều xấu xa cho người khác như anh ta mới chính là kẻ lưu manh cơ hội. Còn nhiều điều nữa về đời tư cá nhân Na Sơn mà rất nhiều bậc đàn anh báo chí lão làng Việt Nam biết cả, nhưng tôi không thèm nhắc tới làm gì.

    Có một điều lạ là tại sao BBC lại phỏng vấn anh ta trong tư cách một nhà báo nói về tự do ở Việt Nam.

    Anh ta có thực sự là điển hình của một nhà báo đang hành nghề ở Việt Nam, đang dấn thân làm chứng cho công lý và sự thật? hay chỉ là một kẻ cầm máy chụp ảnh kiếm tiền? Anh ta có là người đang dấn thân thúc đẩy thông tin tiến bộ?

    Phải chăng cô Hạnh Ly, em cô Uyên Ly không còn ai khác để hoàn thành bài viết?

    Phải chăng Hạnh Ly nói riêng và BBC nói chung quá ngây thơ và hồn nhiên một cách hoang dã khi đưa phỏng vấn này lên?

    Hay BBC đang lobby để có thể mở văn phòng tại Việt Nam?

    Hay BBC đang lobby để chính quyền không cấm nhập cảnh cho những nhân sự của mình vào Việt Nam?

    Dẫu thế nào thì cuộc đấu tranh cho các quyền dân chủ tự do cơ bản của con người ở Việt Nam vẫn diễn ra, cho dù Na Sơn có nói gì. Sự thật vẫn là sự thật. Sự thật sẽ giải phóng mọi người./.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    7 phản hồi

    Phản hồi: 

    Tôi nghĩ, câu nói của Na Sơn không hẳn sai!

    Vấn đề nằm ở cụm từ "trong chừng mực nào đó".
    Câu này có thể được hiểu là trong một giới hạn nào đó, Na Sơn có tự do.
    Như vậy cần phải hiểu "chừng mực nào đó, giới hạn nào đó" là gì? Đó là luật pháp! Luật báo chí và một số các luật khác liên quan đến quyền tự do ngôn luận......

    Luật pháp quy định như thế nào, những giới hạn trong luật có vi phạm quyền làm người hay không, có rõ ràng không? Cũng như việc thi hành luật pháp có nghiêm minh khi có người vi phạm không?

    Tự do ngôn luận không có nghĩa là muốn nói gì thì nói, muốn tung tin như thế nào thì tung tin.

    Nói như vậy không có nghĩa là tôi bênh Na Sơn, nhưng Na Sơn có quyền chọn lựa cách sống của anh!

    Bài viết của Nguyễn Lân Thắng "trong một chừng mực nào đó" không sai.
    Nhưng nếu, sống trong một xứ tự do, có luật báo chí rõ ràng thì Nguyễn Lân Thắng sẽ có thể gặp khó khăn, nếu Na Sơn kiện Nguyễn Lân Thắng.
    Tôi đặt một vấn đề tương tự là báo chí chính thống ở VN đã luôn bị định hướng. Muốn bêu xấu, làm nhục ai thì hàng loạt bài được tung ra, thôi thì đủ những từ xỉ vả, tệ hại, vu cáo..... (tôi không nói Thắng vu cáo hay xỉ vả Na Sơn nhé). Đó là những sai trái trầm trọng của người làm báo ở VN được nhà nước bao che.
    Các PV đã viết những loạt bài này sẽ bị đưa ra toà về tội làm mất danh dự cá nhân, nếu những bài viết thuộc loại này xuất hiện ở các nước tự do, phát triển.
    Tuỳ theo mức độ có khi bị phạt tù, hay tán gia bại sản vì phải bồi thường danh dự.

    Bài viết của bác "phó thường dân" ở trang viêtsoul21.net, đã được bác viêtsoul đưa link, rất hay.
    Phê phán rất nặng cách sống "nín thở qua sông, mackeno" nhưng không kém hài hước, lại không đụng chạm đến một cá nhân nào rõ rệt như bài này của Nguyễn Lân Thắng. Đó là cách viết phê phán xã hội của những người sống ở xứ tự do, như bác phó thường dân.

    Vì vậy, tôi nghĩ, cốt lõi của vấn đề là luật báo chí và thi hành luật.

    Muốn tuyên chiến, tôi nghĩ nên tuyên chiến thẳng với nhà cầm quyền VN! Đòi hỏi nhà nước VN phải có những đạo luật được định nghĩa rõ ràng và thực thi nghiêm minh các đạo luật đó.

    Nguyễn Jung

    Phản hồi: 

    Nước trăm triệu dân chưa? Không có được một tờ báo tư nhân thì nhà báo nhà béo cái gì! Như anh phó nháy kia, nếu muốn ra một tờ nhiếp ảnh nó cũng chẳng cho ra, vì "chủ" báo phải là thằng cơ quan nhà nước. Luật nó là vậy.

    Nói về tự do thì có vài điều cần phân biệt. Động vật đều có chung nhu cầu sinh học. Nhưng con người có thêm nhu cầu tâm linh, tri thức. Nên thế mới là người. Anh phó nháy kia tôi tin là nói thật lòng, vì trước bạo quyền mới cần nói dối chứ với báo nước ngoài thì chỉ cần im lặng nếu không muốn nói. Chẳng qua anh ta chỉ là một động vật chưa tiến hoá thành người, nên hài lòng với cái tự do trong chuồng của mình. Cũng tốt thôi!

    Phản hồi: 

    Những "nhà báo" như bạn Na Sơn gợi cho người ta hình ảnh một dạng Xuân Tóc Đỏ hiện đại. Những kẻ cơ hội luôn tưởng mình khôn ngoan nhưng ngờ đâu chữ NHỤC cứ lơ lửng trên đầu. BBC thì vẫn luôn như vậy, nguyên tắc của họ là không có nguyên tắc nào cả. Kẻ nào thích nổi, họ sẽ cho nổi lềnh bềnh để rồi tự chìm. Không cần là "nhà báo", bất cứ người nào ý thức được mình là Con Người đều hiểu tự do Chính Trị là quyền con người cơ bản nhất, cấp thiết nhất cần nói tại Việt Nam lúc này. Né tránh như bạn Na Sơn thì cũng chỉ như mấy con bò trên cánh đồng Ba Vì rống lên ngày này qua ngày khác: "Ở một chừng mực nào đó, chúng tôi rất tự do gặm cỏ".

    Phản hồi: 

    Hồi xưa BBC có tiếng là khách quan nhất, nhưng hình như gần đây BBC bị "suy thoái" ... trước đây cũng thấy vài chỉ trích về việc BBC không khách quan. Có lẽ hôm nào BBC sẽ phỏng vấn cả anh "Ủn ỉn" đấy ... tội cho Vương Quốc Anh!

    Phản hồi: 

    Cảm ơn NL Thắng đã viết bài này.

    Mấy ngày qua tôi cũng thắc mắc có anh chàng nào tuyên bố hai chữ tự do hơi là lạ kiểu anh Na Sơn . Nay thì vỡ lẽ .

    Phản hồi: 

    Cậu NA Sơn nín (lén) thở qua cầu một chút thôi mà. "Phải khôn hơn mọi người một tí để lén thở qua cầu mới dám tự hào 'Tôi khá tự do (ở đây) ở Việt Nam. Với tôi thì (tôi biết cách), tôi hơi khôn (hơn một tí) hơn mọi người một tí để tôi biết cách làm sao cho mình có được sự tự do của mình nó trọn vẹn nhất.'"

    "Phó thường dân tui được biết theo kiến thức y khoa rằng thì là những ai bị thiếu ôxi quá lâu thì sẽ bị liệt não. Tui thầm nghĩ chắc nếu phải nín thở qua cầu quá lâu thì dần dà gì cũng bị bại não. ...

    ... Nhưng nào thiếu vô số những triệu chứng tâm thần bại não thể hiện hàng ngày, nhất là trong giới nghị gật, văn nô thường xuyên đã và đang phải nín thở qua cầu."

    http://vietsoul21.net/2014/04/06/pho-thuong-dan-17-nin-tho-qua-cau/