Nelson Mandela - Bước đường dài đến tự do (14)

  • Bởi Admin
    10/04/2014
    3 phản hồi

    LongWalk chuyển ngữ

    Phần V: TỘI PHẢN QUỐC (đoạn 4 & 5)

    Có ít việc nào có thể va chạm mạnh đến tinh thần người phụ nữ như vấn đề giấy thông hành. Nhà nước chưa giảm bớt kiên quyết buộc phụ nữ phải mang giấy thông hành, và ở phía kia các phụ nữ chưa giảm bớt quyết tâm chống đối. Mặc dù bây giờ chính quyền gọi giấy thông hành là "sổ tham khảo", nhưng các phụ nữ không bị lừa, bởi họ vẫn có thể bị phạt 10 bảng hoặc bị bỏ tù một tháng nếu không thể trình ra "sổ tham khảo".

    Năm 1957, do các nỗ lực của Hội Phụ nữ ANC thôi thúc, các phụ nữ trên cả nước phản ứng dữ dội đối với việc nhà nước nhất định buộc họ phải mang giấy thông hành. Các phụ nữ ấy thật can đảm, kiên trì, nhiệt thành, không mệt mỏi, và việc họ đấu tranh đòi bãi bỏ giấy thông hành đã tạo một chuẩn mực chưa từng có cho hoạt động chống chính quyền. Như Chủ tịch Luthuli đã nói "Một khi phụ nữ bắt đầu tham gia tích cực vào cuộc tranh đấu, thì không có quyền lực nào trên quả đất có thể ngăn chặn chúng ta đạt đến tự do trong thế hệ này."

    Từ nông thôn cho đến thành thị, hàng ngàn phụ nữ cùng nhau bày tỏ sự chống đối. Vụ án Phản quốc được tạm ngưng nên Frances Baard và Florence Matomela [hai cái tên của phái nữ] có thì giờ tổ chức nơi quê nhà của họ cho các phụ nữ biểu lộ việc từ chối dùng giấy thông hành. Ở Johannesburg, một nhóm đông các phụ nữ tập trung ở văn phòng cấp thẻ thông hành, và họ xua đuổi những ai đến làm giấy tờ cũng như các thư ký làm việc bên trong. Cảnh sát đã bắt bớ hàng trăm phụ nữ tham gia hành động.

    Không bao lâu sau việc bắt bớ, trong lúc Winnie và tôi đang thư giãn khi bữa ăn tối vừa xong thì cô ta thỏ thẻ báo cho tôi biết cô dự tính gia nhập một nhóm phụ nữ sẽ đến văn phòng cấp thẻ thông hành để chống đối vào ngày hôm sau. Một chút ngạc nhiên, tôi vừa cảm thấy hài lòng vói tinh thần dấn thân của Winnie và thán phục sự can đảm của cô ta, vừa xem xét thận trọng ý định ấy. Winnie còn trẻ, mới 25 tuổi, xuất thân từ một gia đình khá giả và bị ngăn cách với những thực tế phủ phàng của cuộc sống trong xã hội. Nhưng từ khi chúng tôi thành hôn, Winnie ngày càng dính líu nhiều hơn vào chính trị, và cô ta đã gia nhập một chi nhánh của Hội phụ nữ ANC.

    Tôi bảo Winnie rằng tôi hoan nghênh quyết định của cô, nhưng cần phải cảnh báo về tính hệ trọng của hành động đó. Rằng chỉ cần một hành vi thôi cũng có thể thay đổi cả cuộc đời của mình. Rằng nếu bị bắt giam thì rất dễ bị chủ đuổi việc, và càng khó xin việc làm cán sự xã hội ở nơi khác vì hồ sơ cá nhân bị hoen ố. Và sau chót, Winnie đang có thai; tôi cảnh báo cô ta về những khó khăn vật chất và sỉ nhục trong nhà tù. Phản ứng của tôi có lẽ gay gắt, nhưng tôi cảm thấy có trách nhiệm của một người chồng lẫn của một lãnh đạo cho cuộc tranh đấu, phải phân tích hành động của Winnie cho thật rõ ràng. Bản thân tôi dấy lên những cảm xúc lẫn lộn, bởi những quan tâm của một người chồng và của một nhà lãnh đạo không luôn luôn trùng hợp.

    Nhưng Winnie là con người kiên định; tôi ngờ rằng phản ứng bi quan của tôi chỉ làm quyết tâm của cô tăng lên. Cô ta lắng nghe tất cả những gì tôi nói và cho tôi biết cô đã nhất định như thế. Sáng hôm sau, tôi thức dậy sớm lo dọn bữa ăn điểm tâm cho Winnie, rồi chúng tôi cùng lái xe đến nhà của Walter để gặp vợ anh ta, Albertina, vốn là một trong những người chỉ huy cuộc phản kháng. Tôi chở hai phụ nữ đến một trạm xe để từ đấy các bà đi xe buýt vào thành phố. Tôi ôm chặc Winnie trước khi cô ta lên đường. Winnie tỏ ra lo lắng nhưng cương quyết khi cô ta vẫy tay chào tôi từ trên xe, và tôi cảm thấy tuồng như Winnie vừa khởi hành cho một chuyến đi dài đầy nguy hiểm.

    Hàng trăm phụ nữ, già có trẻ có, cùng tụ lại ở văn phòng cấp giấy thông hành; họ ca hát, tuần hành, và hô khẩu hiệu. Trong phút chốc, tất cả bọn họ bị cảnh sát vũ trang bao vây, bắt giữ và nhét vào xe thùng chở về nhà giam. Tôi biết các tin tức này không phải vì tôi là chồng của một trong những người bị giam giữ nhưng vì văn phòng luật "Mandela và Tambo" được thỉnh cầu làm đại diện cho hầu hết các phụ nữ bị bắt. Tôi nhanh chóng đi đến nhà giam thăm các tù nhân và lo sắp xếp tiền thế chân; dĩ nhiên tôi phải gặp Winnie cho bằng được. Đến cuối ngày thứ nhì, con số người bị bắt tăng cao và gần hai ngàn phụ nữ bị tống giam, nhiều người phải chuyển về khám Pháo đài để chờ xử án. Việc này gây ra những vấn đề khủng khiếp không những cho Oliver và tôi, mà còn cho cảnh sát và nhà tù. Đơn giản là không có đủ chỗ, tiện nghi và tiếp liệu để giam tất cả những người bị bắt.

    Nhiều thành viên ANC, kể cả tôi, hăng hái lo đóng tiền thế chân cho các phụ nữ, nhưng Lilian Ngoyi (Chủ tịch Hội Phụ nữ ANC) và Helen Joseph (Thư ký của Liên đoàn Phụ nữ Nam Phi) tin rằng để cho cuộc phản kháng được đúng nghĩa và có hiệu quả, những người bị bắt nên trải qua thời gian trong tù theo lệnh của tòa án [hai phụ nữ này cũng tương tự như Mandela, đang đợi bị xử trong Vụ án Phản quốc]. Tôi bác bỏ ý kiến của họ nhưng được cho biết đấy là chuyện của phụ nữ và ANC cũng như các ông chồng đang nóng lòng không nên xen vào. Tôi bảo Lilian rằng tôi nghĩ bà ta nên bàn vấn đề ấy với các phụ nữ trước khi quyết định, và hộ tống bà ta đến tận các xà-lim để dò hỏi các tù nhân. Nhiều người muốn thoát khỏi tù ngay vì đã chưa được chuẩn bị đủ để đối phó với những gì xảy ra trong nhà giam. Để thỏa hiệp, tôi đề nghị với Lilian rằng các phụ nữ sẽ trải qua nửa tháng trong tù, và sau đó chúng tôi sẽ đóng tiền thế chân cho họ ra khỏi nhà giam. Lilian chấp nhận đề nghị ấy.

    Vụ án Phản quốc được thật sự xử bắt đầu vào Tháng Tám, 1958. Chính quyền thiết lập một tòa án cấp cao đặc biệt gồm 3 thẩm phán: Rumpff, Kennedy, và Ludorf; cả ba đều là người Da Trắng và có liên hệ mật thiết với đảng cầm quyền. Kenndy nổi tiếng là một "thẩm phán treo cổ" vì ông ta đã từng tuyên án tử hình một nhóm 23 người Phi vì tội giết hai cảnh sát viên Da Trắng. Nhà nước chơi một đòn tiểu xảo khó ưa với chúng tôi; họ loan báo rằng nơi xử án sẽ là Pretoria vốn ở cách Johannesburg 36 dặm. Phần lớn các bị cáo và nhóm luật sự biện hộ đều cư ngụ ở Johannesburg, vì thế chúng tôi bị buộc phải di hành hằng ngày đến Pretoria, và phải tiêu tốn nhiều thời gian và tiền bạc hơn. Thay đổi chỗ xử án cũng là mưu toan đè bẹp tinh thần của chúng tôi bằng cách làm khó những người ủng hộ từ Johannesburg đến tham dự. Còn Pretoria là đất của Đảng Dân tộc, và ANC chẳng hề có mặt ở đó.

    [Một đoạn dài nói về các chi tiết chính của các phiên tòa xử Vụ án Phản quốc nhưng chưa đến hồi kết cuộc]

    Tháng Tư 1959, một tổ chức mới được ra đời với ý định cạnh tranh cùng ANC giành vị trí là tổ chức chính trị hàng đầu ở Nam Phi trong việc tiến đến mục đích khước từ sự thống trị của người Da Trắng. Với vài trăm đại biểu đến từ khắp nơi trong nước, "Đại hội Toàn thể người theo Chủ nghĩa Phi" (Pan Africanist Congress - PAC) bắt đầu chính thức hành động theo nguyên tắc trái ngược với ANC vốn chủ trương đa chủng tộc. Tương tự như một số chúng tôi đã thành hình Đoàn Thanh niên trước đây 15 năm, các nhà sáng lập của tổ chức mới này cho rằng ANC không mang tính chiến đấu đầy đủ, xa rời quần chúng, và bị nhóm "không phải người Phi" khống chế.

    Robert Subukwe được bầu chức Chủ tịch và Potlako Leballo làm Thư ký toàn quốc, cả hai đều là cựu thành viên của Đoàn Thanh niên ANC. Cùng với diễn văn mở đầu của Sobukwe, PAC đưa ra một tuyên ngôn và một hiến chương, cổ vũ cho một "chính quyền của dân Phi, do dân Phi, và vì dân Phi". PAC tuyên bố họ dự tính lật đổ quyền tối thượng của người Da Trắng và thiết lập một chính quyền có nguồn gốc chủ nghĩa Phi, nội dung chủ nghĩa xã hội, và hình thức dân chủ. Họ bác bỏ chủ nghĩa cộng sản ở mọi dạng thức, và xem người Da Trắng cũng như Ấn độ là "những nhóm thiểu số ngoại lai". Nam Phi chỉ được dành cho người Phi, và không ai khác.

    Sự hình thành của PAC không làm chúng tôi ngạc nhiên vì những thành viên ANC theo Chủ nghĩa Phi đã từng lớn tiếng gióng lên mối bất bình từ hơn ba năm qua. Họ đã kêu gọi bỏ phiếu bất tín nhiệm ủy ban điều hành nhưng bị thất bại; họ đã phản đối chiến dịch quấy rối cuộc bầu cử năm 1958; và người lãnh đạo của họ, Potlako Leballo đã bị trục xuất khỏi ANC. Họ cũng đã tuyên bố chống lại bản Hiến chương Tự do vì cho rằng nó vi phạm các nguyên tắc của chủ nghĩa dân tộc Phi.

    PAC tự nhận họ lấy cảm hứng từ những nguyên tắc của các nhà sáng lập tổ chức ANC năm 1912, và quan điểm của họ phần chính xuất phát từ chủ nghĩa dân tộc Phi đầy cảm tính do Anton Lembede và A.P. Mda đề ra khi sáng lập Đoàn Thanh niên ANC năm 1944. Nhưng lý do trực tiếp khiến họ ly khai là việc phản đối bản Hiến chương Tự do và sự tham gia của những người Da Trắng và Ấn độ trong giới lãnh đạo Liên minh các Đại hội. Họ chống đối hợp tác giữa các chủng tộc, một phần lớn vì tin rằng những người Da Trắng thiên tả và người Ấn độ đã gia nhập vào để thống trị ANC.

    Tôi biết rõ những người lãnh đạo của PAC. Robert Sobukwe là một người bạn cũ, một học giả ai cũng biết tiếng, và được các đồng nghiệp gọi là Giáo sư. Tôi luôn kính trọng lòng tự nguyện kiên trì của anh ta sẵn sàng trả giá cho các nguyên tắc của mình. Potlako Leballo và vài người khác cũng đều là bạn hữu và đồng nghiệp. Tôi rất ngạc nhiên và xuống tinh thần một chút khi biết người đã từng hướng dẫn tôi về chính trị, anh Gaur Radebe, cũng gia nhập PAC. Tôi cảm thấy thật kỳ lạ vì một cựu thành viên của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản giờ đây đi theo đường lối của một tổ chức ra mặt chối bỏ Chủ thuyết Marx.

    Nhiều người theo PAC vì mối hận thù hoặc bất mãn cá nhân, và họ nghĩ đến việc trả thù hoặc cảm xúc do ganh tị, thay vì đến sự lớn mạnh của công cuộc đấu tranh. Tôi luôn tin rằng là một chiến sĩ cho tự do thì phải gạt bỏ bất kỳ cảm xúc cá nhân nào vốn gây ra cho mình cảm giác như một cá nhân cách biệt thay vì một phần tử của phong trào quần chúng. Ai dấn thân tranh đấu thì làm việc ấy để giải phóng cho hàng triệu người, chứ không phải vì vinh quang của một cá nhân nào. Tôi không đề nghị rằng một người phải trở thành con người máy, phải loại bỏ tất cả mọi cảm xúc và động lực cá nhân. Nhưng cùng theo một cách người chiến sĩ cho tự do hạ thấp gia đình của chính mình nhằm đem lợi ích đến gia đình của nhân dân, thì người ấy phải hạ thấp cảm xúc của mình để đem sức mạnh đến cho phong trào đấu tranh.

    PAC đề ra một chương trình ngoạn mục và quá tham vọng, hứa hẹn những giải pháp nhanh chóng. Lời hứa ngoạn mục -và ngây thơ- nhất của họ là cuộc giải phóng sẽ đạt được trong vòng ba năm, và họ thúc giục dân Phi sẵn sàng cho giờ phút lịch sử ấy. Mặc dù lời tiên đoán này đem cảm hứng, hy vọng, và nhiệt thành đến những ai đang mệt mỏi vì đợi chờ, đó luôn là sự nguy hiểm cho một tổ chức khi hứa hẹn những điều không thể thành hiện thực.

    Bởi vì PAC chống cộng sản nên họ trở thành người thân yêu của giới truyền thông Phương Tây và Bộ Ngoại giao Mỹ. Thậm chí Đảng Dân tộc thấy đó là tiềm năng cho một liên minh với PAC: họ xem PAC như sự phản ánh của chính sách chống cộng của họ, và như sự ủng hộ các quan điểm của họ theo một hướng đi khác. Đảng Dân tộc cũng chối bỏ sự hợp tác giữa các chủng tộc, và họ cùng với Bộ Ngoại giao Mỹ thấy sự phù hợp để thổi phồng kích thước và tầm quan trọng của PAC.

    Dù chúng tôi chào mừng bất cứ ai được PAC chiêu mộ vào công cuộc đấu tranh, nhưng vai trò của tổ chức này hầu như luôn luôn là kẻ phá thối. Họ gây phân chia trong quần chúng vào những thời điểm nghiêm trọng, và điều này rất khó quên. Họ yêu cầu dân chúng đi làm việc khi chúng tôi kêu gọi tổng đình công; họ đưa ra những lời phát biểu lệch lạc để đi ngược lại bất kỳ những gì chúng tôi công bố. Tuy nhiên PAC gây hy vọng trong tôi rằng mặc dù các nhà sáng lập PAC là những người ly khai khỏi ANC, sự đoàn kết giữa hai nhóm vẫn có thể thành hiện thực. Tôi nghĩ rằng một khi cuộc luận chiến nóng bỏng trở nên nguội dần, những điểm chung cốt yếu của công cuộc đấu tranh sẽ mang chúng tôi lại gần với nhau. Phấn khởi do những niềm tin ấy, tôi đặc biệt chú ý đến những phát biểu và hoạt động của PAC, với ý định tìm ra những đồng cảm chứ không phải sự khác biệt.

    Hôm sau ngày hội nghị khánh thành của PAC, tôi đến gặp Sobukwe xin một bản diễn văn của anh ta trong vai trò chủ tịch, cũng như bản hiến chương và các tài liệu về chính sách. Subukwe có vẻ hài lòng với sự quan tâm của tôi và nói sẽ bảo đảm để lời yêu cầu của tôi được thỏa mãn. Khi gặp lại anh ta chẳng bao lâu sau, tôi nhắc đến lời yêu cầu hôm trước, và anh ta nói các tài liệu đã được gởi đi. Sau đó tôi gặp Leballo và nói "Ôi, mấy đứa tụi bây cứ hứa gởi tài liệu, nhưng chưa ai đưa cho tao hết!" Anh ta nói, "Nelson, bọn tao quyết định không gởi tài liệu vì biết mày chỉ muốn dùng nó để tấn công bọn tao". Tôi giải thích cho anh ta tỉnh ngộ khỏi ý tưởng này và anh ta trở nên thông cảm, đưa cho tôi những gì tôi cố tìm.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    LongWalk viết:

    LongWalk - nhưng chằng đến đâu, tự do cũng chưa thấy vì bị BBT kiểm soát nghiêm quá, đến bây giờ phản hồi của tôi vẫn chưa được hiển thị trực tiếp (không biết đã được thả lỏng chưa)

    Đã biết phải bước rã cẳng mới tìm được tự do , vậy chú than thở làm đek gì !? :)

    Anh Cẩn thành thực ngưỡng mộ chú , LongWalk .

    Bước đường dài đến tự do **** viết:
    Đợi mãi vẫn chưa có phần tiếp theo bác Dịch Giả ơi

    Cám ơn bác có lời nhắc nhở. Đoạn 6 đã có trong Quán Nước nhưng còn đợi BBT rà soát lại trước khi đăng chính thức ở trang chủ.
    https://danluan.org/tin-tuc/20090201/quan-nuoc-dan-luan#comment-115782
    (mã số 114927)

    Các phần giữa của cuốn sách không mấy thú vị nên tôi e rằng chẳng mấy ai đọc, chắc phải tóm tắt thật ngắn gọn rồi qua phần chót.

    Kính bác,

    LongWalk - nhưng chằng đến đâu, tự do cũng chưa thấy vì bị BBT kiểm soát nghiêm quá, đến bây giờ phản hồi của tôi vẫn chưa được hiển thị trực tiếp (không biết đã được thả lỏng chưa)