Nelson Mandela - Bước đường dài đến tự do (13)

  • Bởi Admin
    09/04/2014
    0 phản hồi

    LongWalk chuyển ngữ

    Phần V: TỘI PHẢN QUỐC (đoạn 3)

    [Winnie, người vợ thứ nhì của Mandela, về sau là một nhân vật quan trọng trong cuộc đấu tranh; nên khúc đầu của đoạn này giới thiệu đôi chút về bà ta]

    Một buổi chiều trong giai đoạn thẩm tra sơ khởi Vụ án Phản quốc, khi lái xe ngang qua bệnh viện Baragwanath, tôi nhận ra một phụ nữ trẻ yêu kiều đang đợi xe buýt. Vẻ đẹp của cô làm tôi chú ý, và khuôn mặt ấy vẫn ám ảnh tôi. Vài tuần lễ sau, một sự trùng hợp lạ lùng xảy ra làm tôi giật nẩy mình. Trong giờ làm việc ở văn phòng, khi tôi bước sang để gặp Oliver, thì chính phụ nữ đó đang ngồi trước bàn giấy của anh ta vì có vấn đề pháp lý cần được giúp đỡ. Oliver giới thiệu hai bên; cô ta mang danh tính Nomzamo Winifred Madikizela nhưng thường được gọi là Winnie, và đang làm Cán sự xã hội ở bệnh viện Baragwanath. Lúc đó tôi không mấy để ý đến gia cảnh và vấn đề pháp lý của Winnie, mà nghĩ nhiều về cách nào mời gặp cô ta. Vào giây phút tôi mới nhìn thoáng Winnie Nomzamo, tôi biết tôi muốn cô trở thành người vợ của tôi.

    Hôm sau tôi gọi cho Winnie và yêu cầu cô giúp việc quyên tiền cho Quỹ Biện hộ vụ án phản quốc. Đó chỉ là cái cớ để tiếp theo đó tôi tỏ lời mời đi ăn trưa; và cô ta chấp nhận. Sau bữa ăn, chúng tôi đi dạo ở một cánh đồng cỏ rất giống vùng quê nơi chúng tôi đã lớn lên thời thơ ấu. Tôi nói với cô về những hy vọng của tôi và về những khó khăn trong vụ án phản quốc. Tôi biết ngay chốc tôi muốn cưới cô làm vợ, và tôi nói với cô ta như thế. Nhân cách của cô: tinh thần, sự đam mê, tuổi trẻ, lòng can đảm, tính bướng bỉnh - tôi cảm nhận tất cả những thứ này vào giây phút tôi mới gặp mặt. Tên của cô ta, Nomzamo, có nghĩa là "người bị xử án" (một cái tên mang tính tiên tri không khác gì trường hợp cái tên của tôi).

    Những tuần và tháng kế, chúng tôi gặp nhau thường xuyên. Winnie đến thăm tôi ở văn phòng của tôi, ở Hội trường Drill, và ở nơi tôi luyện tập quyền Anh. Winnie cũng đến tham dự các buổi họp và thảo luận chính trị; nhắm vào cô ta, tôi vừa tán tỉnh vừa huấn luyện chính trị. Thật ra, khi còn là học sinh, Winnie đã bị thu hút vào "Phong trào Đoàn kết không có người Âu" vì cô có người anh hoạt động với tổ chức chính trị này. Một thời gian ngắn sau, tôi đệ đơn xin ly dị Evelyn và sửa soạn may áo cưới cho Winnie.

    Vụ án Phản quốc bước vào năm thứ nhì khiến công việc làm ăn của chúng tôi bị ảnh hưởng nặng. Văn phòng luật "Mandela và Tambo" trở nên tơi tả; Oliver và tôi đều rơi vào cảnh khó khăn tài chánh dù sau khi Oliver được miễn tố, anh ta đã có thể cứu vãn đôi chút. Tôi giải thích mọi chuyện cho Winnie biết; tôi bảo rất có thể khi thành vợ chồng, hai người sẽ phải sống chỉ nhờ vào đồng lương ít ỏi của cô ta. Winnie hiểu và nói rằng cô sẵn sàng chấp nhận rủi ro và những gì sẽ xảy ra. Tôi đã chưa bao giờ hứa hẹn tặng Winnie vàng bạc và kim cương, và tôi đã chưa bao giờ có thể tặng cô ta những thứ ấy. Đám cưới diễn ra vào giữa năm 1958; tôi phải yêu cầu chính quyền tạm thời ngưng lệnh cấm để được đi về quê làm lễ. Xe hoa được phủ bằng các màu cờ của ANC; và tất cả các vị lãnh đạo đều được mời nhưng vì lệnh cấm nên chỉ một số ít có thể tham dự. Trong lễ cưới cũng có một số khách không được mời; đó là các nhân viên cảnh sát an ninh.

    Chúng tôi không có thời gian lẫn tiền bạc cho tuần trăng mật, và đời sống nhanh chóng trở thành thói quen, phần lớn để theo kịp vụ án. Chúng tôi phải thức dậy sớm, thường vào bốn giờ sáng, và Winnie sửa soạn bữa ăn trước khi tôi đi khỏi. Buổi sáng, tôi đi xe buýt đến tòa án, buổi chiều làm việc ở văn phòng, buổi tối dành cho họp hành và các công việc chính trị. Vợ của một chiến sĩ cho tự do thường giống như một người đàn bà có chồng bê tha, ngay cả khi ông chồng không ở trong tù. Dù tôi đang bị xử tội phản quốc, nhưng Winnie đem đến cho tôi một động cơ cho hy vọng và tôi cảm thấy dường như mình có một đời sống mới. Tình yêu của tôi hướng về cô ta đã khiến tôi có thêm sức mạnh cho cuộc đấu tranh trong tương lai.

    Biến cố quan trọng của Nam Phi trong năm 1958 là cuộc tổng tuyển cử - "tổng" chỉ có nghĩa là 3 triệu người Da Trắng có thể tham gia, chứ không ai trong 13 triệu người Da Đen được phép. Chúng tôi tranh luận liệu có nên tiến hành một cuộc phản kháng. Vấn đề trọng tâm là: một cuộc bầu cử mà chỉ dân Da Trắng được tham gia sẽ tạo ra khác biệt nào cho người Phi hay không? Chúng tôi bị loại trừ nhưng không phải không bị ảnh hưởng: việc Đảng Dân tộc thất cử sẽ phù hợp với quyền lợi của ANC và của tất cả dân Phi.

    ANC cùng các tổ chức khác và "Đại hội Công đoàn Nam Phi" kêu gọi một cuộc đình công dài ba ngày trong thời gian cuộc bầu cử. Truyền đơn được phân phát khắp nơi: ở nhà máy và tiệm buôn, ở nhà ga và trạm xe khách, ở quán bia và bệnh viện, và từ nhà này sang nhà khác. "ĐẢNG DÂN TỘC PHẢI CÚT ĐI!" là khẩu hiệu chính của chiến dịch này. Việc chúng tôi chuẩn bị khiến chính quyền lo lắng, nên bốn ngày trước cuộc bầu cử họ ra quy định rằng tụ tập nhiều hơn mười người Phi trong thành phố là bất hợp pháp.

    Vào đêm trước cuộc phản kháng, tẩy chay, và nằm nhà như đã ấn định, các vị chỉ huy chiến dịch đều đi ẩn náu để tránh cuộc đột kích của cảnh sát chắc chắn sẽ xảy ra. Chúng tôi vẫn giữ liên lạc với nhau qua điện thoại vốn không mấy hiệu quả vào thời kỳ đó, vì thế công việc giám sát cuộc đình công gây nhiều bực dọc. Chúng tôi phái người đến những tụ điểm quan trọng trong thành phố để quan sát lượng người và xe cộ lưu thông nhằm xác định xem dân chúng có đi làm việc hay không. Họ trở về với những tin tức không thuận lợi: xe lửa và xe buýt đều đầy khách; dân chúng phớt lờ với cuộc đình công. Và chiến dịch của chúng tôi xem như thất bại.

    Chúng tôi quyết định hủy cuộc đình công; một cuộc đình công ba ngày nếu được bãi bỏ vào ngày đầu tiên thì chỉ là thất bại một ngày; còn như nó chết suốt ba ngày liên tiếp thì đó là thảm bại. Thật đáng bẽ mặt khi phải tháo lui, nhưng chúng tôi thấy mối nhục sẽ lớn hơn nếu không làm như thế. Nửa giờ sau khi chúng tôi loan báo hủy bỏ đình công, đài phát thanh của chính quyền đọc toàn văn của bản tuyên bố, rất khác với lệ thường là họ không bao giờ nhắc đến ANC. Sẵn dịp thậm chí họ còn ca tụng quyết định đó của chúng tôi; việc này khiến Moses Kotane tức giận và đặt câu hỏi phải chăng chúng tôi đã hành động quá hấp tấp nên đem lợi thế lại cho chính quyền. Đó là một quan tâm chính đáng, nhưng một quyết định không nên được dựa vào lòng hãnh diện hay ngượng nghịu mà nên dựa vào chiến lược thuần túy - và chiến lược ở đây đòi hỏi chúng tôi hủy bỏ cuộc đình công. Sự kiện kẻ thù khai thác việc chúng tôi bỏ cuộc không có nghĩa chúng tôi đã bỏ cuộc một cách sai lầm.

    Nhưng một số vùng đã không nhận đuợc tin cuộc đình công bị hủy bỏ, và một số khác từ chối không làm theo lời chúng tôi kêu gọi. Ở vùng Cape, vốn là thành trì của ANC, vào hai ngày thứ nhì và thứ ba, dân chúng đình công còn nhiều hơn ngày đầu tiên. Tuy nhiên nói chung, chúng tôi không thể che dấu sự thất bại của chiến dịch đình công. Và có vẻ như thế vẫn chưa đủ, theo kết quả bầu cử, Đảng Dân tộc đã đạt thêm phiếu bầu trên 1 phần trăm.

    Chúng tôi tranh cãi nảy lửa về việc phải chăng các biện pháp cưỡng bức đã nên được áp dụng. Có nên chăng chúng tôi dùng những người đứng cản không cho công nhân đi vào nơi làm việc? Các thành viên cứng rắn cho rằng nếu những người đứng cản được dàn ra thì chiến dịch có lẽ đã thành công. Nhưng tôi luôn chống đối những phương pháp như thế. Tốt nhất là dựa vào sự ủng hộ tự nguyện của dân chúng; nếu không thì sự ủng hộ sẽ yếu kém và chóng tàn. Tuy nhiên, nếu đa số của tổ chức hay tập thể ủng hộ một quyết định, thì sự cưỡng bức có thể được dùng trong vài trường hợp để chống lại nhóm thiểu số bất đồng nhằm mang lợi ích cho nhóm đa số. Nhóm thiểu số, dù to tiếng cách mấy cũng không nên có khả năng làm hỏng ý chí của nhóm đa số.

    Khi ở nhà, tôi đã toan dùng một loại cưỡng bức khác nhưng không thành công. Ida Mthimkhulu, một phụ nữ đang làm quản gia cho gia đình tôi; chúng tôi đối đãi với chị ta như người thân hơn là người giúp việc. Vào ngày trước cuộc đình công, lúc đang chở chị và đứa con trai của chị về nhà, tôi nhắc rằng tôi cần chị giúp giặt và ủi vài chiếc áo cho ngày mai. Ida quay sang tôi trả lời với thái độ khinh thị "Ông biết rất rõ tôi không thể làm việc đó mà."

    "Tại sao không?" Tôi hỏi với sự ngạc nhiên vì cách phản ứng dữ dội của chị.

    "Ông quên rồi sao? Tôi cũng là một công nhân đây này!" chị ta nói với giọng hài lòng. "Ngày mai tôi sẽ đình công cùng với dân chúng và các bạn công nhân của tôi!"

    Đứa con trai của chị ta thấy tôi ngượng nghịu nên làm giảm căng thẳng bằng cách nói rằng "Cậu Nelson" luôn đối xử với mẹ như người chị chứ không phải người giúp việc. Phát cáu, chị ta quay sang cậu con trai có ý tốt và nói "Ồ, con ở đâu khi mẹ đấu tranh cho quyền của mẹ trong căn nhà đó hả? Nếu mẹ không chiến đấu hết mình chống 'Cậu Nelson' của con thì ngày nay mẹ đâu có được đối xử như người chị!" Hôm sau, Ida không đến nhà tôi để lo công việc, và tôi phải mặc áo không được ủi.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi