Nelson Mandela - Bước đường dài đến tự do (12)

  • Bởi Admin
    03/04/2014
    0 phản hồi

    LongWalk chuyển ngữ

    Phần V: TỘI PHẢN QUỐC (đoạn 1 và 2)

    Rạng sáng ngày 5/12/1956, tôi bị tiếng đập cửa ầm ầm đánh thức. Hàng xóm hay bạn bè không hề gõ cửa theo lối cưỡng bách như vậy, và lập tức tôi biết đó là cảnh sát an ninh. Tôi mặc vội quần áo rồi ra gặp một sĩ quan an ninh địa phương quen thuộc tên Rousseau cùng đi với hai nhân viên cảnh sát; trong lúc này các con tôi đã thức dậy và ngơ ngác nhìn tôi cầu cứu. Họ đưa ra trát tòa và bắt đầu sục sạo khắp căn nhà cố tìm mọi giấy tờ hay tài liệu có thể buộc tội. Rồi Rousseau nói một cách vô cảm "Mandela, chúng tôi có trát tòa cho lệnh bắt giữ ông. Hãy đi theo tôi." Tôi nhìn vào bản trát tòa, và những chữ nhảy vào mắt tôi: "PHÁ HOẠI CHÍNH QUYỀN - TỘI PHẢN QUỐC". Tôi đi với họ ra xe. Thật không dễ chịu khi bị bắt giữ trước mặt con cái, dù biết những việc mình làm là đúng. Nhưng trẻ con không thể hiều sự phức tạp của tình huống; chúng chỉ đơn giản thấy cha mình bị nhà chức trách Da Trắng bắt dẫn đi mà không một lời giải thích.

    Rousseau lái xe còn tôi ngồi bên cạnh ở ghế trước mà không bị còng tay. Anh ta thả hai nhân viên cảnh sát xuống một khu lân cận rồi tiếp tục lái về trung tâm Johannesburg vì trát tòa cũng cho lệnh lục soát văn phòng của tôi. Khi qua một khu đường vắng, tôi nói ra nhận xét rằng anh ta phải rất tự tin lái xe một mình với tôi vốn đang không bị còng tay. Anh ta lặng thinh.

    "Chuyện gì sẽ xảy ra nếu tôi tóm bắt và chế ngự anh?" tôi hỏi.

    "Ông đang giỡn với lửa đó, Mandela" Rousseau nói.

    "Giỡn với lửa là trò chơi của tôi mà," tôi trả lời.

    "Nếu ông cứ ăn nói kiểu này thì tôi phải còng tay ông lại thôi," Rousseau đe dọa.

    "Và nếu tôi từ chối?"

    Chúng tôi tiếp tục cuộc tranh cãi căng thẳng này trong vài phút; và khi tiến vào khu đông người gần một trạm cảnh sát, Rousseau nói: "Mandela, tôi đối xử tốt với ông và tôi mong ông cũng làm thế với tôi. Tôi không thích cách ông đùa cợt". Sau khi tạm ngừng ở trạm cảnh sát, thêm một sĩ quan nữa đi theo đến văn phòng của tôi và họ cùng nhau lục soát ở đây.

    Rồi họ mang tôi đến nhà tù Marshall Square, nơi tôi đã từng trải qua vài đêm trong Chiến dịch Bất tuân. Một số đồng sự của tôi đang có mặt nơi đây, họ đã bị bắt và giam giữ trước đó trong ngày. Trong vòng vài giờ sau, thêm nhiều bạn hữu và đồng chí cũng chịu cùng số phận. Đây là cuộc đột kích mà chính quyền đã hoạch định từ lâu. Ai đó đã mang lén vào một tờ báo mới, và qua những hàng tựa chúng tôi mới biết rằng cuộc bố ráp đã xảy ra trên cả nước và tất cả các lãnh đạo cao cấp của Liên minh các Đại Hội [gồm bốn tổ chức đã cùng nhau tạo nên bản Hiến chương Tự do] đã bị bắt giữ vì tình nghi tội phản quốc và âm mưu lật đổ chính quyền. Các vị bị bắt ở những vùng xa khác nhau được máy bay của quân đội chuyển về Johannesburg là nơi lời buộc tội được tòa án chính thức công bố vào ngày kế. Một tuần lễ sau, Walter Sisulu và 11 người nữa cũng bị bắt, nâng con số tổng cộng thành 156 người gồm Da Đen, Ấn độ, Da Trắng và Da Màu.

    Chẳng bao lâu chúng tôi được chuyển sang Khám đường Johannesburg vốn được quen gọi là Pháo đài. Khi đến nơi, chúng tôi được dẫn vào một sân trong và được lệnh cởi hết quần áo rồi sắp hàng dựa vào tường. Chúng tôi bị ép buộc đứng ở đấy hơn một giờ đồng hồ, rùng mình trong gió [Tháng Chạp ở Nam Phi nhằm mùa Hè của Nam bán cầu] và cảm thấy ngượng nghịu - vì nhà tu, giáo sư, bác sĩ, luật sư, thương gia, và giới trung niên hay lão thành, vốn thông thường đuợc kính nể và tôn trọng. Rồi chúng tôi được lệnh mặc lại quần áo, và bị đẩy vào hai xà-lim lớn với sàn xi-măng và không có đồ đạc gì cả; mỗi xà-lim có một nhà xí trống lỗng ở sát mặt đất. Mỗi người chúng tôi được phát ba cái mền mỏng và một chiếc chiếu. Người ta nói rằng không ai có thể thật sự biết một quốc gia cho đến khi họ từng trải qua những nhà tù của nó. Một quốc gia không nên được đánh giá qua cách nó đối xử các công dân cao cấp, mà phải nhìn vào những người thấp nhất - và Nam Phi đối xử với các tù nhân bị giam giữ như với súc vật.

    Chúng tôi ở trong Pháo đài được hai tuần, và vẫn giữ tinh thần rất cao mặc dù những khó khăn. Chúng tôi được xem báo và đọc với sự hài lòng về những làn sóng phẫn nộ do việc bắt giữ chúng tôi kích dậy. Các cuộc mit tinh và biểu dương phản đối được tổ chức khắp Nam Phi; dân chúng mang biểu ngữ tuyên bố "Chúng tôi luôn đứng cạnh các vị lãnh đạo". Chúng tôi cũng đọc tin những cuộc phản đối trên thế giới về việc tống giam chúng tôi.

    Xà-lim giam tập thể chúng tôi trở thành một thứ hội nghị giữa những chiến sĩ cho tự do. Nhiều người trong chúng tôi đã và đang sống dưới lệnh cấm, khiến cho việc gặp gỡ và nói chuyện trở thành bất hợp pháp. Giờ đây, tất cả chúng tôi được kẻ thù gom lại một nơi để trở thành cuộc hội họp không bị cấm, lớn nhất và dài nhất của cấp lãnh đạo trong Liên minh các Đại Hội. Những người trẻ có điều kiện gặp mặt các bậc lão thành mà trước đó họ chỉ nghe tên; người từ vùng này được dịp hòa lẫn với người ở vùng khác. Chúng tôi say sưa với cơ hội này để trao đổi ý kiến và kinh nghiệm - suốt hai tuần lễ trong khi chờ đợi phiên tòa.

    Đến ngày đầu tiên của tiến trình xử án, chúng tôi được chở đi trong xe khách bít bùng do quân xa và binh lính vũ trang hộ tống, đến Hội trường Drill để thẩm tra sơ khởi. Có một đám đông khổng lồ những người ủng hộ chúng tôi, khiến lưu thông ở vài đường phố bị tắc nghẽn. Chúng tôi có thể nghe tiếng họ hoan hô và ca hát, và họ có thể nghe tiếng chúng tôi trả lời từ trong xe. Chuyến đi ấy đã trở thành một cuộc diễu hành mừng chiến thắng khi xe chở chúng tôi phải chạy chậm lại và được đám đông lúc lắc. Chung quanh hội trường, vốn là một tòa nhà quân sự lớn mới đủ chỗ chứa hàng trăm bị cáo, được binh lính và cảnh sát đeo súng bao vây. Bên trong, chúng tôi gặp một đám đông khác những người ủng hộ, đến nỗi hội trường có vẻ như một cuộc mit tinh phản đối trong ồn ào và vô trật tự hơn là một tòa án luật trầm tĩnh. Chúng tôi bước vào với ngón tay cái giơ lên theo cách chào của ANC, và gật đầu với những người ủng hộ đang ngồi ở khu dành riêng cho người không phải Da Trắng. Không khí bên trong tỏ ra tôn vinh hơn là trừng phạt, bởi vì các bị cáo hòa lẫn với các phóng viên và bạn hữu.

    Cáo trạng cho tất cả 156 người chúng tôi là tội phản quốc và âm mưu khắp nước dùng bạo lực lật đổ chính quyền hiện hữu để thay thế bằng một nhà nước Cộng sản. Thời kỳ được kể ra bao gồm từ năm 1952 đến 1956, vì các Chiến dịch Bất tuân, Chống di dời Sophiatown, và Đại hội Nhân dân. Nếu bị kết tội sẽ lãnh bản án tử hình. Mục đích của thẩm tra sơ khởi là để xác định xem có đủ bằng cớ cáo buộc hay không. Nếu có, vụ án sẽ đem ra xử ở Tòa Tối cao, còn không thì các bị cáo được miễn tố.

    Do hội trường bị thiếu máy khuyếch âm nên phiên tòa được đình hoãn. Khi trở lại đây vào ngày hôm sau, một cái lồng khổng lồ bằng lưới sắt đã được dựng sẵn cho chúng tôi ngồi bên trong trên ghế dài, và do một tiểu đội vệ binh vũ trang canh giữ. Ngoài tác dụng biểu tượng, cái lồng còn ngăn cách chúng tôi không thể tiếp xúc với các luật sư biện hộ đang ở phía ngoài. Một người trong chúng tôi viết vội lên tờ giấy "Nguy hiểm. Xin đừng cho ăn." rồi gài vào mắt lưới.

    Những người ủng hộ chúng tôi và các tổ chức đã hình thành một toán luật sư biện hộ kinh khủng, gồm Fischer, Rosenberg, Maisels, Franks, và Berrange. Không ai trong họ trước đây đã từng thấy một cái lồng như thế trong tòa án. Trước tòa, Franks tung ra lời phản đối mạnh mẽ việc nhà nước làm nhục các thân chủ của mình theo cách quái dị và đối xử với họ không khác gì dã thú. Ông ta loan báo rằng cái lồng phải được tháo bỏ tức khắc còn không thì toàn thể toán luật sư biện hộ sẽ rời khỏi tòa án. Sau khi trì hoãn phiên xử một lát, vị quan tòa quyết định rằng cái lồng sẽ được kéo xuống; và tạm thời chỉ tháo bỏ mặt trước của nó.

    Rồi nhà nước bắt đầu vụ kiện; Van Niekerk, viên trưởng công tố, đọc một phần của cáo trạng dài 18 ngàn từ. Dù có máy khuyếch âm nhưng lời của ông ta rất khó nghe vì bị át bởi tiếng hô và ca hát từ bên ngoài, và có lúc một nhóm cảnh sát chạy ra. Chúng tôi nghe một phát súng tay nổ, rồi tiếp theo với những tiếng la hét và nhiều tiếng súng nữa. Hai mươi người đã bị thương.

    Bản cáo trạng được tiếp tục đọc trong hai ngày kế. Đến ngày thứ tư, chúng tôi được phóng thích với tiền thế chân, vói điều kiện không được tham dự các đám đông và mỗi tuần phải đến trình diện cảnh sát. Tiền thế chân được những người ủng hộ chúng tôi trong mọi tầng lớp dân chúng đóng góp, và do một số các vị Giám mục lập ra "Quỹ Biện hộ cho vụ án Phản quốc".

    Ngay cả trước vụ án, cuộc hôn nhân giữa Evelyn và tôi đã bắt đầu xa cách. Cô ta gia nhập tổ chức Tháp Canh thuộc giáo hội "Nhân chứng của Đấng Jehovah" và tìm cách truyền đạo cho tôi, thúc giục tôi chuyển đổi những nỗ lực cho tranh đấu sang lòng thờ phụng Thượng Đế. Mặc dù tôi thấy vài khía cạnh của hệ thống Tháp Canh rất hay và giá trị, nhưng tôi không thể chấp nhận đường lối của họ vốn dạy về tính thụ động và phục tùng trước cảnh áp bức. Chúng tôi nhiều lần tranh cãi nhau về chuyện này, và tôi kiên nhẫn giải thích rằng chính trị không phải để giải trí mà là một phần cơ bản và chủ yếu cho con người của tôi; nhưng cô ta không chấp nhận như thế. Tôi cố thuyết phục Evelyn về sự cần thiết của tranh đấu và phục vụ đất nước, trong khi cô ta thuyết phục tôi về giá trị của tín ngưỡng tôn giáo và thờ phụng Thượng Đế. Chúng tôi không thể tìm ra điểm chung.

    Chúng tôi cũng tranh giành nhau về tâm trí của con cái. Evelyn muốn chúng sống vì tôn giáo, còn tôi nghĩ chúng nên hướng về chính trị. Cô ta dẫn chúng đi nhà thờ và đọc sách của Tháp Canh, thậm chí chúng đuợc giao công tác phân phát truyền đơn giảng đạo. Còn tôi thường giải thích cho các con về chính trị và sự áp bức; Thembi, con trai lớn của tôi đã gia nhập Đội Tiên Phong, một bộ phận của ANC dành cho thiếu niên. Trong nhà, tôi treo những bức ảnh của Roosevelt, Churchill, Stalin, Gandhi, và cảnh Cung điện Mùa Đông ở St. Petersburg năm 1917. Tôi giải thích cho các con mỗi người trong ảnh là ai, và những gì họ chủ trương [*]. Ngoài ra, việc tôi về nhà trễ mỗi đêm vì phải họp hành sau giờ làm việc, khiến cô ta nghi ngờ tôi đi gặp những người đàn bà khác. Và như thế, tôi được cho thấy cuộc hôn nhân của chúng tôi không còn có thể đứng vững. Sau cùng, Evelyn cho tôi một tối hậu thư: tôi phải chọn giữa cô ta và ANC.

    Khi tôi bị bắt và bị giam trong hai tuần lễ, Evelyn đến thăm tôi một lần. Nhưng khi tôi ra khỏi tù thì mới biết cô ta đã bỏ nhà và mang các con về ở luôn bên ngoại. Evelyn là một người đàn bà tốt, duyên dáng, mạnh mẽ, và trung hậu; tôi không bao giờ đánh mất sự tôn trọng và chiêm ngưỡng cô ta. Nhưng sau cùng, chúng tôi đã không thể giữ được cuộc hôn nhân, dù biến cố này gây nhiều chấn thương nhất là cho con cái.

    Trở lại vụ án phản quốc, vào tháng Giêng 1957 chúng tôi tụ tập trở lại ở Hội trường Drill cho lượt bên biện hộ phản bác cáo trạng của nhà nước. Berrange, trưởng nhóm luật sư bào chữa, loan báo luận cứ của chúng tôi: Bên bị sẽ cố gắng bác bỏ cáo buộc và chứng minh rằng các điều khoản của Hiến chương Tự do không mang tội phản quốc hay hình sự. Trái lại, bên bị sẽ đoan chắc các ý tưởng và niềm tin được diễn đạt trong bản hiến chương, mặc dù xung khắc với đường lối của chính quyền hiện tại, nhưng được chia xẻ bởi đại đa số nhân loại cũng như đại đa số nhân dân Nam Phi thuộc mọi chủng tộc và màu da. Và chúng tôi ngoài việc chứng tỏ sự vô tội, sẽ chỉ ra rằng đây là một vụ án chính trị mà chính quyền đang truy tố chúng tôi vì những hành động vốn được biện minh về đạo đức.

    Tháng đầu tiên của vụ xử án được dành cho bên công tố đưa ra bằng chứng. Từng cái một được trưng bày: mỗi tờ giấy, truyền đơn, tài liệu, sách, vở, thư, báo vốn được cảnh sát tích lũy từ những cuộc lục soát trong ba năm qua. Tổng cộng 12 ngàn vật chứng, chúng gồm cả Bản Tuyên ngôn Nhân quyền của Liên Hiệp Quốc lẫn sách dạy nấu ăn bằng tiếng Nga. Trong nhiều tháng kế tiếp, các thám tử của cảnh sát thay phiên nhau đọc những gì họ đã ghi chép về những buổi mit tinh và diễn văn của ANC. Tiếp theo là phần kiểm tra chéo các nhân chứng do luật sư Berrange khéo léo thực hiện và đánh đổ các lời khai gian dối. Đến tháng Chín mới xong phần thẩm tra sơ khởi về phía chính quyền, và tòa án ấn định bên bị có bốn tháng để xem xét lại các chứng cứ cũng như sửa soạn cho giai đoạn kế của vụ xử. Ba tháng sau, không một lời giải thích, chính quyền loan báo rằng 61 bị cáo được miễn tố; phần lớn là những khuôn mặt không mấy quan trọng của ANC, nhưng danh sách lại gồm cả Chủ tịch ANC Luthuli và Oliver Tambo. Hai người này được phóng thích làm chúng tôi vui lòng nhưng cũng gây ra sự hoang mang.

    Tháng Giêng 1958, khi chính quyền tổng kết lại bản cáo trạng, họ cử ra một viên công tố mới thật kinh khủng: Oswald Pirow vốn là cựu Bộ trưởng Tư pháp và một trụ cột cho chính trị của Đảng Dân tộc. Việc Pirow được bổ nhiệm cho thấy nhà nước đang lo lắng về kết quả của vụ án và họ nhấn mạnh tầm quan trọng lớn lao cho chiến thắng. Trước khi Pirow tổng kết, Berrange loan báo ông sẽ đệ đơn yêu cầu hủy bỏ bản án trên cơ sở nhà nước đã không đưa ra đủ bằng cớ. Pirow phản đối bằng cách trích ra một số đoạn mang tính kích động trong những bài diễn văn của các bị cáo, và trình với tòa rằng cảnh sát đã tìm ra thêm nhiều bằng chứng cho một âm mưu cực kỳ nguy hiểm. Ông ta phô trương một cách trang trọng rằng đất nước đang đứng trên một ngọn núi lửa. Đó là một cách biểu diễn có hiệu quả và gây ấn tượng, và Pirow đã làm thay đổi không khí của vụ án. Trước đây chúng tôi đã quá tự tin [sẽ được vô tội], và bây giờ được nhắc nhở rằng mình đang đối diện với một cáo buộc nghiêm trọng. Vì thế chúng tôi trở nên tỉnh táo.

    Sau 13 tháng thẩm tra sơ khởi, tòa phán rằng họ tìm thấy "đầy đủ lý do" để đưa vụ án về tội phản quốc lên Tòa Tối cao. Còn lại 95 bị cáo đều nhất định tiếp tục đối diện trước tòa án. Khi nào vụ xử thật sự sẽ bắt đầu, chúng tôi không biết.

    [*] Đoạn này được dịch vào đây để bạn đọc đánh giá về một khía cạnh của Mandela qua thái độ của ông ta đối với Stalin: treo ảnh tôn vinh và giảng dạy cho con cái về nhà lãnh đạo cộng sản lừng danh. Năm 1956, Khrushchev chính thức lên án Stalin đã tạo ra tình trạng chính trị và kinh tế cực kỳ tồi tệ ở nước Nga. Nhưng dĩ nhiên trước đó rất nhiều năm, thế giới Phương Tây đã biết rõ những thông tin như thế.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi