Dương Hoài Linh - Tư duy và hành động cảm tính-một căn bệnh của người Việt

  • Bởi Khách
    27/03/2014
    9 phản hồi

    Dương Hoài Linh

    Tư duy cảm tính là lối suy nghĩ theo cảm xúc, bất chấp thực tế và những dữ kiện khách quan có sẵn, bất chấp tính hợp lý của một lối suy luận dựa trên những bằng chứng có thật. Lối suy nghĩ này chỉ dựa trên kinh nghiệm và cảm xúc bản thân để đánh giá một hiện tượng, sự kiện hoặc một vấn đề xã hội.

    Chế độ cộng sản rất hiểu rõ đặc điểm tư duy này của người Việt, vì vậy họ đã cố công nhào nặn một lối tuyên truyền dựa hoàn toàn trên cơ sở của việc đánh vào cảm xúc. Ví dụ về khái niệm dân chủ, ai cũng hiểu đó là quyền thay đổi chế độ của người dân. Nhưng chỉ riêng việc lấy tên nước ở thời kỳ trước 1975 cũng đã bộc lộ nhiều điều. Thực tế là ở miền Nam, người dân mới có quyền thay đổi chế độ bằng biểu tình, đảo chính... nhưng tên nước chỉ là Việt Nam Cộng Hòa và vẫn bị họ xuyên tạc là chế độ dân chủ giả hiệu. Còn ở miền Bắc, người dân tham gia vào việc giải thể chính quyền là điều hoàn toàn không hề có. Như vậy ai mới là giả hiệu? Thế mà họ vẫn đưa từ "dân chủ" vào tên nước "Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa". Mục đích là để đánh vào cảm tính của người dân. Cứ cái gì được nhắc lại nhiều lần sẽ thành ý thức. Tương tự như việc người dân luôn phải điền dưới tên nước các khái niệm "Độc lập-Tự do-Hạnh phúc", dù nó chỉ là điều đáng để mỉa mai.

    Chẳng hạn để đánh giá một câu nói nổi tiếng của Hồ Chí Minh năm 1966 về dân chủ: "Nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ. Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ." Đa số người Việt tin ngay vì lòng yêu kính lãnh tụ mà không hề nghĩ đó chỉ là một câu nói lừa bịp. Nếu với người Mỹ họ sẽ nhận ngay ra tức khắc sự mị dân ẩn chứa đằng sau đó. Bởi vì quyền đuổi chính phủ của dân không thể là một câu khẩu hiệu, hoặc từ một câu nói của lãnh tụ mà nó phải được quy định rõ ràng trong hiến pháp. Hiến pháp không quy định điều này thì câu nói của lãnh tụ chẳng có giá trị gì. Vậy mà bao thế hệ người Việt vẫn đem ra suy ngẫm, bàn luận, trích dẫn...

    Thông điệp đầu năm của Thủ tướng chính phủ cũng tương tự như vậy. Một văn bản chính trị sáo rỗng, copy y nguyên lối hành văn nhàm chán của các văn kiện đại hội Đảng vẫn được báo chí xúm vào tâng bốc, thậm chí có cả các vị giáo sư tên tuổi, khả kính. Đây là một văn bản người bình thường cũng có thể nhận thấy là láo toét trong vẫn đề "cải cách thể chế". Bởi vì một thủ tướng thì không có quyền hạn gì để "cải cách thể chế". Đó là quyền của cơ quan lập pháp, của quốc hội. Khi mà bản hiến pháp sửa đổi "vũ như cẩn" thì thông điệp của thủ tướng chẳng có giá trị pháp lý gì cả. Thế mà nhiều người vẫn tin sái cổ, săm soi từng câu, từng chữ vàng ngọc của thủ tướng và thầm hy vọng sẽ có một sự chuyển biến kỳ diệu nào đó về thể chế. Trong khi thực tế thì thủ tướng chỉ có quyền trong "cải cách hành chính" hoặc "cải cách nền kinh tế"... và thông điệp ấy chỉ nhằm để trấn an người dân.

    Lối suy nghĩ này đã dẫn đến một xã hội luôn được điều hành bằng cảm tính, duy ý chí. Luôn luôn thấy câu khẩu hiệu "Sống và làm việc theo hiến pháp, pháp luật" nhưng hỏi đến hai vấn đề này chẳng người dân nào biết. Chỉ biết là đất nước đang được điều hành bằng nghị quyết của đại hội Đảng và người dân chỉ biết "quán triệt" các nghị quyết này. Các khẩu hiệu của một thời duy ý chí như "Quyết tâm, hăng hái, ra sức... "vẫn còn đó như một bằng chứng cho lối điều hành xã hội theo cảm xúc, không theo một quy tắc luật pháp nào.

    Có thể dẫn chứng một trường hợp phổ biến đó là va chạm trong tai nạn giao thông. Nếu như phản ứng của người Mỹ là chỉ chú ý tới thương tích của người bị va chạm, để mặc cho luật pháp, bảo hiểm phân giải... thì người Việt bước đầu tiên là xấn vào nhau tranh cãi, ai cãi lớn người đó thắng, thậm chí gây cả án mạng... vì họ để mặc cho lối tư duy cảm tính chi phối. Và cũng bởi vì luật pháp của đất nước không hề được tin tưởng, coi trọng.

    Thơ Tố Hữu cũng là một bằng chứng đánh vào lối tư duy cảm tính của người Việt. Biết bao thế hệ đã bị ru ngủ vì cảm xúc thơ ca đến nỗi lao đầu vào chiến tranh bất chấp tất cả. Đến khi đất nước hòa bình họ vẫn còn ám ảnh bởi khái niệm "người yêu người sống để yêu nhau" một cách giả tạo. Trong khi với người Mỹ họ rất thực tế khi cho rằng muốn có một xã hội như vậy phải có các chế độ bảo hiểm y tế, tai nạn, an sinh xã hội đầy đủ... đảm bảo cho con người trong những hoàn cảnh ngặt nghèo.

    Trong tai nạn máy bay MH370 của Malaysia, người Việt cũng biểu hiện rất rõ vấn đề này. Họ bất kể những thông tin báo chí đúc kết từ quá trình điều tra được nêu ra hàng ngày, bất chấp những yếu tố khách quan được chỉ ra trong lịch sử hàng không để suy luận theo cảm xúc của mình. Sẵn tâm lý ghét Trung Quốc, nếu ai đó đưa tin đây là một âm mưu của Tàu, họ tin ngay. Nếu thấy phi công hiền lành, dễ mến họ cho rằng một người như thế không thể tự sát được, bất kể các chứng cứ khoa học đã chỉ ra đây là hành động có chủ ý. Vệ tinh vạch ra hai hướng bay của MH370 nhưng thấy hướng nào không gây nguy hại cho máy bay là họ tin nó đã bay theo hướng đó. Bất chấp việc thông tin của các nước đã chỉ ra rằng không thể qua mặt rada của họ. Trong khi đó người Mỹ họ duy lý hơn khi bỏ mặc phía đất liền cho tình báo mà chỉ cố công sục sạo ở đại dương. Vì họ tin rằng một chiếc máy bay như thế không thể trốn đâu được trong từng ấy ngày mà không bị ai phát hiện.

    Tất cả tư duy cảm tính của người Việt đều đến từ sự thiếu thông tin. Họ lười cập nhật tin tức, không tin báo chí chính thống và kiến thức về khoa học kỷ thuật rất sơ sài. Họ chỉ dựa vào kinh nghiệm và không xây dựng được một lối suy luận hợp lý. Bởi lối suy luận này có thể đoán được cái chưa xảy ra từ những cái đã xảy ra được chứng minh trước đó. Do vậy các cuộc tranh luận trên diễn đàn mạng thường lâm vào bế tắc cũng vì điều này. Và bao giờ họ cũng có cái lý của họ. Cái lý ấy là nếu chưa có kết luận thì chưa thể nói lên điều gì...

    Nhưng nếu đã có kết luận thì cần gì suy luận, cần gì tư duy?

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    9 phản hồi

    Phản hồi: 

    [quote=Lãng du]Theo tôi người Việt cũng như đa số các dân tộc châu Á không có truyền thống tư duy lý tính. Cứ nhìn phương Tây có các nhà triết học dùng luận lý để quảng diễn tư tưởng, luận lý để thuyết minh mạch lạc hay tìm tòi nghiên cứu hàng trăm năm trước công nguyên. Trong khi người Việt hay dân châu Á có nhà trí thức nào tầm cỡ như Plato, Socrates thời cổ đại, John Locke, Rousseau, Montesquieu thời tiền cận đại? Nhìn vào các thành tựu của nhân sĩ Việt trong lịch sử ta thấy chỉ có nhà thơ và anh hùng đánh giặc. Chấm và hết.

    Tại sao có sự què quặt này? Lối học của người châu Á. Từ chương, tôn sư học đạo không tìm tòi, không có thiên tài mới xuất hiện. Cứ tứ thư ngũ kinh làm mù đầu óc học trò!

    Cho nên cái bệnh cảm tính là đương nhiên.[/quote]

    Có một yếu tố khác là văn hoá thương mại.

    Buôn bán mà tình cảm quá thì lỗ chỏng gọng để đi kêu gọi fan đóng tiền để chuộc lại nhà đã cầm cố.

    Nhờ thương mại (dù tốt hay xấu) mà nó thúc đẩy các phát triển các ngành khoa học kỹ thuật, quân sự, tài chính ở Châu Âu.

    Nhưng để những điều này phát triển thì môi trường chính trị phải cho những điều này phát triển.

    Tại sao phải đầu tư tìm tòi điều gì mới nếu chỉ được làm thí điểm cho một chính sách nào đó? Phải cần bao nhiêu bà Cát Hanh Long?

    Phản hồi: 

    Bạn khách đọc com nên coi lại toàn bộ lời bình của bạn Tuấn. Không nên hiểu một đoạn rồi đem ra phản biện mà quên đoạn viết đó trong bối cảnh toàn cục.

    Nếu đọc kỹ toàn văn của bạn Tuấn, bạn sẽ hiểu Tuấn đang dùng đoạn lý sự này để phản bác cái sai sót của khách Lưu Hồng.

    Phản hồi: 

    "....vì đạo Phật được phát sinh và phát triển đầu tiên ở Ấn Độ mà đa số người Ấn bây giờ lại không theo đạo Phật, vì đạo Thiên Chúa do người Do Thái thiết lập và truyền bá mà dân Do Thái lại không theo đạo này, vì thế thật là "rõ như ban ngày" là hai đạo này là ba xạo, ai tin vào là dại."...cũng giống cái gọi là CNXH hay CSCN ấy mà!

    Bạn DLV Tuân 34344 ạ! Bạn có quyền không theo một tôn giáo nào hay một chủ nghĩa nào nhưng điều đó không khẳng định sự chọn lựa của bạn là đúng đâu nhé!....

    Phản hồi: 

    Theo tôi người Việt cũng như đa số các dân tộc châu Á không có truyền thống tư duy lý tính. Cứ nhìn phương Tây có các nhà triết học dùng luận lý để quảng diễn tư tưởng, luận lý để thuyết minh mạch lạc hay tìm tòi nghiên cứu hàng trăm năm trước công nguyên. Trong khi người Việt hay dân châu Á có nhà trí thức nào tầm cỡ như Plato, Socrates thời cổ đại, John Locke, Rousseau, Montesquieu thời tiền cận đại? Nhìn vào các thành tựu của nhân sĩ Việt trong lịch sử ta thấy chỉ có nhà thơ và anh hùng đánh giặc. Chấm và hết.

    Tại sao có sự què quặt này? Lối học của người châu Á. Từ chương, tôn sư học đạo không tìm tòi, không có thiên tài mới xuất hiện. Cứ tứ thư ngũ kinh làm mù đầu óc học trò!

    Cho nên cái bệnh cảm tính là đương nhiên.

    Phản hồi: 

    [quote="Tên tác giả"]Chẳng hạn để đánh giá một câu nói nổi tiếng của Hồ Chí Minh năm 1966 về dân chủ: "Nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ. Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ."[/quote]

    Lừa tin sái cổ là "bác" có tư tưởng dân chủ. Dzưng Lừa lại éo biết đặt các câu hỏi:
    Đôn đốc, phê bình chính phủ bằng cách nầu?
    Đuổi chính phủ bằng cách nầu?
    Luật nầu bảo đảm cái quyền đó?
    Khi chính phủ cho Lừa đi mò tôm vì đã đôn đốc, phê bình chính phủ, vì đã muốn đuổi chính phủ thì luật nầu phạt chính phủ, bỏ tù bọn nha sai?
    Những cụ đã thực hành các quyền trên đều xộ khám tất tần tật, như cụ Cù Huy Hà Vũ và một mớ các cụ khác.

    Phản hồi: 

    Ngay cả cậu con trai của phi công Seth Zẩhie, 26 tuổi cũng không tin là ba cậu ta tự sát chứ không phải chỉ người Việt.
    Hiện tại vẫn chưa ai biết lý do tại sao máy bay MH370 rớt, mà lại có người Việt nhảy vào bào chữa cho Trung Cuốc rồi. Cũng như cả đám báo chí NN VN và cô Thuỳ Trang ở hải ngoại chưa gì đã phao lên có hành khách từ Tân Cương, trong khi ngay cả TQ cũng thông báo là không có nghi vấn gì về các lý lịch hành khách TQ .

    Phản hồi: 

    [quote=Dương Hoài Linh]
    Chẳng hạn để đánh giá một câu nói nổi tiếng của Hồ Chí Minh năm 1966 về dân chủ: "Nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ. Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ." Đa số người Việt tin ngay vì lòng yêu kính lãnh tụ mà không hề nghĩ đó chỉ là một câu nói lừa bịp.
    [/quote]

    Hahaha, ông này có khác gì những người Việt khác đâu, cũng cảm tính như ai. Sao ông biết đó là câu nói lừa bịp? Bằng chứng đâu? Hay ông chỉ suy diễn mà thôi!

    Nói chung tất cả những lập luận không có bằng chứng xác thực mà chỉ dựa trên sự suy đoán cá nhân thì đều là cảm tính cả. Nếu quy kết như trên thì tất cả dân trên toàn thế giới đều là cảm tính trước các lời nói của các nhà chính trị cả, đâu chỉ là người Việt.

    Phản hồi: 

    [quote=Khách Lưu Hồng]Tư duy của người đọc (nhân dân) tiến hơn tư duy của người viết (Dương Hạoi Linh) nhiều lần rồi. Người đọc (nhân dân) tuy trình độ lý luận kém nhưng người ta nhìn vào thực tế để đánh giá mọi sự việc [...]
    Đối với chủ nghĩa này chủ nghiã nọ cũng vậy thôi. Các vị trí thức thì hay cãi lý luận thế này đúng, thế này sai. Còn nhân dân thực tế hơn, chỉ nói vài câu ngắn gọn: chủ nghãi Mác có quê hương ở Đức, nếu nó hay thì người Đức đã theo, nhiều nước khác cũng theo. Còn nhìn các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore không theo CN Mác mà họ tiến như diều, dân sướng hơn tiên thì theo CN Mác làm đéo gì.
    [...]
    Xin tác gải đừng đưa cái lý ra như ở đoạn cuối nữa nhé. Cứ đưa thực tiễn ra thì đúng sai rõ như ban ngày, ai cũng phải nghe theo. Thực tế là phòng thí nghiệm của các quan điểm đấy.

    Có lẽ một trong những sai làm của người Việt là thích lý luận suông. Đó là cảm tính phải không? Lý luận xa rời thực tế, lý luận lại mâu thuẫn với lý luận. Thế mà người việt vẫn cứ tin, tin rồi để lừa dối người khác và tự mình lừa dối cả chính bản thân mình. Nếu không tự lừa dối mình thì đã đéo theo con đường XHCN.[/quote]

    Anh chê tác giả chỉ biết lý luận suông, còn "nhân dân" như anh thì chỉ cần nhìn sự việc ngoài đời là suy ra được chân lý. Đấy là loại triết lý "thâm thuý" của các đạo sĩ và thầy pháp. Cách đây 2500 năm "nhân dân" cũng nhìn trời đất và suy ra là trái đất phẳng và là trung tâm của vũ trụ (còn mấy ông triết gia/toán học cổ Hy Lạp thì chỉ lý luận xuông!)

    Bây giờ ta thử lý luận theo kiểu "nhân dân" xem nào: vì đạo Phật được phát sinh và phát triển đầu tiên ở Ấn Độ mà đa số người Ấn bây giờ lại không theo đạo Phật, vì đạo Thiên Chúa do người Do Thái thiết lập và truyền bá mà dân Do Thái lại không theo đạo này, vì thế thật là "rõ như ban ngày" là hai đạo này là ba xạo, ai tin vào là dại. Đó là lô gích đấy bạn ạ. Bạn đang xài lập luận "đám đông nói thì phải trúng".

    [quote=Khách Lưu Hồng]
    Xin tác gải đừng đưa cái lý ra như ở đoạn cuối nữa nhé. Cứ đưa thực tiễn ra thì đúng sai rõ như ban ngày, ai cũng phải nghe theo. Thực tế là phòng thí nghiệm của các quan điểm đấy.

    Có lẽ một trong những sai làm của người Việt là thích lý luận suông. Đó là cảm tính phải không? Lý luận xa rời thực tế, lý luận lại mâu thuẫn với lý luận. Thế mà người việt vẫn cứ tin, tin rồi để lừa dối người khác và tự mình lừa dối cả chính bản thân mình. Nếu không tự lừa dối mình thì đã đéo theo con đường XHCN.[/quote]

    Lập luận của tác giả là phải suy nghĩ dựa vào thông tin và dữ kiện. Đấy chính là lý luận một cách "thực tiễn", khác với lối suy luận dân dã mà bạn đã đề cao. Đây là một bài viết có giá trị, bạn đọc lại và suy gẫm thì có thể học được một hai điều đấy. Đáng lẽ ra, hai câu cuối cùng trong lời còm của bạn phải là lời của tác giả viết để cảnh tỉnh "nhân dân" thì mới phải :)

    Phản hồi: 

    Tư duy của người đọc (nhân dân) tiến hơn tư duy của người viết (Dương Hạoi Linh) nhiều lần rồi. Người đọc (nhân dân) tuy trình độ lý luận kém nhưng người ta nhìn vào thực tế để đánh giá mọi sự việc, chứ không nhìn vào câu chữ, lời lẽ lừa dối phỉnh nịnh. Chẳng ai tin vào lời cụ Hồ cụ ao nào cả, chỉ có mấy vị trí thức phong lạnh mới hay viện dẫn lời cụ "bít" ra thôi.

    Còn Ba Dũng thì nổi tiếng là Ba Hoa xích tốc, chỉ thua Lê Duẩn chút ít thôi. Dân thì bảo Dũng nói Dũng nghe, dân đéo nghe là xong chuyện. Dân nhìn vào CCRĐ, vào các chiến dịch cướp, của bỏ tù người của CS từ khi lên nắm chính quyền.

    Đối với chủ nghĩa này chủ nghiã nọ cũng vậy thôi. Các vị trí thức thì hay cãi lý luận thế này đúng, thế này sai. Còn nhân dân thực tế hơn, chỉ nói vài câu ngắn gọn: chủ nghãi Mác có quê hương ở Đức, nếu nó hay thì người Đức đã theo, nhiều nước khác cũng theo. Còn nhìn các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore không theo CN Mác mà họ tiến như diều, dân sướng hơn tiên thì theo CN Mác làm đéo gì.

    Các nhà lãnh đạo thì bảo "Vì CNXH, thanh niên anh dũng tiến lên", còn dân thì bảo: CNXH phải vì ta, chứ ta không vì CNXH. "Mèo trắng hay mèo đen, cứ bắt được chuột đều là mèo tốt".

    Hiện any ở nước ta người theo chủ nghiã Mác rất nhiều, người theo tư tưởng (cũng là một thứ chủ nghĩa) HCM lại nhiều hơn. Thế nhưng hỏi người ta thế nào là CN Mác, thế nào là tư tưởng HCM thì người ta chẳng biết cái ma mù gì cả, vì ngày lo hai bữa ăn còn chẳng đủ thì hơi sức đâu mà biết chủ nghĩa này, tư tưởng nọ.

    Xin tác gải đừng đưa cái lý ra như ở đoạn cuối nữa nhé. Cứ đưa thực tiễn ra thì đúng sai rõ như ban ngày, ai cũng phải nghe theo. Thực tế là phòng thí nghiệm của các quan điểm đấy.

    Có lẽ một trong những sai làm của người Việt là thích lý luận suông. Đó là cảm tính phải không? Lý luận xa rời thực tế, lý luận lại mâu thuẫn với lý luận. Thế mà người việt vẫn cứ tin, tin rồi để lừa dối người khác và tự mình lừa dối cả chính bản thân mình. Nếu không tự lừa dối mình thì đã đéo theo con đường XHCN.