Nelson Mandela - Bước đường dài đến tự do (11)

  • Bởi Admin
    25/03/2014
    4 phản hồi

    LongWalk chuyển ngữ

    PHẦN IV. ĐẤU TRANH LÀ ĐỜI SỐNG CỦA TÔI (đoạn 5)

    Nhiều tháng sau khi ông Luthuli được bầu làm Chủ tịch ANC, thì Giáo sư Matthews trở về nước vì hết làm giáo sư thỉnh giảng ở Mỹ và ông được trang bị với một ý tưởng có thể chỉnh đốn lại cuộc đấu tranh giải phóng. Trong một bài diễn văn, vị Giáo sư nói "Tôi tự hỏi thời điểm chưa đến hay sao để ANC xem xét vấn đề triệu tập một hội nghị toàn quốc, một đại hội của nhân dân, đại diện toàn thể dân chúng trong nước bất kể chủng tộc hay màu da, để thảo ra một bản Hiến chương Tự do cho Nam Phi Dân chủ trong tương lai.

    Trong vòng vài tháng, cuộc hội thảo toàn quốc của ANC chấp thuận đề xuất ấy, và thành lập Đại hội Nhân dân với Luthuli làm chủ tịch. Mục đích của nó là tạo ra một bộ nguyên tắc cho nền tảng của nước Nam Phi mới. Các đề nghị cho bản hiến chương sẽ đến từ chính nhân dân, và cấp lãnh đạo ANC ở khắp nơi được ủy quyền đi tìm ý kiến của mọi người trong địa bàn hoạt động. Bản hiến chương sẽ là một văn kiện do nhân dân hình thành.

    Đại hội Nhân dân đại diện cho một trong hai dòng suy nghĩ chính đang hoạt động ở nội bộ tổ chức ANC. Việc chính phủ sẽ cấm ANC có vẻ là điều không tránh khỏi, và nhiều người bàn luận rằng tổ chức nên chuẩn bị hoạt động kín một cách bất hợp pháp. Cùng lúc, chúng tôi không muốn từ bỏ các chính sách và hoạt động công cộng vốn gây nổi bật hình ảnh của ANC cũng như sự ủng hộ quần chúng. Đại hội Nhân dân sẽ là cách biểu lộ cho công chúng thấy sức mạnh ấy.

    Điều mơ ước của chúng tôi về Đại hội Nhân dân là nó sẽ trở thành một biến cố bước ngoặc trong lịch sử của cuộc tranh đấu cho tự do - một hội nghị tạo đoàn kết giữa mọi người bị áp bức và mọi lực lượng cấp tiến của Nam Phi, để dẫn đến lời kêu gọi hùng hồn cho tiến trình thay đổi.

    Chúng tôi cố gắng thu hút sự bảo trợ rộng lớn nhất và mời khoảng 2 trăm tổ chức - Da Trắng, Da Đen, Ấn độ, và Da Màu - để họ gởi đại diện tham dự cuộc hội thảo đề ra kế hoạch. Ở đó, Hội đồng Hành động Toàn quốc được thành lập gồm 8 thành viên từ 4 tổ chức chính. Chủ tịch là ông Luthuli và ban thư ký có 4 người kể cả Walter Sisulu (về sau anh ta bị lệnh cấm nên phải từ chức và được Oliver Tambo thay thế).
    [Liên minh gồm 4 tổ chức chính: ANC, SAIC, SACPO và COD.
    SAIC (Đại hội Người Ấn ở Nam Phi, đã giới thiệu ở một phần trước).
    SACPO (South African Coloured People's Organization - Tổ chức Người Da Màu Nam Phi)
    COD (Congress of Democrats - Đại Hội những Người Dân chủ), một đảng của người Da Trắng thiên tả và chống chính quyền. Tuy họ ít người và hoạt động giới hạn chỉ trong vài vùng nhưng gây ảnh hưởng rất lớn. Một số thành viên của COD là các nhà hùng biện bênh vực cho chính nghĩa của chúng tôi. COD tự nhận mình thân cận với ANC và SAIC; họ ủng hộ cho quyền công dân phổ thông và sự bình đẳng hoàn toàn bất kể màu da.]

    Hội đồng Hành động đã thỉnh mời các tổ chức đang tham dự và nhân sự của họ gởi về những đề nghị cho một hiến chương tự do. Thông tri được gỏi đến các thị trấn và làng xã khắp nơi trong nước với những câu như "NẾU BẠN CÓ THỂ BAN HÀNH LUẬT... THÌ BẠN SẼ LÀM GÌ?", "BẠN LÀM CÁCH NÀO BIẾN NAM PHI THÀNH NƠI HẠNH PHÚC CHO MỌI NGƯỜI DÂN CÙNG SINH SỐNG?". Một số truyền đơn và giấy dán vào tường còn mang những bài thơ mời gọi dân chúng tham gia vào kế hoạch.

    Lời kêu gọi đã nắm bắt được trí tưởng tượng và lòng mơ ước của dân chúng.

    Những lời đề nghị đã đến từ các câu lạc bộ văn hóa và thể thao, các nhóm tín đồ của nhà thờ, hội những người đóng thuế, các tổ chức phụ nữ, các trường học, các chi nhánh công đoàn. Thật là khiêm tốn khi thấy những đề nghị của thường dân có khi dẫn trước xa giới lãnh đạo. Đòi hỏi được nêu lên phổ thông nhất là "mỗi người một lá phiếu". [theo wiki, ANC đã phái 50 ngàn người tình nguyện đến các thị trấn và thôn quê để thu thập "các đòi hỏi cho tự do" từ dân chúng Nam Phi]

    Các chi bộ ANC đóng góp rất nhiều cho tiến trình soạn thảo bản hiến chương và thật ra hai bản nháp tốt nhất đã đến từ hai vùng Durham và Pietermaritzburg. Kết hợp của hai bản này được chuyển đến những vùng và ủy ban khác để được phê bình và đặt câu hỏi. Rồi một nhóm nhỏ của Hội đồng Hành động đã thảo ra chính bản hiến chương vốn được Ủy ban Điều hành của ANC duyệt lại. Theo kế hoạch, bản hiến chương sẽ được đưa ra trước Đại hội Nhân dân và mỗi phần của nó sẽ được trình lên các đại biểu để phê chuẩn.

    Đại hội Nhân dân được tổ chức trong hai ngày 25 và 26 tháng Sáu, 1955 ở Kliptown, một ngôi làng đa chủng tộc. Trên ba ngàn đại biểu đủ các màu da đến từ khắp nơi đã bất chấp sự đe dọa của cảnh sát, họ tụ họp để cùng nhau phê chuẩn phiên bản sau cùng của văn kiện. Tôi lái xe cùng với Walter đến Kliptown. Cả hai người vẫn còn bị lệnh cấm, vì thế chúng tôi tìm một chỗ bên rìa của đám đông để quan sát mà không trộn lẫn vào họ và cũng tránh bị bắt gặp [theo wiki, Mandela đã giả dạng làm một người bán sữa để tránh con mắt của cảnh sát]. Đám đông đã gây ấn tuợng về cả số người lẫn kỷ luật. Những người "tình nguyện cho tự do" mang băng với các màu đen, xanh cây và vàng kim [các màu cờ của ANC] trên cánh tay đi hướng dẫn các đại biểu và sắp xếp chỗ ngồi cho họ đối diện với một hình bánh xe có bốn nan tượng trưng cho bốn tổ chức của liên minh. Cảnh sát và nhân viên của Ban Đặc nhiệm đi chung quanh, chụp hình, ghi chú, và tìm cách đe dọa các đại biểu.

    Có cả chục bài hát và diễn văn. Rồi ăn uống. Không khí vừa nghiêm trang, vừa như lễ hội. Vào buổi chiều của ngày thứ nhất, bản hiến chương được đọc lớn từng đoạn một cho khán giả. Sau mỗi đoạn, đám đông vang lên lời đồng ý bằng tiếng hô "Afrika!" và "Mayibuye!" [trở thành màu đen]. Ngày đầu tiên của đại hội rất thành công.

    Ngày thứ nhì cũng tương tự như thế. Mỗi đoạn của bản hiến chương được chấp nhận bằng tiếng hoan hô và đến 3 giờ rưỡi chiều khi sự phê chuẩn sau cùng bằng phiếu bầu sắp diễn ra thì một đoàn cảnh sát và trinh sát của Ban Đặc nhiệm mang súng tiểu liên nhảy lên khán đài. Viên chỉ huy giành lấy máy vi âm, và loan báo với giọng cộc lốc rằng họ đang nghi ngờ một âm mưu phản quốc và không ai được rời khỏi hiện trường nếu không được cảnh sát cho phép. Họ bắt đầu xô đẩy người trên khán đài xuống và tịch thu các tài liệu, hình ảnh. Một đoàn khác trang bị súng trường dàn ra thành hàng rào an ninh bao quanh đám đông. Người ta phản ứng tuyệt diệu bằng cách hát to bài "Chúa ban phước lành cho Afrika". Rồi các đại biểu được phép rời khỏi từng người một sau khi bị cảnh sát tra vấn và ghi chép danh tánh. Tôi đã có mặt ở vùng rìa của đám đông khi cảnh sát khởi sự cuộc càn quét, và trong khi bản năng bảo tôi phải ở lại để trợ giúp thì lý trí có vẻ thắng thế, bởi vì nếu làm như vậy tôi sẽ bị bắt ngay tức khắc và bị ném vào tù. Khi trở về đến Johannesburg, tôi được biết rằng cuộc càn quét ấy báo hiệu cho một khúc quanh thô bạo mới từ phía chính quyền.

    Mặc dù Đại hội Nhân dân bị phá tan nhưng bản hiến chương đó đã trở thành một ngọn đèn dẫn đường cho cuộc đấu tranh giải phóng. Cũng giống những văn kiện chính trị trường tồn khác như Bản Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ, Bản Tuyên ngôn Nhân quyền của Pháp, Bản Tuyên ngôn Cộng sản, thì Bản Tuyên ngôn Tự do [của Nam Phi] là một hỗn hợp của các mục tiêu thực tiễn và ngôn ngữ của thi ca. Nó kêu gọi hủy bỏ sự kỳ thị chủng tộc và mang đến những quyền bình đẳng cho mọi người. Nó mời gọi những ai trân trọng sự tự do hãy tham gia thành lập một Nam Phi dân chủ và phi chủng tộc. Nó thu tóm những hy vọng và mơ ước của dân chúng và tạo tác dụng như một bản vẽ cho cuộc đấu tranh giải phóng và cho tương lai của đất nước. Thật ra bản hiến chương ấy là một văn kiện cách mạng, bởi vì những sự thay đổi mà nó hình dung ra không thể nào đạt được nếu không sửa chữa lại tận gốc cấu trúc kinh tế và chính trị của Nam Phi. Lời mở đầu của nó được viết:

    Chúng tôi, nhân dân của Nam Phi, tuyên bố cho toàn đất nước chúng tôi và cả thế giới cùng biết:

    Rằng Nam Phi thuộc về tất cả mọi người sinh sống ở đây, Đen và Trắng, và rằng không một chính quyền nào có thể xác nhận một cách chính đáng quyền lực cho mình trừ khi nó được dựa vào ý nguyện của nhân dân;

    Rằng nhân dân của chúng tôi đã bị cướp đi quyền thừa kế đất đai, tự do và hòa bình bởi một dạng chính quyền vốn được thành lập dựa vào bất công và bất bình đẳng;

    Rằng đất nước của chúng tôi sẽ không bao giờ thịnh vượng hay tự do cho đến khi tất cả nhân dân của chúng tôi sinh sống trong tình huynh đệ, cùng hưởng quyền bình đẳng và cơ hội;

    Rằng chỉ một quốc gia dân chủ, dựa vào ý nguyện của nhân dân, mới có thể bảo đảm cho mọi người về quyền thừa kế của họ mà không phân biệt màu da, chủng tộc, giới tính hay tín ngưỡng;

    Và bởi vậy, chúng tôi, nhân dân Nam Phi, Đen và Trắng, bình đẳng, đồng hương và huynh đệ đã thông qua bản HIẾN CHƯƠNG TỰ DO này. Và chúng tôi tự cam kết sẽ cùng nhau phấn đấu, không hề tiết kiệm sức mạnh và can đảm của mình, cho đến khi những thay đổi cho dân chủ ở đây đạt chiến thắng.

    Rồi bản hiến chương dàn ra những điều kiện cho một nước Nam Phi tự do và dân chủ, gồm có các điểm chính:
    - Nhân dân nhất định sẽ nắm quyền!
    - Tác cả các nhóm chủng tộc nhất định sẽ có các quyền bình đẳng!
    - Nhân dân nhất định sẽ dự phần vào tài sản quốc gia!
    - Đất đai nhất định sẽ phân chia cho những người dùng nó làm công cụ!

    ... [Tác giả không liệt kê hết sáu điểm chính nữa. Xin tham khảo toàn văn Bản Hiến chương Tụ do ở đây http://www.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01600/05lv01611/06lv01612.htm]

    Một số thành viên ANC, nói riêng là nhóm theo Chủ nghĩa Phi vốn chống Cộng và chống người Da Trắng, phản đối bản hiến chương vì nghĩ nó là bản vẽ cho một Nam Phi khác hẳn tận gốc so với những gì ANC đã đòi hỏi trong suốt thời kỳ hoạt động. Họ cho rằng bản hiến chương đặt trọng tâm vào một trật tự theo chủ nghĩa xã hội, và COD vốn gồm những thành viên Cộng sản Da Trắng đã gây quá nhiều ảnh hưởng về ý thức hệ.

    Trên nguyệt san Giải Phóng, tôi viết bài chứng tỏ thật ra bản hiến chương tán thành việc kinh doanh tư nhân và cho phép chủ nghĩa tư bản được nở rộ. Nó bảo đảm rằng khi đạt được tự do, người Phi sẽ có cơ hội sở hữu xí nghiệp, nhà cửa và tài sản, hay ngắn gọn, họ sẽ thịnh vượng như những nhà tư bản và kinh doanh. Bản hiến chương không nói đến vấn đề tiêu diệt giai cấp và tài sản tư nhân, cũng không có sự làm chủ tập thể các phương tiện sản xuất, cũng không phổ biến những nguyên lý nào của chủ nghĩa xã hội khoa học. Nó không nhấn mạnh về chủ nghĩa, dù tư bản hay xã hội, nhưng là tổng hợp những đòi hỏi của nhân dân để chấm dứt sự áp bức.

    [Tháng 9/1955 lệnh cấm Mandela hết hạn. Ông ta trở về quê thăm nhà ở vùng Transkei, và cũng để tận mắt thấy sự thay đổi của ANC lẫn của dân chúng khắp Nam Phi trong thời gian ông bị cấm di chuyển. Vài suy nghĩ của Mandela và chi tiết trong chuyến du hành của ông:]

    - Tôi đã đọc nhiều loại báo chí khắp nơi trong nước, báo chí chỉ là sự phản chiếu tồi của thực tế; các thông tin của nó quan trọng đối với một chiến sĩ cho tự do không phải vì chúng bày tỏ sự thật ra, mà vì chúng để lộ những khuynh hướng và nhận thức của kẻ làm báo lẫn người đọc báo. Và tôi muốn tiếp xúc nói chuyện đầu nguồn với dân chúng đang sống thật.

    - Vẻ đẹp bí ẩn của âm nhạc Phi là nó nâng cao tinh thần dù nó kể ra một chuyện buồn. Có thể bạn buồn, có thể bạn chỉ có một căn lều, có thể bạn bị mất việc làm, nhưng bài hát ấy mang hy vọng đến cho bạn. Âm nhạc Phi thường diễn tả những khát khao của dân Phi, và nó có khả năng thổi bùng quyết tâm chính trị của những ai có lẽ đang thờ ơ với chính trị. Bạn chỉ cần chứng kiến tiếng hát lan truyền ở những cuộc biểu dương của người Phi thì biết ngay. Chính trị có thể được đẩy cao lên nhờ âm nhạc, nhưng âm nhạc cũng có sức mạnh cản trở chính trị.

    - Tôi gặp gỡ một số thành viên ANC, kể cả Chủ tịch Luthuli vốn cũng có lệnh cấm vừa hết hạn. Ông Luthuli bày tỏ quan ngại đến khuynh hướng của ANC ngày càng tập trung về Johannesburg và sự giảm bớt quyền của các địa phương. Tôi phải trấn an ông ta rằng chúng tôi mong muốn các địa phương vẫn giữ thế mạnh.

    - Trên đường đi đến vùng Cape, tôi dừng lại để khảo sát một khu rừng rậm rộng bao la về mọi hướng. Và tôi chăm chú không vào vẻ đẹp xanh tươi nhưng để khám phá ra nhiều chỗ có thể cho một đạo quân du kích trú ẩn và huấn luyện mà không bị lộ tung tích.

    - Vào ngày chót ở vùng Cape, tôi đến cơ sở tờ báo "Kỷ nguyên mới" thăm vài người bạn cũ và thảo luận về đường lối biên tập của họ. Khi vừa đến nơi, tôi được chứng kiến việc cảnh sát an ninh đang quát tháo và lục soát văn phòng tòa báo. Tôi lặng lẽ bỏ đi, và về sau mới biết được đó không phải một biến cố riêng lẻ mà là một phần của cuộc bố ráp khắp nước rộng lớn nhất trong lịch sử Nam Phi. Với trát tòa cho phép tịch thu mọi thứ được xem là tang chứng của tội phản quốc, dấy loạn, hay vi phạm Đạo luật Cấm chỉ Cộng sản, cảnh sát trong cả nước lục soát tư gia và văn phòng của hơn 500 người kể cả Bác sĩ Moroka, Cha đạo Huddleston, Giáo sư Matthews, và tôi. Cuộc bố ráp ấy làm cho ngày cuối cùng của tôi ở vùng Cape trở nên ảm đạm, vì nó báo hiệu cho bước đầu trong một chiến lược mới và đàn áp mạnh hơn của nhà nước. Ít nhất, một đợt những lệnh cấm mới sẽ được tung ra, và chắc hẳn tên tôi sẽ được liệt kê trong đó.

    - Khi đến Kimberley, một thị trấn của mỏ kim cương, tôi ngụ ở nhà Bác sĩ Arthur Letele (về sau, anh ta làm Tổng Thủ quỹ của ANC). Trước đây Arthur tỏ ra một con người can đảm và tận tâm, anh ta đã chỉ huy một nhóm người tình nguyện để vào tù trong Chiến dịch Bất tuân. Đấy là việc làm đầy rủi ro đối với một bác sĩ ở vùng thị trấn mà hành động chính trị của người Da Đen rất hiếm khi xảy ra. Ở Johannesburg, bạn có sự ủng hộ của hàng trăm và thậm chí hàng ngàn người khác đang tham dự vào cùng nhũng hoạt động nguy hiểm, nhưng ở một vùng bảo thủ như Kimberley vốn không có báo chí hay tư pháp độc lập để kiềm chế ngành cảnh sát, thì một hành động như thế đòi hỏi lòng dũng cảm thật sự. Chính ở Kimberley trong Chiến dịch Bất tuân, một trong những thành viên lãnh đạo của ANC đã bị viên quan hành chánh địa phương tuyên hình phạt "đánh bằng roi".

    Tháng Ba 1956, sau một thời gian ngắn được tương đối tự do, tôi nhận lệnh cấm lần thứ ba cho thời hạn năm năm. Trong 60 tháng sắp đến tôi sẽ quanh quẩn trong cùng một khu vực, thấy mãi cùng những con đường và cảnh hầm mỏ đơn điệu ở chân trời. Tôi sẽ lệ thuộc vào báo chí và những người khác để biết những gì xảy ra bên ngoài Johannesburg, một viễn cảnh mà tôi chẳng hề thích thú.

    Nhưng lần này thái độ của tôi đã thay đổi tận gốc đối với các lệnh cấm. Khi bị cấm lần đầu, tôi tuân theo các quy định do những kẻ hành hạ đặt ra. Còn bây giờ tôi tỏ ra khinh thường những hạn chế ấy. Tôi sẽ không để cho sự tham gia của tôi vào cuộc tranh đấu và phạm vi các hoạt động của tôi về chính trị bị ấn định bởi kẻ thù mà tôi đang chống lại. Chấp nhận việc đối thủ giới hạn những hành động của mình là một dạng của chiến bại, và tôi quyết tâm sẽ không trở thành người cai ngục của chính mình.

    (hết phần IV)

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Dân chủ đòi hỏi phải tham dự

    Trong xã hội luôn luôn được lòng người này, mà mất lòng người khác
    Chính vì thế ở các nước phát triển một cách bình thường, luôn luôn có biểu tình trong xã hội.
    Họ biểu tình vì cuộc sống hàng ngày như "phản đối" giá xăng tăng, vật giá leo thang, ...
    Họ biểu tình vì đoàn kết, "ủng hộ" cộng đồng khác như các tài xế ta xi tỉnh A biểu tình ủng hộ đòi hỏi an ninh cho tài xế ta xi của tỉnh E, cách đó vài trăm km ...,
    Một xã hội người dân không có biểu tình là một xã hội bất bình thường, kể cả người dân

    Nelson Mandela có chỉ ra cách nào để : Làm cách nào để mọi người tham gia cộng đồng một cách tích cực trong tinh thần tôn trọng quyền lợi các bên và tôn trọng luật pháp (kể cả đòi hỏi thay đổi luật vô lý, không phù hợp) ?

    Dân Đông Âu, có vẻ ít tham dự bầu cử tự do hơn dân Tây Âu
    Bầu cử ở VN luôn đạt trên 90% nhưng đó là bầu cử bắt buộc và rất nhiều khả năng là gian lận trong kiểm phiếu

    http://sociologies.revues.org/3009?lang=en

    Y a-t-il démocratie sans participation ?

    La démocratie exige une participation

    Is there democracy without participation?
    Whilst a net tendency towards lower electoral participation can be observed in all European countries, a very visible difference exists between the West and the East.

    NGT viết:
    Bác LongWalk gởi nhiều bài liên tiếp, chủ đề cần suy nghĩ và lại dài nữa cho nên làm biếng đọc.

    Bác NGT cứ từ từ đọc khi có thì giờ. Sẵn dịp xin báo với bác cho đến nay loạt bài lược dịch chỉ mới được 1/3 cuốn sách dài trên 600 trang.

    LongWalk viết:
    [Cuối phần IV có những chi tiết rời rạc nhưng liên hệ đến các phần sau nên xin thêm vào đây]

    ...

    Nhưng lần này thái độ của tôi đã thay đổi tận gốc đối với các lệnh cấm. Khi bị cấm lần đầu, tôi tuân theo các quy định do những kẻ hành hạ đặt ra. Còn bây giờ tôi tỏ ra khinh thường những hạn chế ấy. Tôi sẽ không để cho sự tham gia của tôi vào cuộc tranh đấu và phạm vi các hoạt động của tôi về chính trị bị ấn định bởi kẻ thù mà tôi đang chống lại. Chấp nhận việc đối thủ giới hạn những hành động của mình là một dạng của chiến bại, và tôi quyết tâm sẽ không trở thành người cai ngục của chính mình.

    (hết phần IV)

    Bác LongWalk gởi nhiều bài liên tiếp, chủ đề cần suy nghĩ và lại dài nữa cho nên làm biếng đọc.

    Đoạn chót này có nhận xét hay, theo ý tôi

    [Cuối phần IV có những chi tiết rời rạc nhưng liên hệ đến các phần sau nên xin thêm vào đây]

    Một số thành viên ANC, nói riêng là nhóm theo Chủ nghĩa Phi vốn chống Cộng và chống người Da Trắng, phản đối bản hiến chương vì nghĩ nó là bản vẽ cho một Nam Phi khác hẳn tận gốc so với những gì ANC đã đòi hỏi trong suốt thời kỳ hoạt động. Họ cho rằng bản hiến chương đặt trọng tâm vào một trật tự theo chủ nghĩa xã hội, và COD vốn gồm những thành viên Cộng sản Da Trắng đã gây quá nhiều ảnh hưởng về ý thức hệ.

    Trên nguyệt san Giải Phóng, tôi viết bài chứng tỏ thật ra bản hiến chương tán thành việc kinh doanh tư nhân và cho phép chủ nghĩa tư bản được nở rộ. Nó bảo đảm rằng khi đạt được tự do, người Phi sẽ có cơ hội sở hữu xí nghiệp, nhà cửa và tài sản, hay ngắn gọn, họ sẽ thịnh vượng như những nhà tư bản và kinh doanh. Bản hiến chương không nói đến vấn đề tiêu diệt giai cấp và tài sản tư nhân, cũng không có sự làm chủ tập thể các phương tiện sản xuất, cũng không phổ biến những nguyên lý nào của chủ nghĩa xã hội khoa học. Nó không nhấn mạnh về chủ nghĩa, dù tư bản hay xã hội, nhưng là tổng hợp những đòi hỏi của nhân dân để chấm dứt sự áp bức.

    [Tháng 9/1955 lệnh cấm Mandela hết hạn. Ông ta trở về quê thăm nhà ở vùng Transkei, và cũng để tận mắt thấy sự thay đổi của ANC lẫn của dân chúng khắp Nam Phi trong thời gian ông bị cấm di chuyển. Vài suy nghĩ của Mandela và chi tiết trong chuyến du hành của ông:]

    - Tôi đã đọc nhiều loại báo chí khắp nơi trong nước, báo chí chỉ là sự phản chiếu tồi của thực tế; các thông tin của nó quan trọng đối với một chiến sĩ cho tự do không phải vì chúng bày tỏ sự thật ra, mà vì chúng để lộ những khuynh hướng và nhận thức của kẻ làm báo lẫn người đọc báo. Và tôi muốn tiếp xúc nói chuyện đầu nguồn với dân chúng đang sống thật.

    - Vẻ đẹp bí ẩn của âm nhạc Phi là nó nâng cao tinh thần dù nó kể ra một chuyện buồn. Có thể bạn buồn, có thể bạn chỉ có một căn lều, có thể bạn bị mất việc làm, nhưng bài hát ấy mang hy vọng đến cho bạn. Âm nhạc Phi thường diễn tả những khát khao của dân Phi, và nó có khả năng thổi bùng quyết tâm chính trị của những ai có lẽ đang thờ ơ với chính trị. Bạn chỉ cần chứng kiến tiếng hát lan truyền ở những cuộc biểu dương của người Phi thì biết ngay. Chính trị có thể được đẩy cao lên nhờ âm nhạc, nhưng âm nhạc cũng có sức mạnh cản trở chính trị.

    - Tôi gặp gỡ một số thành viên ANC, kể cả Chủ tịch Luthuli vốn cũng có lệnh cấm vừa hết hạn. Ông Luthuli bày tỏ quan ngại đến khuynh hướng của ANC ngày càng tập trung về Johannesburg và sự giảm bớt quyền của các địa phương. Tôi phải trấn an ông ta rằng chúng tôi mong muốn các địa phương vẫn giữ thế mạnh.

    - Trên đường đi đến vùng Cape, tôi dừng lại để khảo sát một khu rừng rậm rộng bao la về mọi hướng. Và tôi chăm chú không vào vẻ đẹp xanh tươi nhưng để khám phá ra nhiều chỗ có thể cho một đạo quân du kích trú ẩn và huấn luyện mà không bị lộ tung tích.

    - Vào ngày chót ở vùng Cape, tôi đến cơ sở tờ báo "Kỷ nguyên mới" thăm vài người bạn cũ và thảo luận về đường lối biên tập của họ. Khi vừa đến nơi, tôi được chứng kiến việc cảnh sát an ninh đang quát tháo và lục soát văn phòng tòa báo. Tôi lặng lẽ bỏ đi, và về sau mới biết được đó không phải một biến cố riêng lẻ mà là một phần của cuộc bố ráp khắp nước rộng lớn nhất trong lịch sử Nam Phi. Với trát tòa cho phép tịch thu mọi thứ được xem là tang chứng của tội phản quốc, dấy loạn, hay vi phạm Đạo luật Cấm chỉ Cộng sản, cảnh sát trong cả nước lục soát tư gia và văn phòng của hơn 500 người kể cả Bác sĩ Moroka, Cha đạo Huddleston, Giáo sư Matthews, và tôi. Cuộc bố ráp ấy làm cho ngày cuối cùng của tôi ở vùng Cape trở nên ảm đạm, vì nó báo hiệu cho bước đầu trong một chiến lược mới và đàn áp mạnh hơn của nhà nước. Ít nhất, một đợt những lệnh cấm mới sẽ được tung ra, và chắc hẳn tên tôi sẽ được liệt kê trong đó.

    - Khi đến Kimberley, một thị trấn của mỏ kim cương, tôi ngụ ở nhà Bác sĩ Arthur Letele (về sau, anh ta làm Tổng Thủ quỹ của ANC). Trước đây Arthur tỏ ra một con người can đảm và tận tâm, anh ta đã chỉ huy một nhóm người tình nguyện để vào tù trong Chiến dịch Bất tuân. Đấy là việc làm đầy rủi ro đối với một bác sĩ ở vùng thị trấn mà hành động chính trị của người Da Đen rất hiếm khi xảy ra. Ở Johannesburg, bạn có sự ủng hộ của hàng trăm và thậm chí hàng ngàn người khác đang tham dự vào cùng nhũng hoạt động nguy hiểm, nhưng ở một vùng bảo thủ như Kimberley vốn không có báo chí hay tư pháp độc lập để kiềm chế ngành cảnh sát, thì một hành động như thế đòi hỏi lòng dũng cảm thật sự. Chính ở Kimberley trong Chiến dịch Bất tuân, một trong những thành viên lãnh đạo của ANC đã bị viên quan hành chánh địa phương tuyên hình phạt "đánh bằng roi".

    Tháng Ba 1956, sau một thời gian ngắn được tương đối tự do, tôi nhận lệnh cấm lần thứ ba cho thời hạn năm năm. Trong 60 tháng sắp đến tôi sẽ quanh quẩn trong cùng một khu vực, thấy mãi cùng những con đường và cảnh hầm mỏ đơn điệu ở chân trời. Tôi sẽ lệ thuộc vào báo chí và những người khác để biết những gì xảy ra bên ngoài Johannesburg, một viễn cảnh mà tôi chẳng hề thích thú.

    Nhưng lần này thái độ của tôi đã thay đổi tận gốc đối với các lệnh cấm. Khi bị cấm lần đầu, tôi tuân theo các quy định do những kẻ hành hạ đặt ra. Còn bây giờ tôi tỏ ra khinh thường những hạn chế ấy. Tôi sẽ không để cho sự tham gia của tôi vào cuộc tranh đấu và phạm vi các hoạt động của tôi về chính trị bị ấn định bởi kẻ thù mà tôi đang chống lại. Chấp nhận việc đối thủ giới hạn những hành động của mình là một dạng của chiến bại, và tôi quyết tâm sẽ không trở thành người cai ngục của chính mình.

    (hết phần IV)