Nguyễn Hưng Quốc - Đối lập cần thiết và là yêu nước

  • Bởi Mắt Bão
    07/02/2014
    8 phản hồi

    Nguyễn Hưng Quốc

    Trên hệ thống tuyên truyền của nhà nước Việt Nam, khi khẳng định quyền lãnh đạo độc tôn và tuyệt đối của đảng Cộng sản, người ta thường cho, một, đa đảng và cùng với đa đảng, quyền đối lập là điều không cần thiết; và hai, thậm chí, cho mọi sự đối lập đều là phản động, hơn nữa, phản quốc.

    Những luận điệu như vậy vừa không chính xác vừa lừa bịp.

    Dân chủ có nhiều hình thức khác nhau nhưng bản chất của nó bao giờ cũng là một: công nhận, bằng luật pháp và trên thực tiễn, quyền lựa chọn, tham gia và kiểm soát của công dân đối với những quyết định quan trọng có ảnh hưởng đến mọi người. Sự lựa chọn chỉ có ý nghĩa khi có hai hoặc nhiều khả năng khác nhau. Do đó, không thể có sự lựa chọn trong cơ chế độc đảng. Không có sự lựa chọn, người ta cũng không thể tham gia và cũng không thể kiểm soát. Không có ba yếu tố ấy, người ta cũng không có cả tự do.

    Ở Anh, từ thế kỷ 19, sau đó, ở các quốc gia thuộc khối Thịnh vượng chung (Commonwealth of Nations), người ta đặt ra danh hiệu “đối lập trung thành” để hợp thức hóa quyền đối lập cả về phương diện chính trị lẫn phương diện đạo đức. Ở các quốc gia dân chủ khác ở Tây phương, không có khái niệm đối lập trung thành, nhưng trên thực tế, người ta vẫn thừa nhận và bảo vệ quyền đối lập, xem đó như một biểu hiện chính, hơn nữa, điều kiện căn bản của dân chủ.

    Đối lập có bốn chức năng chính:

    Thứ nhất là phản biện các chính sách do chính phủ đưa ra. Về phương diện nhận thức luận, nếu mọi người đều có nguy cơ sai lầm thì mọi chính sách của mọi chính phủ cũng đều có nguy cơ sai lầm. Phản biện cần thiết vì nó làm hạn chế nguy cơ sai lầm ấy. Về phương diện chính trị, bất cứ chính sách nào cũng có lợi cho một thành phần nào đó, và ngược lại, gây bất lợi cho một hoặc nhiều thành phần khác. Ngay chuyện đơn giản như quyết định tăng ngày nghỉ lễ trong năm, một mặt, có thể khiến mọi người vui; mặt khác, lại làm giới chủ nhân khổ sở vì họ vẫn phải trả lương cho nhân viên trong những ngày nghỉ lễ ấy. Vai trò của đối lập ở đây là cân bằng quyền lợi của các thành phần khác nhau trong xã hội. Không có đối lập, trong những trường hợp như thế, chính phủ rất dễ thiên lệch và trở thành bất công, và trên hết, trở thành thiếu dân chủ.

    Thứ hai là kiểm tra các hoạt động của chính phủ cũng như các thành viên trong chính phủ. Bản chất của chính trị là quyền lực. Bản chất của chính phủ là việc thực thi quyền lực. Nhưng bản chất của quyền lực lại là vô giới hạn. Người có quyền lực không bao giờ tự giác về các giới hạn của quyền lực của mình. Trong lịch sử không hiếm người lên cầm quyền từ thiện ý và thiện chí dân chủ nhưng khi nắm được quyền lực rồi lại trở thành những tên độc tài, và để bảo vệ sự độc tài của mình, trở thành tàn bạo. Vai trò của đối lập là thường xuyên kiểm soát chính phủ để một mặt, chính phủ giữ được tính chất khả kiểm (accountability) và từ đó, sự minh bạch (transparency), hai điều kiện thiết yếu của dân chủ; mặt khác, ngăn chận mọi nguy cơ lạm dụng và thao túng quyền lực vốn là tiền đề của độc tài.

    Thứ ba là nối liền xã hội và chính trị. Bất cứ đảng cầm quyền nào cũng có nguy cơ tách rời dân chúng. Cầm quyền càng lâu nguy cơ ấy càng lớn. Đối lập, ngược lại, để phát triển và có sức mạnh, cần phải luôn luôn vận động quần chúng, cất lên tiếng nói của quần chúng. Qua các cuộc vận động ấy, nó xã hội hóa công dân vào các sinh hoạt chính trị dân chủ. Sự đối đầu thường xuyên của chính phủ và đối lập, do đó, sẽ duy trì mối quan hệ tốt đẹp và lành mạnh giữa chính trị và xã hội. Nó thổi sinh khí cả cho chính trị lẫn cho xã hội. Sinh khí ấy không những bảo vệ đạo đức cầm quyền mà còn bảo vệ cho cả đạo đức công dân: bất cứ ai cũng có ý thức sâu sắc là mình đang sống với người khác và cần thỏa hiệp với người khác để tạo nên một xã hội hài hòa và phát triển.

    Thứ tư là chuẩn bị thay thế chính phủ để lên cầm quyền. Nếu mục tiêu chính của dân chủ là nhằm hạn chế quyền lực, dấu hiệu của sự hạn chế ấy được đo lường, trước hết, ở tính chất nhiệm kỳ của chính phủ: Không có ai hay đảng phái nào có thể cầm quyền vĩnh viễn hoặc quá lâu. Để việc chuyển tiếp quyền lực được êm thắm, người ta phải củng cố vai trò của các lực lượng đối lập. Ở các quốc gia theo hệ thống chính trị Westminster của Anh, người ta xem lực lượng đối lập như một thứ chính phủ, gọi là chính phủ trong bóng tối (shadow government) hoặc chính-phủ-đang-chờ-cầm quyền (government-in-waiting). Chính phủ trong bóng tối cũng có nội các, cũng có bộ trưởng này bộ trưởng nọ. Các chức vụ ấy đều có lương, hơn nữa, những người nắm giữ các chức vụ ấy còn được tạo điều kiện để tiếp cận các nguồn thông tin thuộc loại tối mật của quốc gia. Được chuẩn bị kỹ lưỡng như vậy, khi lên cầm quyền, người ta không bị ngỡ ngàng, và do đó, chính trị quốc gia không rơi vào khủng hoảng.

    Với bốn chức năng ở trên, đặc biệt, hai chức năng đầu tiên, các lực lượng đối lập đóng góp vào việc xây dựng đất nước và bảo vệ các giá trị của đất nước không thua kém gì chính phủ, những kẻ đang cầm quyền. Theo dõi các cuộc thảo luận có khi rất căng thẳng giữa chính phủ và các phe đối lập ở các nước dân chủ Tây phương, người ta dễ có cảm tưởng như chứng kiến sự chia rẽ và dễ cho sự chia rẽ ấy dẫn đến nguy cơ làm suy yếu quốc gia, nhưng trên thực tế, không phải. Những sự thảo luận ấy chỉ làm quốc gia họ mạnh hơn, ngay cả khi chúng làm quốc gia tạm thời suy yếu, từ đó, thất bại trong một trận chiến nào đó (ví dụ chiến tranh Việt Nam) thì trên tổng thể chúng vẫn có lợi: chúng bảo vệ được tính chất tự do và dân chủ, một đặc trưng và là một giá trị của chế độ. Chiến thắng của chế độ dân chủ trên chế độ độc tài Mác xít vào cuối thập niên 1989 và đầu thập niên 1990 chính là chiến thắng của những giá trị cao quý ấy.

    Trong ý nghĩa vừa nêu, người ta có thể nói: đối lập, khi hạn chế nguy cơ sai lầm cũng như nguy cơ trở thành độc tài của chính phủ, là yêu nước. Trong khi chính phủ thường chỉ nhắm đến việc củng cố quyền lực và quyền lợi của đất nước, các phe đối lập lại thường tập trung bảo vệ các giá trị cao quý và phổ quát làm nền tảng cho văn hóa chính trị của đất nước.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    8 phản hồi

    Thái Lan đang tìm đi tìm một nền dân chủ thuần túy Thái Lan .
    Vài bạn đọc nhắc tới tình hình đang diễn ra ở Thái Lan .
    Chuyện này không hợp lắm với chủ đề của bài đang đăng . Bạn đọc muốn tìm hiểu tình hình Thái Lan thì xem bài " Căn nguyên khủng hoảng chính trị Thái Lan " tại ( http://www.viet.rfi.fr/)ngày 5/1/2014 .

    Ở VN yêu nước phải gắn liền với yêu CNXH. Nói nôm na: muốn yêu nước phải yêu chúng ông cái đã. Nhưng nói như Tổng Trọng “đảng viên thì đông, CS được mấy người”. Suy ra, yêu nước ở VN rất khó khăn. Người muốn ko có quyền, người có quyền lại ko muốn. Lại phải đi xin chăng: Đơn xin yêu đảng để được yêu nước?! Tức muốn yêu nước phải quên đi ý nghĩ đối lập. Ôi đất nước của những nghịch lý khác người?! Muốn làm người bình thường cũng ko được phép ru?!

    Trích dẫn:
    Cho đến nay có lực lượng nào chứng tỏ đủ tài lãnh đạo đất nước?

    Cho đến nay chưa có lực lượng nào hủy diệt cái đất nước này như cái lực lượng (tự) khoác lên mình danh xưng 'lãnh đạo đất nước' như đã làm trong khoảng thời gian gần một thế kỷ qua !

    Nguyễn Hưng Quốc viết:
    Để việc chuyển tiếp quyền lực được êm thắm, người ta phải củng cố vai trò của các lực lượng đối lập. Ở các quốc gia theo hệ thống chính trị Westminster của Anh, người ta xem lực lượng đối lập như một thứ chính phủ, gọi là chính phủ trong bóng tối (shadow government) hoặc chính-phủ-đang-chờ-cầm quyền (government-in-waiting). Chính phủ trong bóng tối cũng có nội các, cũng có bộ trưởng này bộ trưởng nọ. Các chức vụ ấy đều có lương, hơn nữa, những người nắm giữ các chức vụ ấy còn được tạo điều kiện để tiếp cận các nguồn thông tin thuộc loại tối mật của quốc gia. Được chuẩn bị kỹ lưỡng như vậy, khi lên cầm quyền, người ta không bị ngỡ ngàng, và do đó, chính trị quốc gia không rơi vào khủng hoảng.

    Những người tin ở thể chế độc đảng hiện nay hay hỏi những người mong có đối lập một câu đầy xách mé: Cho đến nay có lực lượng nào chứng tỏ đủ tài lãnh đạo đất nước?

    Xét việc chuẩn bị cho đối lập kiểu người Anh, rất có thể Việt Nam sẽ không bao giờ có lực lượng nào "đủ tài" lãnh đạo đất nước!

    Nhưng đó là người Anh, còn người Mỹ thì hơi khác: Tổng thống Obama theo đảng Dân chủ vẫn bổ nhiệm các nhân tài theo đảng Cộng hòa làm Bộ trưởng Quốc phòng.

    Người Mỹ chẳng cần một chính phủ trong bóng tối nào cả, trong khi người Việt Nam dù chỉ có một đảng lại có một hệ thống ủy ở trên đầu chính quyền.

    Nguyễn Phú Trọng (khách viếng thăm) đặt câu hỏi:

    ''Thế bác tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc có ý kiến/comments cụ thể gì về tình trạng chính trị đang rối beng ở Thái Lan? Thế bác tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc có ý kiến/comments cụ thể gì về đối lập ở Thái Lan?

    Một cực là "ổn định chính trị" ở nước ta do Đảng ta chủ xướng; một cực là Thái Lan, đâu là vị trí cân bằng, ai/định chế nào và làm sao quyết định cụ thể vị trí cân bằng này?'' (Hết trích)

    Chính trị Thái lan "rối beng" như bác nói nhưng kinh tế Thái theo số liệu Ngân hàng Thế giới có tồng sản lượng 366 tỷ trong khi ta ổn định với dân số lớn hơn chỉ làm ra 155 tỷ. Thâu nhập bình quân đầu người VN chỉ bằng 1/3 của người Thái, nước chỉ đứng sau Sing, Brunei và Malaysia trong khối ÁSEAN. Còn VN nằm nhóm chót trên KPC và Lào.

    Thái cũng không có cuộc chiến chống xâm lược anh hùng như VN vì họ không mất nước để giành độc lập. Họ cũng chả cần giải phóng Miền Nam như VN. Nhà nước Thái không thiếu nợ ai cả trong khi ngân sách luôn thặng dư.

    Cái chủ trương "ổn định chính trị" của đảng và NN Việt nam chỉ mang lại sự tụt hậu mà hàng chục năm mới theo kịp Malaysia hay hàng thế kỷ mới theo kịp Singapore. Nó chỉ hơn Triều tiên vì Triều tiên có thể trong mắt ai đó ổn định(?) hơn Việt Nam.

    Đối lập trong hệ thống chính trị luôn luôn cho người ta cảm giác thiếu ổn định. Đó là hiện tượng. Bản chất là đấu tranh chống sai quấy để có tổng hợp đề là giải pháp tồi ưu. Ta chớ lầm bản chất với hiện tượng!

    Kết luận xã hội Thái xem bất ổn thế nhưng nó hơn ta nhiều lần vì thực chất chấp nhận đối lập và đa nguyên chính trị để dân chủ thực sự nảy sinh. Nó chưa có dân chủ hoàn hảo nhưng tốt hơn chế độ độc đảng nghìn lần!

    Thế bác tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc có ý kiến/comments cụ thể gì về tình trạng chính trị đang rối beng ở Thái Lan? Thế bác tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc có ý kiến/comments cụ thể gì về đối lập ở Thái Lan?

    Một cực là "ổn định chính trị" ở nước ta do Đảng ta chủ xướng; một cực là Thái Lan, đâu là vị trí cân bằng, ai/định chế nào và làm sao quyết định cụ thể vị trí cân bằng này?

    Cái ý tưởng chấp nhận sự đối lập là ý tưởng của một xã hội tiến bộ và dân chủ, đã có ở miền Nam từ hồi đệ nhất công hòa, do ông GS Nguyễn Văn Bông nêu ra, ông định xay dựng xã hội miền Nam theo kiểu ấy. Ông đã bị biệt động Sài Gòn ám sát. Điều này chứng tỏ CS rất sợ và rất ghét đối lập. CS thích đọc tài nên tìm mọi cách để tiêu diệt đối lập. Ngay từ hồi mới cướp chính quyền 1945 CS cũng đã ám sát ngầm nhiều người yêu nước nhưng chính kiến khác CS. Rất đáng tiếc là trong số những người bị CS ám sát có nhiều nhân tài, họ đều là trí thức, có người là nhà văn, có người là học giả, có người là dịch giả. Ngay cả trong hàng ngũ CS thì có người không tán thành quan điểm của ông Hồ cũng bị ám sát. Cái kiểu độc tài của CS ghê gớm quá. CS tiêu diệt đối lập ngay từ trong trứng.

    Cái thời miền Bắc khổ nhất là thời cả triệu người nói như một người, một người nói như cả triệu người. Trong sinh viên đã có câu "ăn như tu, ở như tù, nói như lãnh tụ", nghĩa là mặc dù CS không muốn đối lập nhưng thời nào dưới chế độ hà khắc của CS vẫn có người thức, không phải ai cũng bị CS ru ngủ. Đây là điều mừng của dân tộc ta.

    Nhà nước và XH VN do ĐCSVN nắm trong tay, sự thật đó không chỉ tái khẳng định tại điều 4 HP 2013 mà là cuộc sống hàng ngày trên khắp 3 miền đất nước từ gần 40 năm nay. Nhìn vào bộ máy Nhà nước : Quốc hội, VKS, Tòa án, Chính phủ và các tổ chức chính trị - xã hội đều do 1 tay điều khiển của ĐCSVN. Nhìn vào hệ thống tổ chức ĐCSVN từ chi bộ cơ sở đến Bộ chính trị, BCH TW và hệ tư tưởng Max -Lê và HCM hiện nay đều bị chi phối và biến dạng bởi các nhóm đặc quyền đặc lợi trong đảng cấu kết với tư sản trong nước và tư sản nước ngoài. Hệ thống ĐCSVN bị vô hiệu hóa gần như toàn diện cả chính trị, tư tưởng và tổ chức . Ngoài ra còn bị lệ thuộc chi phối bởi ĐCS Trung quốc, vì nhiều nguyên nhân và lý do khác nhau. Sự tồn tại thực thể hiện nay của ĐCSVN chỉ là cái vỏ và hào quang của quá khứ thời k/c chống Pháp và Mỹ. Sự biến dạng toàn diện, sâu sắc cả nội dung và bản chất đó của ĐCSVN đã khiến các chủ trương, đường lối .. thực tế đã đi ngưọc lại ý chí, nguyện vọng và quyền lợi của đại đa số nhân dân và Dân tộc . Sự phản ứng hiện nay về tự do tư tưởng, ngôn luận, biểu tình, tham gia quản lý nhà nước , bầu cử của nhân dân là điều tất nhiên. Nhưng nếu các phản ứng chính đáng, hợp pháp đó của nhân dân không được ĐCSVN và Nhà nước giải quyết thỏa đáng , thì diễn biến thành các làn sóng phản đối, phản kháng sẽ tất yếu xảy ra. Đối lập không chỉ là cần thiết và yêu nước mà là đòi hỏi khách quan của xã hội, phù hợp xu thế thời đại đó là Nhà nước pháp quyền, Tự do và Dân chủ, Dân quyền, Nhân quyền , Nhân sinh.