Ngô Nhân Dụng - Bế tắc chính trị ở Thái Lan

  • Bởi Khách
    05/02/2014
    8 phản hồi

    Ngô Nhân Dụng


    Hình: Internet

    Những người chưa bao giờ sống trong một chế độ dân chủ nhìn vào nước Thái Lan trong ba tháng qua không hiểu tại sao người Thái đang làm gì với nền dân chủ của họ. Một đảng chính trị, tên là Dân Chủ, đã tổ chức biểu tình đòi Thủ Tướng Yingluck Shinawatra từ chức từ Tháng Mười đến nay. Có lúc họ tổ chức biểu tình đông tới 150,000 người; tuyên bố có thể làm thủ đô tê liệt. Khi hàng chục người chết, bà Yingluck đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong vùng thủ đô Bangkok.

    Sau đó, bà giải tán Quốc Hội và chính phủ, theo Hiến Pháp bà chỉ đóng vai thủ tướng xử lý thường vụ, để tổ chức một cuộc bầu cử mới. Nhưng đảng Dân Chủ tẩy chay không tham dự cuộc bầu cử này, mà nếu tham dự họ sẽ không chiếm được đa số ghế trong Quốc Hội.

    Ngày Chủ Nhật vừa qua, dân Thái đã bỏ phiếu, nhưng cơn khủng hoảng chưa chấm dứt. Vì theo Hiến Pháp Thái Lan, Quốc Hội không thể được triệu tập nếu không có đủ 475 trong số 500 vị dân biểu. Mà vì đảng Dân Chủ tẩy chay cho nên dân chúng ở nhiều đơn vị bầu cử hiện vẫn chưa thể bỏ phiếu, có tới hơn 50 đơn vị chưa có đại biểu. Ủy ban Tổ chức Bầu cử, một cơ quan độc lập với chính phủ, chưa cho biết bao giờ sẽ tổ chức bỏ phiếu lại ở những nơi còn chưa bầu người đại diện. Mà chắc nếu bỏ phiếu lại, cũng khó tránh khỏi một cuộc vận động tẩy chay khác, có thể đưa tới bạo động. Ðảng Dân Chủ còn đang kiện trước tòa án, tố cáo cuộc bầu cử sai Hiến Pháp.

    Nhìn từ bên ngoài, người ta không hiểu tại sao dân Thái Lan lại tự gây bế tắc trong cơ cấu chính trị của họ như vậy. Nhiều người có thể mất tin tưởng cả vào thể chế dân chủ nói chung. Nếu hỏi người dân Thái Lan xem họ có muốn từ bỏ thể chế tự do dân chủ mà họ đang sống, đổi sang sống dưới một chính quyền độc tài như ở Miến Ðiện, Việt Nam, hay Campuchia hay không, thì chắc chắn 99% sẽ nói không! Ngược lại, dân chúng Việt Nam, Miến Ðiện và Campuchia đều biết rằng dân Thái Lan giầu có hơn họ là nhờ đã sống dưới chế độ có dân chủ, có tự do, nhờ thế kinh tế phồn thịnh hơn lân bang. Vậy tại sao nền dân chủ ở Thái Lan lại đi vào cảnh tắc nghẽn như hiện nay? Chúng ta cần tìm hiểu về hiện tượng này.

    Trước hết, những mâu thuẫn gây ra tình trạng bế tắc hiện nay bắt đầu từ hàng chục năm trước. Năm 2001, ông Thaksin Shinawatra lên làm thủ tướng sau khi đảng của ông thắng lớn trong một cuộc bầu cử tự do đầu tiên, từ khi áp dụng bản Hiến Pháp năm 1997. Khi cầm quyền, ông Thaksin đưa ra nhiều chính sách nâng đỡ nông dân. Các ngân hàng của chính phủ tha nợ cho nông dân trong ba năm, bảo đảm quyền được khám bệnh ở nông thôn, với chi phí tối đa một đô la Mỹ một lần đi bác sĩ, và cấp học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo. Nhưng chính quyền Thaksin bị mang tiếng tham nhũng, chính vợ chồng ông thủ tướng, vốn trong số những nhà kinh doanh giầu nhất nước, bị tố cáo che giấu tài sản, lạm dụng quyền hành để ưu đãi các công ty thuộc gia đình mình, xếp đặt cho bà Thaksin mua đất công với giá rẻ, vân vân. Vụ lạm dụng lớn nhất là bán cổ phần công ty Shin Corporation của gia đình cho Temasek Holdings của người Singapore, để hưởng lợi gần hai tỷ đô la Mỹ vì không phải đóng thuế. Khi ra tòa bị hỏi về việc sang tên nhiều cổ phần của công ty Shin cho cả tài xế và cô người làm hầu hạ trong nhà, mà những người này không hề biết, ông Thaksin trả lời đó chỉ là lầm lẫn về kế toán!

    Năm 2005, đảng của ông Thaksin lại đắc cử vẻ vang, nhưng các lời tố cáo tham nhũng cũng tăng lên, và sau cùng ông bị tố cáo tội bất kính với nhà vua Bhumibol, vốn là một biểu tượng được dân Thái kính trọng. Năm 2006, quân đội đảo chính, ông Thaksin phải lưu vong. Sau đó, ông bị đưa ra tòa về tội tham nhũng, bị kết án, ông không thể trở về nước vì sẽ bị bắt vào tù. Nhưng ông Thaksin, dù sống ở xứ Dubai, vùng Vịnh Á Rập, vẫn điều khiển các đàn em chính trị của ông ở trong nước. Năm 2008, đảng của ông lại thắng lớn trong cuộc bầu cử. Năm 2011, người em gái của ông trở thành lãnh tụ đảng, và bà Yingluck Shinawatra làm thủ tướng từ đó tới nay. Có lời tố cáo ông chuyển hàng tỷ Mỹ kim về nước, qua các mạng lưới rửa tiền, để vận động chính trị tìm đường trở về.

    Hành động phản đối bà Yingluck Shinawatra đầu tiên diễn ra năm ngoái, khi bà đề nghị một dự luật Ân Xá toàn diện cho các nhà chính trị trong thời gian quân đội đảo chính và cầm quyền. Phe đối lập tố cáo mục đích của dự luật này chỉ là ân xá cho ông Thaksin, để ông được về nước hoạt động chính trị trở lại. Cuối cùng dự luật không thành, nhưng phong trào phản đối tăng cường độ, mà mục tiêu chính là gia đình cựu Thủ Tướng Thaksin.

    Nhưng cuộc tranh chấp đang diễn ra ở Thái Lan có nguồn gốc chính trị sâu xa hơn cá nhân ông Thaksin và gia đình của ông.

    Tại Thái Lan đang diễn ra cuộc tranh chấp chính trị giữa hai khối dân đông đúc. Những người ủng hộ gia đình và đảng của ông Thaksin tập trung ở nông thôn, tại phía Bắc và cả vùng Ðông Bắc Thái Lan, nơi tiếp giáp với Lào. Những người chống gia đình ông Thaksin tập trung ở phía Nam, đặc biệt là tại thủ đô Bangkok. Hai khối cử tri, nông dân ở phía Bắc và dân trung lưu thành phố ở phía Nam, có những quyền lợi và khát vọng chính trị khác nhau.

    Khi nhìn vào bản đồ những đơn vị bầu cử bị tẩy chay không thể tổ chức bỏ phiếu, chúng ta thấy rõ cảnh chia rẽ này. Những nơi hiện chưa có đại biểu Quốc Hội đều ở thủ đô, ở các thành phố lớn phía Nam, và các miền ven biển. Những nơi đã bầu được đại biểu và đảng cầm quyền thắng lớn đều nằm ở 65 tỉnh trong hai vùng nông thôn phía Bắc.

    Nông dân và dân trung lưu thành thị có những khát vọng khác nhau. Ðối với đa số nông dân, họ không quan tâm đến nạn tham nhũng mà gia đình ông Thaksin bị tố giác. Ngược lại, họ biết ơn ông đã nâng đỡ nông dân, từ y tế, giáo dục, vay tiền ngân hàng dễ dàng, đến việc đặt mua thóc gạo với giá cao, cất vào kho nhà nước. Lòng trung thành chính trị của nông dân nặng về tình cảm, cho nên còn mang dấu vết của thời phong kiến; qua những liên hệ “thầy, trò,” hoặc “chủ, tớ” chứ không dựa trên những suy nghĩ, lý luận về kinh tế và chính trị.

    Những người chống gia đình Thaksin mạnh nhất là dân thành phố, đặc biệt là tại thủ đô. Ðó là giới có học, hiểu biết về chế độ tự do dân chủ, và chống tham nhũng cũng như chống độc tài. Một vấn đề kinh tế mà giới trung lưu ở thành phố quan tâm là chính quyền của ông Thaksin và bà em Yungluck đã dùng công quỹ để “mua phiếu” của nông dân, qua các chương trình xã hội và kinh tế của họ.

    Vụ mua thóc gạo của nông dân đang bị Ủy ban Chống Tham nhũng điều tra vì những tố giác có nhũng lạm của công. Từ Tháng Mười năm 2011, chính phủ Yungluck đã chi ra 670 tỷ đồng Bạt, khoảng 20 tỷ đô la mua gạo của nông dân, đại đa số ở miền Bắc; mà giá mua cao hơn giá thị trường thóc gạo quốc tế. Hiện trong kho lẫm của nhà nước còn chứa 15 triệu tấn gạo không bán được, vì giá gạo trên thế giới đã xuống thấp. Ðầu tuần này, một công ty Trung Quốc đã xóa bỏ hợp đồng không nhận hơn một triệu tấn gạo đã đặt mua từ Tháng Mười năm ngoái. Họ nêu lý do là cả chương trình mua gạo của chính phủ Thái đang bị điều tra nên họ không muốn dính vào. Hai vị bộ trưởng và hàng chục nhân viên trong chính phủ của bà Yungluck đang bị điều tra về nhũng lạm trong chương trình mua gạo này.

    Ðối với dân thành phố thì một chương trình trên giá thị trường như vậy là một thủ đoạn “mua phiếu” của chính quyền Yungluck. Mà chính quyền lại dùng tiền công quỹ, do người dân đóng thuế, để “mua phiếu” cho phe đảng mình. Hơn nữa, nhưng người đóng nhiều thuế nhất chính là dân trung lưu ở thành thị và ở các vùng công nghiệp, những nơi đó là đầu tầu tạo ra cảnh tượng kinh tế phát triển từ mấy chục năm nay. Cho nên chính sách nâng đỡ nông thôn của ông Thaksin và bà Yungluck có thể coi là một hành động “tái phân phối” lợi tức từ dân thành phố chuyển về cho nông thôn; mà mục tiêu là mua lòng trung thành của nông dân cho gia đình Thaksin và thủ túc của họ.

    Ông Thaksin là một nhà chính trị khôn ngoan, nhìn thấy một khoảng trống chính trị ở nông thôn mà ông đã biết chính mình có thể lấp đầy khoảng trống đó bằng tiền công quỹ. Các chính quyền trước tại Thái Lan, và các nhà chính trị trong các đảng phái cũ đã bỏ rơi nông thôn, nay họ đang chịu hậu quả.

    Cảnh bế tắc chính trị ở Bangkok sẽ còn tiếp tục cho đến khi những người lãnh đạo từ hai phía thỏa hiệp được với nhau để sửa đổi bản Hiến Pháp đang thi hành. Hiện cả chính quyền lẫn phe đối lập đều nói đến nhu cầu sửa Hiến Pháp, nhưng họ chưa đồng ý về thể thức việc sửa đổi cũng như những nội dung cần sửa. Ðảng cầm quyền có thể nhượng bộ bằng cách thay đổi giới lãnh đạo của đảng, tách ra khỏi ảnh hưởng của gia đình ông Thaksin đã quá nhiều tai tiếng. Ðảng đối lập có thể nhượng bộ bằng hành động chấp nhận kết quả cuộc bầu cử, dù họ sẽ không chiếm được đa số. Một vấn đề mà bà Thủ Tướng Yungluck sắp phải đối phó là số tiền nợ khi mua thóc gạo của nông dân từ Tháng Mười năm ngoái, nay vẫn chưa trả. Nếu không kiếm được 4 tỷ Mỹ kim để trả nợ mua gạo thì chính các nông dân sẽ kéo nhau về thủ đô gia nhập đoàn biểu tình chống chính phủ. Trong khi đó, Bà Yingluck không thể đưa ra một quyết định nào quan trọng, vì bà chỉ đóng vai xử lý thường vụ. Một quyết định cần thiết là tìm đâu ra bốn tỷ Mỹ kim trả nợ cho nhà nông bán gạo.

    Chủ đề: Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    8 phản hồi

    Phản hồi: 

    [quote=Trung Truong]Nhận định trên đây về "cuộc tranh chấp chính trị giữa hai khối dân đông đúc" e rằng không đúng với thực tế chính trị ở Thái Lan từ hơn một thập niên qua, và có vẻ cũng không phù hợp với nhận xét của đa số học giả phương Tây.[/quote]

    Theo lời bác Trung Truong, tôi tìm đọc một số phân tích trên báo chí phương Tây thì thấy dường như nhà vua Bu-mi-pổn chính là người đã tạo ra thói quen cho các phe phái chính trị giải quyết tranh chấp ở trên đường phố thay vì ở phòng phiếu hoặc trụ sở Quốc hội! Phe không cầm quyền ở Thái Lan thường muốn tạo ra căng thẳng với hy vọng nhà vua sẽ đồng ý cho quân đội đảo chính và rồi "bao nhiêu lợi quyền tất qua tay mình" (mượn lời bản Quốc Tế Ca). Tóm lại cuộc giằng co ngoài đường thay vì trong nghị trường chính là thói quen tập thành do sống quá lâu ngày dưới sự trông nom bảo bọc của "Quốc phụ".

    Đây là link đến một bài phân tích mà tôi thấy giúp ích rất nhiều cho việc hiểu tình hình chính trị Thái: Thailand's king and its crisis -- A right royal mess.

    Phản hồi: 

    "Tại Thái Lan đang diễn ra cuộc tranh chấp chính trị giữa hai khối dân đông đúc. Những người ủng hộ gia đình và đảng của ông Thaksin tập trung ở nông thôn, tại phía Bắc và cả vùng Ðông Bắc Thái Lan, nơi tiếp giáp với Lào. Những người chống gia đình ông Thaksin tập trung ở phía Nam, đặc biệt là tại thủ đô Bangkok. Hai khối cử tri, nông dân ở phía Bắc và dân trung lưu thành phố ở phía Nam, có những quyền lợi và khát vọng chính trị khác nhau."

    Nhận định trên đây về "cuộc tranh chấp chính trị giữa hai khối dân đông đúc" e rằng không đúng với thực tế chính trị ở Thái Lan từ hơn một thập niên qua, và có vẻ cũng không phù hợp với nhận xét của đa số học giả phương Tây.

    Đa số giới thạo tin phương Tây đều nhận ra sự suy vi của nền quân chủ Thái Lan, dưới sự trị vì của vua Bhumibol Adulyadej, nay đã hơn 82 tuổi và đang đau yếu. Sâu xa hơn, người ta nhận ra sự xung đột hiện nay không phải giữa "hai khối dân đông đúc" mà là giữa khối đại đa số nông dân và dân nghèo thành thị một bên và bên kia là giai cấp quý tộc và thượng lưu, gồm hoàng gia, các đại điền chủ, các đại thương gia, các nhà tài chánh, các tay tư sản mại bản, và giới quân phiệt đã phất lên nhờ ơn mưa móc của vương triều. Đặc điểm nữa là trong khối thứ hai vây quanh vương triều này là sự ngự trị về kinh tế của thương gia gốc Hoa, chiếm chừng 12% dân số Thái. Nói cách khác, sự mâu thuẩn chính trị lâu nay ở Thái Lan là giữa đại đa đố dân Thái nghèo, cả ở nông thôn lẫn thành thị, và thiểu số giai cấp giàu sụ quanh hoàng tộc; nghiã là một mâu thuẩn nảy sinh mang xu hướng dân chủ, do ý thức chính trị ngày càng cao của đa số quần chúng.

    Càng ngày, dân chúng Thái càng nhận chân rõ hơn tính chất lạc hậu của chế độ quân chủ, càng thấy rõ hơn rằng chế độ ấy không còn đại diện cho quyền lợi của đa số nhân dân, mà đang càng lúc càng cấu kết chặt chẻ hơn với thiểu số giai cấp thượng lưu và Hoa Kiều để bảo vệ cho quyền lợi vị kỷ của hoàng gia; nghiã là chế độ quân chủ Thái đang hy sinh quyền lợi toàn dân chỉ nhằm bảo vệ chế độ. Chính nhận thức đó của đa số dân chúng đã dẫn đến sự thắng cử của phe Red Shirts do Thaksin Shinawatra lãnh đạo vào năm 2001. Phe quân chủ và giai cấp thượng lưu đã phản ứng dữ dội bằng việc đảo chánh Thaksin vào năm 2006.

    Tuy đã loại được Thaksin, nhưng cuối cùng chế độ quân chủ và giới thượng lưu đã phải nhượng bộ trước áp lực ngày càng lớn lao của quần chúng, đảng của Thaksin đã thắng lớn trong các cuộc tuyển cử sau đó, và đến năm 2010 em gái của Thaksin lại ngồi vào ghế thủ tướng.

    Một trong những kết luận rút ra từ những diễn biến chính trị ở Thái Lan là khi một chế độ chính trị đã lỗi thời, bị người Hoa chi phối và không còn nhận được sự tín nhiệm của đại đa số dân chúng thì sớm muộn, bằng cách này hay cách khác, cũng sẽ phải bị đào thải.

    Vấn đề còn lại là liệu dân Thái có đủ khôn ngoan để xây dựng được một chế độ mới, tốt hơn, mà không phải rơi vào hỗn loạn và nội chiến.

    Kính,
    Trung Truong

    Phản hồi: 

    Tôi đồng ý với bác Abcxyz123456 là phải đặt câu hỏi cho trường hợp Việt Nam: Một mai kia chúng ta có hành động như người Thái Lan hay không? Nếu không muốn chuyện tương tự xảy ra ở đất nước mình, người Việt Nam cần phải chuẩn bị những gì?

    Phản hồi: 

    [quote=a á â][quote=Abcxyz123456]Sau này ... một cuộc bầu cử dân chủ (đa đảng) diễn ra tại VN và Đảng CS thắng (đa số) ... Có nên gây rối không nhỉ ?[/quote]

    Sau này ... một cuộc bầu cử đa đảng diễn ra tại VN và đảng cs thất bại thảm hại (đông nhưng thiểu năng) ... Có nên đề phòng đảng cs chơi trò ám sát chính trị, bạo lực khủng bố không nhỉ ?[/quote]

    Nên chứ! Bên nào, CS hay không CS, cũng thiếu gì thủ đoạn bẩn thỉu và cay cú trả thù. Bác cứ theo dõi các ý kiến trên diễn đàn là thấy ngay! :D

    Nếu bác có đọc Trong đống rác lịch sử của Nguyễn Hữu hay Những tháng năm cuồng nộ của K.D, bác sẽ thấy "phe ta" cũng "chơi" bạo tàn và bẩn thỉu chẳng kém chút gì "phe địch" thời CCRD. :D

    Phản hồi: 

    [quote=Abcxyz123456]Sau này ... một cuộc bầu cử dân chủ (đa đảng) diễn ra tại VN và Đảng CS thắng (đa số) ... Có nên gây rối không nhỉ ?[/quote]

    Sau này ... một cuộc bầu cử đa đảng diễn ra tại VN và đảng cs thất bại thảm hại (đông nhưng thiểu năng) ... Có nên đề phòng đảng cs chơi trò ám sát chính trị, bạo lực khủng bố không nhỉ ?

    Phản hồi: 

    Diễn biến ...

    Theo Bangkok Post, người phát ngôn Pheu Thai Prompong Nopparit cáo buộc các cuộc biểu tình chống chính phủ do cựu phó thủ tướng Suthep Thaugsuban và 8 lãnh đạo khác có quan hệ với đảng Dân chủ đã vi phạm hiến pháp. Tòa án hình sự cũng khẳng định quan điểm này khi ra lệnh bắt Suthep vì tội nổi loạn.

    Ông Prompong khẳng định các thành viên chủ chốt của lực lượng biểu tình PDRC đã cấu kết với 25 chính trị gia hàng đầu của đảng Dân chủ. Đảng Pheu Thai cũng cho rằng việc đảng Dân chủ tẩy chay cuộc bầu cử ngày 2-2 đã vi phạm các quy định và nghĩa vụ mà một đảng chính trị phải thực hiện theo luật đảng chính trị.

    Trước đó, đảng Dân chủ đã nộp đơn lên Tòa án Hiến pháp Thái Lan đòi hủy kết quả bầu cử và giải tán đảng Pheu Thai với lý do cuộc bầu cử ngày 2-2 vi phạm hiến pháp ở nhiều điểm. Ông Prompong chỉ trích đây là bằng chứng cho thấy đảng Dân chủ muốn lật đổ chính phủ dân bầu bằng các biện pháp phi dân chủ.

    Trong khi đó, thủ lĩnh biểu tình Suthep mới đây tiếp tục đe dọa rằng lực lượng biểu tình sẽ đóng cửa toàn bộ các văn phòng và cơ quan của chính phủ. Ngân hàng Trung ương Thái Lan vừa lên tiếng cảnh báo tăng trưởng nước này sẽ suy giảm nếu cuộc khủng hoảng chính trị tiếp tục kéo dài.

    Phản hồi: 

    [quote="Ngô Nhân Dụng"]Lòng trung thành chính trị của nông dân nặng về tình cảm, cho nên còn mang dấu vết của thời phong kiến; qua những liên hệ “thầy, trò,” hoặc “chủ, tớ” chứ không dựa trên những suy nghĩ, lý luận về kinh tế và chính trị.

    Những người chống gia đình Thaksin mạnh nhất là dân thành phố, đặc biệt là tại thủ đô. Ðó là giới có học, hiểu biết về chế độ tự do dân chủ, và chống tham nhũng cũng như chống độc tài.[/quote]

    Nếu có những nhận định về "Lòng trung thành chính trị" của nông dân Thái Lan như trên thì không nên áp đặt ngay một mô hình dân chủ hoàn hảo mà việc cần ưu tiên là "khai dân trí". Tuy nhiên, tôi không cho rằng nhận định trên là đúng đắn.

    Những người chống chính phủ Thái Lan hiện nay có thể là "có học, hiểu biết về chế độ tự do dân chủ, và chống tham nhũng cũng như chống độc tài", nhưng những gì họ thể hiện có vẻ như với họ, học chưa đi đôi với hành. Không chấp nhận một cuộc bầu cử dân chủ và đòi thành lập một Hội Đồng Nhân Dân theo ý họ thì quá phản dân chủ. Họ đang gây rối và mười người Thái đã chết vì sự gây rối này trong mấy tuần qua (các thiệt hại khác về kinh tế, xã hội chắc chắn rất lớn). Lẽ ra, họ phải chấp nhận (hơn là chống đối) kết quả một cuộc bầu cử dân chủ cho dù phần thua về phía họ. Có "hiểu biết về chế độ tự do dân chủ" ai lại gây rối như thế!

    Sau này ... một cuộc bầu cử dân chủ (đa đảng) diễn ra tại VN và Đảng CS thắng (đa số) ... Có nên gây rối không nhỉ ?

    Phản hồi: 

    Người ta thấy cái ba xàm của đảng "Dân chủ" Thái khi dùng phương pháp bạo loạn nhằm đánh đổ đối thủ đang cầm quyền. Qua biểu tình đường phố, đảng DC mong quân đội Thái với thành tích 18 lần đảo chính từ những năm 1932 tới nay sẽ đưa xe tăng mang DC cho Thái!

    Đảng này còn đòi thay thế Thủ tướng bằng một Hội đồng Nhân dân không do ai bầu cả để tổ chức bầu cử.

    Đáng lẽ đảng này chú trọng tới nông dân phía Bắc Thái vào chính sách tranh cử của mình thì họ hốt phiếu cả nước. Hay tập trung kiện tham nhũng ra Tòa để truất phế người không xứng đáng. Hai lốiđi này hợp pháp, hợp hiến và không làm tê liệt thủ đô Băng cốc, không dùng bạo động, xúi giục đảo chánh hay đòi hỏi vô lý thay người cai trị do dân bàu bằng Hội đồng Nhân dân do mình nặn lên! Vì vậy, công luận thế giới qua báo chí có ý kiến không thuận lợi với đảng có tên Dân chủ này. Mỹ cảnh báo quân đội Thái không nên đảo chính.

    Phân tích của anh NND thiếu phần này làm người ta có cảm tưởng anh thiên vị.