Nguyễn Vạn Phú - Tất cả vào cái giỏ “ủy thác”

  • Bởi Mắt Bão
    03/02/2014
    0 phản hồi

    Nguyễn Vạn Phú


    Kết thúc phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án Huỳnh Thị Huyền Như, Hội đồng xét xử đã kiến nghị Ngân hàng Nhà nước hủy bỏ các quy định về ủy thác đầu tư đối với các tổ chức và cá nhân. Lý do Hội đồng xét xử đưa ra là “bởi điều này dễ dẫn đến lợi dụng biến tướng thành đầu tư trá hình, độ rủi ro cao, không bảo toàn vốn gây lũng đoạn thị trường tài chính và tiền tệ”. Vậy ủy thác đầu tư là cái gì mà ghê vậy?

    Đối với những người bình thường như chúng ta, khái niệm “ủy thác đầu tư” mang nghĩa đưa tiền cho người khác đầu tư giùm như đầu tư vào thị trường chứng khoán, ngoại tệ hay vào dự án nào đó, lãnh vực nào đó. Cái này không hẳn là “đưa tiền cho người khác đánh bạc” giùm vì có thể người đưa không có thời gian, không có chuyên môn và không đủ thông tin còn người nhận có thể là nơi đầu tư chuyên nghiệp, chuyên nhận làm dịch vụ này để hưởng hoa hồng.

    Cách hiểu này cũng gần với cách hiểu chính thức trong giới tài chính. Một ngân hàng có thể nhận vốn ủy thác của doanh nghiệp để đầu tư theo yêu cầu. Các điều khoản như mức sinh lời, mức độ rủi ro, phí quản lí… được thoả thuận giữa doanh nghiệp và ngân hàng đó trên cơ sở hợp đồng ủy thác đầu tư được kí kết giữa hai bên.

    Thế nhưng ở Việt Nam khi môi trường kinh doanh thiếu minh bạch, khi mọi người ai ai cũng tìm cách lách luật để xoay xở làm ăn, “ủy thác đầu tư” là cái giỏ che giấu mục đích thật sự của dòng chảy đồng tiền.

    Ví dụ trong suốt hai năm 2011-2012 khi cho vay chứng khoán, bất động sản bị siết lại, có lúc tỷ lệ cho vay vào hai lĩnh vực này bị hạn chế ở mức 16% tổng dư nợ thì tiền từ ngân hàng vẫn chảy vào chứng khoán, vào bất động sản dưới hình thức “ủy thác đầu tư” và vì thế thoát hạn chế nói trên.

    Trong bài viết “Ủy thác đầu tư: tảng băng chìm đang nổi” đăng trên TBKTSG vào tháng 7-2012, tác giả Hải Lý cho biết: “Trong báo cáo tài chính của các ngân hàng và công ty chứng khoán, ủy thác đầu tư luôn được hạch toán vào các khoản phải thu phải nộp khác, mà phần thuyết minh không nói rõ gồm những khoản mục gì. Khi nhìn vào các khoản phải thu, người ta không thể tách bạch được đâu là nợ quá hạn, đâu là ủy thác đầu tư trái phiếu, đâu là cầm cố cổ phiếu, thậm chí cả đầu tư bất động sản. Một sự che giấu kín đáo và tiện lợi!”

    Hình thức ủy thác đầu tư cũng được sử dụng để lách trần huy động và trần tăng trưởng tín dụng. Có lẽ bây giờ mọi người chỉ biết chuyện NHNN tìm mọi cách để khuyến kích tăng tín dụng chứ không còn nhớ có thời kỳ tín dụng tăng nóng đến mức NHNN phải đặt ra trần tối đa 20%. Các ngân hàng thương mại lại phải lách bằng cách chuyển một số khoản cho vay thành ủy thác đầu tư, nhờ thế không tính vào tăng trưởng tín dụng nữa.

    Vụ án Huỳnh Thị Huyền Như đang xét xử cũng hé mở cho thấy hoạt động “ủy thác đầu tư” được sử dụng để lách trần lãi suất huy động như thế nào. Khi Ngân hàng Nhà nước quy định mức tối đa mà ngân hàng có thể trả cho các khoản tiền huy động được là 14%, các ngân hàng lách trần bằng cách ký hợp đồng với khách hàng gởi tiền, rằng hai bên đang áp dụng phương thức ủy thác đầu tư chứ không phải gởi tiền tiết kiệm mà ủy thác đầu tư thì có thể trả lãi cao hơn nên trần 14% bị phá vỡ một cách dễ dàng.

    Thông thường ủy thác đầu tư có nghĩa lời ăn lỗ chịu, tức để đổi lại lợi nhuận được hứa hẹn cao hơn thì bên ủy thác cũng phải chịu rủi ro cao hơn, có khả năng mất cả vốn. Thế nhưng loại ủy thác đầu tư lách trần lãi suất huy động có cái lạ là hợp đồng đều ghi lợi tức cố định (bản chất là lãi suất), không kèm theo rủi ro và cũng không thu phí.

    Trước những hình thức lách luật này, NHNN phải ban hành những quy định hạn chế lạm dụng hình thức ủy thác đầu tư như không cho phép nhận ủy thác từ cá nhân, ngân hàng nhận ủy thác đầu tư để cho vay phải tính vào dư nợ cho vay...

    Tuy nhiên, hiện nay các ngân hàng vẫn được nhận ủy thác đầu tư lẫn ủy thác đầu tư cho bên thứ ba nếu trong giấy phép hoạt động của ngân hàng có đề cập nghiệp vụ này. Điều 106 Luật các tổ chức tín dụng có quy định: “Ngân hàng thương mại được quyền ủy thác, nhận ủy thác, đại lý trong lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng, kinh doanh bảo hiểm, quản lý tài sản theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.” Ngoài ngân hàng thương mại, các công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô đều được cung cấp dịch vụ ủy thác, làm sao Ngân hàng Nhà nước cấm theo kiến nghị của Hội đồng xét xử cho được. Vấn đề là chấn chỉnh để nó không biến tướng thành kỹ thuật lách luật mà thôi.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi