Anh Vũ - Vai trò, thách thức và cơ hội của Diễn đàn XHDS

  • Bởi Mắt Bão
    24/12/2013
    7 phản hồi

    Anh Vũ, thông tín RFA


    Các Bloggers có mặt tại sân bay Tân Sơn Nhất để yêu cầu trả tự do cho những học viên đã đi học xã hội dân sự ở Philippines trở về còn bị tạm giữ hôm 6/10/2013

    Hiện nay ở Việt nam, hoạt động của tổ chức Diễn đàn Xã hội Dân sự đã và đang gây sự chú ý của dư luận. Đâu là thách thức, cơ hội, khó khăn của Diễn đàn XHDS và người dân ở Việt nam có hy vọng, mong muốn gì ở Diễn đàn này?

    Xã hội Dân sự

    Xã hội Dân sự (XHDS) là xã hội trong đó các tổ chức khác nhau của các công dân như đảng phái, công đoàn, hợp tác xã, nhóm,...trước hết nhằm hỗ trợ nhau, giúp đỡ người khác hay thực hiện mục đích chung mà những người gia nhập cùng hướng đến.

    Các tổ chức Xã hội Dân sự có đặc tính chung là các tổ chức hoạt động độc lập và không chịu sự chi phối của Nhà nước vì không nhận kinh phí nào và do đó không bị nhà nước kìm chế. Thông qua các tổ chức Xã hội Dân sự, ở đó người tham gia hầu như không chịu bất cứ ràng buộc gì đối với tổ chức, ngoài sự tình nguyện, để đóng vai trò cá nhân của mình thông qua các tổ chức Xã hội Dân sự.

    Ở Việt nam, sự xuất hiện mới đây của Diễn đàn XHDS mà theo ông Nguyễn Quang A, nguyên Viện trưởng Viện IDS hiện là thành viên ban trị sự của diễn đàn này nói rằng với mục đích để “trao đổi và tập hợp các ý kiến góp phần chuyển đổi thể chế chính trị từ toàn trị sang dân chủ một cách ôn hòa”.

    Cũng theo TS Nguyễn Quang A thì Diễn đàn XHDS không phải là một tổ chức đơn thuần như nhiều người nghĩ, mà Diễn đàn XHDS là một tập hợp của các phong trào, các tổ chức và các cá nhân trên một cơ sở chung một mục đích, nguyên tắc.

    Ông Nguyễn Quang A nói:

    -Diễn đàn XHDS không phải là một tổ chức theo nghĩa cố điển của tổ chức. Mà nó là tập hợp của những người, những tổ chức hay các phong trào tham gia vào một diễn đàn. Các tổ chức, phong trào, con người ấy độc lập và tự trị lẫn nhau nhưng có chung một mục đích, nguyên tắc hoạt động, ủng hộ và hỗ trợ lẫn nhau.

    Tuy nhiên TS. Nguyễn Quang A nhấn mạnh rằng Diễn đàn XHDS cũng không phải là nơi hội tụ của các tổ chức, phong trào hay các cá nhân. Trao đổi với chúng tôi, TS. Nguyễn Quang A giải thích


    Diễn đàn Xã Hội Dân Sự (minh họa)

    “Nói là tụ điểm có lẽ là không đúng, mà chúng tôi không muốn nó là một tụ điểm. Mà muốn nó thuần túy là nơi để gặp gỡ, để trao đổi cũng như là khuyến khích các hoạt động đa dạng khác nhau. Không chỉ là các hoạt động trao đổi ý kiến, mà có thể là các hoạt động thiết thực nhằm phục vụ sinh kế của người dân để cải thiện cuộc sống hàng ngày của họ, để cải thiện môi trường v.v…”

    Trước mắt Diễn đàn XHDS có mục tiêu sẽ lôi kéo nhiều thành phần xã hội khác nhau tham gia, chứ không chỉ đơn thuần là lực lượng trí thức. Với mục đích tạo dựng các hoạt động, các dự án để người dân cùng tham gia để làm lợi cho người dân, cho xã hội và cho cả nhà nước trong việc hoạch định các chính sách kinh tế xã hội nhằm phục vụ người dân tốt hơn. Quan trọng hơn Diễn đàn XHDS là môi trường để thông qua đó khuyến khích người dân sử dụng những quyền tự nhiên hay các quyền được hiến định của mình, mà không cần phải xin hay đợi ai cho phép. Cụ thể là các quyền chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa kể cả tự do ngôn luận…TS. Nguyễn Quang A cho biết:

    “Tất cả mọi người sử dụng quyền tự nhiên của mình, quyền được hiến định của mình. Bất luận và không cần phải xin phép ai và đợi ai cho phép, vì đó là quyền của mình thì người dân cứ tiến hành thực thi. Và bản thân Diễn đàn XHDS cũng sẽ thực hiện những quyền của mình ”
    Hạn chế, khó khăn của Diễn đàn XHDS

    Ngoài những hạn chế do Diễn đàn mới ra đời, có ít người biết đến và trang thông tin của Diễn đàn XHDS bị chính quyền chặn nên rất khó truy cập. Nói về các thách thức của Diễn đàn XHDS, TS. Nguyễn Quang A nói với chúng tôi

    -“Thách thức thì rất nhiều, thứ nhất là nguồn lực con người, thời gian, trí tuệ của những người tham gia hiện thời thì hạn hẹp, các cơ quan nhà nước thì cản trở. Các phương tiện để truyền bá chưa được rộng rãi cho lắm và những người tham gia vào diễn đàn này có thể có nguy cơ bị nhà nước sách nhiễu, kể cả chuyện có khả năng tù tội”

    Tuy mới ra đời nên thiếu sự sâu rộng do đó Diễn đàn XHDS cũng có những hạn chế nhất định song Diễn đàn XHDS đã nhận được sự quan tâm theo dõi của nhiều người dân, thuộc mọi thành phần khác nhau.

    Ông Nghiêm Việt Anh một Kỹ sư xây dựng và là thành viên của Mạng lưới Blogger VN ở Hà Nội cho chúng tôi biết nhận xét của ông về Diễn đàn này:

    - “Sự hiện diện của Diễn đàn XHDS đánh dấu sự tiến bộ của tiến trình chính trị Việt nam, nó có tác động tới các phong trào sẵn có của anh em trí thức như: Mạng lưới bloggers, Phụ nữ Dân chủ… Theo tôi do diễn đàn này mới xuất hiện nên chưa có nhiều sự sâu rộng trong quần chúng để mình đánh giá”

    Kỹ sư Nghiêm Việt Anh cũng bày tỏ mong muốn, điều mà ông hy vọng vào Diễn đàn XHDS:

    “Tôi nghĩ hiện tại họ không phải là một tổ chức, mà họ là một Diễn đàn tập hợp các trí thức hiện nay ở Việt nam. Nhưng tôi nghĩ tiến tới, để có một tương lai hay có sự tác động mạnh mẽ của không khí chính trị Việt nam thì họ phải là một tổ chức. Một tổ chức đương đầu và phải chịu trách nhiệm về hành động của họ trước đất nước và dân tộc.”

    Từ Sài gòn, ông Phạm Minh Hoàng một cựu tù nhân lương tâm cho rằng nên hiểu đúng về Diễn đàn XHDS, đây là một công cụ cần thiết nếu chính quyền vẫn có chủ trương để cho dân biết, dân bàn, dân làm và dân kiểm tra. Theo ông Phạm Minh Hoàng thì do tính độc lập không phụ thuộc vào chính quyền nên Diễn đàn XHDS là môi trường phản biện để giúp cho chính quyền nhà nước trong việc hoạch định các chính sách kinh tế xã hội nhằm phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

    Trao đổi với chúng tôi ông Phạm Minh Hoàng nói

    -Hoạt động khởi sắc này là một điều tốt, làm cho nhà nước thấy rằng chúng ta vạch ra cho họ một con đường cùng nhau giải quyết vấn đề đã quá lâu, đã gây quá nhiều đau khổ. Tôi mong mỏi trong tương lai có sự tham gia của các trí thức hiện đang làm việc trong bộ máy nhà nước, bộ máy đảng. Họ đang làm việc nên sự đóng góp của họ cụ thể hơn và nếu chúng ta vừa đa dạng hóa về sinh hoạt vừa đa dạng về thành phần thì đây là điều hết sức tốt.

    Xã hội Dân sự là tổng thể các quan hệ giữa các tổ chức xã hội được hình thành và hoạt động theo nguyên tắc dân chủ, tự nguyện, tự chủ trong khuôn khổ pháp lý mà không chịu sự chi phối của nhà nước. Nó chỉ nhằm phối hợp với nhà nước để kiểm soát và hoàn thiện nhà nước pháp quyền, thúc đẩy kinh tế phát triển, từng bước hoàn thiện và duy trì, nhằm bảo đảm sự ổn định, cân bằng và phát triển bền vững của nhà nước và của xã hội.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    7 phản hồi

    Theo thiển nghĩ của tui về diễn đàn hay tổ chức XHDS, trong hoàn cảnh hiện tại các bác cứ làm được bi nhiêu thì làm rồi mình fine-tune nó, (không quá câu nệ trong một vài hạn chế ban đầu), chứ trước giờ chưa có cái nào thực sự là XHDS độc lập cả. Nếu thành công thì nhân rộng mô hình ra.

    NGT viết:
    Pussy Riot Rocker viết:
    Không biết ở VN mình có cái hội nào tập hợp các ông bố/cha/ba và các bà mẹ/má/ma hay chưa? ....

    VN có rất nhiều báo, nhiều hội đoàn nhưng lại chỉ có duy nhất một đảng, một công đoàn

    Nhiều báo, nhiều hội đoàn nhưng hình như hoạt động không hiệu quả cho lắm vì do bị định hướng nghe theo lời đảng, khiến các hội đoàn không còn hoạt động tự do và độc lập

    Hội phụ huynh thì mỗi trường đều có nhưng có lẽ hội phụ huynh không độc lập, hoạt động vì học sinh mà lại đi theo ban giám hiệu trường

    Trích dẫn:
    http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_ph%E1%BB%A5_huynh

    Ở Việt Nam, theo quy định của pháp luật Việt Nam tại Điều 96 Luật Giáo dục quy định: “Ban đại diện cha mẹ học sinh (hội phụ huynh) được tổ chức trong mỗi năm học ở giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông, do cha mẹ hoặc người giám hộ học sinh từng lớp, từng trường cử ra để phối hợp với nhà trường thực hiện các hoạt động giáo dục”. Hội phụ huynh được thành lập thông qua việc nhà trường phải tổ chức đại hội hội phụ huynh, bầu đại diện một cách công khai và dân chủ, sau đó đại diện được bầu mới hoạt động, triển khai các chính sách.

    Tuy nhiên có những phản ảnh trong hoạt động của Hội phụ huynh theo đó, vai trò tích của hội phụ huynh đã không còn như trước nữa có những Hội phụ huynh là nơi hợp thức hoá các khoản thu bất hợp pháp cho nhà trường. Nhiều ý kiến cho rằng Hội phụ huynh có sự thông đồng với nhà trường để thu các khoản bất chính.

    Liệu vẫn có thể lập ra một hội độc lập được không? Lấy tên gọi như là: Liên Minh Các Bậc Cha Mẹ - Alliance of Parents For Schoolkids (cool enough?), bỏ qua cái scrappy hội phụ huynh bị kiểm duyệt kia đi. Liên Minh này có website, mission & action program đàng hoàng, hoạt động độc lập theo chương hành động (không gắn liền với một trường nào hết) nhằm tới lợi ích chung của học sinh/học trò. Nếu bức xúc hay phẫn nộ về một điều gì bất công thì cũng thể tổ chức campaigns chiến dịch giưong băng rôn, vận động hành lang/dư luận với phát biểu trên các phương tiện truyền thông...

    Pussy Riot Rocker viết:
    Không biết ở VN mình có cái hội nào tập hợp các ông bố/cha/ba và các bà mẹ/má/ma hay chưa? Tôi thấy một hội như vậy rất cần thiết. Ví dụ: hội này có thể có tiếng nói/ý kiến mà các nhà trẻ, trường học phải lắng nghe về chăm sóc, giáo dục con em, chống trường hợp bạo hành, đối xử tệ. Hội này cũng có thể góp ý cho việc xây dựng một hướng dẫn chung (framework , code , mannual) trong các vấn đề các liên quan trực tiếp đến con em. Chắn chắn điều này góp phần tránh được những trường hợp ngược đãi trẻ em ở nhà trẻ. Có rất nhiều điều hữu ích mà hội này có thể làm được.

    Hội này không có liên quan gì đảng điếc hay mặt trận gì hết.

    VN có rất nhiều báo, nhiều hội đoàn nhưng lại chỉ có duy nhất một đảng, một công đoàn

    Nhiều báo, nhiều hội đoàn nhưng hình như hoạt động không hiệu quả cho lắm vì do bị định hướng nghe theo lời đảng, khiến các hội đoàn không còn hoạt động tự do và độc lập

    Hội phụ huynh thì mỗi trường đều có nhưng có lẽ hội phụ huynh không độc lập, hoạt động vì học sinh mà lại đi theo ban giám hiệu trường

    Trích dẫn:
    http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_ph%E1%BB%A5_huynh

    Ở Việt Nam, theo quy định của pháp luật Việt Nam tại Điều 96 Luật Giáo dục quy định: “Ban đại diện cha mẹ học sinh (hội phụ huynh) được tổ chức trong mỗi năm học ở giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông, do cha mẹ hoặc người giám hộ học sinh từng lớp, từng trường cử ra để phối hợp với nhà trường thực hiện các hoạt động giáo dục”. Hội phụ huynh được thành lập thông qua việc nhà trường phải tổ chức đại hội hội phụ huynh, bầu đại diện một cách công khai và dân chủ, sau đó đại diện được bầu mới hoạt động, triển khai các chính sách.

    Hoạt động của Hội phụ huynh thông qua việc họp phụ huynh, các dịp hội họp, khai trường, tổng kết, bế giảng... thông qua Hội phụ huynh, hình thành nên cầu nối giữa nhà trường và gia đình, học sinh, các bậc cha mẹ có thể nắm rõ tình hình học tập, tình trạng của con em bên cạnh việc theo dõi sổ báo bài. Trong thời kỳ bao cấp, Hội phụ huynh học sinh đã có những đóng góp to lớn trong việc quản lý học sinh khi ở trường cũng như khi ở nhà.

    Tuy nhiên có những phản ảnh trong hoạt động của Hội phụ huynh theo đó, vai trò tích của hội phụ huynh đã không còn như trước nữa có những Hội phụ huynh là nơi hợp thức hoá các khoản thu bất hợp pháp cho nhà trường. Nhiều ý kiến cho rằng Hội phụ huynh có sự thông đồng với nhà trường để thu các khoản bất chính.

    Không biết ở VN mình có cái hội nào tập hợp các ông bố/cha/ba và các bà mẹ/má/ma hay chưa? Tôi thấy một hội như vậy rất cần thiết. Ví dụ: hội này có thể có tiếng nói/ý kiến mà các nhà trẻ, trường học phải lắng nghe về chăm sóc, giáo dục con em, chống trường hợp bạo hành, đối xử tệ. Hội này cũng có thể góp ý cho việc xây dựng một hướng dẫn chung (framework , code , mannual) trong các vấn đề các liên quan trực tiếp đến con em. Chắn chắn điều này góp phần tránh được những trường hợp ngược đãi trẻ em ở nhà trẻ. Có rất nhiều điều hữu ích mà hội này có thể làm được.

    Hội này không có liên quan gì đảng điếc hay mặt trận gì hết.

    TQVN viết:
    Lẽ dĩ nhiên là cá nhân tôi hiểu hoàn cảnh và điều kiện hoạt động của ông NQA và các cộng tác viên, và cũng trân trọng việc làm nầy của ông. Tuy nhiên, cũng cá nhân tôi (!), chỉ đặt hy vọng Diễn Đàn Xã Hội Đân Sự (Civil Society Forum) chỉ là mộ diễn đàn (forum) không phải là một tổ chức (để khỏi phải thất vọng!).

    Có phải diễn đàn là cái đàn dùng để diễn, chủ yếu là nói, phát biểu, kiến nghị, ... chứ không làm, ai làm thì người đó tự chịu trách nhiệm :)

    Còn tổ chức thì khác diễn đàn ở chỗ nào ?

    Trích dẫn:
    Các tổ chức Xã hội Dân sự có đặc tính chung là các tổ chức hoạt động độc lập và không chịu sự chi phối của Nhà nước vì không nhận kinh phí nào và do đó không bị nhà nước kìm chế.

    Có lẽ nhận định này chưa đúng hoặc tôi hiểu sai

    Ở Pháp tất cả các tổ chức Xã hội Dân sự hoạt động công khai và phát triển tốt, thông thường đều có tư cách pháp nhân. Cho dù có hay không tư cách pháp nhân, thông thường đều có mua bảo hiểm như "trách nhiệm dân sự" (tai nạn khi di chuyển, hội họp, ...), hỏa hoạn

    Tùy theo lãnh vực, dự án thực hiện, nếu với tư cách pháp nhân phi lợi nhuận, có thể xin nhà nước tài trợ hàng năm. Lúc đó nhà nước kiểm soát coi xem chi phí giúp các dự án này thực hiện như thế nào. Bởi vì chính nhà nước cũng bị kiểm toán bởi "tòa án kiểm tài khoản" (cour des comptes) và công khai cho công dân biết (không là bí mật quốc gia)

    Nhà nước Pháp không bao giờ kìm chế, định hướng các tổ chức Xã hội Dân sự về mặt chính trị, tư tưởng. Họ chỉnh rờ tới khi phạm luật hình sự hoặc phát hiện sắp phạm luật

    Cái khác với VN là không có đảng CS nào có cái quyền dòm ngó, bắt giam nếu các tổ chức Xã hội Dân sự phản đối CN Mac-Le (che giấu ngụy trang dưới cái tên đẹp hơn là CNXH)

    Cái luật 258 của VN là hết sức quái đản vì đặt nhà nước XHCN (một hệ thống tổ chức) trên cả các công dân, người chủ của nhà nước (nói chung) ...
    VN lồng tư tưởng chính trị như CN Mac-Le vào HP/luật pháp, để tạo ra các luật 258, 88, một điều sai trái, vi phạm nhân quyền

    http://fr.wikipedia.org/wiki/Cour_des_comptes
    http://en.wikipedia.org/wiki/Court_of_Audit
    A Court of Audit or Court of Accounts is a Supreme audit institution, i.e. a government institution performing financial and/or legal audit (i.e. Statutory audit or External audit) on the executive branch of power.

    Trích:

    Ông Nguyễn Quang A nói:

    Diễn đàn XHDS không phải là một tổ chức theo nghĩa cố điển của tổ chức. Mà nó là tập hợp của những người, những tổ chức hay các phong trào tham gia vào một diễn đàn. Các tổ chức, phong trào, con người ấy độc lập và tự trị lẫn nhau nhưng có chung một mục đích, nguyên tắc hoạt động, ủng hộ và hỗ trợ lẫn nhau.

    Thật khó hiểu ông Nguyễn Quang A (NQA) muốn nói gì ! ! ! Khi thì nói "Diễn đàn XHDS không phải là một tổ chức", thì ngay sau đó lại nói "Mà nó là tập hợp của những người, những tổ chức (???)". Mọi người đều biết một diễn đàn hay một tổ chức gì thì ĐCSVN đều không chấp nhận và sẽ đàn áp, mức độ đàn áp tuỳ thuộc nó hoạt động ra sao, ảnh hưởng của nó như thế nào và có thể là do ai thành lập (mà theo thiển ý của tôi, có thể nhìn mức độ đàn áp của ĐCSVN để đáng giá).

    Lẽ dĩ nhiên là cá nhân tôi hiểu hoàn cảnh và điều kiện hoạt động của ông NQA và các cộng tác viên, và cũng trân trọng việc làm nầy của ông. Tuy nhiên, cũng cá nhân tôi (!), chỉ đặt hy vọng Diễn Đàn Xã Hội Đân Sự (Civil Society Forum) chỉ là mộ diễn đàn (forum) không phải là một tổ chức (để khỏi phải thất vọng!).