Ts Nguyễn Sĩ Dũng: "Nếu không thay đổi thì Việt Nam không có tương lai"

  • Bởi Khách
    05/11/2013
    4 phản hồi

    “Tại kỳ họp lần này, Quốc hội tiếp tục thảo luận, xem xét thông qua việc sửa đổi Hiến pháp, đây là cơ hội lịch sử để chúng ta thiết kế nền quản trị quốc gia đáp ứng được yêu cầu của thời đại, tạo ra xung lực mới cho sự phát triển”.

    TS Nguyễn Sĩ Dũng (phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội) nói trong cuộc trò chuyện với Tuổi Trẻ.

    * “Nếu không đổi mới, chắc chắn VN sẽ khó khăn, tôi nghĩ Quốc hội cũng cảm nhận được điều này”. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - đầu tư Bùi Quang Vinh đã phát biểu như vậy tại Quốc hội. Cá nhân ông cảm nhận ra sao?

    Chúng ta đang sống trong một thế giới đã thay đổi. Sống theo cách cũ, vì vậy sẽ không có tương lai.

    » Ts Nguyễn Sĩ Dũng

    - Cá nhân tôi cảm nhận là Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đã nói rất thẳng thắn và rất đúng đắn. Chúng ta đang sống trong một thế giới đã thay đổi. Sống theo cách cũ, vì vậy sẽ không có tương lai. Điều đáng lưu ý là không chỉ thế giới đã rất khác, mà những người dân cũng đã rất khác. Tôi có cảm giác là hàng chục triệu người dân đã hội nhập với thế giới hiện đại nhanh chóng và hiệu quả hơn so với nhiều thiết chế đang vận hành nền quản trị quốc gia của chúng ta.

    Sự khó khăn mà Bộ trưởng Vinh phát biểu tại Quốc hội có thể đến không chỉ từ việc phải cạnh tranh toàn diện với các quốc gia khác, mà còn từ những mong đợi và những đòi hỏi lớn hơn của những người dân đã hiểu biết và trưởng thành vượt bậc.

    * Vậy thì đổi mới tiếp theo nên bắt đầu từ đâu, theo ông?

    - Mọi chuyện đều nên bắt đầu từ chính cái đầu của chúng ta. Không có sự cầm tù nào thê thảm và tàn hại bằng sự cầm tù tư duy của con người. Đổi mới tư duy chính vì vậy phải là bước đầu tiên, cũng là bước tiếp theo cho mọi sự đổi mới mà chúng ta tiến hành. Đây rõ ràng không phải là điều gì quá mới mẻ. Điều này đã được Đảng ta nói tới hàng chục năm nay. Vấn đề là thiếu những kiến thức mới, những khái niệm mới..., thật khó lòng đổi mới được tư duy. Quả thật, làm sao có thể đổi mới tư duy bằng cách xào nấu lại các giáo điều xưa cũ?!

    Khi đã có tư duy mới, cái cần phải đổi mới trước tiên có lẽ là nền quản trị quốc gia. Thế giới đã chứng minh rằng không phải tài nguyên, vị trí địa lý hay thời tiết mà thể chế do con người xây dựng là nguyên nhân căn bản của sự thành công hay thất bại về kinh tế, cũng như về phát triển nói chung. Nhân đây, câu chuyện thành công của đội bóng U-19 gợi cho chúng ta điều gì? Phải chăng là nếu tổ chức được mô hình theo chuẩn quốc tế thì “thấp bé nhẹ cân” như các cầu thủ VN vẫn có hi vọng, và ngược lại?

    Tại kỳ họp lần này, Quốc hội tiếp tục thảo luận, xem xét thông qua việc sửa đổi Hiến pháp, đây là cơ hội lịch sử để chúng ta thiết kế nền quản trị quốc gia đáp ứng được yêu cầu của thời đại, tạo ra xung lực mới cho sự phát triển.

    * Ông hình dung nền quản trị quốc gia “đáp ứng được yêu cầu thời đại” như thế nào?

    - Tôi hình dung nền quản trị quốc gia hiện đại phải đáp ứng mấy yêu cầu sau: 1- Bảo đảm pháp quyền. 2- Bảo đảm trách nhiệm giải trình. 3- Bảo đảm sự minh bạch. 4- Bảo đảm sự tham gia và sự dự phần của mọi người dân. Tất nhiên, những điều nói trên hoàn toàn không phải là sáng kiến của cá nhân tôi. Đó là sự tổng kết của Liên Hiệp Quốc từ kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới.

    Như vậy, đòi hỏi đầu tiên đối với việc đổi mới nền quản trị quốc gia là phải xác lập cho bằng được pháp quyền (cách mà chúng ta hay gọi hơn là xây dựng nhà nước pháp quyền). Đây là một vấn đề mang tính kỹ trị. Ý chí chính trị phải kết hợp với kiến thức và sự hiểu biết mới giúp chúng ta xây dựng được pháp quyền.

    * Ông có đề xuất mô hình cụ thể nào không?

    - Khoảng một vài tuần trước khi cố thủ tướng Võ Văn Kiệt qua đời, bác Kiệt có gọi tôi lên trò chuyện, và tôi đã trình bày một số suy nghĩ của mình. Lúc bấy giờ tôi có nói rằng cần phải hết sức tránh việc hình thành hai nhà nước trong một đất nước. Chúng ta có thể nghiên cứu nhất thể hóa sâu rộng hơn, tương tự như Singapore chẳng hạn, để Đảng lãnh đạo thật sự “hóa thân” vào Nhà nước. Làm được điều này, chúng ta không chỉ tránh được rủi ro của những xung đột không đáng có giữa Đảng và Nhà nước, mà còn xác lập được chế độ trách nhiệm giải trình hữu hiệu, bảo đảm được quy trình ban hành quyết định minh bạch, rõ ràng và đỡ tốn kém thời gian, công sức hơn. Tôi cho rằng hiện nay đây là nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất để đổi mới nền quản trị quốc gia của chúng ta.

    Thật ra, nhất thể hóa cũng là chủ trương đã được Đảng ta đề ra, chứ không phải là điều gì mới mẻ cả. Tuy nhiên, đây là một vấn đề rất lớn. Nhiều khía cạnh của vấn đề lại không thể chỉ giải quyết bằng mỗi một việc là sửa đổi Hiến pháp. Tất nhiên, có những vấn đề cơ bản khác nếu không được thiết kế trong Hiến pháp thì rất khó mở đường cho việc đổi mới tiếp theo nền quản trị quốc gia.

    * Văn kiện Đại hội XI có nói đến việc “tạo môi trường dân chủ thảo luận, tranh luận khoa học, khuyến khích tìm tòi, sáng tạo, phát huy trí tuệ của cá nhân và tập thể trong nghiên cứu lý luận”. Vấn đề nêu trên chạm đến những lý luận rất lớn và sẽ có nhiều ý kiến khác nhau, ông nghĩ tính khả thi đề xuất của mình đến đâu?

    - Người Anh có câu ngạn ngữ: “Bạn không bao giờ biết bạn có thể làm được điều gì, trước khi bạn thử làm điều đó”. Tôi nghĩ rằng người Anh không phải là không có lý.

    VÕ VĂN THÀNH thực hiện


    Bộ trưởng BÙI QUANG VINH - Ảnh: V.DŨNG

    “Năm 2016-2020 nếu VN không đổi mới chắc chắn VN sẽ khó khăn, tôi nghĩ Quốc hội cũng cảm nhận được điều này... Tôi tin tưởng đất nước VN sẽ phát triển với những con người thông minh và có học hành, chắc chắn VN sẽ không thua kém các nước như Hàn Quốc và Nhật.

    Tất nhiên ở nhiều góc độ nhìn khác nhau thì chúng ta thấy vấn đề khác nhau. Nhưng có thể nói trên bình diện thống kê, phân tích chi tiết thì chúng tôi thấy ta đang có bước phục hồi mặc dù phục hồi còn ít và chưa thật sự bền vững. Đó là những tín hiệu tốt, chúng tôi nghĩ rằng lúc này niềm tin là điều quan trọng và chúng ta cần phải xây dựng niềm tin để chúng ta vươn tới”.

    (Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - đầu tư Bùi Quang Vinh phát biểu trong phiên thảo luận của Quốc hội về kinh tế - xã hội sáng 1-11)

    * * *

    Quốc hội thảo luận về Hiến pháp và Luật đất đai

    Trong tuần làm việc thứ ba của kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIII, Quốc hội dành hai ngày để thảo luận tại hội trường về dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 (ngày 5-11), về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật đất đai sửa đổi (6-11). Hai nội dung này được truyền hình và phát thanh trực tiếp.

    Chương trình nghị sự của Quốc hội trong tuần còn gồm các nội dung quan trọng khác như thảo luận về dự thảo Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (sửa đổi); công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm; công tác phòng chống tham nhũng năm 2013; việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế giai đoạn 2009-2012; việc sửa đổi, bổ sung nghị quyết số 38/2004/QH11 ngày 3-12-2004 của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh.

    Trong tuần, Quốc hội cũng sẽ nghe một số tờ trình về dự án Luật xây dựng (sửa đổi); dự án Luật bảo vệ môi trường (sửa đổi); dự án Luật hôn nhân và gia đình (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật bảo hiểm y tế.

    MAI HƯƠNG

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    TS Nguyễn Sĩ Dũng viết:
    - Khoảng một vài tuần trước khi cố thủ tướng Võ Văn Kiệt qua đời, bác Kiệt có gọi tôi lên trò chuyện, và tôi đã trình bày một số suy nghĩ của mình. Lúc bấy giờ tôi có nói rằng cần phải hết sức tránh việc hình thành hai nhà nước trong một đất nước. Chúng ta có thể nghiên cứu nhất thể hóa sâu rộng hơn, tương tự như Singapore chẳng hạn, để Đảng lãnh đạo thật sự “hóa thân” vào Nhà nước.

    Nếu trong một đất nước mà có hai nhà nước, thì giống như một con trăn mà có hai cái đầu và không có đuôi, mỗi cái đầu sẽ bò theo một hướng và tất yếu là trước sau con trăn sẽ đứt làm đôi dưới tác động của lực kéo do hai cái đầu chuyển động theo hai hướng khác nhau. Thật đáng ngạc nhiên là bao nhiêu năm qua, được cai trị bởi song đầu chế(Đảng lãnh đạo-Nhà nước quản lý) mà quốc gia VN vẫn không sụp đổ tan tành(con trăn vẫn không đứt làm đôi).

    Các vị có biết tại làm sao không? Là do hai cái đầu của con trăn có một chút xíu IQ(rất thấp vì là loài bò sát mà-nhưng cũng đủ để ý thức được thân phận quái thai dị tướng của mình)đều hiểu rằng nếu mỗi cái đầu chỉ cần nhúc nhích một tí rồi tăng tốc dần lên thì kết quả sẽ là tự xé xác, vậy nên đã đi đêm(rỉ tai) nhau là cứ nằm im ngậm miệng ăn tiền và sống đời sống thực vật thôi. Kết quả là con trăn khổng lồ(VN) đã nằm im một chỗ phơi nắng phơi mưa(không phát triển,không tương lai,lụn bại,tụt hậu) ròng rã ê chề từ thế kỷ trước tới thế kỷ này. Tai họa thay!

    >>> Chúng ta có thể nghiên cứu nhất thể hóa sâu rộng hơn, tương tự như Singapore chẳng hạn, để Đảng lãnh đạo thật sự “hóa thân” vào Nhà nước. Làm được điều này, chúng ta không chỉ tránh được rủi ro của những xung đột không đáng có giữa Đảng và Nhà nước, mà còn xác lập được chế độ trách nhiệm giải trình hữu hiệu, bảo đảm được quy trình ban hành quyết định minh bạch, rõ ràng và đỡ tốn kém thời gian, công sức hơn.

    Tay Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng này kém thông minh quá.

    (1) từ trước tới nay, có một tay lãnh đạo nào trong Nhà nước mà không phải là Đảng viên, hay không do Đảng sắp xếp? Như vậy không phải là Đảng hoá thân vào Nhà nước, lãnh đạo Nhà nước chứ là gì?

    (2) ta chỉ có một Đảng, đó là Đảng Cộng sản, chuyên chính vô sản. Ta không công nhận tam quyền phân lập, như vậy ta phải giải trình cho ai, chịu trách nhiệm với ai?

    (3) ta phải có nhiều bộ ngành, cơ quan, tổ chức thì ta mới tạo ra việc làm cho đảng viên và gia đình chứ? Ta phải có đặc quyền, đặc lợi thì mới nắm được và quản lý kinh tế chứ? Quản lý từ doanh nghiệp nhà nước, đến McDonald's Việt nam chứ?

    Tay Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng này phát biểu linh tinh quá.

    Dở hơi mà thay đổi. Hồi 1986 mới chỉ đổi mới chệch hướng XHCN một chút thôi mà xã hội đã loạn hết cả lên như đang thấy. Bây giờ đổi mới nữa để sụp đổ à. Không những không cần đổi mới mà Việt Nam nên siết chặt mọi thứ trở lại quy củ như trước 1986.

    TS Nguyễn Sĩ Dũng viết:
    * Vậy thì đổi mới tiếp theo nên bắt đầu từ đâu, theo ông?

    - Mọi chuyện đều nên bắt đầu từ chính cái đầu của chúng ta. Không có sự cầm tù nào thê thảm và tàn hại bằng sự cầm tù tư duy của con người. Đổi mới tư duy chính vì vậy phải là bước đầu tiên, cũng là bước tiếp theo cho mọi sự đổi mới mà chúng ta tiến hành. Đây rõ ràng không phải là điều gì quá mới mẻ. Điều này đã được Đảng ta nói tới hàng chục năm nay. Vấn đề là thiếu những kiến thức mới, những khái niệm mới..., thật khó lòng đổi mới được tư duy. Quả thật, làm sao có thể đổi mới tư duy bằng cách xào nấu lại các giáo điều xưa cũ?!

    Khi đã có tư duy mới, cái cần phải đổi mới trước tiên có lẽ là nền quản trị quốc gia. Thế giới đã chứng minh rằng không phải tài nguyên, vị trí địa lý hay thời tiết mà thể chế do con người xây dựng là nguyên nhân căn bản của sự thành công hay thất bại về kinh tế, cũng như về phát triển nói chung. Nhân đây, câu chuyện thành công của đội bóng U-19 gợi cho chúng ta điều gì? Phải chăng là nếu tổ chức được mô hình theo chuẩn quốc tế thì “thấp bé nhẹ cân” như các cầu thủ VN vẫn có hi vọng, và ngược lại?

    Ông Dũng nói chí lý. Tuy nhiên, theo lí luận và thực tiễn quản trị, lãnh đạo, thì thông thường thay đổi cái đầu là rất khó, đặc biệt nếu gặp phải những cái đầu bò, đầu bướu, lại bị nhồi sọ triền miên qua nhiều năm, thì hầu như vô phương cứu chữa. Chỉ có thể thay thế chúng bằng những cái đầu khác, như ông Nga gì đấy đã nói.

    Ví dụ về đội U-19 là rất sinh động, lí thú, tạo nhiều hứng khởi về tiềm năng và triển vọng, có thể áp dụng chính sách, đường lối, phương pháp, kinh nghiệm dạy dỗ, đào tạo, huấn luyện đám con nít này cho công cuộc canh tân mọi mặt đời sống của xã hội, con người VN. Tuy nhiên, lại tuy nhiên :), cần phải có những cái đầu khác, ít ra là như cái đầu ĐNĐ, kẻ bấy lâu nay toàn bị bọn VFF chơi đểu.

    TS Nguyễn Sĩ Dũng viết:
    * Ông có đề xuất mô hình cụ thể nào không?

    - Khoảng một vài tuần trước khi cố thủ tướng Võ Văn Kiệt qua đời, bác Kiệt có gọi tôi lên trò chuyện, và tôi đã trình bày một số suy nghĩ của mình. Lúc bấy giờ tôi có nói rằng cần phải hết sức tránh việc hình thành hai nhà nước trong một đất nước. Chúng ta có thể nghiên cứu nhất thể hóa sâu rộng hơn, tương tự như Singapore chẳng hạn, để Đảng lãnh đạo thật sự “hóa thân” vào Nhà nước. Làm được điều này, chúng ta không chỉ tránh được rủi ro của những xung đột không đáng có giữa Đảng và Nhà nước, mà còn xác lập được chế độ trách nhiệm giải trình hữu hiệu, bảo đảm được quy trình ban hành quyết định minh bạch, rõ ràng và đỡ tốn kém thời gian, công sức hơn. Tôi cho rằng hiện nay đây là nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất để đổi mới nền quản trị quốc gia của chúng ta.

    Thật ra, nhất thể hóa cũng là chủ trương đã được Đảng ta đề ra, chứ không phải là điều gì mới mẻ cả. Tuy nhiên, đây là một vấn đề rất lớn. Nhiều khía cạnh của vấn đề lại không thể chỉ giải quyết bằng mỗi một việc là sửa đổi Hiến pháp. Tất nhiên, có những vấn đề cơ bản khác nếu không được thiết kế trong Hiến pháp thì rất khó mở đường cho việc đổi mới tiếp theo nền quản trị quốc gia.

    Đảng lãnh đạo thật sự “hóa thân” vào Nhà nước là hóa thế quái nào ? Luật hóa mọi hoạt động của đảng chăng ?

    Đảng "hóa thân", hô biến vào nhà nước, đội lốt nhà nước thì tự dưng sẽ "xác lập được chế độ trách nhiệm giải trình hữu hiệu, bảo đảm được quy trình ban hành quyết định minh bạch, rõ ràng và đỡ tốn kém thời gian, công sức hơn" ư ?

    Vấn đề lớn, khó giải quyết chỉ bằng sửa Hiến Pháp, nhưng giải pháp cho nó lại cần phải đặt cơ sở trên nền tảng trên Hiến Pháp, thế thì làm sao cứ nói mịe ra đi xem nào ? Ậm à, ậm ừ thật đúng kiểu 'kiến nghị' :)

    Đoạn này thì ông TS lại đâm ra vòng vo, lạng quạng. Có lẽ ông ta cần phải thay đổi cái đầu của chính mình trước !