Đặng Vân Phúc - Người Việt không xếp hàng vì đã mất niềm tin vào sự công bằng

  • Bởi Diên Vỹ
    03/11/2013
    4 phản hồi

    Người Nhật xếp hàng trong các điểm dịch vụ công cộng là điều cả thế giới nhìn nhận là một nét văn hóa đặc biệt không phải đâu cũng có. Nhất là sau vụ thảm họa kép năm ngoái, toàn thế giới không chỉ được nghe đồn đại, hay đọc đâu đó mà được chứng kiến thực tế và mọi dân tộc khác đều phải ghen tị với việc xếp hàng này.

    Trong cuộc sống hàng ngày, tại các bến xe lửa, trước cửa toa tàu là hai hàng người đứng hai bên cho người trên tàu xuống và lần lượt lên. Nếu không hết, người còn lại kiên nhẫn chờ chuyến tới và họ không chen lấn hay phàn nàn điều gì.

    So với người Nhật, tại sao chúng ta ít xếp hàng? Hay nói cách khác, người Việt chúng ta có xếp hàng không? Và có được như người Nhật không?

    Tôi sinh ra khi chiến tranh gần kết thúc và lớn lên trong giai đoạn bao cấp, giao thời mở cửa rồi đến kinh tế thị trường hiện nay. Tôi còn nhớ câu chuyện vui về xếp hàng phát chẩn (cho tiền, gạo những người bị tai nạn) thời xưa: “Số tôi thật không may, hôm trước đi nhận phát chẩn đứng cuối hàng nên khi đến lượt thì hết. Hôm qua đi sớm, họ lại phát từ cuối hàng lên và đến nơi cũng hết. Hôm nay, tôi cố gắng đứng giữa hàng, khổ nổi, họ phát từ hai đầu lại và… cũng hết khi đến lượt tôi”.

    Trong thời bao cấp, dù muốn hay không mọi người đều phải xếp hàng, tuy nhiên việc xếp hàng dần dần có tiêu cực trong đó, có sự xí chỗ, có sự bán chỗ đã “xếp gạch” và điển hình hơn những người nhà, thân quen sếp sẽ có được các cách lấy hàng mà không phải xếp hàng.

    Thời gian đó, ở các bến tàu, bến xe, việc có được một vé đi xe khách trước đây rất vất vả, phải xếp hàng từ rất sớm trước khi xe chạy cả ngày. Nhưng người có mối quan hệ, quen biết sếp… sẽ bỗng nhiên chen ngang và lấy hết suất vé, đành quay về chờ chuyến khác và mọi người đều phải sống chung với chuyện đó.

    Việc này tồn tại đến tận bây giờ. Các loại vé xe, vé tàu, vé thể thao, vé sự kiện nghệ thuật… đều có sự chen ngang. Hay gần đây, chúng ta biết nhiều việc xếp hàng xin cho con đi học từ mẫu giáo, cấp một mà báo chí nhiều lần thông tin. Trong làm ăn kinh tế, nếu xếp hàng chờ đến lượt để có dự án, chắc mọi người sẽ phì cười vì phi thực tế hiện nay.

    Tôi không ví dụ thêm nữa, chắc các bạn cũng hiểu trước nay, xưa kia và hiện tại thì người Việt Nam đều xếp hàng, chen ngang và mất chỗ diễn ra khắp nơi, mọi lĩnh vực, mọi hình thái, trong cả giáo dục, nghiên cứu khoa học đến nông dân bán hàng hóa…


    Hàng nghìn người chen lấn, xô đẩy để giành ăn sushi miễn phí tại Hà Nội. Ảnh: Jenny

    Vậy nó nói lên điều gì? Đó là lòng tin của việc xếp hàng. Tôi dẫn chứng không đi quá xa về quá khứ, nhưng có thể nói: trong mỗi con người Việt Nam, lòng tin đạt được từ xếp hàng quá thấp, không ít thì nhiều, nhiều người có kinh nghiệm trả giá từ xếp hàng, bị chen ngang. Chính điều này khiến họ phải chủ động tranh chỗ, chen lấn nhau trong xếp hàng?

    Trong cơ quan, thay vì xếp hàng chờ đến lượt, nhiều người đã chủ động “chạy” trước để xen ngang, tác động quan hệ để đạt được cái mình mong muốn, từ tâm lý này, tạo niềm tin vào xếp hàng đi xuống.

    Với người Nhật, họ tin tưởng, biết chắc chuyến tàu tiếp theo sẽ đến và họ sẽ lên được tàu. Tin tưởng chắc chắn phần họ mong đợi trong xếp hàng sẽ đến và họ yên tâm xếp hàng, mọi người đều đồng thuận trong văn hóa này.

    Người Việt Nam khi ra nước ngoài, hầu hết cũng xếp hàng và theo trật tự của nước sở tại, nghĩa là họ cũng tin cậy và kiên nhẫn với hàng mình đợi. Người nước ngoài đến Việt Nam, cũng có nhiều người lái xe máy phóng vèo vèo, vượt đèn đỏ, xếp hàng cũng chen lấn, tại họ ư? Chắc chắn khó mà lý giải được!

    Như vậy, không phải ý thức của người dân Việt Nam chúng ta kém, không phải chúng ta không muốn xếp hàng, hay người Việt Nam chúng ta không kiên nhẫn. Chúng ta có thể thấy từ các hệ quả của xen ngang trong hàng đợi trong cuộc sống, từ các nhà quản lý “con ông cháu cha”… đã dẫn đến mất lòng tin để phải xếp hàng.

    Bạn sẽ làm gì khi xếp hàng mà không tin là mình sẽ nhận được kết quả? Chen lấn, xô đẩy, đút lót, chạy chọt… làm sao cho mình đến được đích trước người khác. Và thế là chúng ta không xếp hàng được như người Nhật?

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Bắc Triều Tiên cũng thế thôi. Xếp hàng trước tiệm ăn, rồi đến khi tiệm mở thì phải nhanh chân chạy vào khẻo hết đồ ăn. Ăn Buffet cũng thế, không có bỏ thêm đồ ăn ra đâu, nên phải ào ào chụp giựt.
    Những lúc các em có mặt đông đủ như thế này nên " Khai dân trí" để giúp đảng, giúp NN. Được mấy em trong đám này biết có thuốc trừ sâu chôn dưới đất? Có mấy em biết ngư dân ta bị đánh, bị đốt tàu phải quỳ lạy lục xin tha ngay trên địa phận của mình? ..... Nên làm những tờ rơi với những tin ngắn gọn+ hình. Tuyệt đối không có phát tờ rơi kêu gọi đi biểu tình hay lật đổ bất cứ cái gì nhé :-)
    Vì " miếng ăn", các em sẽ tự biết cách bảo vệ tổ quốc thôi!

    Tran Thi Ngự viết:
    Đặng Vân Phúc viết:
    Tôi không ví dụ thêm nữa, chắc các bạn cũng hiểu trước nay, xưa kia và hiện tại thì người Việt Nam đều xếp hàng, chen ngang và mất chỗ diễn ra khắp nơi, mọi lĩnh vực, mọi hình thái, trong cả giáo dục, nghiên cứu khoa học đến nông dân bán hàng hóa…

    Thật không hiểu ý tác giả muốn nói gì trong đoạn trên. Nếu tác giả muốn giáo dục và nghiên cưú khoa học cũng phải xếp hàng cho có trật tự thì hình như những thứ đó đang xảy ra ở VN đó thôi. Vì vững niềm tin vào những thứ đã quen từ hàng nửa thế kỷ, nên VN vẫn "xếp hàng rất trật tự" và không hề có những đột phá về giáo dục và nghiên cứu khoa học. "Trật tự" như thế thì tác giả Đặng Vân Phúc còn muốn gì nữa.

    Ý tác giả muốn nói những người làm khoa học trong nước có trình đô, nghiêm túc muốn làm khoa học tử tế nhưng nay cũng phải "chạy đua" bôi trơn chụp giật thì dự án khoa học mới được ký duyệt, mới có tiền. Nếu xếp hàng thì sẽ đợi dài cổ và cuối cùng sẽ chết chìm vì bọn khác, những "nhà khoa học" rởm sẽ chen ngang kiếm chác dù dự án của chúng thối hoắc và lãng phí. Đọc thì phải hiểu rồi hãy gắt gỏng.

    Đặng Vân Phúc viết:
    Tôi không ví dụ thêm nữa, chắc các bạn cũng hiểu trước nay, xưa kia và hiện tại thì người Việt Nam đều xếp hàng, chen ngang và mất chỗ diễn ra khắp nơi, mọi lĩnh vực, mọi hình thái, trong cả giáo dục, nghiên cứu khoa học đến nông dân bán hàng hóa…

    Thật không hiểu ý tác giả muốn nói gì trong đoạn trên. Nếu tác giả muốn giáo dục và nghiên cưú khoa học cũng phải xếp hàng cho có trật tự thì hình như những thứ đó đang xảy ra ở VN đó thôi. Vì vững niềm tin vào những thứ đã quen từ hàng nửa thế kỷ, nên VN vẫn "xếp hàng rất trật tự" và không hề có những đột phá về giáo dục và nghiên cứu khoa học. "Trật tự" như thế thì tác giả Đặng Vân Phúc còn muốn gì nữa.

    Tác giả chỉ nói lên "hậu quả," và có phần nào vô tình hay cố tình lẫn lộn "nguyên nhân" và hành động. Không có lòng tin ở con người trong những việc hàng ngày ở xã hội, cụ thể là xếp hàng chỉ là hậu quả trước mắt. Nguyên nhân gây ra sự không có lòng tin là những bất công, và dối trá có hệ thống từ trên xuống dưới trong xã hội hiện nay. Làm sao đòi hỏi người dân tin được khi những gì họ nghe, thấy, kinh nghiệm qua đều là láo toét. Thậm chí ăn miếng thịt heo thối, cũng bị dối trá là thịt tươi, đã có con dấu của cơ quan kiểm nghiệm. Thế đấy! Một xã hội mà sự dối trá được lên ngôi, cỗ vũ, phát triển, khuyến khích, dạy bảo bắt đầu từ lớp Mầm, lớp Chồi thì chả còn gì để mà nói. Lánh nạn vào chùa, vào nhà thờ, thì lại gặp phải sư "quốc doanh," cha "đảng viên/mặt trận," chùa giả, nhà thờ cũng có thật có giả. Cả một bộ máy khổng lồ của chính quyền chỉ có một mục đích duy nhất, triệt tiêu niềm tin giữa con người và con người, để thay vào đó là niềm tin vào đảng và chủ nghĩa. Và "họ" đã thành công một phần nào, với cái xã hội bầy hầy, báo nháo, "ăn xổi ở thì" hiện nay ở VN. Không phải người VN sinh ra là đã không có niềm tin ở "xếp hàng."