VN sẽ cắt làm đôi nếu có sự cố hạt nhân

  • Bởi Hồ Gươm
    07/09/2013
    21 phản hồi

    Thảm họa hạt nhân ở Fukhushima để lại hậu quả lâu dài cho Nhật Bản

    Việt Nam có thể sẽ bị chia cắt ra làm đôi, trong khi xuất khẩu, kinh tế bị tê liệt ngay tức khắc và toàn bộ dải đất miền Trung sẽ bị ô nhiễm phóng xạ bao trùm trong nhiều năm nếu xảy ra một thảm họa hạt nhân như vụ Tchernobyl hay Fukushima, theo cảnh báo của một chuyên gia điện hạt nhân từ Pháp.

    Trao đổi với BBC Việt ngữ hôm 05/9/2013 từ Paris, Giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn, nguyên cố vấn chiến lược Tập đoàn Điện quốc gia Pháp (EDF) cũng cảnh báo Việt Nam có thể sẽ phung phí hàng chục, hàng trăm tỷ đô-la mà không đem lợi ích gì cho đất nước trong khi sẽ để lại cho hàng chục thế hệ con cháu nguồn chất thải phóng xạ mà theo ông 'ngàn đời vẫn còn nguy hiểm.'

    Cựu Giáo sư về điện và năng lượng hạt nhân ở Đại học Grenoble của Pháp đưa ra lời kêu gọi chính quyền Việt Nam khẩn trương tổ chức trưng cầu dân ý về các dự án phát triển điện hạt nhân và các lò phản ứng mà ông cho là quá tham vọng, lãng phí và đầy rủi ro trong khi Chính phủ cho rằng đây là lời giải cho khan hiếm năng lượng điện.

    Việt Nam đang trong lộ trình thực hiện Định hướng Quy hoạch phát triển điện hạt nhân giai đoạn đến năm 2030 do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phê duyệt hồi tháng 6/2010, theo đó 14 lò phản ứng hạt nhân được dự kiến bố trí chủ yếu ở miền Trung Việt Nam, gồm các tỉnh Ninh Thuận, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên và Hà Tĩnh, với các khoản kinh phí khổng lồ từ nguồn vốn ngân sách và vay nợ.

    Bình luận của Giáo sư Nhẫn, người có trên 30 năm nghiên cứu về điện hạt nhân, được đưa ra sau khi Ban quản lý điện hạt nhân Ninh Thuận cho truyền thông Việt Nam hay họ đã tổ chức tập huấn, tham quan một lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt cho hơn 15 đoàn đến từ Ninh Thuận để học tập kinh nghiệm, tìm hiểu năng lượng hạt nhân và an toàn phóng xạ.

    Giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn: Việc tỉnh Ninh Thuận đưa các đoàn đi tham quan Lò phản ứng Đà Lạt, như báo Đất Việt đưa tin, có tính chất tuyên truyền nhiều hơn là để cho dân chúng hiểu rõ về mức độ nguy hiểm của phóng xạ. Lò nghiên cứu Đà Lạt (có công suất) 0,500 MW nhiệt, không nguy hiểm bằng lò Điện hạt nhân ở Ninh thuận 3000 MW nhiệt.

    BBC: Theo ông, Ninh Thuận đang đứng trước nguy cơ gì khi nhận đặt 2 nhà máy điện hạt nhân trên địa bàn tỉnh của mình?

    Ninh Thuận cũng như các tỉnh Quảng Ngải, Bình Định, Phú Yên, Hà Tĩnh đều sẽ gặp nguy cơ lớn nếu có biến cố xảy ra, vì theo chương trình Điện hạt nhân của Việt Nam, cả thảy 14 lò phản ứng (1000 MW đến 1500 MW điện) sẽ được xây cất ở 5 tỉnh miền Trung này từ 2014-30.

    Nguy cơ bất cứ năm tỉnh đó (gặp phải) là lúc có một tai biến xảy ra, như thảm họa Fukushima chẳng hạn, phóng xạ sẽ lan toàn tỉnh và xung quanh vùng miền Trung. Vì vậy, dân chúng phải di tản. Tôi không biết chính phủ làm thế nào để dân phòng chất thải phóng xạ rất nguy hiểm cho tính mạng. Môi trường sẽ bị ô nhiễm trầm trọng.

    'Thao túng thông tin?'

    BBC: Theo ông người dân đã được hỏi ‎ ý kiến đầy đủ chưa, hay họ thiếu cung cấp thông tin hoặc bị thao túng?

    Theo tôi người dân không thể nào được hỏi ý kiến đầy đủ vì thiếu thì giờ và trình độ hiểu biết về hiện tượng vật lý và hạt nhân. Lẽ cố nhiên họ bị thao túng vì không được cung cấp thông tin chính xác và đầy đủ.

    BBC: Một nhà khoa học Việt Kiều từ châu Âu, Tiến sỹ Trần Đại Phúc từng được báo Hà Nội Mới trích ý kiến nói ở Việt Nam "từ nay đến năm 2050, không gì thay thế được năng lượng hạt nhân." Giáo sư bình luận gì về nhận định này?

    Nói rằng từ đây đến 2050, không gì thay thế được Điện hạt nhân thì hoàn toàn không đúng sự thật. Các nước trên thế giới, năm 2013, đã đầu tư 250 tỷ đô-la vào lĩnh vực năng lượng tái tạo nhất là điện gió và mặt trời. Đan Mạch đến 2050 sẽ sử dụng 100% điện mặt trời, Đức đang dẫn đầu về điện gió và điện mặt trời. Thử hói tại sao Đức đã hy sinh hàng trăm tỷ đô-la, can đảm từ bỏ điện hạt nhân năm 2022 tới?


    "Vì sự sống còn của đất nước, tôi thiết tha đề nghị Chính Phủ VN cấp tốc tổ chức cuộc trưng cầu dân ý về chương trình Điện hạt nhân quá tham vọng, không kinh tế và vô cùng nguy hiểm cho đồng bào vô tội"

    GS Nguyễn Khắc Nhẫn (đứng)

    Các cuộc lobby (vận động hành lang) hạt nhân tuyên truyền 'láo', đề cao điện hạt nhân đã lỗi thời thay vì khuyến khích việc khai thác triệt để năng lượng tái tạo. Hiện nay ở Pháp và ở Âu Châu, điện gió trên đất liền đã cạnh tranh được với điện cổ điển và hạt nhân.

    BBC: Ý kiến chuyên gia nói các thảm họa hạt nhân từng biết đã xảy ra ở Ukraina, Mỹ, hay Nhật Bản đều xuất phát từ thiếu sót của con người, theo ông có khả năng nào con người sẽ kiểm soát được hết các sự cố?

    Tất cả các biến cố đã xảy ra như Tchernobyl, Three Miles Island và Fukushima đều do con người mà ra, do sai lầm, do thiếu trình độ. Những rủi ro ấy, không phải vì thiết bị hay thiết kế, những thảm họa xảy ra hoàn toàn là do con người. Lẽ cố nhiên, có sơ suất về trang bị, về thiết kế, nhưng vấn đề nhân sự là chính.

    Nếu Việt Nam chưa có đủ nhân tài, chưa có đủ chuyên gia, chưa đủ kỹ sư để xây cất, để khai thác, theo tôi, không nên làm điện hạt nhân, vô cùng nguy hiểm.

    'Bàn tay nhóm lợi ích?'

    BBC: Ông có nghĩ là có nhóm lợi ích trong và ngoài nước nào đã thao túng quyết định đặt "bằng được" các dự án hạt nhân ở Ninh Thuận? Có vấn đề gì từ những người buôn bán lò phản ứng cho Việt Nam như từ Nhật, từ Nga?

    Ta có thể đặt câu hỏi vì lý do gì Việt Nam không chịu thay đổi chiến lược. Áp lực từ đâu đến? Vấn đề chính trị hay các tay buôn ngoại quốc lợi dụng chúng ta, một hai họ quyết tâm phải bán lò cho Viêt Nam mà sự thật là các lò phản ứng tồn kho.

    BBC: Có thể biết các công ty trung gian nào có vai trò quyết định trong việc móc nối mua bán lò phản ứng cho Việt Nam?

    Sự thật tôi không biết công ty ngoại quốc trung gian nào, ai có ảnh hưởng và quyền lợi lớn trong các lobby này, ai có cơ hội làm giàu trên đầu dân ta, bất kể sự nguy hiểm cho tính mạng con người.

    BBC: Ông tư vấn gì cho người dân và chính quyền Ninh Thuận hiện nay và có lời khuyên gì với Việt Nam trong vấn đề điện hạt nhân nói chung và các tỉnh khác có liên quan nói riêng, nhất là trong tình huống xảy ra sự cố?

    Nếu một thảm họa như Tchernobyl hay Fukushima xảy ra thì cả miền Trung sẽ bị phóng xạ bao trùm và đất nước ta sẽ bị chia đôi lâu dài, du lịch, xuất khẩu, kinh tế sẽ bị tê liệt trong chớp nhoáng. Ta sẽ phung phí hàng chục rồi hàng trăm tỷ đô-la mà không đem lợi ích gì cho đất nước.

    Ta sẽ để lại cho hàng chục thế hệ con cháu chất thải phóng xạ ngàn đời vẫn còn nguy hiểm. Vì sự sống còn của đất nước, tôi thiết tha đề nghị Chính Phủ Việt Nam nên cấp tốc tổ chức cuộc trưng cầu dân ý về chương trình Điện hạt nhân quá tham vọng, không kinh tế và vô cùng nguy hiểm cho đồng bào vô tội.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    21 phản hồi

    Các nước khác, khi họ xây dựng ra một dự án nào đó, họ đều xây dựng trên mục đích thật sự đáp ứng các tiêu chí an toàn hiệu quả và đầu tư hợp lý. Ở VN việc lập trình ra một dự án (Dù lớn dù nhỏ) đều có những tiêu chí phụ dựa vào tiêu chí chính để mà làm tiêu chí chính, và tiêu chí chính thành tiêu chí phụ, còn cái gì tiếp diễn xảy ra sau đó lại là cái cớ để có tiêu chí tiếp theo (có cái mà làm)

    Một đất nước chưa tới 90 triệu dân, cái gì cũng loay hoay bởi tại cái cách làm con nhà nông. Tôi nhớ khi khánh thành nhà máy thủy điện hòa bình, đài báo ti vi hô hào ca ngợi dùm beng là lớn nhất nơi này nơi kia, dân xài điện xả láng, ngoài ra còn xuất bán.
    Sự ngộ nhận và ấu trĩ kiểu con nhà nông của họ mới dẫn tới kiểu tuyên truyền như vậy.
    Khi đó dân đâu có nhiều đồ điện như bây giờ, ngày đó dân chủ yếu có cái đài và cái quạt điện (Nhưng đâu có nhiều) khi đó trên thế giới họ đã xài điện xả láng, mỗi hộ dân nước họ có bao nhiêu đồ gia dụng chạy điện, vậy mà mấy ông không lấy đó mà tính sức tiêu thụ điện của xã hội. Ngày đó tôi có bảo họ căn cứ vào đâu để mà tự mãn với cái nhà máy mới khánh thành.
    Và không đâu có cách bán hàng móc tiền hợp pháp từ túi dân như ngành điện lực, dùng nhiều thanh toán nhiều nhưng ta cứ chia làm nhiều nấc giá để thu tiền,Điện cũng là một dạng năng lượng, xăng dầu cũng là một dạng năng lượng,vậy sao không chia mức tiêu thụ xăng dầu ra làm nhiều nấc giá để thu tiền.
    Tôi dùng 1000kw điện thì tôi chịu bao nhiêu mức giá? Nếu tôi không dùng điện của điện lực thì tôi dùng xăng dầu thì khi tôi dùng hết 1000 lít trong khi đó tôi chỉ có một mức giá.
    Cái chính sách hỗ trợ dân nghèo là rất tốt, sao chính phủ không đưa ra mức hỗ trợ con số tiêu thụ điện cụ thể cho hộ nghèo ( Người ta dùng 50 số/tháng chính phủ tuyên bố cho 50 số trở xuống, còn đâu họ nộp số tiêu thu vượt mức). Ngày nay làm gì có gia đình sử dụng nửa số điện tới 1 số điện một ngày đâu ( Nếu có hộ nào như vậy thì hộ đó quá đặc biệt ).
    Cách tín tiền như vậy gây khó khăn cho công tác kiểm soát số điện và giá điện, gây nhầm lẫn trong quá trình in hóa đơn tính tiền, hệ thống phần mềm cũng dễ nhầm lẫn...Cách đơn giản hóa là quy về một mức giá để tính toán với đối tượng sử dụng điện.
    Bài toán chia chỉ số tiêu thụ điện ra làm nhiều nấc, điều này có lợi cho ai? và tại sao lại như vậy?
    Phải chăng làm như thế với mục đích tiết kiệm điện thông qua việc hạn chế sử dụng điện? Không phải vậy, khi hàng tháng đối tượng sử dụng điện phải móc tiền từ túi mình ra thanh toán thì họ đã ý thức được việc sử dụng trong quá trình dùng điện ra sao rồi.
    Chẳng qua ở VN chúng ta, người dân là người tiêu dùng hàng ngày vẫn còn dễ tính và liến phiến, cho lên mới bị thiệt thòi về nhiều cái.
    -Con em đi học , phụ huynh đóng nhiều loại tiền, nhưng cái kiến thức con mình nhận được thế nào?
    -Khi đi khám chữa bệnh, tiền bỏ ra là thực, nhưng chất lượng thực của việc khám chữa bệnh , chất lượng thuốc là thế nào?
    Vân vân và vân vân.
    Chung quy là tại hướng đình....

    Tran Than Kho So viết:
    Các vị trí thức tổ chức biểu tình chống điện hạt nhân. Dân chúng sẽ tham gia để cứu đất nước VN trong tương lai

    Tụ hợp thì cứ tụ hợp thôi, nhưng được mấy nả sức đâu? Khéo chỉ được mấy cái cười khinh bỉ của nhân dân đi đường mà thôi, thưa mấy ông "trí thức" bất mãn.

    Điện hạt nhân vẫn đang cần thiết vì hiện nay chưa có cách gì thay thế hoàn toàn điện hạt nhân khi mà nhu cầu năng lượng ngày càng cao.

    Điện hạt nhân chỉ nên làm đối với những nước thật sự pháp quyền, có kỷ luật tốt, quản lý chặt chẽ, trình độ kỹ thuật cao. VN có lẽ chưa hội đủ những điều kiện cần này, nên chờ để cải thiện là hợp lý hơn cả.

    Khách (dân Việt) viết:
    Chúng tôi không phản đối Điện Hạt Nhân, xong chúng tôi cực lực phản đối
    chế độ hiện tại ở Việt Nam làm điện hạt nhân. Vì sao? Với khả năng quản lý yếu kém, luật pháp lăng nhăng như ở Việt nam, thì xác suất xảy ra tai nạn do con người vận hành điện hạt nhân là rất cao, cao gấp nhiều lần sự cố hạt nhân xảy ra bởi thảm họa thiên nhiên. Để chế độ hiện tại ở Việt nam làm điện hạt nhân thực sự là cú tự sát được báo trước cho đất nước Việt nam. Hãy xem miệng lưỡi của một thằng ngu có quyền quyết định "làm gì: "50 năm nữa, ai làm người đó chịu trách nhiệm"
    http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-03-18-ba-chang-ngu-lam-viet-va-nhung-nguoi-chi-nhin-chan-ghe

    Người lãnh đạo có "tầm nhìn chiến lược" nửa thế kỷ

    Đó chính là ông Nguyễn Văn Bình, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn, một tỉnh có diện tích đất rừng cho người nước ngoài thuê có lẽ lớn nhất hiện nay. Dư luận xã hội đang lên tiếng như một lời cảnh báo về những hậu quả có thể xảy ra khi cho người nước ngoài thuê đất trồng rừng. Nhưng khi phóng viên mang nỗi lo của xã hội đến hỏi ông Bình về việc kiểm soát hoạt động của công ty nước ngoài thuê đất trồng rừng 50 năm trên đất Lạng Sơn thì ông Bình thản nhiên trả lời: "50 năm nữa, ai làm thì người đó kiểm soát".

    Câu nói "vô tư" của ông Bình khiến người đọc cứ thấy quen quen như đã nghe ở đâu rồi. Cố nhớ một chút thì nhận ra là đã từng nghe câu nói tương tự trong đời sống thường nhật của những người kém trách nhiệm với người khác hay với xã hội.

    Các vị trí thức tổ chức biểu tình chống điện hạt nhân. Dân chúng sẽ tham gia để cứu đất nước VN trong tương lai

    Khách (dân Việt) viết:
    Chúng tôi không phản đối Điện Hạt Nhân, xong chúng tôi cực lực phản đối
    chế độ hiện tại ở Việt Nam làm điện hạt nhân. Vì sao? Với khả năng quản lý yếu kém, luật pháp lăng nhăng như ở Việt nam, thì xác suất xảy ra tai nạn do con người vận hành điện hạt nhân là rất cao, cao gấp nhiều lần sự cố hạt nhân xảy ra bởi thảm họa thiên nhiên.
    http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-03-18-ba-chang-ngu-lam-viet-va-nhung-nguoi-chi-nhin-chan-ghe

    Câu trên thì có rất nhiều xác suất để đúng hơn là sai. Trước đây tớ đã khẳng định rằng: (3) Công nghệ ĐHN của Nga trong hoàn cảnh nước ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước ta, thì thật là một thảm hoạ chờ ngày giờ để xảy ra.

    Rất hiếm khi tớ nhất trí với các bác nước ngoài. Đây là một trong những trường hợp hiếm đó. Nhưng chớ để tay Trần đại Quang nó biết.

    Chúng tôi không phản đối Điện Hạt Nhân, xong chúng tôi cực lực phản đối
    chế độ hiện tại ở Việt Nam làm điện hạt nhân. Vì sao? Với khả năng quản lý yếu kém, luật pháp lăng nhăng như ở Việt nam, thì xác suất xảy ra tai nạn do con người vận hành điện hạt nhân là rất cao, cao gấp nhiều lần sự cố hạt nhân xảy ra bởi thảm họa thiên nhiên. Để chế độ hiện tại ở Việt nam làm điện hạt nhân thực sự là cú tự sát được báo trước cho đất nước Việt nam. Hãy xem miệng lưỡi của một thằng ngu có quyền quyết định "làm gì: "50 năm nữa, ai làm người đó chịu trách nhiệm"
    http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-03-18-ba-chang-ngu-lam-viet-va-nhung-nguoi-chi-nhin-chan-ghe

    Chán bác Hồ Gươm thật đấy. Đành phải viết lại thôi về chuyện điện hạt nhân vậy.

    Không hiểu sao các Tiến Sĩ/Giáo Sư chuyên nghề phê phán chính phủ Việt Nam lại dấu tiệt chuyện điện hạt nhân của Thụy Điển.

    Năm 1980, Thụy Điển quyết định xóa sổ điện hạt nhân vào năm 2010. Thế nhưng đến năm 2010 thì quốc hội Thụy Điển lại bỏ phiếu tạm hoãn việc xóa sổ điện hạt nhân và cho phép xây các nhà máy điện hạt nhân mới thay thế các nhà máy điện hạt nhân đang tồn tại.

    Không lẽ Thụy Điện thiếu các nhà khoa học như bô xít Việt Nam hay sao mà lại có quyết định ngu xuẩn như vậy.

    Năng lượng tái tạo là cần thiết để giảm thiểu tác hại môi trường nhưng nó không thể thay thế thủy điện, nhiệt điện, hoặc điện hạt nhân. Ai cũng biết thủy điện thì phá hoại rừng, nhiệt điện thì phá hoại tầng khí quyển và điện hạt nhân thì nguy hiểm. Nhưng không vì thế mà không phát triển nó, chẳng lẽ dùng đèn dầu để bảo vệ môi trường và tránh nguy hiểm.

    Điện hạt nhân cũng cần thiết, điện gió, mặt trời cũng cần thiết nên phải phát triển cả hai. Không ai ngớ ngẩn đến nỗi chỉ dùng điện tái tạo. Nếu không dùng điện hạt nhân thì phải chấp nhận phá hoại môi trường kiểu khác.

    P/S: Bác Hồ Gươm. Chuyện vạch mặt nhóm bô xít cũng không có gì sai cả bởi đa phần dân Việt Nam cứ thấy giáo sư tiến sĩ là sợ chứ mọi người không biết là những người như Huệ Chi và Phạm Toàn thì cũng là dạng trí thức xã hội chủ nghĩa nên biết cái gì đâu. Ngày xưa thì bưng bô cho Đảng, bây giờ hết vẹo thì chơi trò phản biện vớ vẩn để mà mua danh. Tương lai của VIệt Nam không thể dựa vào những loại trí thức xã hội chủ nghĩa này được mà phải dựa vào một thế hệ mới được đào tạo bài bản, có trình độ và đạo đức khoa học đàng hoàng. Do đó, việc phê phán nhóm trí thức xã hội chủ nghĩa này là cần thiết để người dân biết

    Sweden to replace existing nuclear plants with new ones
    The Swedish parliament has approved the replacement of old nuclear reactors with new ones, marking a change in policy on nuclear power.

    The plan, proposed by the government, passed narrowly by two votes.

    In 1980, a Swedish referendum decided to phase out reactors by 2010, although the target was later abandoned.

    Sweden's 10 reactors, at three power stations, supply as much as half of the country's electricity.

    Thế đấy, sau cùng thì bác HG cũng phải dùng đến wiki, Google! Nhưng trong wiki tiếng Đức, bác có thấy hậu quả của Three Miles Island là như thế nào không, có mấy ngưới chết, tại sao các ông tiến sĩ Việt ở Âu châu cứ la oai oái như là Bác Hồ chết thế?

    >> Người ta còn đang tính dựng trạm sản xuất điện năng lượng mặt trời ở tận Châu Phi và đưa về Đức (Châu Âu),

    như vậy thì giá thành của điện Phi châu sẽ là bao nhiêu một KWh? Thông thường, giá thành của điện gió, mặt trời là bao nhiêu, so sánh với giá thành của ĐHN?

    Rồi trên thực tế, khi không có gió, khi không có ánh nắng mặt trời, thì làm sao? thì phải dựa vào ĐHN thôi, chẳng lẽ lại nhờ các tiến sĩ đi ra thổi cái quạt cho cái wind turbines? hay ca bài let the sun shine? wiki tiếng Đức có phương án nào không?

    Tớ không đọc được tiếng Đức, trừ có danke schon!

    Hồ Gươm viết:
    Nguyễn Phú Trọng viết:
    wiki nó nói là hiện giờ điện gió, điện năng lượng mặt trời, cho dù nhan nhản ngoài đường, nhưng chỉ đóng góp có khi chưa đầy 1%, chỉ là phần rất nhỏ. Còn 99% kia từ đâu ra? Trên thực tế, khi không có gió, khi không có ánh nắng mặt trời, thì làm sao? thì phải dựa vào ĐHN thôi, chẳng lẽ lại nhờ các tiến sĩ đi ra thổi cái quạt cho cái wind turbines? hay ca bài let the sun shine?

    Tôi tra Wiki thì số liệu ở nước Đức cụ thể như sau:

    Điện gió:

    danluan_d0062.jpg

    Chú ý ở cột dưới cùng, đó là tỉ lệ sử dụng điện gió so với tổng mức tiêu thụ năng lượng điện của Đức trong năm tính đến năm 2011, theo đó ta thấy năng lượng gió chiếm khoảng 7-8% tổng mức tiêu thụ năng lượng điện, nhưng sang đến cuối năm 2012 đã chiếm 10,5% (số liệu ở bảng khác, theo đường link trên).

    Điện năng lượng mặt trời:

    Số liệu của năm 2010 thì Điện năng lượng mặt trời mới chiếm 1,9% tổng mức sử dụng điện ở Đức, nhưng đến năm 2012, tức là chỉ 2 năm sau, đã chiếm tới 4,7%.

    Người ta còn đang tính dựng trạm sản xuất điện năng lượng mặt trời ở tận Châu Phi và đưa về Đức (Châu Âu), VN nắng gió như vậy, chẳng lẽ lại bỏ qua?

    P/S: bác Công Nhân: Còm của bác nếu viết nghiêm túc thì tôi mới cho hiển thị, bác sử dụng từ ngữ để mạt sát nhóm BauxiteVN (và kể cả ai đi chăng nữa) ở đâu thì được, nhưng ở Dân Luận, không bao giờ bác có cơ hội đâu.

    HG

    Nguyễn Phú Trọng viết:
    wiki nó nói là hiện giờ điện gió, điện năng lượng mặt trời, cho dù nhan nhản ngoài đường, nhưng chỉ đóng góp có khi chưa đầy 1%, chỉ là phần rất nhỏ. Còn 99% kia từ đâu ra? Trên thực tế, khi không có gió, khi không có ánh nắng mặt trời, thì làm sao? thì phải dựa vào ĐHN thôi, chẳng lẽ lại nhờ các tiến sĩ đi ra thổi cái quạt cho cái wind turbines? hay ca bài let the sun shine?

    Tôi tra Wiki thì số liệu ở nước Đức cụ thể như sau:

    Điện gió:

    danluan_d0062.jpg

    Chú ý ở cột dưới cùng, đó là tỉ lệ sử dụng điện gió so với tổng mức tiêu thụ năng lượng điện của Đức trong năm tính đến năm 2011, theo đó ta thấy năng lượng gió chiếm khoảng 7-8% tổng mức tiêu thụ năng lượng điện, nhưng sang đến cuối năm 2012 đã chiếm 10,5% (số liệu ở bảng khác, theo đường link trên).

    Điện năng lượng mặt trời:

    Số liệu của năm 2010 thì Điện năng lượng mặt trời mới chiếm 1,9% tổng mức sử dụng điện ở Đức, nhưng đến năm 2012, tức là chỉ 2 năm sau, đã chiếm tới 4,7%.

    Người ta còn đang tính dựng trạm sản xuất điện năng lượng mặt trời ở tận Châu Phi và đưa về Đức (Châu Âu), VN nắng gió như vậy, chẳng lẽ lại bỏ qua?

    P/S: bác Công Nhân: Còm của bác nếu viết nghiêm túc thì tôi mới cho hiển thị, bác sử dụng từ ngữ để mạt sát nhóm BauxiteVN (và kể cả ai đi chăng nữa) ở đâu thì được, nhưng ở Dân Luận, không bao giờ bác có cơ hội đâu.

    HG

    Bạch Hùng viết:

    Còn rác thải hạt nhân, cứ mang ra chôn ở khu vực biên giới phía bắc, xem làm gì?

    Tớ thì chủ trương là phương án an toàn nhất là phải mang rác thải hạt nhân chôn ngay dưới lăng Bác. Bác thì không phàn nàn đâu, có muốn phàn nàn thì cũng không được. Nếu chôn ngay dưới đó, các giáo sư tiếng sĩ của ta phải tranh thủ giữ cho mọi thứ an toàn tới mức tối đa có thể được, chẳng lẽ để Bác bị phóng xạ tùm lum? Ở ngay Hà nội, trung tâm của đỉnh cao của trí tuệ loài người ...

    Hơn thế nữa, đó là chỉ dấu Đảng ta đánh giá cao về việc an toàn phóng xạ nguyên tử.

    Tên tác giả viết:
    Điện Hạt Nhân ở châu Âu khi mà chưa chuyển hướng sang dùng điện gió, điện năng lượng mặt trời...v.v. thì tất nhiên chủ yếu phải dựa vào đó.

    Thời gian gần đây, ví dụ ở Đức, việc phát triển điện gió, điện năng lượng mặt trời thấy rất rõ, ra đường là thấy ngay, nhan nhản, chẳng cần phải dùng đến Wiki, đến Google làm gì, điện Hạt Nhân chắc chắn sẽ là quá khứ.

    Đấy là vì người ta đã có thừa tiền, thừa điều kiện kinh tế rồi mới tính tới chuyện đấy, chứ còn dân ta còn thiếu ăn thiếu mặc, thế thì cũng cần phải đi lại con đường như vậy.

    Đâu phải lúc nào cũng có thể đi tắt đón đầu về công nghệ, đại nhảy vọt kiểu Trung Hoa mà được?

    Còn rác thải hạt nhân, cứ mang ra chôn ở khu vực biên giới phía bắc, xem làm gì?

    wiki nó nói là hiện giờ điện gió, điện năng lượng mặt trời, cho dù nhan nhản ngoài đường, nhưng chỉ đóng góp có khi chưa đầy 1%, chỉ là phần rất nhỏ. Còn 99% kia từ đâu ra? Trên thực tế, khi không có gió, khi không có ánh nắng mặt trời, thì làm sao? thì phải dựa vào ĐHN thôi, chẳng lẽ lại nhờ các tiến sĩ đi ra thổi cái quạt cho cái wind turbines? hay ca bài let the sun shine?

    Các bác Tiến sĩ cứ la oai oái về Three Miles Island, Fukushima, nhưng thực tế là wiki, google nó nói là ở Three Miles Island, Fukushima chẳng có ai chết vì điện hạt nhân cả: zero và zero. Và tại Three Miles Island chẳng có ai bị ảnh hưởng vì phóng xạ cả: Zero. Còn ảnh hưởng phóng xạ ở Fukushima như thế nào thì chưa rõ, nhưng các tiến sĩ đã vội gieo rắc sợ hãi rồi.

    wiki, google nó cho ta biết facts, còn các bác tiến sĩ chỉ nói khơi khơi theo cảm tính, ý muốn chủ quan, wishful thinking.

    Hồ Gươm viết:
    Nguyễn Phú Trọng viết:
    Các bác ở Âu châu cứ tán tỉnh để không dùng điện hạt nhân. Hãy xem xét hai trường hợp Áo và Pháp.

    Điện Hạt Nhân ở châu Âu khi mà chưa chuyển hướng sang dùng điện gió, điện năng lượng mặt trời...v.v. thì tất nhiên chủ yếu phải dựa vào đó.

    Thời gian gần đây, ví dụ ở Đức, việc phát triển điện gió, điện năng lượng mặt trời thấy rất rõ, ra đường là thấy ngay, nhan nhản, chẳng cần phải dùng đến Wiki, đến Google làm gì, điện Hạt Nhân chắc chắn sẽ là quá khứ.

    Ờ, mà tôi thấy, VN mình xuất khẩu cả cột bê tông để dựng máy phát điện gió, cao ngất, sang bên này, bán phá giá, còn bị chúng nó phạt, sao không thấy để dùng rộng rãi ở VN nhỉ?

    Nguyễn Phú Trọng viết:
    Các bác ở Âu châu cứ tán tỉnh để không dùng điện hạt nhân. Hãy xem xét hai trường hợp Áo và Pháp.

    Điện Hạt Nhân ở châu Âu khi mà chưa chuyển hướng sang dùng điện gió, điện năng lượng mặt trời...v.v. thì tất nhiên chủ yếu phải dựa vào đó.

    Thời gian gần đây, ví dụ ở Đức, việc phát triển điện gió, điện năng lượng mặt trời thấy rất rõ, ra đường là thấy ngay, nhan nhản, chẳng cần phải dùng đến Wiki, đến Google làm gì, điện Hạt Nhân chắc chắn sẽ là quá khứ.

    Ờ, mà tôi thấy, VN mình xuất khẩu cả cột bê tông để dựng máy phát điện gió, cao ngất, sang bên này, bán phá giá, còn bị chúng nó phạt, sao không thấy để dùng rộng rãi ở VN nhỉ?

    Các bác ở Âu châu cứ tán tỉnh để không dùng điện hạt nhân. Hãy xem xét hai trường hợp Áo và Pháp.

    Năng lượng ở Pháp:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Energy_in_France

    theo đó thì năm 2003, ĐHN chiếm đến 74.5%; các nguồn gió hay năng lượng tái tạo chỉ chiếm 0.1%.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_power_in_France
    theo đó thì năm 2004, ĐHN chiếm 78.8% ở Pháp.

    Năng lượng ở Áo:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Energy_in_Austria

    Là nước nhỏ hơn Pháp, Áo có thể không sử dụng ĐHN, nhưng có hai điều đáng chú ý:

    (1) năm 2009, Áo sản xuất 995 MW bằng gió trong tổng số 133 TW, tức là khoảng 0.8%.

    (2) năm 2009, Áo sản xuất 133 TWh, trong khi đó phải nhập khẩu 244 TWh.

    Toàn thế giới:
    http://www.world-nuclear.org/info/Current-and-Future-Generation/Nuclear-Power-in-the-World-Today/#.UisRXdLBPp8

    theo đó thì năm 2008, ĐHN chiếm 13.5%, các nguồn khác chỉ chiếm 2.8%.

    Những điều như trên cho thấy gì?

    (1) ở khắp nơi trên thế giới, các nguồn gió hay năng lượng tái tạo hiện đang chỉ chiếm tỉ lệ thấp, hoặc rất thấp.

    (2) ĐHN vẫn hãy còn đang chiếm tỉ lệ rất cao.

    (3) một số nước nhỏ có thể tự cho là không dùng ĐHN, nhưng nhìn kỹ lại, họ nhập khẩu năng lượng từ nước khác. Như vậy thì các bác tán tỉnh để không dùng ĐHN cũng không nói hết sự thật.

    ĐHN đã được mang sử dụng từ năm 1950, hiện nay đang có 430 lò đang hoạt động ở 31 nước trên khắp thế giới, 180 lò trên các tầu hải quân. Có bao nhiêu tai nạn? 3, một ở Tchernobyl, một ở Three Miles Island, một ở Fukushima.

    Tchernobyl do công nghệ ưu việt và chính sách an toàn ưu việt của Sô Viết, thì khỏi bàn.

    Ở Three Miles Island (Mỹ) có bao nhiêu người chết? 0, zero. Có bao nhiêu người bị ảnh hưởng vì cancer, phóng xạ? zero, 0.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Three_Mile_Island_accident

    Ở Fukushima, ảnh hưởng như thế nào?
    http://en.wikipedia.org/wiki/Fukushima_Daiichi_nuclear_disaster

    Hãy còn quá sớm để có kết luận, nhưng hiện nay thì có 0, zero người chết vì ĐHN Fukushima.

    Như thế, có thể kết luận là:

    (1) ĐHN là một necessary evil, cần phải kiềm chế nó, nhưng nó vẫn đóng vai trò nguồn năng lượng liên tục, đáng tin cậy cho loài người.

    (2) loài người có khả năng kiềm chế nó, ví dụ như Mỹ, Pháp. Công nghệ của Nga thì không chắc chắn.

    (3) Công nghệ ĐHN của Nga trong hoàn cảnh nước ta, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước ta, thì thật là một thảm hoạ chờ ngày giờ để xảy ra.

    ĐHN là "dự án lớn của Đảng và CP". Giống hệt bauxit thôi!
    "Quốc hội chỉ làm một công việc là hợp thức hóa những gì Đảng đã sắp đặt. Quốc hội không do dân cử ra mà do Đảng sắp xếp trước rồi bắt người dân theo hình thức nào đó bầu lên cho nên Quốc hội này cũng là Quốc hội của Đảng.
    Vì lý do đó mà người dân không có một tác động gì vào bộ máy lãnh đạo và bộ máy lãnh đạo cũng không chịu bất cứ trách nhiệm gì với người dân. Đó chính là vấn đề căn bản" ( Mai Thái Lĩnh, nguyên Phó chủ tịch Hội đồng Nhân Dân thành phố Đà Lạt )
    Nếu không, đã không có những tù nhân như Trần Huỳnh Duy Thức, Cù Huy Hà Vũ.... Hỏi ý dân thì làm gì có Đoàn Văn Vươn bắn thẳng vào...chính quyền?

    ĐHN ở Ninh Thuận sẽ là tai họa khủng khiếp hàng trăm năm cho miền Trung và cả nước, đặc biệt là biển Đông.Nhưng khốn nỗi một bộ phận lớn trong chính phủ và quốc hội đã "nhất trí" nay hủy bỏ không dễ dàng. Đối với Nhà nước VN hiện tại, trưng cầu ý dân về ĐHN là câu chuyện cổ tích thế kỷ 21. Cũng như dự án Đường tàu hỏa cao tốc bắc -nam, ông PTTg N.S.Hùng nay là Chủ tịch QH , đã vung tay chém gió trước gần 500 đại biểu QH " VN không thể không làm đường cao tốc"! Vì sao? vì các ngài đã có thỏa thuận ngầm và lopby của đối tác nước ngoài từ trước. Tiền % ký kết bôi trơn dự án từ đó mà chảy vào túi các quan chức Nhà nước. Chung quy cũng tại VN mình nó thế " sống chết mặc bay, tiền thày bỏ túi", Than ôi!

    Những ý kiến cuả TS chúng tôi hoàn đòng ý .bất cứ làm việc gì đều phải hỏi ý kiến dân .haỹ nghĩ đến hậu quả cuả thế hệ con cháu chúng ta bị ảnh hưởng không vì quyền lợi ích kỷ cá nhân mà quên đi trách nhiệm cuả người lãnh đạo rồi di hại cho dân tộc kẻ đó muôn đời bị lịch sử lên án .

    Kính thưa GS Nguyễn Khắc Nhẫn,
    Trời ơi, bè lũ cướp cs mà trưng cầu ý dân? dân nào chịu để cho chúng nó cướp nhà cướp đất mà trưng cầu ý dân?
    Việc làm của chúng thường chỉ có mục đích là cướp của người khác mà thôi, chớ không phải là lo làm lợi ích cho ai hết!

    Nếu bị tách làm đôi, chắc chắn Nam phần sẽ là một quốc gia dân chủ cộng hoà thực sự, sẽ tránh được cái nạn CS và cái hoạ Tàu khựa (Tàu thời nào dù CS hay dân chủ cũng đều là cái hoạ của nhân loại cả - chỉ Việt cộng, Tháilan, Lào và Campuchia là ngu dại, chơi với nó để dần mất giống nòi, ăn bả hàng hoá độc hại của nó và chịu sự di dân mọi rợ của nó sang lũng đoạn thị trường, ăn cướp tài nguyên và chiếm đất chiếm công ăn việc làm của dân bản địa).
    Ai sẽ ứng cử làm Tổng thống Nam phần đây thì giơ tay ?

    Điện hạt nhân tiếp tục bị chỉ trích nhân dự án Đà Lạt

    Trọng Thành


    Điện hạt nhân và hiểm họa khó kiểm soát (DR)

    Trung tuần tháng 8/2013, báo chí trong nước đưa tin về phản ứng lo ngại của chính quyền tỉnh Lâm Đồng đối với dự án xây dựng một cơ sở hạt nhân cách trung tâm thành phố Đà Lạt 10 km. Nhìn nhận về nỗi lo ngại trước dự án hạt nhân Đà Lạt – một mắt xích cơ bản trong chủ trương chuẩn bị nhân lực cho các nhà máy điện hạt nhân (ĐHN) tương lai của Việt Nam – là một dịp trở lại với các câu hỏi : Liệu lựa chọn năng lượng hạt nhân có thực sự hữu ích ? Và trong trường hợp bất khả kháng, cần phải hành động như thế nào để ĐHN không trở thành một thảm họa?

    Về chủ đề này, Tạp chí Khoa học RFI trước hết xin giới thiệu với quý vị tiếng nói của Giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn, nguyên cố vấn của Nha Kinh tế - Dự báo - Chiến lược của tập đoàn điện lực Pháp EDF. Từ mươi năm nay, Giáo sư Nhẫn dành rất nhiều tâm lực đặc biệt cho việc nghiên cứu về vấn đề ĐHN và năng lượng nói chung, nhằm đưa ra những tư vấn mang tính cảnh báo về nguy cơ của việc theo đuổi con đường phát triển ĐHN một cách mù quáng.

    RFI: Theo tin trong nước, Việt Nam đang có dự án xây cất Trung tâm nghiên cứu hạt nhân ở Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, trị giá nửa tỷ USD, do Nga giúp đỡ công nghệ. Giáo sư đã từng nhiều lần lên tiếng về chương trình ĐHN của Việt Nam. Vậy xin Giáo sư cho biết quan điểm về Trung tâm này?

    Giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn: Vì tôi hoàn toàn không đồng ý với chương trình ĐHN của Việt Nam, tôi rất tiếc phải nói rằng việc xây cất Trung tâm hạt nhân ở Đà Lạt, gắn liền với chương trình này, là không cần thiết lắm, phí tiền của dân mà không đem lợi ích gì cho nước nhà. Lẽ cố nhiên, đối với Viện Năng lượng nguyên tử, có trách nhiệm lớn trong chương trình ĐHN, tôi thông cảm với những lý do mà ông Viện trưởng, TS Trần Chí Thành, đã đưa ra. Theo ông Viện trưởng, thì Trung tâm có bổn phận phục vụ các nhà khoa học, các trường đại học và các cơ sở liên quan đến việc khai thác các nhà máy ĐHN.

    Ta không có nhân lực thì phải có cơ sở để làm thí nghiệm và đào tạo một số cán bộ ở trong nước, chứ không thể hoàn toàn ỷ lại ngoại quốc, điều ấy dễ hiểu thôi, không có gì đáng trách móc lắm.

    Điện hạt nhân đã lỗi thời và rất nguy hiểm

    Vì thế trước tiên, cho phép tôi trả lời câu hỏi chính là: Tại sao tôi không ủng hộ chương trình ĐHN?

    Từ 10 năm nay, qua trên 40 bài tôi viết và trả lời phỏng vấn, tôi đã có dịp trình bày những lý do tại sao Việt Nam không nên làm ĐHN.

    Tôi xin vắn tắt lại như sau: ĐHN đã lỗi thời, không an toàn, rất nguy hiểm cho hàng chục thế hệ con cháu sau này. ĐHN không kinh tế như người ta tuyên truyền láo, nó sẽ đắt hơn năng lượng tái tạo, khi ta xây cất xong các nhà máy. Hiện nay giá thành điện gió ở Âu Châu đã cạnh tranh được rồi.

    Điện Hạt Nhân – ĐHN - là Điện Hại Nước, Điện Hại Non. Non Nước và dân ta có tội gì đâu, mà phải sống trong sự đe dọa thường trực của phóng xạ giết người, gây bệnh hoạn suốt đời, sau biết bao tang thương của những cuộc chiến tranh tàn ác để lại. Vì một chiến lược sai lầm, không phù hợp với cuộc cách mạng năng lượng thế giới đang diễn ra (smartgrid, Năng lượng tái tạo, tiết kiệm và hiệu quả năng lượng...), nếu rủi ro, trong chớp nhoáng, Việt Nam có thể bị điêu tàn, kinh tế sụp đổ, ngành du lịch, xuất khẩu tê liệt !

    Trở lại vấn đề dự án Trung tâm hạt nhân Đà Lạt. Tại Hội nghị Khoa học và công nghệ hạt nhân toàn quốc lần thứ 10 vừa diễn ra tại Vũng Tàu, ông Lê Đình Tiến - Thứ trưởng Bộ KHCN - phát biểu như sau: Chúng ta đang thiếu nhân lực, cán bộ năng lượng nguyên tử, cán bộ giỏi về ĐHN. Hiện nay, các cán bộ trong nước đang gặp khó khăn trong việc thẩm định kết quả tư vấn cho hai nhà máy ĐHN ở Ninh Thuận do chúng ta đang rất thiếu chuyên gia, thiếu đội ngũ làm việc cho cơ quan pháp quy để đảm bảo an toàn an ninh cho hạt nhân, thiếu đội ngũ cán bộ xây dựng nhà máy ĐHN. Việc quản lý chất thải nhà máy ĐHN cũng đang là vấn đề quan trọng đang tranh cãi chưa đưa ra được hướng đi.

    Như thế thì tại sao ta phải xây dựng cấp bách nhà máy ĐHN ở Ninh Thuận ? Rồi xây tiếp một loạt 14 lò đến năm 2030 ? Chưa gì mà có người đã hãnh diện cho Việt Nam, sẽ được xếp vào hàng thứ 15 trong số 33 nước có ĐHN trên thế giới!

    Đầu tư khổng lồ, kết quả mờ mịt

    Trên nguyên tắc, với 500 triệu đôla, ta có thể cấp ít nhất 50.000 học bổng cho các kỹ sư đã tốt nghiệp, du học ở ngoại quốc, khỏi cần xây cất Trung tâm này. Tuy nhiên, nếu làm 14 lò với tham vọng xây dựng nền tảng cho một công nghiệp hạt nhân, thì sẽ cần thêm hàng chục tỷ đô la để đầu tư vào nhiều cơ sở nghiên cứu khác, một Trung tâm có nghĩa lý gì?

    Diện tích đất trong dự án (Đà Lạt) lên đến 107 ha, tha hồ mà xây cất. Càng nhiều Trung tâm như vậy, giá điện càng tăng nhanh!

    Nên biết rằng trước khi EDF (Electricité de France – Công ty điện lực quốc gia Pháp) bắt đầu xây cất các nhà máy ĐHN vào năm 1957, Pháp đã có lò Zoe – EL1 (1948), EL2 (1952). Sau đó, liên tiếp từ 1956 trở đi đến 1978, Pháp không ngừng xây cất gần 30 lò nghiên cứu và đào tạo, rải rác ở nhiều Trung tâm của CEA. Hiện nay chỉ 15 lò nghiên cứu còn hoạt động.

    Như thế có nghĩa là, nếu ta quyết tâm chọn con đường hạt nhân, đầy chông gai hiểm trở, theo tôi, hoàn toàn bế tắt, thì ta sẽ phung phí hàng chục, rồi hàng trăm tỷ đôla của dân còn nghèo khổ. Nó sẽ thu hút tất cả nguồn sinh lực và tài chính quốc gia, không cho phép ta đầu tư vào những lĩnh vực then chốt khác : Năng lượng tái tạo, tiết kiệm và tăng gia hiệu suất năng lượng, chưa kể các lĩnh vực ưu tiên, như giáo dục, nghiên cứu, y tế, xã hội...Và ta sẽ càng khó đuổi kịp các nước biết nhìn xa ngó rộng, biết đầu tư đúng nhịp tiến bộ khoa học kỹ thuật ngày nay.

    Chương trình ĐHN Pháp quá mạnh, nay cũng bị kẹt ! Pháp muốn khai thác nhanh Năng lượng tái tạo như Đức mà không đủ điều kiện, nhất là về tài chính. Đức rất khôn ngoan, đã tiên phong đầu tư vào lĩnh vực tái tạo từ hơn 20 năm nay!

    Pháp: Cường quốc hạt nhân dần chuyển sang năng lượng xanh

    Để có một ý niệm về tầm quan trọng của lĩnh vực nghiên cứu hạt nhân, tôi xin phép vắn tắt giới thiệu Trung tâm hạt nhân của Pháp nêu trên : CEA (Commisariat à l'Energie Atomique et aux Energies Alternatives). Hai chữ Energies Alternatives (các năng lượng mới) mới thêm vào cách đây vài năm, chứng tỏ sự chuyển hướng của Pháp trong lĩnh vực năng lượng. CEA, nỗi tiếng trên thế giới, có cả thảy 5 cơ sở dân sự (Saclay, Fontenay- aux- Roses, Grenoble, Marcoule và Cadarache) và 5 cơ sở quân sự. Với một ngân sách lên đến 4,7 tỷ euros và 16.000 nhân viên có trình độ rất cao, phục vụ ở 53 đơn vị, CEA hợp tác chặt chẽ với 500 xí nghiệp.

    Riêng về CEA Grenoble, trước kia gọi là CENG (Centre d'Etudes Nucléaires Grenoble), được GS Louis Néel, Nobel Vật lý, thành lập năm 1956, tôi được biết rõ hơn cả vì đã tu nghiệp hạt nhân ở nơi đây.

    CENG có cả thảy 12 phòng thí nghiệm, dành cho nghiên cứu vật lý cơ bản, vật lý chất rắn, nhiễu xạ nơtron, nhiệt độ thấp, cộng hưởng từ, máy gia tốc. Các phòng thí nghiệm khác đảm trách vật lý hạt nhân, truyền nhiệt, đặc tính hóa học của chất rắn và luyện kim, đặc tính hóa học dưới bức xạ, ứng dụng chất phóng xạ và điện tử. Cộng với 3 lò hạt nhân : Mélusine, Siloé, Siloette, CENG đã đào tạo hàng ngàn kỹ sư cho EDF.

    Từ 2002 đến 2012, CEA Grenoble đã phá gỡ 3 lò nêu trên. Vì thế hiện nay, CEA Grenoble hoàn toàn phi hạt nhân và 4 hướng nghiên cứu chính là công nghệ micro-nano, năng lượng mới, công nghệ sinh học và nghiên cứu cơ bản.

    Quá trình diễn biến khoa học và kỹ thuật của CENG cho phép tôi nói rằng: Việt Nam đi lùi hơn nửa thế kỉ mà không biết !

    Vì cớ gì, người ta đi tới, mình đi lùi, người ta đi ra, mình đi vào?

    Lúc bắt đầu chương trình ĐHN, Pháp đã có một nền tảng công nghiệp cơ điện vững chắc, ngoài EDF và CEA. Lực lượng nguyên tử của họ ngày nay có thêm Areva, một xí nghiệp hùng mạnh, bao sân toàn bộ chu kỳ hạt nhân, từ mỏ uranium đến khâu xử lý chất thải phóng xạ. Nên biết rằng từ 1957 đến 2010, Pháp đã đầu tư cả thảy khoảng 300 tỷ đô la vào lĩnh vực hạt nhân dân sự.

    Liệu ta có đủ nhân lực và tài chính để ồ ạt xung phong vào một công nghiệp đang xuống dốc mạnh không?

    Dù sao, theo tôi, xây dựng Trung tâm hạt nhân Đà Lạt bây giờ thì cũng quá muộn rồi, so với lịch trình của một chương trình ĐHN quá tham vọng của ta, sang năm đã khởi công.

    Nếu nâng cao hiệu suất sử dụng điện, không cần ĐHN

    Giáo sư Phạm Duy Hiển: Hiện nay có một mâu thuẫn như thế này : Chúng ta nói là Việt Nam thiếu điện. Tất nhiên hai năm nay, thì đỡ hơn rất nhiều, vì có một số tổ máy vào, không đến nỗi bị cúp điện như cách đây 3, 4 năm. Nhưng mà tôi vẫn giữ một quan điểm là Việt Nam rất lãng phí điện. Chúng tôi có những công trình nghiên cứu nói rõ những cái đó. Việt Nam lãng phí vào loại nhất thế giới. Nói ra điều này ít ai tin được, bởi vì một nước nghèo như Việt Nam, làm sao lại lãng phí đến mức như vậy?!

    Nhưng mà hãy hỏi các nhà nghiên cứu có tìm hiểu kỹ về vấn đề này, thì so sánh theo những tiêu chí nhất định, thì đúng như vậy. Hệ số đàn hồi của Việt Nam là luôn luôn lớn hơn 2, mà các nước xung quanh chỉ hơn 1. Như vậy đề làm được một đô la hay một euro, chúng ta phải tiêu thụ lượng điện gấp đôi các nước xung quanh. 5% tăng trưởng GDP hàng năm, thì tiêu thụ điện tăng tới 12%. Như thế hệ số đàn hồi lớn hơn 2. Hiện nay chưa giải được bài toán đó. Thực ra những người có thẩm quyền cũng biết việc này và cũng đặt kế hoạch đến 2020, làm sao Hệ số đàn hồi chỉ còn 1 thôi.

    Cho nên quyết sách rất quan trọng. Nếu giải quyết được vấn đề nâng cao hiệu quả sử dụng điện… Cứ làm đúng như các nước xung quanh, thì mức tiêu thụ năm 2020 không phải là con số dự kiến như khi đưa ra Quốc hội, lúc đề nghị duyệt chương trình ĐHN. Nếu Việt Nam đề cao hơn nữa hiệu quả sử dụng điện năng, thì theo tôi chưa cần phải làm ĐHN. Cứ đẩy lùi chương trình này lại.

    Cái này chứng minh không khó và không phải ít người thấy. Nhưng mà tại sao không thể làm được? Thì thực ra tôi thấy cũng rất là khó hiểu?!

    Dân các nước dân chủ thường phản đối cơ sở hạt nhân gần dân cư

    RFI: Hiện nay tỉnh Lâm Đồng không đồng ý về việc xây cất Trung tâm ở Đà Lạt, do sợ hạt nhân và có đề nghị nên tìm một địa điểm khác cách xa Đà Lạt 30 km. Xin Giáo sư cho biết suy nghĩ của Giáo sư về vấn đề này?

    GS Nguyễn Khắc Nhẫn: Tỉnh Lâm Đồng không đồng ý thì cũng có lý, tuy mức độ nguy hiểm của Trung tâm thấp hơn nhiều so với lò ĐHN.

    Muốn so sánh, lấy ví dụ lò nghiên cứu Triga Đà Lạt 250 kW nhiệt của Mỹ viện trợ năm 1963. Sau đó vào năm 1984, hợp tác với Nga, công suất nhiệt đã được nâng lên 500 kW. Công suất điện lò Ninh Thuận là 1000 MW, tức gần 3000 MW nhiệt!

    Rủi ro về ô nhiễm phóng xạ phần lớn là do sự cẩu thả hay sai lầm của nhân viên khai thác. Còn lạ gì về những nhược điểm của ta : Thiếu tác phong công nghiệp, tác phong xã hội, văn hóa an toàn. Thảm họa Tchernobyl hay Fukushima là do ở con người chứ không phải ở thiết bị.

    Ngày nay ở các nước dân chủ, nhất là ở Âu Châu, phần đông các thành phố, làng, xã nhỏ hay lớn đều tìm mọi cách để từ chối việc cấp đất để xây cất nhà máy Điện hay cơ sở hạt nhân, dù có mua chuộc họ với tiền bạc đi nữa.

    Cũng vì lẽ ấy mà các công ty điện lực như EDF, đề nghị kéo dài thời gian vận hành các lò từ 30 đến 40, 50 hay 60 năm! Theo tôi, gia hạn như thế rất tốn kém và nguy hiểm.

    Sở dĩ ngày xưa, các phòng thí nghiệm hạt nhân được xây dựng ở trung tâm thành phố, phần lớn cũng vì các chuyên gia thiếu kinh nghiệm và coi thường mức độ nguy hiểm của phóng xạ. Dân chúng thì không có thông tin chính xác để chống đối mạnh như ngày nay.

    Ngay ở CENG tại thành phố Grenoble, ngày 7-11-1967, một thanh nhiên liệu đă bị nóng chảy ở lò nghiên cứu Siloé làm thoát ra 55.000 curies trong hồ nước và 2.000 curies trên khí quyển. Cũng ở Grenoble, tại lò RHF (Réacteur à Haut Flux) của Viện Laue-Langevin, ngày 19-7-1974, 2500 curies Antimoine 124 bị rò rỉ trong hồ nước, gây ô nhiễm ở lớp nước giếng.

    Trưng cầu dân ý về ĐHN Việt Nam

    RFI: Giáo sư có thêm ý kiến gì vấn đề này?

    GS Nguyễn Khắc Nhẫn: Theo tôi, cần phải có cuộc trưng cầu dân ý về chương trình ĐHN của Việt Nam. Như thế mới là dân chủ!

    Timothy Mitchell, Giáo sư Đại học Columbia (New York), trong cuốn sách « Carbon Democracy » (Năng lượng và nền Dân chủ) vừa xuất bản, đã chứng minh sự liên hệ mật thiết giữa dân chủ và năng lượng. Qua các thế kỉ 18, 19 và 20, ta thấy các tập đoàn, xí nghiệp, lobby, giàu mạnh trên thế giới, đã lợi dụng đồng tiền, uy tín và quyền lực của họ, gây áp lực và ảnh hưởng lớn trong cơ cấu chính quyền, các tổ chức xã hội, nghiệp đoàn, để khai thác và phát triển công nghiệp than, dầu, khí, rồi ĐHN.

    Sau thảm họa Fukushima, họ thừa biết rằng thời kỳ oanh liệt của hạt nhân đã qua rồi (60 năm tròn, như chu kỳ dài hạn của nhà kinh tế Nga Kondratieff), nên đã mạnh dạn chuyển hướng đầu tư sang Năng lượng tái tạo.

    Những nước không muốn trưng cầu dân ý, che đậy thông tin chính xác về ĐHN, sẽ làm mất giá trị và ý nghĩa của hai chữ dân chủ. Ở Pháp, nhờ sự tranh đấu vững mạnh của các tổ chức phi chính phủ (ONG), giai đoạn xấu xí này đã chấm dứt từ lâu.

    Bài học đi trước thời đại của nước Áo

    Nước Áo đã cho thế giới một bài học dân chủ có một không hai trong lĩnh vưc ĐHN, mà ít người biết đến. Từ 1972 đến 1977, nước này xây cất xong nhà máy ĐHN Zwentendorf (lò nước sôi BWR 730 MW), cách thủ đô Vienne 60 km, cạnh bờ sông Danube. Ngay sau đó, trong cuộc trưng cầu dân ý năm 1978 (tức trước sự cố Three Miles Island ở Mỹ năm 1979), số phiếu chống ĐHN thắng với tỷ số eo hẹp 50,5% ! Tuy vậy, chính phủ vẫn ra lệnh tuyệt đối cấm không cho nhà máy này vận hành ! Nó đã trở thành một Viện bảo tàng và cũng là một địa điểm đang sản xuất điện mặt trời ! Đáng phục hơn nữa là năm 1999, luật ghi rõ trong hiến pháp - Nước Áo không hạt nhân - được quốc hội đồng thanh biểu quyết.

    Sau thảm họa Fukushima, tỷ lệ số dân Áo chống ĐHN vọt lên 80% và người cầm đầu nước này, Werner Faymann, đã long trọng đề nghị Cộng đồng Âu Châu nên từ bỏ ĐHN và đầu tư mạnh vào Năng lượng tái tạo.

    Theo tôi, chỉ có Năng lượng tái tạo (không tốn tiền nhiên liệu, đừng bao giờ quên!) mới đem lại độc lập, hòa bình và dân chủ cho thế giới.

    Mỗi lò hạt nhân sẽ làm ta kẹt ít nhất 50 năm để khai thác và 50 năm để tháo gỡ. Đó là chưa kể phải tiếp tục quản lý chất thải phóng xạ suốt hàng trăm thế kỉ liên tiếp!

    Nếu một tai nạn lớn như thảm họa Tchernobyl hay Fukushima, xẩy ra trong số 14 lò, sẽ được xây cất ở các tỉnh Ninh Thuận, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Hà Tĩnh, thì lãnh thổ ta sẽ lâm nguy và bị cắt làm đôi, do phóng xạ bao trùm cả miền Trung. Dân chúng sẽ di tản ở đâu? Chất thải phóng xạ giết đồng bào ngàn năm vẫn còn đó.

    Ta đừng vội quên Fukushima. Chất độc phóng xạ tiếp tục tung hoành cả khu vực rộng lớn xấu số này. Hiện nay, Tepco đang gặp cơn khủng hoảng hết sức trầm trọng. Mỗi ngày Tepco tiếp tục đổ ra Thái Bình dương trên 300 tấn nước bị ô nhiễm! Chính phủ Nhật đang hoang mang, vì những thùng chứa 200.000 tấn nước nhiễm phóng xạ đe dọa bị nứt. Vừa qua, 300 tấn nước rất độc hại đã thoát khỏi một thùng nước bị hỏng. Sự cố đã được nâng lên cấp số 3 trên thang INES (International Nuclear Event Scale). Tepco cũng như Rosatom của Nga đã nhiều lần bị chỉ trích về sự thiếu nghiêm túc và nói láo, ta cứ tin tưởng ở hai chữ an toàn của họ thì có ngày sẽ thất vọng và hối tiếc.

    Nước Áo vô cùng sáng suốt đã hỏi ý kiến dân trước khi xẩy ra 3 biến cố khủng khiếp nhất: Three Miles Island, Tchernobyl và Fukushima.

    Vì vận mệnh thiêng liêng của tổ quốc và sự sống còn của đồng bào, một lần nữa, tôi thiết tha đề nghị Chính phủ Việt Nam tổ chức gấp một cuộc trưng cầu dân ý, trước khi khởi công. Nếu không, những ai lấy quyết định hôm nay, ngày mai đâu còn đó mà chịu trách nhiệm với non sông?".


    An toàn là đòi hỏi số một

    Trở lại với chủ trương xây dựng một trung tâm hạt nhân tại Đà Lạt. Ngoài các mục tiêu nghiên cứu cơ bản và sản xuất các đồng vị phóng xạ phục vụ cho y tế và một số ngành kinh tế, dự án Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân Đà Lạt nằm trong chương trình đào tạo nhân lực cho kế hoạch phát triển ĐHN tại Việt Nam, trước mắt với việc xây dựng hai nhà máy hạt nhân tại tỉnh Ninh Thuận, với công nghệ và tín dụng của Nga và Nhật Bản, dự kiến sẽ bắt đầu cung cấp điện từ năm 2020. Việc khởi sự một trung tâm đào tạo nhân lực hạt nhân vào thời điểm sắp khởi công xây dựng nhà máy hạt nhân đầu tiên (năm 2014) cho thấy Việt Nam đang lúng túng trong chủ trương phát triển năng lượng hạt nhân, mà việc đào tạo vốn có những đòi hỏi rất cao. Một số nhà quản lý và chuyên gia trong nước cảnh báo, một mặt, Việt Nam chưa xây dựng xong chương trình đào tạo ở bậc đại học cho các ngành nghề trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử - với ước tính cần khoảng hơn 4.000 kỹ sư, chuyên viên… từ sau năm 2020 -, mặt khác, các ngành học này khó thu hút được sinh viên, đặc biệt các sinh viên có năng lực khá, giỏi.

    Bên cạnh những ý kiến phê phán triệt để chủ trương phát triển ĐHN như của Giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn trong phần trình bày phía trên, tại Việt Nam, sau khi chương trình hạt nhân chính thức được thông qua, một số chuyên gia trước có quan điểm phản đối, nay chấp nhận chủ trương chính thức của Nhà nước, nhưng tiếp tục bảo vệ quan điểm : Để ĐHN không trở thành một tai họa, điều tiên quyết số một là phải đào tạo được một đội ngũ nhân lực đủ để tham gia xây dựng, vận hành và bảo đảm an toàn các nhà máy trong tương lai.

    Chúng tôi xin giới thiệu với quý vị tiếng nói của Giáo sư Phạm Duy Hiển, nguyên viện phó Viện Năng lượng nguyên tử quốc gia, viện trưởng Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt, hiện là chủ tịch hội đồng khoa học cục Kiểm soát và an toàn bức xạ, hạt nhân Việt Nam.

    Giáo sư Phạm Duy Hiển: "Sau tai nạn Fukushima, thì trên thế giới có tổng kết lại là tại sao nó xẩy ra. Thì người ta rút ra mấy cái kết luận như thế này: Cái an toàn của ĐHN nó không phải là tự trong máy móc thiết bị đã được cài sẵn, mà vấn đề là cái an toàn đó nó được thể hiện qua đội ngũ về chuyên môn cũng như về quản lý. Do đó cho nên, Việt Nam muốn làm ĐHN, thì như chúng tôi đã nói rất nhiều lần là cái công tác đào tạo con người là việc hết sức quan trọng. Mà tôi nghĩ rằng Nhà nước cũng đã quan tâm đến chuyện đó. Do đó cho nên, việc xây dựng cái trung tâm nghiên cứu hạt nhân, với Trung tâm nghiên cứu hạt nhân cái lò phản ứng công suất hơn 10 MW là nằm trong chủ trương ấy.

    Hiện nay, Nhà nước, Quốc hội rất muốn là có ĐHN sau 2020, nhưng mà trên thực tế tiến độ đó là khó thực hiện được, bởi vì ngay đến bây giờ phía Việt Nam vẫn chưa nhận được những tài liệu thiết kế cần thiết, thậm chí những tài liệu kỹ thuật, luận chứng của các đối tác cũng chưa có. Là bởi vì, như tôi nói nhiều năm trước, việc làm ĐHN không đơn giản như thế, như khi ta quyết định xây dựng một nhà máy đóng giày… Đặc biệt sau vụ Fukushima, mọi người đều thấy rằng an toàn ĐHN là vấn đề rất lớn.

    Nhân lực có trình độ cao không chỉ trong kỹ thuật mà cả trong quản lý

    GS Phạm Duy Hiển: Cho nên không thể làm mà đốt cháy giai đoạn được. Thực chất vấn đề này chúng tôi đã dự đoán trước từ nhiều năm, thậm chí từ cách đây 10 năm. Thế và cũng căn cứ vào tình hình chung ở rất nhiều nước trên thế giới, nói chung trong thời gian những năm gần đây, có lẽ loại trừ Trung Quốc là một nước có lẽ cũng đặc biệt, còn tất cả các nước khác làm ĐHN đều trễ tiến độ, so với lại dự kiến ban đầu, thậm chí trễ rất nhiều. Tất cả đều là do chuyện con người bây giờ, người ta lo cho chuyện an toàn, không thể chấp nhận, không thể bỏ qua bất cứ sai sót nào. Và cái đó nó cũng đặt ra một thách thức cho Việt Nam. Là muốn làm được như vậy, thì phải có đội ngũ, phải có những người am hiểu, chứ không phải lúc nào cũng thuê nước ngoài được cả.

    Thế thì trở lại vấn đề nhân lực cho Việt Nam. Nhân lực có trình độ cao không phải chỉ trong lĩnh vực học thuật, chuyên môn, kỹ thuật, mà còn cả về quản lý, lo lắng cho công tác an toàn. Và việc chỉ đạo, lãnh đạo từ phía cấp cao của Nhà nước. Chúng ta thấy, như vụ Fukushima hiện nay. Ngay vụ rò rỉ phóng xạ, Thủ tướng chính phủ phải đứng ra giải quyết.

    Đội ngũ nhân lực chưa sẵn sàng thì chưa thể xây dựng và vận hành nhà máy ĐHN

    GS Phạm Duy Hiển: Bây giờ gần đây nói thêm, cũng có chuyện là trong nước cũng có chính sách là tuyên truyền cho người dân biết về ĐHN. Nhưng mà các nước người ta tổng kết về tuyên truyền như thế này: Anh tuyên truyền cho ĐHN, thì anh không thể nói được là ĐHN là an toàn, vì nó không đúng nữa rồi. Khắp nơi nó xẩy ra chuyện này, chuyện khác, nhất là vụ Fukushima. Tuyên truyền (thực chất) cho ĐHN thì phải nói như thế này: "Bà con hãy tin tưởng vào chúng tôi! Chúng tôi sẽ cố gắng làm cho ĐHN an toàn đến mức có thể được". Đấy là câu tổng kết mà tôi cho là rất có giá trị.

    Như vậy có nghĩa là, thực chất mọi người phải làm thế nào để cho nó an toàn, và tuyên truyền có nghĩa là thể hiện cho đồng bào, nhân dân thấy là chúng tôi đã cố gắng hết sức để làm cho nó an toàn. Đó là tình hình của Việt Nam ta hiện nay, khi đã có quyết định là làm ĐHN, thì có lẽ cách tốt nhất là phải nói như vậy.

    Mà nói như vậy có nghĩa là phải có hành động. Có hành động là mọi biện pháp để có được đội ngũ bảo đảm an toàn cho ĐHN. Tôi nói với tư cách của một người được giao nhiệm vụ làm ngành hạt nhân này từ 35 năm nay ở trong nước. Trước đây tôi không có nhất trí với việc làm sớm và làm ồ ạt ĐHN, nhưng bây giờ một khi chính phủ đã quyết, thì chúng tôi phải nói rất mạnh đến vấn đề là nhân lực của ta chưa thật sẵn sàng và phải hết sức tập trung vào đào tạo được nhân lực đó. Và chừng nào đội ngũ nhân lực đó mà chưa sẵn sàng, thì chưa có thể làm, chưa có thể cho vận hành, xây dựng nhà máy ĐHN được.

    ----

    Trong nhiều năm, trước khi được Quốc hội thông qua, chương trình ĐHN của Việt Nam bị nhiều ý kiến phê phán dữ dội của các chuyên gia trong và ngoài nước, về mặt nguyên tắc. Sau khi đã trở thành một chủ trương chính thức tại Việt Nam vào năm 2009, chương trình phát triển ĐHN tiếp tục bị chỉ trích trong vận hành cụ thể, đặc biệt sau khi giới chuyên gia thu nhận được rất nhiều bài học đắt giá về những sai lầm của con người trong việc quản lý phóng xạ sau thảm họa Fukushima. Sự lúng túng của chính phủ trong việc thực hiện chương trình phát triển ĐHN như dự kiến là một dịp để đặt lại vấn đề: Trong bối cảnh tổng mức tiêu thụ điện toàn quốc thấp hơn nhiều so với dự kiến, liệu việc phát triển cấp tốc năng lượng hạt nhân có cần thiết? Bên cạnh đó, nếu tổ chức được việc tiết kiệm điện thực sự hiệu quả và kiên quyết phát triển mạnh các loại năng lượng tái tạo, liệu Việt Nam có thể thu hẹp quy mô của ĐHN?

    Để có cơ sở đưa ra được những câu trả lời thỏa đáng cho những vấn đề kể trên, nhiều nhà khoa học cho rằng cần phải có những tính toán về dự báo tiêu thụ điện và phương hướng tiết kiệm điện, phát triển các năng lượng xanh mang tính minh bạch và khách quan hơn hiện nay.

    Các bài liên quan

    Giáo sư Phạm Duy Hiển: Việt Nam cần xét lại chính sách phát triển điện hạt nhân

    Việt Nam nên dừng chương trình điện hạt nhân

    Kiểm soát hiểm họa hạt nhân: Các câu hỏi từ khủng hoảng Fukushima

    Phóng xạ hạt nhân tác động thế nào đến sức khỏe?

    Về chủ trương làm đường điện 750 kV tại Ninh Thuận

    GS Nguyễn Khắc Nhẫn: Tôi không rõ ai đề xướng điện áp 750 kV (con số tiêu chuẩn là 765 kV). Thật hết sức vô lý!

    Trên lý thuyết, khi đường dây dài quá 700 km hay 800 km, dùng điện siêu áp (ultra haute tension) 750 kV hay điện một chiều (courant continu) cao thế là phải.

    Đường dây Bắc Nam của ta dài gần 1.500 km, xây dựng vào năm 1992, dùng điện xoay chiều 500 kV. Sở dĩ không dùng điện một chiều là vì dọc đường phải cung cấp điện cho nhiều thành phố, qua các trạm biến thế. Lúc bấy giờ ta không dùng 750 kV vì điện áp cao nhất của lưới điện quốc gia là 220 kV. Từ con số này vọt ngay lên 750 kV thì rất bất tiện cho việc khai thác.

    Từ các nhà máy điện hạt nhân ở miền Trung truyền tải đến lưới điện quốc gia (220 kV hay 500 kV) khoảng cách chẳng là bao, đâu cần phải dùng siêu điện áp 750 kV làm gì, tốn kém vô ích.

    Không phải muốn tăng mức điện áp lúc nào cũng được! Nhiều người tưởng lầm rằng điện áp hay điện thế (U) tăng cùng tỷ lệ với công suất điện (P), vì thế khi có nhiều nhà máy điện với công suất lớn, thì phải tăng mức điện thế theo ngay. Nhưng trên thực tế, điện thế U tỷ lệ với √ P chứ không phải với P, tức là mức tăng điện áp chậm hơn rất nhiều so với mức tăng công suất.

    Nga đã sử dụng điện áp 750 kV từ lâu vì đất rộng và nhu cầu điện mênh mông. Hay có chuyên gia ngoại quốc nào đây quảng cáo láo để bán trang thiết bị cho ta?

    Điều này cũng dễ hiểu thôi vì thị trường hạt nhân đang xuống dốc mạnh. Nhiều nước, đã lỡ đặt lò, sau Fukushima, rút lui có trật tự. Chương trình khuếch trương điện lực của Nhật cũng có dự kiến sẽ xây cất thêm 14 lò trước thảm họa. Tội gì mà không bán hàng tồn kho cho Việt Nam?

    Lúc xưa, tôi phải tranh đấu mạnh với công ty Nippon Koei nên họ mới chịu trang bị đường dây Danhim Sàigòn dài 257 km, với điện áp 220 kV thay vì 154 kV. Lý do là họ không làm đúng kỹ thuật và tôi cũng nghĩ rằng họ muốn bán thiết bị tồn kho, vì điện áp 154 kV đã lỗi thời !

    Đầu những năm 1970, các kỹ sư EDF vì quá lạc quan, cũng đã có sai lầm trong dự báo chiến lược như ta. Họ đã tuyên bố rằng đến năm 2000 điện áp cao nhất của lưới điện EDF là 750 kV và tổng sản lượng điện của Pháp là 1.000 TWh !

    Sau cơn khủng hoảng dầu mỏ đầu tiên năm 1973, nhờ kế hoạch tiết kiệm năng lượng, mức tiêu thụ đã hạ thấp nhanh. Từ nhiều năm nay, tổng sản lượng điện của Pháp vẫn giữ con số 500 TWh và điện áp cao nhất 400 kV vẫn không thay đổi.

    Có kịch bản khuyến khích khai thác triệt để Năng lượng tái tạo, tiết kiệm và tăng gia hiệu quả năng lượng để hạ tổng sản lượng điện Pháp xuống 400 TWh!

    Ta nên hết sức thận trọng, cần phải nghiên cứu, phân tích tỉ mỉ, không nên tung ra những con số thiếu chính xác, gây ra những lỗi lầm đáng tiếc trong việc kiến thiết quốc gia.

    Nguồn: RFI