Adam Fforde - Khủng hoảng chính trị tại Việt Nam đang ngăn cản những cải cách cần thiết

  • Bởi Diên Vỹ
    03/07/2013
    6 phản hồi

    Diên Vỹ chuyển ngữ

    01.07.2013

    Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng vừa sống sót qua một cuộc bỏ phiếu tín nhiệm của Quốc hội cũng như từ áp lực cực kỳ căng thẳng tại hội nghị toàn thể của đảng vừa qua. Là thủ tướng của một đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền về bên ngoài, trên lý thuyết ông phải phục tùng Bộ Chính trị, nhưng quyền lực chính trị cá nhân của ông đã cho phép ông tiếp tục giữ chức vụ của mình.

    Tuy nhiên, với hệ quả của tình trạng tê liệt chính trị, toàn bộ các chính sách hiện đang trong tình trạng dở chừng. Các chính quyền và doanh nghiệp nước ngoài từng xem những quyết định được Bộ Chính trị hậu thuẫn sẽ được thực thi. Điều này không còn đúng nữa. Từ vấn đề Biển Đông đến quan hệ với Hoa Kỳ hoặc với các cơ quan quốc tế khác như Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế, chẳng ai biết được tại Việt Nam một văn bản nhà nước có nghĩa gì và ai là người có quyền hành đằng sau, nếu có. Tăng trưởng kinh tế đang chậm lại, và hàng loạt những chính sách kinh tế hiện chỉ là mớ giấy lộn, đặc biệt là các biện pháp nhằm quản chế tham nhũng và tìm lại sự ổn định cho nền kinh tế vĩ mô.

    Cơn khủng hoảng chính trị ở Việt Nam đang rất sâu đậm và không thể giải quyết được nếu không có sự thay đổi cơ bản về chính trị. Phía sau bình phong của các cơ quan chính phủ, Việt Nam không có một thể chế chủ quyền nội bộ rõ ràng. Thực sự mà nói, Việt Nam đã trở thành “mảnh đất không vua.”

    Các cơ quan chính trị tại Việt Nam mang tính chất của một nhà nước độc đảng. Hiến pháp khẳng định rõ ràng rằng Đảng Cộng sản Việt Nam nắm độc quyền hành pháp, và trên thực thế Đảng Cộng sản Việt Nam đã tìm cách thực thi quyền lực của mình qua hàng loạt những cơ quan theo chủ thuyết Lê-nin-nít. Các cơ quan này bao gồm bộ máy an ninh, trong đó có bộ phận đang tăng cường đàn áp sự chống đối từ giới blogger, công nhân, giới nông dân bất mãn hoặc bất kỳ thành phần nào khác. Cơ chế Lê-nin-nít này vẫn hiện hữu bất chấp những thăm dò từ công chúng cho thấy nhìn chung đa phần đều nồng nhiệt ủng hộ hình thức kinh tế thị trường.

    Nguyên nhân chủ yếu là trong hai thập niên qua, kinh tế Việt Nam đã phát triển tốt cùng với nguồn thu từ thuế. Cho đến khoảng 2007, quốc gia này vẫn có được một nền kinh tế vĩ mô ổn định. Nhìn theo góc độ chiến lược, giới cầm quyền Việt Nam đã nắm lợi thế trong việc giữ vững tính chính danh của chế độ qua việc theo đuổi những chính sách nhằm bảo đảm rằng người dân có được những phúc lợi từ cơ sở y tế công, hệ thống giáo dục tạm được, giới công chức tương đối trung thực và kế hoạch tốt về cơ sở hạ tầng thành thị cũng như giao thông công cộng. Quốc gia này cũng có tiềm năng về tăng trưởng nhanh khi nó tiến đến và qua “vị trí thu nhập trung bình.” Có rất nhiều phương pháp hiệu lực để thực hiện tất cả những điều trên với hàng loạt những lựa chọn về chính sách.

    Tuy thế, chẳng có lựa chọn nào tồn tại được ở Việt Nam. Một mặt, chính sách được soạn thảo với chất lượng thấp, thường xuyên phản ánh tình trạng đầu tư nghèo nàn vào việc nghiên cứu, xây dựng tính đồng thuận và thử nghiệm. Mặt khác, việc thực thi chính sách thường quá tồi tệ, chủ yếu là vì nạn tham nhũng và thiếu kỷ luật trong guồng máy nhà nước. Trên cả là sự bất lực của giới cầm quyền Việt Nam trong việc lãnh đạo bộ máy nhà nước - ngoại trừ những khu vực “ốc đảo” cá biệt khác thường như Đà Nẵng - điều này cho thấy quốc gia đang thiếu chủ quyền nội bộ. Và dưới những điều kiện như thế, thay vì nên sử dụng chính sách công để bảo vệ chính quyền, giới lãnh đạo Việt Nam lại tăng cường sử dụng các lực lượng công an.

    Vốn là một đảng có cơ sở rộng khắp ngay cả trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội theo phương pháp Sô Viết, tính kỷ luật của Đảng Cộng sản Việt Nam cho phép nó thực thi hàng loạt những chiến thuật từ bỏ hình thức kế hoạch tập trung và tái xuất hiện với một số trật tự chặt chẽ về chính trị trong những năm 1990. Từ đấy về sau Việt Nam đã trải qua giai đoạn tăng trưởng kinh tế nhanh chóng.

    Nhưng từ giai đoạn đầu của thập niên vừa qua khi những nhân vật chính trị đầy quyền lực nắm quyền hành bên trong Đảng Cộng sản như Tổng Bí thư Đỗ Mười và Thủ tướng Võ Văn Kiệt phải về hưu và được thay thế bởi những nhân vật khác chuyên tránh né việc vận động chính trị hoặc chỉ tìm kiếm hậu thuẫn trong một môi trường ngày càng thối nát - điều này có nghĩa là “nền chính trị vì tiền”.

    Đến những năm cuối 2000, Đảng Cộng sản Việt Nam đã không còn chức năng của một tổ chức chính trị chặt chẽ. Một số những nhân vật chính trị chủ chốt đã phải tìm kiếm hậu thuẫn từ những thành phần kinh tế đầy quyền lực, nổi bật là những nhân vật lớn bên trong các doanh nghiệp nhà nước. Những sự kiện mới đây cho thấy rằng những nhóm đặc lợi đang nắm quyền hành. Bộ Chính trị đã không thể nào kỷ luật những nhà lãnh đạo hàng đầu, những người này đã tìm cách vận động hậu thuẫn từ những cơ chế khác trong đảng để bảo vệ bản thân.

    Với sự vắng mặt của một quyền lực chính trị rõ ràng, tình hình cho thấy cần phải có những nhà lãnh đạo nào có thể nắm được tính chính danh, tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có một ứng cử viên nào nổi bật. Một nhóm cá nhân nào nếu có thể biểu lộ được khả năng lãnh đạo chính quyền, áp dụng kỷ luật với hệ thống quản lý nhà nước và tránh xa trào lưu ngày càng mạnh trong việc sử dụng bộ máy an ninh thay vì chính sách để bảo đảm tính chính danh, thì nhóm ấy sẽ đạt nhiều thắng lợi. Những phần tử trong bộ máy an ninh cũng như đa số quần chúng có thể sẽ ủng hộ nhóm này. Tuy nhiên, quyền lực chính trị một khi đã bị mất đi thì khó để tái lập. Với tình hình thiếu vắng một sự lãnh đạo chính trị rõ ràng, Việt Nam chắc chắn sẽ trải qua hàng loạt những tranh chấp giữa các nhóm khác nhau cũng như sự chia rẽ giữa các vùng địa phương và các lĩnh vực kinh tế.

    Khủng hoảng chính trị sẽ làm cho những cải cách cần thiết bất khả thi. Trong nước, những lĩnh vực với khó khăn âm ỉ triền miên như hệ thống y tế và giáo dục công cộng, cơ sở hạ tầng thành thị và chiến lược phát triển vẫn không được giải quyết. Tham nhũng vẫn là một đại dịch. Sự tê liệt chính trị trong nước có nghĩa là chẳng ai biết được quyền lực đang nằm trong tay ai, và liệu những chính sách được thông qua có phải thật hay chỉ đơn giản là những mảnh giấy lộn. Trong khi đó tính chính danh của nhà nước tiếp tục bị xói mòn, làm tăng thêm nỗi lo lắng về tình trạng bất ổn và mong manh.

    Tuy nhiên, mở cửa chính trị trong khuôn khổ của quá trình dân chủ hoá chính thức dường như không cần thiết để giải quyết được cơn khủng hoảng, và Việt Nam vẫn chưa có được áp lực tổng thể từ quần chúng đòi hỏi việc dân chủ hoá. Một khi Dũng vẫn còn nắm giữ được hậu thuẫn từ những nhóm lợi ích kinh tế then chốt và vẫn chưa có một giải pháp nào cho cơn khủng hoảng quyền lực chính trị, vị thế của ông, dù sao đi nữa sẽ vẫn an toàn. Nhưng sẽ không có một bảo đảm nào rằng những nhóm kinh tế đang ủng hộ ông sẽ không bỏ rơi ông một khi họ thấy gió đang đổi chiều. Nguyên lý căn bản của chính trị cho thấy rằng mọi việc đều có thể thay đổi rất nhanh ở Việt Nam.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    6 phản hồi

    Nói ngắn cho nó gọn, nhanh cho nó vuông.

    Đảng cộng sản VN từ thưở cha sinh mẹ đẻ đến bây giờ chưa hề bao giờ là vì dân vì nước cả. Đảng này thực ra là một đảng lưu manh, đảng cướp, sinh ra là lớn lên nhờ vào dối trá và bạo lực khủng bố. Đa phần dân VN vốn cũng xấu tệ nên hùa theo đảng lưu manh, cũng chỉ để kiếm chác, trả thù đời ...; những hành động vị kỷ, đê tiện được che đậy kỹ dưới những mỹ từ nghe rất kêu yêu tổ quốc, yêu đồng bào, bởi vì sự thật phủ phàng hiện tại của chxhcnvn phơi bày rõ ràng rằng, sau từng ấy năm làm 'cách mạng' chính những con người 'cách mạng' ấy, quần chúng 'cách mạng' ấy không hề có một chút lăn tăn nào cả về danh dự dân tộc, trách nhiệm công dân !!

    Nay thì đến thời mạt vận, bó kim đâm tua tủa khỏi bọc, mọi sự lòi ra tất không bịt được nữa, đảng cộng sản lưu manh hết lý lẽ lừa bịp nên phải quay lại sở trường của nó là dùng súng và gông cùm để tiếp tục bám giữ 'thành quả cách mạng'.

    Sự tồn tại của đảng cộng sản lưu manh giống như một đống rác cực kỳ độc hại; nó đầu độc, làm ô nhiễm bầu không khí, làm ngạt thở, phá huỷ hồng cầu mang oxy lên não dân VN. Do đó, nếu không bứng cái đảng cộng sản lưu manh này đi thì nước VN sẽ KHÔNG BAO GIỜ có tiến bộ gì cả.

    Xét theo tình hình lâu nay thì thấy chỉ có súng mới đấu lại súng mà thôi. Nói nhiều chỉ hao nước bọt !

    Mọi tôi xin có vài thiển ý nông cạn trao đổi với Bấutrờixanh:
    1- Thứ nhất trong lịch sử của nhiều nước thì có hiện tượng quan tham lại nhũng là báo hiệu nhà cầm quyền đã đến thời suy tàn, cần phải thay đổi. Hiện nay tham nhũng đã trở thành quốc nạn, chính xác là "Đảng nạn", kẻ tham nhũng là giặc "nội xâm" thì chính đảng viên là giặc "nội xâm" chứ không phải quần chúng nhân dân. Đã là giặc thì dù nội hay ngoại xâm đều là kẻ phá hoại, đều là nguy cơ cho quốc gia. Như vậy muốn chống khủng hoảng thì cũng phải chống cả nạn tham nhũng (cũng thực chất là chống cái Đảng độc quyền và tham lam mang danh CS vì như trên đã nói chỉ có Đảng CS mới có cơ hội tham nhũng, cũng có thể dùng từ ăn cắp cũng được. Đảng CS là Đảng ăn cắp như ranh.)
    2- Chuyện nhà cầm quyền bán nước (hay dâng nước cũng thế thôi) cho Tàu thì rõ và càng ngày càng rõ như ban ngày thì tôi xin thưa: đất nước này không phải là của riêng Đảng CS mà là của chung mọi người dân Việt, bao công lao của cha ông đổ xương máu (trong đó có công lao của các bậc tiền bối của Bầutrờixanh cũng như của cha ông chính Mọi tôi) thì chúng ta phải có trách nhiệm, không thể để cho Đảng độc quyền chịu trách nhiệm, "quốc gia hữu sự thất phu hữu trách" đó là nhiệm vụ và cũng là đạo lý đã truyền lại từ người xưa hàng nghìn năm cho đến bây giờ và mai sau. Nếu cứ để "Đảng lo" thì sao trước kia đánh Mỹ, đánh Pháp Đảng không tự lo lấy mà hô hào, động viên toàn dân đều lo để dẫn đến tình hình các gia đình cả nước đều có người tham gia chống Pháp và chống Mỹ, có người bị thương tật trở về nhưng có người đành bỏ xác nơi chiến trường giống câu thơ của Lý Bạch đã nói "cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi" (xưa nay ra chiến trận mấy ai sống trở về). Ta chống Tàu có âm mưu thôn tính nước ta cũng là chống Đảng tiếp tay cho kẻ ngoại bang. Công an bắt vì công an chỉ biết "còn Đảng còn mình", nhưng Dân thì "còn nước còn mình". Làm sao bắt hết trên 80 triệu người mang dòng máu Việt trên giải đất hình chữ S thiêng liêng này? Người thì thể hiện việc chống bằng cách biểu tình, người thì chống trên mạng, có người thì cả hai, có người thì chống bằng cách tuyên truyền giác ngộ bằng chính lời nói trực diện với người mình tiếp xúc hoặc với chính con cháu mình đang ở trong lực lượng vũ trang...nói chung cách chống khá đa dạng và phong phú. Có một số ít cây út đã ý thức "dùng cán bút làm đòn xoay chế độ" chống bằng ngôn luận khá sắc xảo. Có điều là mọi người đều không muốn dân mình đổ máu một lần nữa nên đều có thái độ ôn hòa, không bạo lực. Như vậy Dân mình có ý thức đấy chứ, chỉ mong nhà cầm quyền (toàn trong Đảng CS cả thôi) hãy tình ngộ, đừng ngu muội để xảy ra tình trạng "nỏ thần sơ ý trao tay giặc" một lần nữa để dân ta lại phải làm nô lệ trong thời đại văn minh ở thế kỷ XXI này. Dĩ nhiên đấu tranh hòa bình kiểu nghị trường không đổ máu thì lâu dài dai dẳng, không thể giải quyết vấn đề nhanh chóng như đấu tranh đổ máu được.
    3- Bạn viết: "tôi muốn nhìn thấy ...nhưng có thấy đâu", tôi chẳng hiểu bạn muốn "nhìn thấy" cái gì nên không biết trả lời thế nào? Cũng chẳng biết "chỉ giáo" cái gì. Chúng ta đều là khách, bình đẳng với nhau, hiểu nhau, hợp nhau thì trao đổi với nhau, thế là vui và có phần lợi cho nhau rồi. Mọi tôi cũng chẳng hiểu biết nhiều nhõi gì đâu. Nhưng biết đến đâu nói đến đấy.
    Thân mến chào bạn.

    Chào anh Lê văn Mọi,

    Xin phép được trao đổi một ý của anh là

    Chúng ta đừng đặt nặng vấn đề tham nhũng tại VN, đừng quan tâm đãng viên đãng cộng sản là những người giàu có, chúng ta nên nhìn nhận và cổ súy tham nhủng từ trung ương xuống tơi địa phương, tư túi được thì cứ làm, chỉ là đãng viên mới có cơ hội chứ thường dân đâu làm được, cờ trong tay họ thì họ phất,...ta có thấy đâu khủng hoảng,có thấy đâu khoãng cách giàu nghèo, có thấy đâu dân tộc bất mản,...

    Củng tương tự như có lòng yêu nước, chóng giặc hán lăm le xâm lược thì bị CA bắt bỏ tù, thế thì yêu nước chi, chính quyền nói đó là chuyện của họ giải quyết đâu cần sỉ phu yêu nước làm gì? tụ tập bày tỏ quan điểm chi ? nếu như bán hoặc dâng cả VN này cho nhà hán TQ thì củng là chuyện của lảnh đạo chứ đâu phải dân làm đâu ? quan tâm chi, nhắc lại nêu ý kiến hoặc chống đối thì gặp CA ngay.

    Anh Mọi ơi, tôi muốn nhìn thấy ...nhưng có thấy đâu, vì lửa đã cháy mà cứ xịt nước , mong anh chỉ giáo.

    Từ trước đến nay, tôi cứ tưởng mấu chốt của những vấn đề lình xình, khủng hoảng mọi mặt của xã hội là do chế độ tài, độc đoán, thiếu dân chủ gây ra, cứ giải quyết vấn đề dân chủ, theo góp ý kiến của toàn dân (chứ không phải cái trò hề "Đảng chỉ tay, quốc hội giơ tay, Mặt trận vỗ tay, chính quyền ra tay") thì giải quyết được các vấn đề. Nhưng nay đọc bài này, thấy tác giả viết: "Tuy nhiên, mở cửa chính trị trong khuôn khổ của quá trình dân chủ hoá chính thức dường như không cần thiết để giải quyết được cơn khủng hoảng" thì tôi chẳng hiểu còn nguyên nhân nào có thể làm nước ta thoát ra cơn khủng hoảng? Ví dụ vấn đề đất đai, nếu như nghe ý kiến toàn dân bỏ điều quy định "đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân" thì không còn hiện tượng khiếu kiện của cá nhân và tập thể.

    Vậy còn vấn đề gì có thể có thể giải quyết được tình trạng khủng hoảng thì nêu ra để Đảng và nhà nước thực hiện. Còn nếu cứ khư khư để "Đảng và nhà nước lo" thì còn khủng hoảng tới tết Công gô. Đất nước này thiếu dân chủ, cứ để hiện tượng ăn quẩn của nhau, dựa vào sức mạnh của Đảng (một nhóm người chiếm hơn 3% dân số) để đi ăn cướp của đồng bào thì cứ nghèo mãi, cướp của người nghèo chia cho người giầu thì cái của làm giầu ấy của một nhóm người chỉ làm hại dân hại nước mà thôi. Nói tóm lại "Đảng chủ thì nghèo, thì khủng hoảng; dân chủ thì giầu, thì yên ổn", nói cách khác là Đảng suy vong thì đất nước hưng thịnh. Đảng "hưng thịnh" (giầu có cá nhân) thì đất nước suy vong. Có phải thế không?

    Tác giả viết "Sự tê liệt chính trị trong nước có nghĩa là chẳng ai biết được quyền lực đang nằm trong tay ai...". Đúng rồi, ai cũng thấy mình thiếu quyền để hành động và ai cũng mong muốn lạm quyền là một thực tế. Thực tế ấy được chính những người cộng sản thiết kế ra, chứ không phải mang tính chất "bị động" như dụng ý của tác giả viết đâu.

    Tôi cũng có bài viết về "bản chất vô định của Đảng cộng sản" tại đây: http://ncphuong.wordpress.com/2013/02/05/ban-chat-vo-hinh-cua-dang-cong-san/

    Mời các khứa tham khảo!

    Bài này nêu lên thực tại của đất nước, có một vài ý kiến khá sâu: “Đến những năm cuối 2000, Đảng Cộng sản Việt Nam đã không còn chức năng của một tổ chức chính trị chặt chẽ.” Vài trò của Đảng CS ngày càng mờ nhạt và ngày càng mất lòng tin, nhiều người thấy (ở một khía cạnh nào đó) Đảng CS vô tích sự. Trước kia vì miếng cơm manh áo, vì cái "sổ hưu", họ cần đến Đảng. Nay nhờ nước ngoài đầu tư, nền kinh tế công nhận nhiều thành phần, họ sẵn sàng chia tay Đảng để kiếm cơm ở các cơ sở kinh tế ngoài nhà nước. Về vai trò của chính quyền thì nhiều lúc nhiều nơi trở nên quân hồi vô phèng, trên bảo dưới không nghe, trung ương nói một đằng địa phương làm một nẻo, việc cướp bóc tài sản (đất đai) của dân ngày càng trắng trợn (điều cả quân đội và công an đi ăn cướp) và nghiệt ngã. Hiện nay vai trò cá nhân lại nổi lên, thì cũng con người ấy, nếu khoác áo Đảng thì là Đảng, nếu bỏ áo Đảng thì lại là con người ấy thôi. Đảng chẳng có nghĩa lý gì. Nhưng cá nhân ở đây lại không có tính ưu điểm mà đầy rẫy tính độc tài, độc đoán, tàn bạo và bất tài.
    Nhà nước ta có đầy đủ đội ngũ chuyên viên cao cấp các ngành, nhưng chẳng ngành nào làm ăn ra hồn. Rõ nhất là các chuyên viên kinh tế, họ phê phán những thiếu sót (nói theo từ thời đại là còn nhiều “bất cập”). Người dân cần những giải pháp chứ không cần những lý thuyết suông, những quan điểm mà các lý luận gia bàn thảo đến toét cả mắt mà vô tích sự.
    Tác giả bài này có viết: “ Có rất nhiều phương pháp hiệu lực để thực hiện tất cả những điều trên với hàng loạt những lựa chọn về chính sách.” Giá như tác giả hiến kế một vài “phương pháp hiệu lực để thực hiện” thì tốt quá.
    Tôi không hiểu tác giả viết “Tuy nhiên, mở cửa chính trị trong khuôn khổ của quá trình dân chủ hoá chính thức dường như không cần thiết để giải quyết được cơn khủng hoảng” là như thế nào, vậy muốn giải quyết “được cơn khủng hoảng” thì làm thế nào? Còn hiện nay quần chúng “đòi hỏi việc dân chủ hoá” thì nhà tù rộng cửa “rước” vào ngay tắp lự. Tôi thấy trong một thời gain rát dài đã qua thì mọi biến cố ở nước ta lại có yếu tố nước ngoài tác động và nhiều khi định đoạt. Người Ấn độ, người Philippin cũng như người Indonexia thì tự bản thân họ giành được độc lập, còn ta thì nhà nước CS đã dõng dạc tuyên bố “nhờ có CM tháng Mười (Nga) mới có cách mạng tháng Tám (Việt Nam)”, rồi việc thống nhất cũng vậy. Gần đây thì cũng phải nhờ ơn Liên xô sụp đổ cuối thế kỷ trước ta mới hoàn toàn độc lập tự chủ, mới mở cửa đón Mỹ và nhiều nước khác vào đầu tư và viện trợ để ta xây dựng CNXH. Ta lại phải chờ thời cơ có yếu tố từ nước ngoài tác động vào để ta thay đổi hay sao?