Hiệu Minh - Nhân trị, Pháp trị hay Kỹ trị

  • Bởi Admin
    21/05/2013
    3 phản hồi

    Hiệu Minh


    Những UV BCT mới

    Chuyện đổi tên nước, thay đổi hiến pháp, điều 4, quân đội của ai… coi như giải quyết gọn nhẹ ngay từ vòng… gửi xe ở nhà Quốc hội. Thôi thì ta bàn chuyện trên trời cho vui. Với lại chủ nhà cũng hết…”zốn”. :) :razz:

    Trong bối cảnh hiện nay, sự lựa chọn thể chế Nhân trị, Pháp trị hay Kỹ trị, cho con đường đi lên của một quốc gia là vô cùng quan trọng.

    Nhân trị

    Đó là cách cai trị dựa vào đạo đức của con người thuở Nho giáo thịnh hành cách đây mấy ngàn năm. Họ đưa ra bốn biện pháp quản lý xã hội: lễ, nhạc, chính, hình. Như vậy lễ, nhạc đứng đầu rồi mới đến hành chính và hình pháp. Yếu tố con người được đề cao, nhất hàng ngũ lãnh đạo.

    Nhân trị cho rằng “lãnh đạo thích gì thì đó là luật”. Trong xã hội dựa vào Nhân, không có hạn chế về sự việc lẫn phương cách nhà lãnh đạo có thể làm.

    Vua chúa phong kiến thời xưa và các quốc gia độc tài thời nay là điển hình của xã hội Nhân trị.

    Pháp trị

    Trong thể chế Pháp trị, luật pháp phải độc lập. Pháp trị là công cụ điều chỉnh quyền lực, đảm bảo sự bình đẳng trước pháp luật và có quyền tài phán. Không ai có quyền ngồi trên pháp luật.

    Pháp trị giúp giới hạn sự chuyên quyền và lạm quyền, giúp cho lãnh đạo sáng suốt và tạo ra được những chính sách khôn ngoan.

    Các nước văn minh phương Tây đang đi theo thể chế pháp trị, tam quyền phân lập, và lấy báo chí là quyền lực thứ 4.

    Như vậy, Pháp trị và Nhân trị khó mà đi với nhau.

    Kỹ trị

    Cuộc cách mạng KHCN phát triển mạnh mẽ cuối những năm 1950 đã làm cho một số người nghĩ đến dùng kỹ thuật để lãnh đao. Thế là thuyết Kỹ trị ra đời, lấy nhân tố “Vật” làm chính mà xem nhẹ nhân tố “Người”.

    Phương pháp cai trị xã hội bằng giới khoa học kỹ thuật, là một xu hướng mới trong quản lý nhà nước hiện nay. Kỹ trị là việc đưa giới trí thức tinh hoa lên nắm quyền và áp dụng tri thức – kỹ thuật vào quản lý. Họ phải hội đủ hay yếu tố: hiểu biết về chính trị và thấu đáo về khoa học.

    Nếu trong Hội nghị TW 7 vừa qua và được quyền bỏ phiếu bổ sung cho thành viên BCT, giữa anh Nguyễn Thiện Nhân và Nguyễn Bá Thanh, tôi sẽ chọn anh Nhân. Bởi đơn giản, anh là người thuộc phái Kỹ trị (Technocrat).

    Chuyện nước mình

    Ví dụ về khai thác Bauxit Tây Nguyên. Nếu như đó là dự án của các nhà Kỹ trị, thì phải được tính toán kỹ lưỡng về hiệu quả kinh tế và kỹ thuật tối ưu.

    Tuy nhiên, bởi hệ thống chính trị quyết định, nên dự án này là sự mặc cả giữa các thế lực chính trị, xem thường yêu cầu hiệu quả kinh tế, để đổi lấy sự đồng thuận.

    TBT, rồi Thủ tướng VN từng nói, khai thác Bauxit là một chủ trương lớn của đảng.

    Hậu quả thiệt hại về kinh tế thế nào sau vài năm đã rõ. Sự thiếu vắng của giới Kỹ trị đã làm cho dự án đang bên bờ vực thẳm, chưa nói đến chuyện quốc phòng và an ninh quốc gia.

    Vinalines, Vinashin và nhiều dự án lớn hàng tỷ đô la dựa trên quyết tâm chính trị nên cuối cùng thất bại, người ta chỉ chịu trách nhiệm…chính trị.

    TBT Nguyễn Phú Trọng từng nghẹn ngào khi bế mạc Hội nghị TW 6 khi ông và BCT đã lấy chữ “Nhân” (Nhân trị) làm trọng, để giải quyết tham nhũng, làm trong sạch đảng, mà không phải là Pháp trị để thẳng tay với quốc nạn đục khoét đất nước.

    Sau Hội nghị TW 7, kết quả thế nào cũng đã rõ. Sự nhóm lò của ông đã tắt ngóm sau nửa năm, hết mọi hy vọng về một cuộc “tắm rửa”.

    Nhân trị, Pháp trị hay Kỹ trị luôn là câu hỏi lớn cho mỗi vị khi ngồi vào chiếc ghế quyền lực cao nhất. Mỗi thời, mỗi quốc gia, mỗi hoàn cảnh đều có lựa chọn riêng cho mình.

    Những quyết định liên quan đến hàng chục hay hàng trăm tỷ đô la không thể bỏ phiếu bởi sự đồng thuận bằng cách giơ tay trên hội trường, nếu người bỏ phiếu không hiểu gì về kinh tế, môi trường và chỉ dùng ý chí giúp cho lá phiếu.

    Đã dùng ý chí cho lá phiếu rồi, khi “ý chí” nhầm tai hại, chẳng ai lại bỏ phiếu tín nhiệm một cách công bằng nữa.

    Không thể để Pháp trị ghi trong Hiến pháp nhưng ngoài đời lại dùng Nhân trị một cách không đến nơi đến chốn, chỗ này dùng luật khắt khe, ác độc, chỗ kia tha thứ vì bạn bè đồng chí, một cách tùy tiện.

    Xu hướng thời nay, khoa học kỹ thuật, internet phát triển như vũ bão, không còn chỗ đứng cho những lãnh đạo không biết đến máy tính hay Google.

    Giới Kỹ trị có học hành và hiểu biết thế giới phẳng với biển thông tin sẽ đóng vai trò đưa đất nước thoát khỏi đói nghèo, tụt hậu và dẫn dắt quốc gia đi lên.

    Chủ nghĩa lý lịch, cơ cấu hay hạt giống đỏ… thế nào cũng lỗi thời, chẳng chóng thì chầy. Trong khi đó, Kỹ trị tinh hoa không thể móc trong túi ra là có ngay. Đó là một quá trình đào tạo qua vài thế hệ.

    Nếu không hiểu những bài học vỡ lòng về “Trị” (Nhân, Pháp, Kỹ) và không biết rằng, công nghệ đang “Trị” thế giới, thì khó nói đến sự tồn vong của chế độ như chính các vị lãnh đạo cấp cao từng than trên truyền thông.

    Hiệu Minh. 16-05-2013

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Bác Hiệu Minh cần xem lại. Nhân trị hay Đức trị cần bãi bỏ là đúng vì đó là thuyết “Thân dân” của Phong kiến, lệ thuộc vào chủ quan con người cụ thể, nói “Nhân” mà kết quả lại độc tài, không công bằng, rất dễ phi nhân.
    Nhưng bác cho Kỹ trị là cao nhất thì không đúng, “kỹ” đây là kỹ thuật, quá đề cao kỹ thuật, kỹ nghệ, là một xu hướng cực đoan, máy móc, lệch lạc, coi nhẹ yếu tố con người, yếu tố văn hóa, truyền thống.
    Pháp trị vẫn là sự cai trị dân chủ và khoa học nhất, nó kết hợp được tính duy lý, khoa học hiện đại với yếu tố nhân văn bác ạ. Kỹ trị là một xu hướng cực đoan cần tránh, đã qua rồi chứ không phải sẽ đến, còn ông Nguyễn Trọng Nhân thì khoa học nỗi gì, không đáng gán vào dòng “kỹ trị”.

    Thực ra không thể đem cái khái niệm kỹ trị (technocracy) ra đặt ngang để so sánh, đối chiếu với nhân trị và pháp trị; nhầm lẫn về phân loại khái niệm. Kỹ trị chỉ về một hình thái cai trị trong đó chính phủ hay tổ chức xã hội được kiểm soát bởi tầng lớp chuyên gia kỹ thuật; những chuyên gia kỹ thuật này có khuynh hướng duy lý, ưu tiên cho các giải pháp mang tính kỹ thuật hơn là các giải pháp nặng tính nhân văn, tuy nhiên họ cũng phải cai trị dựa trên luật pháp, và không loại trừ chuyện bị ảnh hưởng bởi khuynh hướng nhân trị, dù ít ỏi.

    Xã hội ngày càng văn minh thì càng cần cả luật pháp, lễ nghĩa và kỹ thuật cùng phát triển.

    Cai trị 'đúng' thì phải dựa trên luật pháp công minh. Dưng luật pháp 'đúng đắn' thì lại phải dựa trên lễ nghĩa và có tính khoa học, theo kịp đà phát triển, thích ứng và vận dụng thành quả của tiến bộ kỹ thuật, công nghệ.

    Mối quan hệ giữa 3 phạm trù luật pháp, lễ nghĩa và kỹ thuật là rất hữu cơ. Tuy nhiên trong xã hội văn minh ngày nay, xét cho cùng không có cái gọi là kỹ trị, theo nghĩa là cai trị dựa trên hiểu biết kỹ thuật, mà chỉ có pháp trị, cai trị dựa trên luật pháp. Không nên có nhân trị, mà phải luật hóa các lễ nghĩa bắt buộc, vd không được bỏ mặc người bị tai nạn đang hấp hối, và nên khuyến khích các lễ nghĩa tùy chọn, vd khuyến khích tín ngưỡng, từ thiện,...

    Khi phấn son, áo quần tôn lên ngôi,
    Khi dã tâm, vô nhân tính được che đậy.
    Bằng những chân dung qua kỹ thuật hình ảnh,
    Bằng những lời dối trá hàng ngày nhét vào tai.
    Khi những kẻ hưởng lộc của dân, béo tốt nhờ dân,
    Quay lưng lại với ân nhân, làm bậc thang cho kẻ thù.
    Tôi chẳng thấy có gì cần đối thoại với họ,
    Vì chính bọn họ đã tự đánh mất giá trị làm người.
    Chúng ta có cần bàn luận với nhau về họ nữa không?
    Không, tuyệt không vì bọn họ đã nằm dưới mồ.
    Những nấm mồ bốc mùi xú uế từ xác thân họ,
    Vậy chúng ta cùng đặt Phương Uyên, Nguyên Kha lên ghế.
    Chiếc ghế chúng ta trân trọng bằng tấm lòng,
    Vì từ đây sẽ nảy nở những đóa hoa đời thắm tươi.