Phan Minh Ngọc - Lại chuyện Ngân Hàng Nhà Nước

  • Bởi Khách
    10/05/2013
    1 phản hồi

    Phan Minh Ngọc

    Trong bản tin tối qua, NHNN lại biện bạch về chuyện vàng. Nhưng càng biện bạch lại càng thấy tối/rối thêm.

    Điểm thứ nhất, NHNN cho rằng: "trước khi có Nghị định 24, mỗi năm NH Nhà nước phải cấp phép nhập khẩu bình quân khoảng 50-60 tấn vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng. Việc này đã gây ảnh hưởng đến tỉ giá, CPI, sự ổn định kinh tế vĩ mô và ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô dự trữ ngoại hối.

    Nay, khi NH Nhà nước độc quyền nhập khẩu, sản xuất vàng miếng làm giảm mạnh nhu cầu ngoại tệ cho nhập khẩu vàng. Việc NH Nhà nước không cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng cùng với hiệu quả của các chính sách bình ổn kinh tế vĩ mô của Chính phủ giúp tình hình cung cầu ngoại tệ cải thiện cơ bản, giảm đáng kể tình trạng đô la hóa nền kinh tế".

    Và: "...lượng ngoại tệ dùng để nhập khẩu vàng nhỏ hơn nhiều so với trước đây và chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ lượng ngoại tệ NH Nhà nước đã mua vào thời gian qua. Hiện dự trữ ngoại hối nhà nước đang ở mức cao nhất từ trước đến nay."

    Việc NHNN độc quyền không nhất thiết làm giảm nhu cầu dùng dự trữ ngoại tệ để can thiệp/ổn định. Thay vì trước đây NHNN phải tung ngoại tệ gián tiếp vào thị trường vàng thông qua việc tung ngoại tệ để ổn định tỷ giá khi các chủ thể kinh tế khác mua gom ngoại tệ trong nền kinh tế để nhập khẩu vàng thì nay NHNN phải trực tiếp tung ngoại tệ ra để tự mình nhập khẩu vàng.

    Số ngoại tệ NHNN trực tiếp bỏ ra để nhập khẩu vàng đúng là có thể nhỏ hơn về lượng, như NHNN nói, so với tổng lượng ngoại tệ trước đây các chủ thể kinh tế huy đồng từ cả nền kinh tế. Nhưng thế không có nghĩa là NHNN thoát được việc phải can thiệp gián tiếp trên thị trường ngoại tệ vì vẫn có một lượng vàng nhất định được nhập lậu, làm ảnh hưởng đến thị trường ngoại tệ, buộc NHNN phải bán ngoại tệ để can thiệp. Cộng cả phần trực tiếp và gián tiếp này thì tổng lượng dự trữ ngoại tệ mà NHNN phải dốc ra để can thiệp vào thị trường vàng và ngoại tệ không chắc đã nhỏ hơn lúc NHNN vẫn chưa dành độc quyền nhập khẩu và cho đấu thầu vàng. NHNN phải chứng minh được rằng thực ra lượng vàng nhập lậu là không đáng kể thì mới kết luận như trên được.

    Điểm thứ hai, chẳng hiểu cái khái niệm "đô la hóa" của NHNN là thế nào mà lại nói được rằng đã "giảm đáng kể tình trạng đô la hóa nền kinh tế" nhờ độc quyền nhập khẩu vàng. Giả sử trước khi NHNN được độc quyền nhập khẩu vàng, có 10 tỷ đô la được lưu thông trong toàn nền kinh tế (trừ phần nằm ở dự trữ ngoại tệ của NHNN). Nếu như thông thường các tổ chức được nhập khẩu vàng thì giả sử họ huy động 5 tỷ đô la từ số này để nhập khẩu vàng, tổng số đô la lưu thông trong nền kinh tế còn lại là 5 tỷ đô la. Tuy nhiên, thế này cũng vẫn chưa thể nói là nạn đô la hóa đã giảm, vì song song với 5 tỷ đô la đang lưu thông vẫn có thêm một lượng vàng mới, trị giá 5 tỷ đô la được đưa thêm vào lưu thông, nên nạn đô la hóa thực ra vẫn không thay đổi về bản chất (chính xác ra thì nạn đô la hóa có giảm đi; nhưng nền kinh tế lại bị "vàng hóa" khi có thêm 5 tỷ đô la giá trị vàng vào lưu thông. Và hậu quả của vàng hóa hay đô la hóa thì như nhau; tức nạn "ngoại tệ hóa" không thay đổi).

    Sau khi NHNN được độc quyền nhập khẩu vàng, thay vì cần nhập khẩu 5 tỷ đô la giá trị vàng về cho nền kinh tế, NHNN nay chỉ cần xuất ra, ví dụ, 2 tỷ đô la dự trữ ngoại tệ để nhập khẩu vàng về bán đấu thầu (đúng ý/lý luận của NHNN nhé!).

    Nhưng nếu vậy thì nạn đô la hóa (chính xác hơn: "ngoại tệ hóa") lại còn trầm trọng thêm! Thay vì trong nền kinh tế chỉ có tổng lượng ngoại tệ+vàng tương đương 10 tỷ đô la (gồm 5 tỷ đô la tiền mặt, 5 tỷ đô la giá trị vàng) đang lưu thông vào thời điểm trước khi NHNN được độc quyền vàng, nay do NHNN tung thêm 2 tỷ đô la giá trị vàng mà nó nhập khẩu về nữa, trong nền kinh tế lúc này có tổng cộng 12 tỷ đô la tiền mặt và vàng. Tức là nạn đô la hóa (ngoại tệ hóa) rõ ràng là trầm trọng hơn trước khi NHNN độc quyền nhập khẩu vàng chứ?

    Nạn đô la hóa (ngoại tệ hóa) chỉ không đổi, không tệ đi nếu NHNN không nhập khẩu vàng bằng ngoại tệ dự trữ.

    Điểm thứ ba, NHNN nói: "Đồng thời, việc chấm dứt chính sách huy động vàng, cho vay vàng đã loại trừ rủi ro liên quan đến vàng trong hoạt động của tổ chức tín dụng. Cơ quan này cho biết, hơn 1 năm qua, các tổ chức tín dụng đã mua được hơn 100 tấn vàng trên thị trường trong nước để chi trả cho người dân mà không cần ngoại tệ nhập khẩu vàng".

    Nếu chỉ để ngăn các tổ chức tài chính ngân hàng nhập khẩu vàng, khuyến khích chúng phải mua vàng trong dân thì cần gì NHNN phải độc quyền nhập khẩu vàng? Thay vào đó, NHNN chỉ cần không cấp phép nhập vàn cho chúng, như trước đây NHNN vẫn làm, là được thôi chứ?

    Tóm lại, tớ rất thích NHNN vì nhờ nó mà tớ luôn có chuyện để mà viết blog và đặc biệt là viết báo để cải thiện cuộc sống (nhuận bút kiếm được từ khai thác đề tài về NHNN nhiều phết đấy, cũng phải mua được vài lạng vàng phân phối chứ chẳng chơi).

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Ngân hàng Nhà nước tự đưa mình vào thế kẹt

    (Toquoc) – Đây là nhận định của TS. Phạm Đỗ Chí trong buổi làm việc giữa Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM với các chuyên gia, NHNN, doanh nghiệp về thị trường vàng diễn ra chiều ngày 7/5.

    “Bất thường” của NHNN

    TS. Phạm Đỗ Chí (có thâm niên 30 năm làm chuyên gia cao cấp của Quỹ tiền tệ Quốc tế - IMF) cho rằng, trong vấn đề quản lý vàng, NHNN đã tự đưa mình vào thế kẹt.

    TS. Chí phân tích, với động tác quản lý vàng và dù đã bán ra 14 tấn, chênh lệch giá vẫn tiếp tục gia tăng, NHNN chỉ có 3 giải pháp: nếu ngưng bán đấu giá thì thị trường càng hỗn loạn và giá vàng nội tiếp tục tăng mạnh; nếu tiếp tục bán thêm từ nguồn vàng dự trữ ngoại hối thì sẽ cạn dần, trong vài tháng tới nếu giá thế giới thấp hơn 1.400 USD/ounce thì NHNN lỗ nặng do giá mua vào cao trước đây; còn nếu NHNN nhập vàng mới về bán thì tiêu hao dự trữ ngoại hối.

    Theo TS. Phạm Đỗ Chí, dù chọn giải pháp nào cũng đều khiến NHNN tiến chẳng đặng, mà lùi cũng chẳng xong.

    Bình luận về việc NHNN đã mua vào 60 tấn vàng với giá cao, TS. Phạm Đỗ Chí cho rằng, NHNN đã không xuất sắc lắm trong tiên đoán giá vàng. “Đùng một cái giá vàng thế giới đi xuống, NHNN bán ra số vàng này đã bị lỗ nặng. Mặt khác, điều gì sẽ xảy ra khi NHNN bán ra một khối lượng vàng lớn, sau đó giá vàng thế giới không giảm mà lại tăng. Có phải NHNN đã vứt đi một lượng ngoại tệ lớn!”.

    “Là một chuyên gia cao cấp của IMF, đã làm việc trên 30 nước và đã cố vấn cho trên 20 ngân hàng quốc gia, chưa bao giờ tôi thấy một ngân hàng quốc gia nào làm dám tự nhận vai trò quản lý vàng và đầu cơ vàng nguy hiểm như vậy”, TS. Phạm Đỗ Chí thẳng thắn nhìn nhận.

    “Có lẽ nên trả lại tiếng nói của tự thân thị trường vàng. Nên đặt vai trò của NHNN về đúng vị trí”, TS. Chí nói thêm.


    Hãy để tự thân thị trường vàng điều tiết thông qua Sàn vàng quốc gia

    Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Vạn Phú, việc NHNN bán vàng tiền tệ ra thị trường trong thời gian qua đã dẫn đến những hệ lụy: hút tiền đồng về trong khi thị trường vẫn đang thiếu thanh khoản; làm giảm dự trữ ngoại hối trong bối cảnh xuất siêu chưa bền vững; thay vì tìm cách huy động vàng trong dân như chủ trương của Chính phủ, nay lại đưa vàng về cho dân cất dưới nệm.

    “Nói cách khác, NHNN đang bán “ngoại tệ” với tỷ giá rất cao (gần 25.000 đồng/1USD), gây áp lực lên tỷ giá về lâu về dài. Điều này rõ ràng đi ngược lại chính sách”, chuyên gia Nguyễn Vạn Phú cảnh tỉnh.

    Đồng ý với nhận định của ông Phú, TS. Trần Du Lịch khuyến cáo: “Đừng biến nhà dân thành kho chứa vàng”.

    Trong quản lý vàng vừa qua của NHNN, những mặt được chúng ta không phủ nhận. Tuy nhiên, NHNN đã “vượt rào” Nghị định 24 khi đề cập thương hiệu vàng quốc gia gây xáo trộn thị trường vàng trong thời gian qua.

    Nhận định về điều này, ông Nguyễn Vạn Phú cho biết, Nghị định 86 về quản lý dự trữ ngoại hối, hay Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng không hề có quy định nào về thương hiệu vàng quốc gia hay đề cập đến vàng SJC.

    Tuy nhiên, phát biểu trước Quốc hội vào ngày 25/11/2012, Thống đốc Nguyễn Văn Bình nói: “Nhà nước sẽ độc quyền về sản xuất vàng miếng và trước mắt, SJC sẽ là thương hiệu vàng của NHNN”. Như vậy, từ Nghị định đến Thông tư không hề đề cập đến thương hiệu vàng quốc gia, chỉ có lãnh đạo NHNN phát biểu một cách chính thức đã gây không biết bao nhiêu xáo trộn trên thị trường vàng.

    Ai hưởng lợi?

    TS. Lê Đạt Chí (Đại học Kinh tế TP.HCM) phân vân: Chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới thì ai sẽ được lợi? Những người có lượng vàng tồn kho sẽ hưởng lợi chăng?. Vậy ai nắm giữ lượng vàng tồn kho? Làm sao để quản lý lượng vàng tồn kho này?

    Tuy nhiên, TS. Phạm Đỗ Chí lại có cái nhìn khác. Bàn về động cơ tạo ra sự chênh lệch này (trung bình giá vàng trong nước cao hơn giá vàng thế giới từ 200 – 300 USD/lượng), TS. Chí bình luận: “Con số này có sự trùng hợp rất hay, đó là sự khác nhau giữa giá mà NHNN mua vào 60 tấn và giá bây giờ. Thành ra NHNN bắt buộc phải giữ giá cao hai ba trăm đô để hòa vào khoản lỗ lúc mua giá cao”.

    Trong khi đó, ông Trần Thanh Hải, TGĐ Công ty CP&ĐT Vàng Việt Nam (VGB) đặt câu hỏi: Tại sao dân Việt Nam phải mua vàng giá cao?


    Ông Trần Thanh Hải, TGĐ Công ty CP&ĐT Vàng Việt Nam (VGB) đặt câu hỏi: Tại sao dân Việt Nam phải mua vàng giá cao? (ảnh: Lê Nguyễn)

    Để trả lời câu hỏi của ông Hải, chuyên gia kinh tế, TS. Huỳnh Bửu Sơn cho rằng ông không tin NHNN bán ra hàng chục tấn vàng để giúp người dân mua vàng giá rẻ (phục vụ cho nhu cầu cần thiết).

    Theo nhận định, lượng vàng trong dân khoảng 500 tấn (Việt Nam là một trong ba nước có lượng vàng giữ trong dân cao nhất thế giới). Các chuyên gia cho rằng, lượng này quá đủ cho cung vàng trong dân. Nhà nước chỉ nên khuyến khích sản xuất vàng nữ trang phù hợp nhu cầu chính đáng của người dân. Còn vàng dự trữ cần khuyến khích người dân bán ra để gửi tiết kiệm hay đầu tư.

    “Hình thức gửi vàng rút vàng, gửi ngoại tệ rút ngoại tệ là rủi ro rất lớn đối với hệ thống tiền tệ bởi không có quốc gia nào trên thế giới làm kiểu này”, TS. Huỳnh Bửu Sơn cảnh báo.

    Theo TS. Sơn, suốt 50 năm qua, giá vàng tại Việt Nam luôn cao hơn thế giới. Do vậy, buôn lậu vàng từ Lào, Campuchia về Việt Nam khá lớn. “Không vì giá vàng Việt Nam cao mà chúng ta hy sinh ngoại tệ. Mua bán vàng để kiếm lời không phải là mục tiêu mà chúng ta cần hướng tới”, TS. Huỳnh Bửu Sơn nhận định.

    Cũng cần nhắc lại rằng, liên quan tới thị trường vàng, Nghị quyết của Quốc hội đã chỉ rõ một trong những mục tiêu của năm 2013 là: “Khắc phục bất cập trong quản lý, ổn định thị trường vàng, bảo đảm giá vàng trong nước liên thông và sát với giá vàng quốc tế, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp về tài sản của người dân”.

    Đồng loạt kiến nghị thành lập Sàn vàng quốc gia

    Nhiều chuyên gia cho rằng, nên tiến tới thành lập Sàn vàng quốc gia và vai trò của NHNN có giới hạn ở sàn này thay vì độc quyền như hiện nay.

    Hầu hết các ý kiến đều cho rằng, không thể dùng biện pháp hành chính để cấm mua bán vàng. Do đó, giải pháp hữu hiệu nhất để chống vàng hóa nền kinh tế là thành lập Sàn vàng quốc gia.

    Thông qua sàn vàng này, Nhà nước điều chỉnh bằng tỷ lệ ký quỹ, qua đó giảm tính chất cờ bạc và rủi ro. NHNN cũng không cần bận tâm mua bán vàng nữa.

    Thay vì bỏ tiền mua vàng vật chất, thì nay có thể mua vàng bằng tài khoản sẽ tránh tiêu tốn ngoại tệ, giảm rủi ro thanh khoản, tỷ giá, lạm phát. Sẽ không còn hiện tượng can thiệp 1 chiều.

    Lê Nguyễn

    http://toquoc.gov.vn/Sites/vi-vn/details/3/kinh-te-viet-nam/116202/ngan-hang-nha-nuoc-tu-dua-minh-vao-the-ket.aspx