Phạm Hồng Sơn - Tự do ngôn luận, miễn không đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền?

  • Bởi Khách
    23/04/2013
    13 phản hồi

    Phạm Hồng Sơn

    Ngày 27/03/2013 Giáo sư Nguyễn Huệ Chi – một trong những người chủ trương và điều hành trang mạng Bauxite Việt Nam – đã có một phát biểu làm nức lòng nhiều người yêu mến tự do, dân chủ. Xung quanh “sự cố Nguyễn Đình Lộc”, ông đã bày tỏ công khai: “Chọn ‘trí thức cận thần’ trước sau vẫn là một sách lược đấu tranh theo kiểu mong bề trên… cởi mở. Từ lâu trang mạng BVN đã không làm thế. Nhưng hôm qua, 21/04/2013, trang Bauxite Việt Nam đã đăng một bài với nhan đề: “Giáo sư Nguyễn Huệ Chi: TRĂN TRỞ VỀ THẾ HỆ TIẾP NỐI”. Theo như giới thiệu, đây là bài trả lời phỏng vấn của ông cho tạp chí Kiến thức Ngày nay, số 818, ra ngày 10-4-2013. Khi được hỏi: “Nếu được đề xuất cải cách, Giáo sư quan tâm đến điều gì nhất?”, ông trả lời: “Thứ nhất là phải mở rộng dân chủ. Để cho người dân có quyền được phát biểu, tự do ngôn luận, miễn là những lời ấy không đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền, như Hiến pháp 1992 hiện đang quy định.” (đoạn tô thẫm là của người viết bài này.)

    Qua phát biểu này (có lời khẳng định ở cuối bài rằng: ”Người được phỏng vấn đã soát kỹ lại.”), dường như Giáo sư Nguyễn Huệ Chi muốn đưa ra một quan niệm mới về tự do ngôn luận?

    Đối chiếu với những kinh nghiệm dân chủ trên thế giới, các lý thuyết dân chủ tự do, pháp luật hiện thời và cả thực trạng hiện nay của nước Việt Nam thì thấy quan niệm này của Giáo sư Chi không có lợi cho tiến bộ của tiến trình dân chủ.

    Kinh nghiệm và lý thuyết dân chủ đã cho thấy rõ rằng một trong những dấu hiệu đơn giản nhưng có khả năng phân biệt, đánh giá (mức độ) dân chủ của một chính quyền (đảng cầm quyền) là ở việc chính quyền (đảng cầm quyền) đó có (mức độ) dung thứ (để tồn tại, không coi là thù địch, không sách nhiễu, không trấn áp) thế nào đối với những chỉ trích, phản kháng, thách thức chính quyền (đảng cầm quyền) một cách ôn hòa. Nếu hoàn toàn không dung thứ thì là độc tài tuyệt đối-phi dân chủ tuyệt đối, còn ngược lại là dân chủ cao. Nhìn ở một góc độ khác của lý thuyết dân chủ thì quyền chất vấn, thách thức, thậm chí đòi lật đổ, thay thế một chính phủ, tước sự cầm quyền của một đảng chính trị một cách ôn hòa còn phải được coi là quyền đương nhiên của mọi công dân. Cách đây gần nửa thế kỷ, Nguyễn Văn Bông – học giả chính trị của chế độ “ngụy” –  chính thể Việt Nam Cộng hòa – đã viết như thế này: “đặc-điểm có thể gọi là tinh-túy của dân-chủ, là khái-niệm dân-chủ bao gồm hai yếu-tố vừa bổ sung vừa mâu-thuẫn. Hai yếu-tố ấy là tham-gia và kháng cự. Thật vậy, nói đến dân-chủ là liên-tưởng đến sự đồng ý cùng sự tham-gia của đa số công dân vào chính-quyền. Dân-chủ, ở đây, tức là sự đồng hóa tối đa của nhà  cầm-quyền và dân-chúng. Nhưng đồng thời, dân-chủ là kháng cự chống chính quyền. Đấy là hai yếu-tố tham-gia và kháng-cự, hai yếu-tố vừa bổ sung vừa mâu-thuẫn của ý niệm dân-chủ.” [i] Như vậy, với cơ sở như vừa nêu quan niệm trên của Giáo sư Chi là trái với tinh thần dân chủ.

    Về luật pháp hiện hành, chúng ta cũng không thấy một điều luật nào cấm công dân phát biểu hay bày tỏ chính kiến “đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền.” Như vậy, quan niệm trên của Giáo sư Chi, chưa kể tính chất không rõ ràng về từ ngữ, hoàn toàn ngược với tinh thần thượng tôn pháp luật: người dân có quyền làm mọi việc pháp luật không cấm.

    Còn với thực trạng xã hội hiện nay, hầu như tất cả chúng ta đều không thể phản bác được kết luận của một cựu đảng viên cộng sản, một cán bộ công an cao cấp vẫn đang còn sống rằng: “Đảng chỉ còn vai trò kìm hãm xã hội” hoặc đang có biết bao ý kiến đòi hỏi Đảng Cộng sản Việt Nam phải từ bỏ độc quyền quyền lực. Vậy, những phát biểu, tự do ngôn luận lại tự kiểm duyệt, tự giới hạn trong khuôn khổ “không đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền” thì phát biểu, tự do ngôn luận đó còn bao ý nghĩa cho lợi ích quốc dân, còn bao giá trị để giải quyết vấn đề độc tôn quyền lực, sự kìm hãm xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam?

    Ngoài ra, quan niệm trên còn vô tình củng cố thêm cho tập quán thù hằn, trấn áp của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với “các thế lực thù địch” – mà thực ra chỉ là những công dân mạnh dạn thực hiện quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn luận, dám bày tỏ những ý kiến bất đồng, những phản kháng trong tinh thần hoàn toàn bất bạo động đối với những sai lầm, suy đồi của Đảng Cộng sản Việt Nam.

    Tình hình xã hội Việt Nam vài năm trở lại đây cho thấy rõ chính sách cơ bản của chính quyền độc tài không phải là triệt hạ, bịt kín hoàn toàn mọi chỉ trích, phản kháng – vì là điều không thể – mà là thâm nhập, thao túng, dẫn dắt, điều hướng những chỉ trích, phản biện, bức xúc, phản kháng vào những vấn đề ít nghiêm trọng và/hoặc không để những chỉ trích, phản kháng chạm đến lằn ranh “thẳng mực tàu”, triệt để hay ly khai.

    Dĩ nhiên, đã ủng hộ hoặc tham gia vào công cuộc đấu tranh dân chủ (dân chủ hóa) mà lại mong muốn tất cả những người khác phải biểu tỏ giống mình, làm y như mình hay phải nói hết những điều cần nói thì đó là một mong muốn phi dân chủ, phi thực tế. Chưa kể, công cuộc đấu tranh dân chủ hiện nay gần như chỉ hoàn toàn là một phong trào xã hội có tính tự phát, tự nguyện trên cơ sở ý thức, chủ kiến, sự chịu đựng, kỳ vọng riêng của từng cá nhân thì càng không thể có chuyện trăm tiếng đều như một. Hơn nữa, trong công cuộc dân chủ hóa, mọi tiếng nói, chuyển động, phản biện vì tiến bộ từ những người có danh vị chính thống đều cực kỳ quí giá và đáng trân trọng. Nhưng cũng cực kỳ nguy hiểm, tai hại nếu tiếng nói, chuyển động, phản biện đó lại đi nhầm vào hướng gây đảo ngược quan niệm về dân chủ hay củng cố thêm cho sự bất dung của cường quyền, độc tài đối với chính kiến khác biệt.

    Người viết bài này hy vọng quan niệm sai lầm trên đây của Giáo sư Nguyễn Huệ Chi chỉ xuất phát từ nền tảng của một học giả say mê, uyên thâm văn học cổ nhưng là “tay lái” còn mới trên hành trình dân chủ. Nếu như thế, chắc chắn Giáo sư Chi sẽ sớm bẻ lại lái.

    © 2013 Phạm Hồng Sơn & pro&contra

    [i] Nguyễn Văn Bông (Thạc sĩ Công Pháp, Giáo sư thực thụ Luật khoa Đại học Sài Gòn, Viện trưởng Học viện Quốc gia Hành chánh), Luật Hiến-pháp và Chính trị học, in lần thứ hai, Sài Gòn, 1967, trang 78.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    13 phản hồi

    Việc Bauxit Việt nam mà ông Nguyễn Huệ Chi là một trong những người chủ xướng và điều hành cho đăng lại bài phỏng vấn trên là một điều tai hại cho tiến trình dân chủ của đất nước. Có thể nói, chỉ một ước nguyện được phát biểu mà không đe dọa trực tiếp đảng cầm quyền như đã được chính đảng cầm quyền này áp đặt trong hiến pháp cho đất nước, đã làm cho mọi nổ lực của ông Chi từ 2 thập niên qua tan thành mây khói.

    Sau đổi mới, chính ông Chi đã tiết lộ tâm sự của người cha, ông Nguyễn Đổng Chi về lỗi lầm trong vụ theo lịnh đảng CSVN, bêu xấu thanh danh của cụ Phan Khôi. Từ tiết lộ này, nãy sinh ước nguyện không muốn theo vết xe đổ của người đi trước, bẻ cong ngòi bút vì áp lực chính trị.

    Tại sao khi đang ở đỉnh cao của danh vọng và địa vị của mình, ông Chi đã can đảm tiết lộ nỗi ân hận của cha mình, như một lời thú tội không chỉ với vong hồn cụ Phan mà còn với cộng đồng dân tộc. Hành động ấy còn nhằm để nêu lên những sai trái của chính quyền và những oan ức của nhiều người trong chế độ độc tài cộng sản. Lúc đó, ông chỉ mới ngoài 50.

    Nay, đã ngoài 70, nhân sinh thất thập cổ lai hi, ông Chi lại quay ngược lại với ước vọng của bản thân và đại đa số, chỉ muốn có tự do ngôn luận hạn chế những đe dọa đảng cầm quyền! Việc gì khiến cho ông Chi, từ mấy chục năm trước đã can đảm nói lên sự thật đề cùng với trào lưu mong giải thoát toàn dân khỏi áp bức, kìm kẹp của độc tài đảng trị, nay lại co rút với nguyện vọng phản dân chủ như thế?

    Chắc hẵn áp lực của nhà cầm quyền lên con, cháu ông phải nặng nề lắm để ông Chi, ở tuổi 74 phải phát biểu và đăng bài này lên trang Bauxit Việt nam như thế!

    Đáng buồn cho ông Nguyễn Huệ Chi và đáng tiếc cho phong trào đấu tranh dân chủ cho Việt nam bao nhiêu thì đảng và nhà nước CSVN càng đáng trách bấy nhiêu.

    HongLac viết:
    Câu hỏi của tạp chí Kiến thức: “Nếu được đề xuất cải cách, Giáo sư quan tâm đến điều gì nhất?”.

    GS Nguyễn Huệ Chi trả lời: “Thứ nhất là phải mở rộng dân chủ. Để cho người dân có quyền được phát biểu, tự do ngôn luận, miễn là những lời ấy không đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền, như Hiến pháp 1992 hiện đang quy định”.

    Thôi thì “buồn 5 phút” cho một bài học mới vậy!

    Buồn làm chi ai ơi
    Khi cuộc đời còn lắm chuyện dở hơi
    Khi “trí thức” bên thắng cuộc
    Gồng mình lăm le cứu Đảng không thôi.
    Buồn làm chi ai ơi
    Về tình đời của quý ngài "trí thức"
    Đội "Bác" trên đầu, giấu Đảng sau lưng
    Ngữa cổ kêu la "Dân chủ Cộng hòa"
    Nhưng chẳng dám mở mồm nói ra một lời công đạo.
    Buồn làm chi ai ơi
    Khi tình đời vẫn luôn bạc như vôi
    Kẻ thờ "Bác" lại đi viết về
    Chân dung của người chống "Bác".

    Cãi nhau mà làm gì. Bây giờ tập trung sức lực ủng hộ ông Nguyễn Bá Thanh, ông ấy mà xây dựng CNXH thành công thì coi như mọi chuyện đều được giải quyết. Đỡ mệt.

    Tranh đấu kiểu đảng cho xả xú bắp xin cho thì không bao giờ đạt được mong muốn, nếu không muốn nói lại tiếp tay thêm sức mạnh cho đảng. Cái này không phải là đấu tranh mà là sự đồng thuận giữa trí thức và nhà cầm quyền (đảng) tùy théo sức ép của người dân và áp lực của quốc tế.

    Hãy đấu tranh thẳng thắn và trực diện. Một hai cá nhân còn sợ bị tù đày chứ năm mười người trở lên thì cộng sản phải sợ. Thủ tiêu, bưng bít, che đậy khó giấu diếm ở thời đại ngày nay. Đã mở cửa ra làm ăn giao lưu với thế giới bên ngoài thì không thể ngăn chặn tư tưởng tự do xâm nhập. Nếu muốn độc tài toàn trị thì đóng cửa lại; điều này e không còn dễ, còn không, sẽ có diễn biến và thay đổi tự do theo xu thế thời đại.

    kbc

    Hôm nay, một người không tranh đấu gì như tôi bỗng dưng có hứng đọc bài này. Tôi nghĩ Khách Viếng thăm đã giải thích đầy đủ cho ông Nguyễn Huệ Chi.

    Đọc bài của Bác sĩ Sơn, tôi xin tóm lại nội dung bằng 1 câu: đấu tranh trực diện. Đấu tranh trực diện hay đấu tranh không trực diện hay dân chủ từ từ đều có ý nghĩa. Mác nói (lại là Mác), một ngày cách mạng đi nhanh bằng 20 năm thường (nếu tôi nhớ không sai và chỉ không biết là đi theo hướng nào). Nhưng nếu điều kiện cách mạng chưa chín muồi thì cứ sống từ từ vậy, :D. Như vị Khách viếng thăm nói, ta phải TỒN TẠI đã chứ.

    Nói thêm về đấu tranh trực diện. Tôi cảm thấy hiện nay có nhiều tổ chức phê phán Mác-Lênin, phê phán cái gọi là cổ súy đấu tranh giai cấp, gây xáo trộn xã hội để làm cách mạng, phủ nhận cách mạng bằng đường lối ôn hòa. Nhưng có vẻ như đến phiên họ làm cách mạng thì cũng rất chuộng đường lối đấu tranh xáo trộn này, quyết không đội trời chung với ĐCS, sống mái tới cùng.

    Tóm lại, tôi hoan nghênh tất cả các ông NHC hay PHS. Một người thì từng bước đặt những hòn đá để làm điểm tựa, một người thì liên tục ghè sức để lật đổ. Các ông nên bổ trợ cho nhau, chứ phê phán làm gì?

    Cách nào làm tiếp? viết:
    Muốn làm tiếp công việc thì điều kiện tiên quyết là mình phải TỒN TẠI.

    Ông Nguyễn Huệ Chi đã làm được điều có ích.
    Ông cần tồn tại để làm tiếp.

    Hy sinh oanh liệt để được một anh chàng hâu sinh như Phạm Hồng Sơn khen ngợi thì (ở tuổi 70)cần cân nhắc.

    Muốn làm tiếp công việc thì điều kiện tiên quyết là mình phải TỒN TẠI.

    Ông Nguyễn Huệ Chi đã làm được điều có ích.
    Ông cần tồn tại để làm tiếp.

    Hy sinh oanh liệt để được một anh chàng hâu sinh như Phạm Hồng Sơn khen ngợi thì (ở tuổi 70)cần cân nhắc.

    Rất tiếc cho ông Nguyễn Văn Bông, ông đã bị biệt động Saì Gòn ám sát. Chế độ Sài Gòn vẫn chấp nhận người "kháng cự" cách đây hơn 50 năm chứng tỏ họ dân chủ hơn ta và trước ta cả nửa thế kỷ. Còn ta thì dân chủ những vẫn phải nghe theo Đảng chỉ đường, tự do ngôn luận nhưng không được vạch ra cái xấu cái sai, cái yếu kém, cái dôt nát, cái độc ác của chính quyền, nghĩa là tự do trong cái vòng Kim cô dán nhãn mác Đảng CS.Biết bao người dân chủ đã bị bỏ tù vì tội nói xấu nhà nước CHXHCN VN.

    Cả một bài phỏng vấn rất dài, rất giá trị…của ông Nguyễn Huệ Chi (NHC), được thực hiện vào tháng 5 năm 2012, nay mới đăng lại:
    1/ Chúng ta cần phải chịu khó kiểm chứng khi đọc bài của tác giả Phạm Hồng Sơn (PHS). PHS chỉ tách vỏn vẹn 1 câu trong cả bài phỏng vấn dài (gồm nhiều tiểu đề, nhiều trăn trở, kể cả trăn trở về đất nước, về Hiến pháp) rồi vin, soi, xoáy vào đó để viết ra bài này, thì theo tôi ông PHS không Fair Play đối với ông NHC, ấy vì bài viết của PHS sẽ không mất giá trị dẫu không dẫn câu phát biểu của NHC, nguyên văn như sau:

    [ Nếu được đề xuất cải cách, Giáo sư quan tâm đến điều gì nhất?
    Thứ nhất là phải mở rộng dân chủ. Để cho người dân có quyền được phát biểu, tự do ngôn luận, miễn là những lời ấy không đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền, như Hiến pháp 1992 hiện đang quy định. Phải bảo đảm thực thi các quyền được ghi trong Hiến pháp một cách thực chất để người dân thấy rõ họ quả thực đã phấn đấu hy sinh suốt bao nhiêu năm để đạt được một mục tiêu có thực dù rất nhỏ, và muc tiêu nhỏ nhoi đó đang trong tầm tay họ chứ không phải đến đời chút chít nào mới sờ thấy. ]

    2/ Tờ Kiến thức Ngày nay là 1 tờ báo lề đảng. Ông NHC là đầu tàu của trang lề dân Bauxit-vn (BVN), nhất là trong tình hình sửa đổi Hiến pháp hiện nay, BVN là cái gai lớn trong mắt của đcsvn. Vậy, theo tôi, nếu chúng ta ‘luận’ NHC qua bài ‘luận’ của PHS là chúng ta chỉ có tài nói theo (bởi cái danh PHS), hay nói cách khác chúng ta ‘đi chơi rừng mà chỉ thấy cây’.

    "tự do ngôn luận, miễn là những lời ấy không đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền" Câu nói này của ông Chi tương tự như câu chuyện:"Thì các đồng chí được quyền tự do chửi đế quốc đó thôi" Tức nhân dân VN được quyền tự do chửi đế quốc Mĩ, thực dân Pháp, chửi cả cái thế giới tư bản giải chết chứ ko nên nói xấu Đảng kể cả những đảng CS anh em như TQ, BTT.CB... Nản cái ông Nguyễn huệ Chi này rồi đây!

    Lời gs Chi chỉ là xác định rõ điều nhiều người đã nhìn thấy từ "kiến nghị 72" (Phạm Hồng Sơn, Phạm Thị Hoài, Nguyễn Gia Kiểng...)
    Một số người sẽ thất vọng vì đã trông chờ, kỳ vọng ở họ (BVN) như những nhà lãnh đạo của phong trào dân chủ vì họ là những trí thức, thân hào nhân sĩ có ảnh hưởng lớn với nhà nước, và dân chúng.
    Nhớ, bác Đồng Phụng Việt có nói, phong trào góp ý sửa HP làm Đảng thoát y. Xem ra, không chỉ có Đảng.
    Thời buổi nhá nhem, dân chúng nháo nhác tìm, chờ lãnh đạo, thoáng thấy đây đó cờ trống (kiến nghị 72, cùng viết HP) chạy tới gần mới thấy, cũng là cờ đảng. Tiêu nghỉu. Người thì giận dữ, kẽ thì vớt vát, chắc họ có lý do (an toàn của người thân, hay có thâm ý, chiến thuật cao siêu gì).
    Lùi lại, có thể đặt câu hỏi, có hay không "người" đứng sau ABS, BVN?

    Một bài viết hay, đáng lẽ được có nhiều comments của độc giả DL. Cám ơn BS Phạm Hồng Sơn đã bắt được thông tin nầy! Lúc trang Boxitvn.net mới hình thành tôi cảm thấy vui mừng là có những trí thức XHCN đã nhìn thấy thế chế độc đảng, độc tài toàn trị của ĐCSVN là nguyên nhân mang đến sự lạc hậu, điêu tàn, tham nhũng, băng hoại đạo đức xã hội Việt Nam nên đã phản tỉnh mà hướng đến một thể chế, một xã hội tư do, dân chủ nhân bản pháp trị, đa nguyên đa đảng. Nhưng dần dần các vị “trí thức” nầy đã lộ ra là những 'nhà' "đối lập trung thành"!

    Câu hỏi của tạp chí Kiến thức: “Nếu được đề xuất cải cách, Giáo sư quan tâm đến điều gì nhất?”.

    GS Nguyễn Huệ Chi trả lời: “Thứ nhất là phải mở rộng dân chủ. Để cho người dân có quyền được phát biểu, tự do ngôn luận, miễn là những lời ấy không đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền, như Hiến pháp 1992 hiện đang quy định”.

    Thôi thì “buồn 5 phút” cho một bài học mới vậy!

    >>> Cách đây gần nửa thế kỷ, Nguyễn Văn Bông – học giả chính trị của chế độ “ngụy” – chính thể Việt Nam Cộng hòa – đã viết như thế này:

    Tiện thể, lịch sử cũng đã viết rằng, Đảng ta đã chỉ đạo khủng bố bắn chết, giải phóng giáo sư Nguyễn Văn Bông của Ngụy rồi.

    Nếu trình độ của ta không đạt được trình độ của Nguyễn văn Bông thì ta phải "giải phóng" hắn đi. Đó là thời trước.

    Nếu còn sống, thời nay ta cho hắn vào tù.

    Đó là tầm nhìn, trình độ, bạo lực cách mạng của Đảng ta.

    >>> Cách đây gần nửa thế kỷ, Nguyễn Văn Bông – học giả chính trị của chế độ “ngụy” – chính thể Việt Nam Cộng hòa – đã viết như thế này:

    Tay này khá nhỉ, trước kia đi dịch sách Mỹ, nay lần mò sao tìm được và trích dẫn sách tiếng Việt của Ngụy Sài gòn gần 50 năm trước.

    Chế độ Ngụy đã chấm dứt, nhưng di sản học thuật chính trị, luật pháp, hiến pháp của họ không có mấy các tiến sĩ, thạc sĩ, giáo sư, phó giáo sư của ta 50 năm sau mà hiểu nổi.

    Trích dẫn hiến pháp Mỹ làm gì, đã cũ hơn 200 năm, lại ở cách xa nửa vòng trái đất (20000 km), bằng tiếng Anh cực nhọc quá chừng. Hiến pháp của Ngụy hãy còn đó, bằng tiếng Việt rành rành, Sài gòn chỉ cách Hà nội không đầy 2000 km mà ta vẫn chưa thông suốt.

    Tay bác sĩ này khá nhỉ, đọc được sách của Sài gòn vang bóng một thời như thế thì khá nhỉ. Chính tớ tiến sĩ giáo sư, nhà giáo ưu tú, lãnh đạo tài tình, đủ cả, mà có trình độ tiếp thu, trích dẫn như thế đâu.