5xu - Chỉ cần một thế hệ

  • Bởi Admin
    2.853 lượt đọc
    03/04/2013
    34 phản hồi

    5xu

    Những gì mà Chicago Boys xúi Pinochet thực hiện thực ra rất đơn giản về mặt nguyên tắc: tư hữu hóa tối đa các ngành công nghiệp (bao gồm cả khai khoáng), tư hữu hóa ngân hàng và quỹ tài chính, phá bỏ bảo hộ các ngành công nghiệp trong nước bằng bỏ đi hàng rào thuế quan, xóa bỏ các luật lệ (deregulation) để tối thiểu hóa sự can thiệp của chính phủ vào thị trường, giảm thuế doanh nghiệp, chào đón đầu tư nước ngoài.

    Hôm nọ tự nhiên được một bạn rủ đi cafe vỉa hè lăng quăng. Xong lại gặp một bạn nữa, lại lăng quăng cafe tiếp. Xong rồi bạn đến trước về trước, còn lại bạn đến sau và tôi. Hai anh em ngồi, lanh quanh một hồi lại quay lại chủ đề cũ rích nhưng lại đang rất là thời sự: lạm phát hơi quá đà ở nước ta hiện nay. Bạn kia đặt ra hai thắc mắc rất cơ bản là lạm phát thì thực ra vẫn có người có lợi; và tác động của tăng dự trữ bắt buộc ở ngân hàng thương mại.

    Tự nhiên tôi thoáng nghĩ: có lẽ Milton Friedman đã đúng. Đúng hơn Keynes. Keynes có lẽ chỉ đúng ở những nơi mà nền kinh tế vận hành tốt với chính phủ rất mạnh mẽ, sáng suốt và minh bạch.

    Trong bài điếu văn nổi tiếng tiễn đưa Friedman về thế giới phi kinh tế (tuyền tiêu vàng mã), Paul Krugman đã kết thúc bằng lời kêu gọi hãy làm ngược lại những gì Friedman muốn làm. Nhưng có lẽ Krugman không bao giờ hiểu, một nền kinh tế đang trỗi dậy, ở một nước đang phát triển, ở một thể chế chính quyền vẫn còn non nớt, thì có lẽ Friedman có lý hơn Keynes rất nhiều. Ở những nơi đó, những nơi mà nhân dân cần lao chưa bao giờ và còn lâu mới hiểu được ý nghĩa và bản chất thật sự của công bằng và văn minh, thì có lẽ một kiểu độc tài cánh hữu với một nền kinh tế tự do, sẽ là một sự kết hợp hoàn hảo trong ngắn hạn (short-run) và có ý nghĩa tích cực trong dài hạn (long-run).

    Câu chuyện của hai anh em sau đó hơi phân tán chủ đề, nhưng nó lại đi đến một đất nước mà Friedman đã thực sự thành công, nhưng cũng phải chịu đựng tai tiếng vì đã cộng tác với một chính phủ độc tài. Nước đó là Chile dưới thời độc tài quân sự Pinochet.

    Tôi đúng là một thằng dở hơi, chỉ lanh quanh trong ao tù, đã rất bất ngờ khi được bạn trẻ kia cho biết dân Chile rất giỏi. Tất cả những gì tôi mơ hồ về Chile chỉ là nước này cũng hẹp và dài, chạy dọc theo bờ biển, giống Việt Nam. Có một thời kỳ lịch sử đẫm máu khi tướng Pinochet lật đổ tổng thống Allende, một người cánh tả, và sau đó truy sát hãm hại hàng chục ngàn người dân chủ và cánh tả. Y như chính phủ độc tài Ngô Đình Diệm lê máy chém ở Miền Nam Việt Nam ngày xưa. Không khác gì. Thậm chí giống cả các chiến dịch bắt bớ tra tấn ám sát các nhân vật cánh tả được CIA hậu thuẫn và giúp đỡ kỹ thuật.

    Chỉ khác ở một chỗ, kinh tế dưới thời Pinochet phát triển rất rực rỡ và bền vững. Ngày nay sự thành công kinh tế đấy được người ta biết đến với cái tên The Miracle of Chile. Còn bộ não của các chính sách cải tổ kinh tế đấy là các kinh tế gia trẻ tuổi của Chile được đào tạo ở đại học Chicago theo trường phái Friedman-Harberger. Những kinh tế gia trẻ tuổi này được biết đến với cái tên Chicago Boys. Chính sách tiền tệ của Chile với lạm phát mục tiêu là key ngày nay trở thành hình mẫu để rất nhiều nước đi theo (inflation targeting). Hay nói cách khác, việc chuyển đổi chính sách tiền tệ thành công của Chile đã dẫn đến xu hướng chung của thế giới với chìa khóa chính là lạm phát mục tiêu. Cụ thể chỉ nằm ở các điểm mấu chốt sau: chính sách tiền tệ với tỷ giá hối đoái thả nổi, theo đuổi lạm phát mục tiêu, tính độc lập của ngân hàng trung ương với toàn bộ phần còn lại của đất nước, ngân hàng trung ương không cấp tín dụng cho chính phủ, tài khoản vốn tự do. Có lẽ đây là tất cả những gì mà Friedman mong muốn.

    Dưới đây là một vài điểm quan trọng trong lịch sử cận đại của Chile (vốn là thuộc địa của Tây Ban Nha, giành được độc lập năm 1810, trước chúng ta hơn một thế kỷ).

    + Năm 1967 kinh tế bắt đầu suy thoái.

    + Năm 1970, thượng nghị sỹ Allende thắng cử gần như tuyệt đối. Ông tranh cử với tư cách là đại diện cho liên minh các đảng phái cánh tả và xã hội. Suy thoái kinh tế đạt đỉnh điểm vào đúng năm 1970 luôn.

    Allende ra một loạt chính sách kinh tế rất cánh tả. Quốc hữu hóa toàn bộ các ngành công nghiệp, bao gồm cả ngành khai khoáng vốn là một ngành bị nắm giữ bởi các cty Mỹ và các cty đa quốc gia. Cải cách ruộng đất mạnh mẽ, đưa đất cho dân cày. Điều này dẫn đến bay vốn, kéo theo là kinh tế đang suy thoái từ trước đó, đã tăng đến đỉnh điểm. Allende ra tiếp một loạt chính sách khác như quốc hữu hóa ngân hàng, tăng lương, giảm thuế. Đồng thời ông cũng có các biện pháp kích cầu theo kiểu Keynes bằng cách thực hiện một lọat các dự án công.

    Năm sau đó sản lượng tăng và thất nghiệp giảm rất ấn tượng. Allende sử dụng các biện pháp tái phân phối thu nhập xuống dưới như phát sữa miễn phí, đưa đất đai cho nông dân.

    + Đến năm 1972, mọi việc đảo lộn lại như cũ. Kinh tế lại suy thoái. Đồng thời chính phủ Mỹ lúc đó (Nixon) chống phá chính quyền Allende kịch liệt. Từ ngăn chặn tín dụng cho Chile đến các biện pháp xấu xa thông qua CIA. Kinh tế rơi vào khủng hoảng. Chính trị lộn tùng phèo.

    + Đến năm 1973, lạm phát không kiểm soát nổi. Đình công chống đối khắp nơi. Một cuộc lật đổ vũ trang diễn ra. Tổng thống Allende tự sát bằng cây súng AK47, quà tặng của chủ tịch Fidel Castro.

    Tướng Pinochet lên cầm quyền và bắt đầu thời kỳ độc tài quân sự tàn khốc ở Chile suốt nhiều năm sau đó. Ngay sau khi lên nắm quyền, Pinochet đã thực hiện một cuộc tàn sát đẫm máu khi cho một nhóm sỹ quan đi trực thăng bay từ nhà tù này đến nhà tù khác để giết không xét xử các phần tử chống đối, chủ yếu là các nhân vật cánh tả và dân chủ. Trong 16 năm cầm quyền sau đó, khoảng 2000 người nữa bị giết hại. Ba chục ngàn người phải vượt biên. Hàng chục ngàn người bị bắt và tra tấn (giống chiến dịch Phượng Hoàng mà CIA thực hiện ở Miền Nam Việt Nam quá). Đại khái hơi giống như thời kỳ Ngô Đình Diệm truy sát các cán bộ cộng sản và gia đình của họ ở miền nam Việt nam. Chính quyền Chile còn cộng tác với các cơ quan tình báo Nam Mỹ và CIA, tổ chức chiến dịch đi truy sát các nhân vật cánh tả ở khắp thế giới (Operation Condor, sát hại rất nhiều các nhà cách mạng Nam Mỹ).

    Trong 17 năm cầm quyền khát máu của mình, Pinochet chỉ tập trung vào mảng chính trị và quân sự. Còn thì kinh tế thì ông giao toàn quyền cho các chàng trai có tên gọi Chicago Boys. Milton Friedman đã tới Santiago để giảng về kinh tế thị trường và gặp gỡ Pinochet trong 45 phút. Các học trò của Milton Friedman và Arnold Harbeger, 25 kinh tế gia trẻ tuổi người Chile được biết với tên gọi Chicago Boys, đã theo đuổi chính sách kinh tế thị trường tự do dưới một chế độ độc tài quân sự khét tiếng. Và cuối cùng họ đã thành công. Tư tưởng kinh tế của Friedman đã có mẫu hình thành công như mong muốn. Chỉ có điều có vẻ như hơi kỳ quặc là nó thành công trong một chế độ độc tài quân sự. Nhưng không kỳ quặc lắm nếu thấy đó là chế độ độc tài quân sự cánh hữu và Chile trước đó rất nghèo đói.

    Những gì mà Chicago Boys xúi Pinochet thực hiện thực ra rất đơn giản về mặt nguyên tắc: tư hữu hóa tối đa các ngành công nghiệp (bao gồm cả khai khoáng), tư hữu hóa ngân hàng và quỹ tài chính, phá bỏ bảo hộ các ngành công nghiệp trong nước bằng bỏ đi hàng rào thuế quan, xóa bỏ các luật lệ (deregulation) để tối thiểu hóa sự can thiệp của chính phủ vào thị trường, giảm thuế doanh nghiệp, chào đón đầu tư nước ngoài.

    Trong 13 năm đầu tiên của cuộc cách mạng Chicago (1973-1986) thì không có tăng trưởng kinh tế ở Chile. Các chỉ số giá và lương càng ngày càng tệ đi nếu so với thời kỳ Allende. Nhưng sự thực thì đó là một cuộc cách mạng biến đổi về chất. Giai cấp trung lưu trở nên mạnh mẽ hơn khi thu nhập bị dồn từ người nghèo lên trung lưu (nới rộng khoảng cách giàu nghèo, chỉ số trung bình (mean) giảm nhưng thực chất tổng thể là đi lên). Sự thay đổi thực sự về chất (mạnh mẽ hơn) đã giúp Chile là nước đầu tiên thoát ra khỏi khủng hoảng tài chính Mỹ Latin.

    Từ năm 1986 đến 1999 thì tăng trưởng kinh tế của Chile cực kỳ ổn định và ngoạn mục, vượt xa các nước Mỹ Latin khác. Thực sự thì bùng nổ kinh tế chỉ diễn ra sau khi Pinochet thôi làm tổng thống và các tổng thống tiếp theo là người của chính quyền dân sự (bà tổng thống hiện nay, đã đến VN, là người theo đường lối xã hội chủ nghĩa) Nhưng các tổng thống sau này không từ bỏ các chính sách của Chicago Boys mà chỉ gia tăng phần an sinh xã hội cho mạnh hơn.

    Dấu ấn của Friedman và Harberger để lại rõ nét nhất trong bài thực hành Chile đó là chính sách tiền tệ sáng suốt và độc lập (như đã nói ở trên) của Friedman và chính sách giảm thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ dẫn đến tăng trưởng của Harbeger.

    Bên cạnh đó, một số phát kiến của Friedman cũng được thực tế hóa. Ví dụ điển hình là School Voucher. Friedman cho rằng khu vực tư nhân cũng có thể tham gia làm public goods, và có thể làm tốt hơn chính phủ làm. Ông đề xuất sử dụng Voucher cho học sinh. Học sinh có thể học trường công hoặc trường tư và trả bằng voucher. Sau đó chính phủ dựa vào ghi danh của các trường và voucher để trả tiền cho các trường. Giống như tem phiếu của ta ngày xưa, nhưng thay vì chỉ có thể dùng tem mua ở mậu dịch, ta có thể mua cả ở cửa hàng tư nhân.

    Những gì đã diễn ra ở Chile từ năm 73 đến năm 93 được coi là thành công cho một lý thuyết. Chỉ trong một thế hệ, Chile đã đi từ một nước nghèo đói lên một đất nước phồn thịnh nhất Mỹ Latin, người dân Chile cũng là người dân sung túc nhất Mỹ Latin.

    Tất cả chỉ trong một thế hệ.

    Xem thêm cái này và cái này.

    Chủ đề: Kinh tế, Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    34 phản hồi

    Lưu Nguyễn Thiên viết:
    1/2 cents (Nửa xu kinh tế)

    1/ Venezuela (với 912,950 cây số vuông - hinh như gấp 3 Việt Nam?) cũng đang đi lên với Tổng Thống mới.
    2/ Khi Mỹ quốc không can thiệp nổi, thì Nam Mỹ (cũng như bất cứ đâu khác, sẽ tìm đường đi, dù cho có "Chicago Boys" được cao thủ kinh tế chỉ đạo, gặp gỡ 45 phút...hay không: Họ chưa chắc đã cần tài chỉ đạo của M. Friedman, Harberger, hay ai khác - Chỉ cần lãnh đạo có đầu óc thội)
    3/ Từ 1942, trong tác phẩm chính, opus, Capitalism, Socialism and Democracy, bậc thầy kinh tế của M. Friedman là Joseph Schumpeter khi bị hỏi,"Có thể nào chế độ Tư bản sống sót được không?", đã trả lời,"Không, tôi không tin nó sống sót được." (No, I dont't think it can.)

    T.B.- Cám ơn tác giả cho biết, không phải Tư Bản là ánh sáng cuối đường hầm cho Dân chủ, Thịnh vượng, và Nhân loại.

    Thế là yên tâm rồi, vì nước ta đã có đỉnh cao trí tuệ, đã có lương tâm thời đại bây giờ chỉ cần không làm theo kiểu tư bản nữa thì nhất định sẽ no ấm muôn đời.

    PS: Không hiểu tại sao ngày ấy không ai hỏi Schumpeter xem Socialism có sống sót được không nhỉ?

    Các bác nên kêu gọi dân thường cắn răng lại, nuốt tủi cực, nuốt căm giận vào trong lòng mà ráng chịu đựng chế độ độc tài, bất kể chế độ này làm gì . Chế độ này có giết dân cũng phải cố bưng tai bịt mắt, đuổi dân khỏi đất đai của mình, cho xe ủi tới ủi xập nhà mình cũng phải cám ơn chính quyền vì sắp đem họ ra khỏi nghèo đói, có đánh thuế dân tới tận xương tủy bằng những loại thuế vô lý nhất cũng nên nghe theo để xây dựng đất nước . Nhìn thấy cảnh xa hoa của quan bằng thuế dân cũng đừng nói năng gì làm quan mất vui . Hãy nghĩ giữa bán nước và bóc lột dân lành thì thà để họ bóc lột . Hãy dâng vợ con để quan hưởng, vì họ xứng đáng như vậy . Hãy cướp của đảng viên nghèo đưa cho những đảng viên giàu có, cướp của dân nghèo đưa cho quan . Hãy biến đất nước thành thiên đường cho độc tài, và địa ngục cho dân thường . Hãy làm cho khoảng cách giàu nghèo càng rộng ra càng tốt, và phá hủy tầng lớp trung lưu vì đó là bọn trí thức dao động .

    Chừng 20 năm nữa, giới giàu nước mình sẽ giàu bằng giới giàu của nước giàu nhất thế giới, và giới nghèo cũng nghèo bằng giới nghèo của nước nghèo nhất thế giới . Lúc đó chúng ta sẽ tự hào là cái gì mình cũng nhất thế giới .

    Me Likee!

    Ủng hộ bác Cẩn và 5 xu . Mình xóa nghèo bằng cách tiêu diệt người nghèo . Họ chết hết là mình không còn ai nghèo . Khá khen!

    1/2 cents (Nửa xu kinh tế)

    1/ Venezuela (với 912,950 cây số vuông - hinh như gấp 3 Việt Nam?) cũng đang đi lên với Tổng Thống mới.
    2/ Khi Mỹ quốc không can thiệp nổi, thì Nam Mỹ (cũng như bất cứ đâu khác, sẽ tìm đường đi, dù cho có "Chicago Boys" được cao thủ kinh tế chỉ đạo, gặp gỡ 45 phút...hay không: Họ chưa chắc đã cần tài chỉ đạo của M. Friedman, Harberger, hay ai khác - Chỉ cần lãnh đạo có đầu óc thội)
    3/ Từ 1942, trong tác phẩm chính, opus, Capitalism, Socialism and Democracy, bậc thầy kinh tế của M. Friedman là Joseph Schumpeter khi bị hỏi,"Có thể nào chế độ Tư bản sống sót được không?", đã trả lời,"Không, tôi không tin nó sống sót được." (No, I dont't think it can.)

    T.B.- Cám ơn tác giả cho biết, không phải Tư Bản là ánh sáng cuối đường hầm cho Dân chủ, Thịnh vượng, và Nhân loại.

    Trong niềm suy tư riêng , làm thế nào các giá trị văn minh và dân chủ lại có thể tồn tại giữa bầy dân vừa ngu lại vừa nghèo ? Chú Logik em anh đã rất vui vì nhiều người đã cùng nhận ra cái nền móng kinh tế tư nhân trong việc hình thành nền dân chủ .Tuy nhiên , thực tế xã hội hiện nay hoàn toàn triệt tiêu kinh tế doanh dân . Cái này anh sẽ nói sau .

    Vậy chỉ còn 1 cách . Cách ...Pinochet . Và theo cách này , cá nhân anh cho rằng , chỉ khoảng 20 năm là xong .

    Vậy thì anh Cẩn của các cô các chú hoạch định vài bước , và theo anh , nó cũng đáng để các cô các chú suy ngẫm .

    Đầu tiên , bọn Lừa cần như vầy :

    I- Mục Tiêu ;

    Đây là toàn nhời phát biểu của anh . ( vỗ tay !): D

    “Toàn dân Việt Nam phải thắt lưng buộc bụng trong vòng 5 năm, phải nghiến răng căn lợi vào mà làm việc nếu muốn được sống còn. Làm cách nào trong vòng 10 năm, chúng ta tạo được một nền kinh tế đứng đầu ở Đông Nam Á, và sau 20 năm, chúng ta sẽ trở thành một trong những cường quốc kinh tế trên thế giới. Chúng ta sẽ bắt thế giới phải ngưỡng mộ chúng ta. Hôm nay, có thể một số các cô các chú bất đồng ý kiến với anh. Nhưng xin những các cô các chú ấy hiểu cho rằng tổ quốc quan trọng hơn quyền lợi cá nhân. Anh đéo muốn mị các cô . Anh sẽ cương quyết ban hành một chính sách khắc khổ. Anh sẽ thịt bất cứ thằng nào con nào ăn cắp của công dù chỉ 1 đồng. Các chú , hãy sẵn lòng chết cho lý tưởng mà anh đã đề ra , hị hị .

    II - Đánh thức niềm tin .

    Một ngàn năm đô hộ giặc tàu , một trăm năm đô hộ giặc tây , mấy chục năm...thiên đường từng ngày ( cho lũ Chã xuống địa ngục !) , đại đa số dân Lừa lâm vào tình trạng ù lỳ khó dạy và bất cần đời .Tâm trạng sống đó đã tiêu hủy niềm tin vào tương lai và sự siêng năng, nhân tố căn cốt của công cuộc xây dựng con người và đất nước. Điều này anh đã nêu rõ trong văn kiện nghị quyết của BCT , anh quyết tâm đặt nặng việc thay đổi tinh thần dân chúng. Anh Cẩn quan niệm rằng: “Việc xây dựng kinh tế và phát triển tinh thần không phải là hai ý niệm riêng biệt mà cả hai phải đi song hành với nhau. Xây dựng không thể thiếu tinh thần và ngược lại… Nhiều dân tộc khác phải mất hàng thế kỷ để tìm ra thần trí của mình. Còn chúng anh đã tìm thấy tinh thần dân tộc Đại Việt trong chính thập niên này

    Ở đây là làm sao và như thế nào tác động và thay đổi để chính quyền trở thành biết làm, có hiệu quả và dân trở thành có niềm tin, biết chăm chỉ và kiên nhẫn để thay đổi cuộc đời và đạt những mục tiêu chung. Cái anh Cẩn muốn nhấn mạnh nữa là phục hưng được tinh thần tự tin và cương quyết của dân tộc , trong đó việc bú đớp , việc học , việc làm và việc phịch phò trở thành một cái đạo , một thói quen để đưa con người và dân tộc đi lên.

    Chúng anh , tộc Lừa , thuộc nền văn hóa nặng chất hổ thẹn. Đó là một phần của chiền thống dân tộc, thứ chiền thống sợ mất sĩ diện, và nền chuyên chế của anh sẽ làm sống lại thứ truyền thống này .

    Làm việc và làm việc , làm như cái máy , làm không biết mệt mỏi . Khi đất nước hoàn toàn đã páh sản thì chúng ta chỉ còn 2 bàn tay , 90 triệu người dân chỉ còn có 180 triệu bàn tay . Vì vậy phải làm cật lực , không còn cách nào khác .Toàn dân phải quán triệt tinh thần lao động tất nhiên là vinh quang . Các cô chú nên nhớ , chúng ta là một nước nhỏ , nếu không chiến đấu thì đếch có thể tồn tại được .

    Làm việc , làm việc cho tổ quốc và cho con cháu mai sau .

    III. Tận Nhân Lực - Tri Thiên Mệnh .

    ------mệt quá , biên sau vậy .

    ps : Hay ko các chú , hố hố .

    Pages