Đào Tuấn - Trí thức trùm chăn rất đáng khinh bỉ

  • Bởi Admin
    11/02/2013
    5 phản hồi

    Đào Tuấn

    Tự bóp nghẹt hoặc bị bóp nghẹt ý thức phản biện sẽ làm cho tuy duy bị đình trệ hoặc lệch lạc, chứng điên cũng từ đây mà ra

    PV: Nhiều ý kiến coi phản biện chỉ là “nói ngược”, thậm chí còn suy diễn thêm động cơ “để được nổi tiếng”, theo ông, phản biện là thế nào và nó có ý nghĩa thế nào đối với hai chữ ý thức. Theo ông, phản biện xã hội có phải là một vai trò không thể thiếu của trí thức?

    Nhà văn Nguyễn Quang Lập: Tôi nghĩ phản biện là phản ứng tự nhiên của con người có ý thức trước mọi vấn đề anh ta gặp phải, do đó phản biện là nhu cầu của cuộc sống giúp hoạt động của con người đúng đắn hơn, chất lượng hơn. Rõ ràng phản biện là một hoạt động khoa học của con người có ý thức, biết tư duy. Tự bóp nghẹt hoặc bị bóp nghẹt ý thức phản biện sẽ làm cho tuy duy bị đình trệ hoặc lệch lạc, chứng điên cũng từ đây mà ra.

    Từ phản biện của con người cá nhân ta dễ dàng thấy phản biện xã hội. Ở đây tôi thích định nghĩa của Nguyễn Trần Bạt: “Nếu một xã hội không có phản biện và mỗi hành động đều được đương nhiên tiến hành thì đấy là cách thể hiện rõ rệt nhất tính chất phi dân chủ của xã hội.”

    Theo đó ta thấy cố tình nói ngược để được nổi tiếng không phải là hành động khoa học của phản biện, nó là trò chơi vô lối của những người thân kinh không bình thường. Những ai coi phản biện chỉ là thích nói ngược để được nổi tiếng cũng là người có thần kinh không bình thường.

    Trong cuộc tranh luận hồi đầu năm, có một thuật ngữ đã được đưa ra: “Trí thức trùm chăn”. Theo ông, hiện tượng này có thể lý giải thế nào từ vấn đề tự thân của người trí thức, và các nguyên nhân khác?

    Phản biện là hoạt động khoa học thường xuyên của trí thức trong môi trường chuyên môn của anh ta, giúp cho anh ta ngày càng tiệm cận đến chân lý. Ai không biết phản biện kẻ đó không phải là trí thức.
    Phản biện xã hội là đạo đức của trí thức để thể hiện quyền công dân và ý thức xã hội của anh ta. Vì trí thức là người có học, tiếng nói của anh ta rất được xã hội coi trọng và chú ý nên phản biện xã hội là nghĩa vụ của anh ta, khi xã hội cần tiếng nói phản biện anh ta phải lên tiếng. Trí thức từ chối hoặc né tránh nghĩa vụ đó gọi là trí thức trùm chăn.

    Cho rằng mình lo công việc chuyên môn cho tốt là được rồi, mọi việc có đảng và nhà nước lo là lý lẽ của những ai không phải trí thức hoặc của trí thức trùm chăn. Trí thức trùm chăn tất nhiên là rất đáng khinh bỉ.

    Việc phản biện của giới trí thức hiện nay phải chăng là đang rất yếu ớt, một diễn đàn công khai, một sự tự do nhất định trong phản biện, hay điều gì sẽ khiến người trí thức có thể mạnh dạn đóng góp chất xám và kiến thức của mình cho xã hội, cho đất nước?

    Câu hỏi thực dễ trả lời nhưng khó nói, bởi vì ta chưa có môi trường cho phản biện phát triển. Trí thức muốn phản biện phải bước qua sợ hãi. Có 50% trí thức nước ta không dám bước qua sợ hãi, 49,9999% trí thức không dại gì phản biện, họ cần vinh thân phì gia hơn là phản biện. Chỉ còn 0,00001% trí thức dám bước qua sợ hãi để phản biện. Đó là một thực tế đáng xấu hổ.

    Phần còn lại của câu hỏi tôi xin nói thẳng thế này: Nếu chúng ta còn coi tự do ngôn luận là không có lợi và nguy hiểm thì chớ có nói đến một diễn đàn công khai cho trí thức phản biện, nó rất viễn vông.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    5 phản hồi

    Từ trong luật pháp và hiến pháp đã lắm nhiều kẻ hở và KHÔNG được thực thi, không được diễn giải đúng nghĩa thì lấy gì để phản biện ?

    Ngay từ trong nền tảng cơ bản nhất là pháp lý và pháp quyền thì các "đồng chí" đã bị hỏng rồi, thế thì sự phản biện của các "đồng chí" chẳng qua là một gợn sóng bé nhỏ giữa đại dưong.

    Nguyễn Quang Lập, ông cụ già hút thuốc trên kia, từ trong lập luận và định nghĩa đã có lắm nhiều sơ hở rồi. Thế thì luận điểm cho rằng "Trí thức trùm chăn rất đáng khinh bỉ" tự nó đã sụp đổ trước khi hình thành.

    Ông này già như vầy, số tuổi tính ra chắc là hàng cụ có cháu nội cháu ngoại rồi, lại là nhà văn giỏi Việt ngữ mà sao không biết diễn giải văn từ của luật pháp hoặc hiểu rõ những định chế cơ cấu của xã hội vậy hở các "đồng chí" ?

    Ý kiến phản biện sẽ thiếu giá trị khi các trí thức không được tiếp cận đầy đủ thông tin cần thiết và chính xác. Trong trường hợp tin tức mù mờ, nhiều người chọn tạm không có quan điểm. Theo tôi, chọn lựa đó còn tốt hơn là bênh hoặc chống.

    Nhưng ngay trong trường hợp đó, người trí thức, thay vì phản biện, cũng cần phản ứng. Phản ứng để đòi được quyền tiếp cận những thông tin cần thiết, không bị bóp méo bởi các chủ trương chính trị.

    Các nhà trí thức thật ra cũng đủ trình độ để thiết lập những nguồn thông tin đáng tin cậy, qua các cuộc nghiên cứu xã hội học của mình, chẳng hạn các cuộc khảo sát do sinh viên, nghiên cứu sinh thực hiện, v.v. Đó là chưa nói đến sự hợp tác của báo chí, nhưng báo chí đang ở đâu trong đấu trường tư tưởng Việt Nam hiện nay?

    "Từ phản biện của con người cá nhân ta dễ dàng thấy phản biện xã hội."

    Cụm từ "phản biện xã hội" tối nghiã quá, tôi chưa hiểu cụm từ này biểu hiện khái niệm (ý nghĩa) gì? Bác nào biết xin giải thích rõ ràng giúp, cám ơn.