Hà Sĩ Phu - Tiến lên trong đa dạng

  • Bởi Hồ Gươm
    01/12/2012
    3 phản hồi

    Hà Sĩ Phu

    Nhà bác học tu sĩ Công giáo Teilhard de Chardin Pháp từng có câu: Hỡi những gì đang hướng thượng (xứng đáng là trí tuệ) thì hãy hội tụ lại với nhau (Tout ce qui monte, Converge!). Xin đề cập chân lý ấy trong bối cảnh toàn dân Việt Nam đang cùng thế giới tiến bộ đấu tranh chống những bước leo thang nguy hiểm của bọn xâm lược Trung Quốc, chính thức dùng “hộ chiếu lưỡi bò” để ngang ngược thông báo như trêu tức cho cả thế giới biết Biển Đông chỉ là ao nhà của chúng, chúng sẽ kiểm soát, khám xét tất cả những ai đi qua. Riêng Việt Nam vốn “sừng sững bên bờ biển Đông” thì sẽ thành một nước không có biển, muốn có biển phải thành một quận huyện của Trung Hoa.

    Trong mối căm giận ngút trời thấy Tổ quốc bị khinh thường, lịch sử 4 nghìn năm oai hùng bị nhạo báng, nhân dân có nguy cơ trở thành những vong quốc nô kiểu mới, giới trí thức tiến bộ không thể ngồi yên.

    Nếu xã hội Việt Nam chỉ là một xã hội bình thường như bao xã hội khác, thậm chí cứ khổ sở như một xã hội nô lệ chính thức (như hồi thuộc Pháp) thì nhân dân đã có những cuộc biểu tình hàng vạn người như thời Phan Châu Trinh để bộc lộ quyết tâm bảo vệ đất nước. Khốn nỗi xã hội ta lại là một xã hội ưu việt, hạnh phúc nhất nhì thế giới, nên đành khoanh tay ngồi nhìn để “đảng và nhà nước lo”, xuống đường thì “chưa mất nước đã mất mạng” vì những tội trốn thuế hay lợi dụng dân chủ tự do. Tự biểu tình một mình trong nhà còn vô khám huống chi xuống đường “cản trở giao thông”?

    Vậy thôi thì hãy làm điều tối thiểu là ra một bản Tuyên bố để lấy chữ ký rộng rãi phản đối cái “hộ chiếu lưỡi bò” vậy, dẫu biết rằng theo luật của đảng thì làm thế cũng là phạm pháp (không được ký kiến nghị tập thể, không được tụ họp quá 5 người!). Âu thế cũng là một chút dấn thân vượt rào khi chưa xin phép, giữa kỷ nguyên “ra ngõ gặp anh hùng”. Ra tuyên bố là một đòi hỏi khách quan.

    Nhưng điều tối thiểu này đâu có đơn giản? Dù không phải người soạn thảo “văn bản Tuyên bố” tôi cũng hình dung ra nỗi khổ tâm của những người soạn thảo. Muốn chống xâm lược ắt phải có sức mạnh quốc gia trong đó có quyết tâm của Nhà nước, của quân đội. Rất dễ hiểu là bản dự thảo (đăng trên trang Người lót gạch) đã có câu “Chúng tôi cùng nhân dân cả nước sát cánh với Nhà nước…”, nhưng lập tức xuất hiện những nhận xét không thể bỏ qua: nhà nước có chống Tàu xâm lược đâu mà đòi “sát cánh”? Sát cánh để cùng chống xâm lược bằng cách ôm hôn, để cùng tự trói chân trói tay bằng 16 chữ vàng-4 tốt, để cùng hứa với quân xâm lược ngăn cấm biểu tình ư, để cùng tự nguyện hạ tầm quốc gia để giao du với một tỉnh miền núi Quảng Tây, cùng nâng hai tay kính cẩn, cùng phấn chấn múa ca mừng tình hữu nghị “chưa bao giờ tốt như bây giờ” ư, cùng nhắm tịt mắt để ru ngủ nhau “tình hình biển Đông không có gì mới”, cùng nhẫn tâm đục bỏ những dòng chống xâm lược của ông cha ra khỏi những văn bia lịch sử…ư?

    Thế là, trong văn bản chính thức buộc lòng phải sửa mấy dòng “sát cánh” ấy. Thực ra chữ “sát cánh” cũng tốt thôi, nếu sửa là “Nhà nước phải sát cánh cùng nhân dân”, (dân biểu tình thì nhà nước phải sát cánh ủng hộ) nhưng nói thế e mắc tội lớn. Ban soạn thảo phải trần tình với bạn bè rằng “văn bản phải thật mềm mới ra đời được”, phải chấp nhận nhiều điều chưa như ý để “tập trung vào kẻ thù chính”. Tôi biết anh em mình nói vậy để tự trấn an và thuyết phục mọi người còn nông nổi thôi, chứ giữa “ngoại xâm”“nội xâm” (nội xâm kẻ xâm lược ở bên trong tức kẻ bán nước) thì đâu là kẻ thù chính, giữa quân địch bên ngoài với kẻ mở cổng thành thì đâu là kẻ thù chính? Cũng ví như trong nhà có kẻ đã bí mật đem “dâng” thì thằng hàng xóm đểu giả đâu cần phải “cướp” nữa, cứ hòa bình hữu nghị như không, một ngày như mọi ngày, diễn biến như vậy thì ai là kẻ chính đây? “Ngoại thù” tám lạng thì “nội thù” cũng dư nửa cân, e sợ nội thù thì làm sao giữ nước?

    Sau mấy ngày cân nhắc, qua sự thể hiện trên các trang mạng, tôi hiểu sự thể đã hình thành một kiểu ứng xử đa dạng, pha trộn: Văn bản chính chỉ tập trung vào kẻ ngoại xâm, tránh kẻ nội xâm, nhưng bên cạnh đó, không biết hữu ý hay vô tình, đã có nhiều hình thức bổ sung, hỗ trợ, vạch rõ tính “khả nghi” và biểu hiện “đóng kịch vụng về” bị lòi mặt chuột của nhà nước đối với quyết tâm giữ chủ quyền, và yêu cầu nhà nước (nếu còn yêu nước) phải cho dân biểu tình, phải khuyến khích dân biểu tình giữ nước, ít nhất thì “dân tộc anh hùng” cũng cố theo cho bằng anh loàng xoàng Philippine… Chẳng lẽ mỗi thể chế lại có một kiểu yêu nước khác?

    Điều vui là nhiều người đã hưởng ứng ký tên vào bản Tuyên bố. Nhưng điều mừng không kém là cũng có nhiều ý kiến phát hiện chỗ còn trống trong văn bản này, đã bằng cách này cách khác điền vào chỗ khuyết mà bản Tuyên bố đã, vô tình hay hữu ý, chừa ra. Một sự đa dạng đã hình thành, có chủ động hay không chưa biết, nhưng cuộc sống vốn cứ đa dạng như thế. Nếu cùng hướng thượng ắt sẽ gặp nhau. Kẻ trước người sau, kẻ mềm người cứng, kẻ tung người hứng, chỗ này số ít, chỗ kia số đông, không hẹn cũng gặp. Còn lũ người chỉ “hướng hạ” thì dù cùng hội cùng thuyền một thuở rồi cũng tìm cách này cách khác chơi xỏ nhau thôi.

    Xã hội vốn đa dạng, huống chi một xã hội thoát thân từ mấy cuộc tương tàn, từ một lý thuyết phân ly, từ những chỗ đứng khác xa nhau về độ an toàn và tai họa? Đa dạng trong ứng xử chẳng những là tất yếu phải thừa nhận mà còn là nhu cầu, là phương pháp tốt nhất để chuyển một xã hội đang yếu kém toàn diện thành một xã hội “công bằng-dân chủ-văn minh” đúng nghĩa (đúng nghĩa là theo nghĩa chung của nhân loại chứ không lọc qua khe ngắm của một chủ nghĩa hay một đảng chuyên quyền). Muốn chuyển biến “hướng thượng” một cách hòa bình ắt phải tôn trọng phương pháp “bắc cầu”. Trên cây cầu một chiều hướng thượng, từ độc tài toàn trị tiến sang thế giới dân chủ pháp quyền thì nhịp cầu nào cũng cần thiết, người trước người sau, miễn là cùng nhau tẩy chay bọn đi ngược chiều hay ngồi lỳ nghẽn lối.

    Lâu nay tôi thường nhớ đến câu thơ Nguyễn Duy (1988):

    Cái tốt nhiều hơn sao cái xấu mạnh hơn
    Những người tốt đang cần liên hiệp lại!

    TỐT là hướng thượng, TỐT “nhiều” nhưng chưa “mạnh” do còn phân tán, lệch pha, chưa gặp được nhau, vì những kẻ “hướng hạ” muốn phá, quyết phá tan sự “liên hiệp lại”.

    Bản thân giữa những người tốt cũng có những trở ngại, những độ chênh, nhưng trở ngại lớn nhất là sự bảo thủ và nghi kỵ, giữa một môi trường không thiếu những giả danh và ý xấu. Nhưng sự bổ sung cho nhau rất tự nhiên trong cuộc ký “Tuyên bố chung” phản đối “hộ chiếu lưỡi bò” này là một ví dụ khích lệ. Phải chăng điều thiện cũng nên có nhiều dạng ứng xử nặng nhẹ khác nhau, mỗi dạng có công chúng riêng, thậm chí cũng “phê và tự phê” công khai (xin đừng cười) cho cái thiện càng thêm mạnh, không coi đó là mâu thuẫn. Có lẽ nên cảm ơn kẻ đã gây cho đất nước ta tình trạng lâm nguy, khiến những người Việt Nam đang rất khác nhau bỗng cùng tỉnh ra và gần nhau lại.

    30-11-2012

    H.S.P.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Tôi đã đọc nhiều bài viết của bác HSP, nói chung bác có nhiều ý đúng, sâu sác và hợp quy luật phát triển của xã hội, nói chung có nhiều thiện chí. Bác là nhà khoa học nên có cái nhìn rất khoa học về sự phát triển, phải đặt mục đích lên trên phương tiện (tôi mượn cách nói của bác). Nhưng có điều đọc bài của bác thì phải suy nghĩ. Lối hành văn của bác nhiều khi "bác học" quá, nhiều chỗ lại nói xa xôi nên khó phù hợp với trình độ đại chúng hiện nay. Nhiều người muốn đọc một cái là hiểu ngay giống như văn phong của cụ Hồ (chê cụ cái gì thì chê, nhưng văn phong của cụ giản dị dễ hiểu, rất bình dị, ai đọc cũng hiểu ngay).

    Khi CNCS vào Trung quốc thì người TQ nói rằng "ta thử xem có sử dụng được cái chủ nghĩa này có được việc không" họ xem CNCS cũng chỉ là phương tiện giúp họ (Mao)lên cầm quyền.

    Trước đây bác HSP cũng nói về con đường ta tiến lên CNXH, thì bác HSP đưa ra tính mục đích và tính phương tiện, toàn dùng từ Hán Việt nên hơi khó hiểu. Giá như bác cứ dùng lối so sánh, giả dụ như ta muốn vào Sài Gòn thì đi bằng cách nào thì đi máy bay, tàu hỏa ô-tô hay xe đap... miễn là vào đến Sài Gòn là được thì hiểu ngay. Đảng CS đặt mục đích là tiến lên CNCS, nhưng lại không biết mục đích tiến lên CNCS để làm gì, giống như Pôn Pốt "chỉ cần một triệu dân để xây dựng CNCS cũng được. Ta muốn dân giàu nước mạnh thì dùng chủ nghĩa nào cũng được, miễn là đạt mục đích phát triển đất nước là được. Thực ra điều này thì có chính khách người Pháp đã nêu lên từ ngày cụ Hồ còn sống, thế nhưng ông cụ chỉ muốn làm đồ đệ của Staline nên cụ ĐÉO nghe. Vic đặt CNCS lên hàng đàu nên cụ đã đề ra khẩu hiệu "trí phú địa hào đào tạn gốc trốc tạn rễ" và giết gần nửa triệu người trong CC RĐ.

    Nay thì ta có cái mâu thuẫn giữa kinh tế và chính trị, nhiều thành phần kinh tế nhưng chỉ có một thành phần tư tưởng, mà kinh tế thì quyết định chính trị đúng như Mác đã đề ra. Ta đã đa dạng về kinh tế thì ta phải đa dạng về chính trị, nghĩa là phaỉ đa nguyên, đa dảng (giống như ông Tràn Xuân Bách đã nói từ lâu).

    Tóm lại là Đảng muốn làm giàu bằng kinh tế, lợi dụng tư bản nhưng vẫn khư khư cái ngai vàng phải thuộc về CS nên nền kinh tế của ta là cái quái thai dị dạng, làm gì cũng đổ bể. Nói cách khác là Đảng CS chỉ muốn làm giầu bằng cách di cướp thành quả của người khác, trong thực tế cả quá khứ và hiện tại đều thấy rõ điều này. Trước thì muốn thnahf lập Khối đong Dương để đối đầu với khối ASEAN, khối Đong Dương chưa ra đời thì lại phải phán đáu xin vào khối ASEAN, trước thì chống Mỹ cứu nước" nay thì lại "mời Mỹ cứu dân".

    Đã nói thì đừng sợ, đã sợ thì đừng nói, đã nói thì nói thẳng, nói thật, nói toạc móng heo cho mọi người đều hiểu, dù là người có trình độ hay người kém trình độ. Chẳng rõ những còm có đến bác HSP hay không? Mong bác có nhiều ý kiến hơn nữa và viết giản dị, đọc là hiểu ngay, giống như cụ Tô Hải.

    Tôi có cảm giác qua bài này bác HSP muốn đưa ra một đường hướng để liên kết giữa những lực lượng “phản biện” có xu hướng tiến bộ, từ thấp nhất là những người còn muốn tận dụng thần tượng “bác Hồ” đến cao nhất là xoá toẹt cả MácLê-Hồ và ĐCS, liên kết để chống chế độ độc tài toàn trị hiện nay.

    Các xu hướng này đã có nhiều lần phê phán lẫn nhau, HSP muốn coi đó là những chuyện “phê bình” bình thường và cần thiết trên con đường đi lên, không biến nó thành sự hiềm khích chia rẽ là điều mà ĐCS rất mong muốn. Cứ khác nhau mà vẫn hợp tác được (miễn đừng hợp tác với độc tài toàn trị), có như vậy mới tập hợp nhau thành sức mạnh được. Mỗi người phải dẹp bớt một phần riêng mình mới hợp tác được với nhau, vì việc chung tất nhiên phải như thế.

    "Đa dạng" để "đi lên" chứ không phải đa dạng vô nguyên tắc, lộn xộn hay dĩ hoà vi quý, tôi tán thành lời khuyên rất sâu sắc.

    Ai ra cái điều luật này "không được tụ họp quá 5 người" thì quả là giống nhiêu xã quê tôi ở thế kỷ trước. Chỉ có cái đầu có óc lợn ăn phải chất hóa học của thằng Tàu mới ỉa ra cái điều luật "không có đáp số" này. Hàng ngày tôi vẫn thấy bọn dân phòng và công an tụ tập đến mấy chục thằng đi ăn cướp ở chợ mà chẳng thấy ai bắt bỏ tù chúng. Rồi các ủy viên TƯ Đảng cũng tụ tập hàng trăm hay hàng nghìn người ngồi tan bố láo bố lếu với nhau mà cũng chẳng thấy ai đến đưa họ vào nhà đá.

    Thử xem cái đám cưới, đám ma nào dưới 5 người không? Đó là cái điều luạt vô định. Thử xem tát cả các điều luật của các nước trên thế giới xem có điều nào giống điều luật của nước CHXHCN VN "văn minh gấp vạn làn các nước tư bản" không?

    Phải nói thẳng là đân rất bát bình (bất mãn) với nhà nước này từ lâu, nhưng chưa thấy trí thức nào có tầm chỉ lối đưa đường để vùng lên. Theo các cụ già thì thời Pháp thuộc tuy mất nước nhưng còn nhà, còn ruộng nương, nay thì ai cũng biết còn nước nhưng mất mẹ nó nhà và cả ruộng đất. CS không làm gì đua tranh với các nước khác mà chỉ ăn quẩn của chính dân mình, bóc lột của dân mình để làm giầu, nghĩa là người trong một nước bóc lột lẫn của nhau thì đất nước lụn bại là cái chắc.
    Biết bao nhiêu triệu người Việt Nam hy sinh đổ xương đổ máu để giành lại đát đai từ kể xâm lược để rôpif mát đát về tay CS thì chịu sao được. Nói toạc ra thì bảo là phản động. Thế những kể đề ra chính sách cướp của dân làm xã hội thụt lùi thì có đúng là phản động hay không? Kẻ phản động chính là kẻ kéo lùi sự tiến hóa của nhân loại, trong đó có dân tộc mình.
    CS còn thêm cái tội nữa là kinh doanh Tổ quốc bàn nước, bán rừng đàu nguồn biển đào cho giặc lại đi cướp đất của những người nông dân mà trước đây là quan chủ lức trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ. Thử đến các nghĩa trang liệt sĩ như nghĩa trang Trường Sơn xem cáo bao nhiêu người lính là dân cầy? Thử xem danh sách thương binh xem bao nhiêu phàn trăm là nông dân? Lừa dối phản nông dân là phản dân tộc vì nông dân chiếm trên 73% dân số,