Nguyễn Vạn Phú - Sửa gì ở Hiến pháp?

  • Bởi Khách
    15/11/2012
    10 phản hồi

    Nguyễn Vạn Phú

    Thông thường các nước sửa Hiến pháp khi có một hai vấn đề gì đó thật bức xúc, cấp bách hay cần hợp thức hóa, phải đưa ra biểu quyết ở Quốc hội hay trưng cầu dân ý trước toàn dân. Ví dụ như khi Nga sửa Hiến pháp năm 2008 kéo dài nhiệm kỳ tổng thống nước này từ 4 lên 6 năm, Ấn Độ tu chính Hiến pháp năm 1967 để bổ sung tiếng Sindhi làm ngôn ngữ chính thức, Ireland sửa Hiến pháp năm 1973 để giảm độ tuổi đi bầu từ 21 xuống 18 tuổi…

    Nếu đọc kỹ Dự thảo Hiến pháp sửa đổi, thật khó có thể nêu bật lên vấn đề nào nổi trội trong đợt sửa đổi lần này. Tờ trình của Ủy ban dự thảo có nói về mục đích của việc sửa đổi Hiến pháp lần này là: “… để bảo đảm đổi mới đồng bộ cả về kinh tế và chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; xây dựng và bảo vệ đất nước; tích cực và chủ động hội nhập quốc tế.” Đây là một mục đích rất chung chung, có thể đúng vào bất kỳ thời điểm nào hay áp dụng vào bất kỳ tình huống nào.

    Sau khi Dự thảo được công bố tại Quốc hội, dư luận cho rằng Dự thảo Hiến pháp lần này đã tăng quyền cho Chủ tịch nước như một điểm nhấn sửa đổi. Thật ra đây là nhận xét hơi vội vàng vì những điều Dự thảo nói về Chủ tịch nước cũng dựa trên căn bản Hiến pháp năm 1992, chỉ có điều được làm rõ về mặt chi tiết ở một số điều khoản.

    Trong Hiến pháp 1992, Chủ tịch nước vẫn có quyền đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ…; vẫn là người thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân và giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh; Quyết định phong hàm, cấp sĩ quan cấp cao trong các lực lượng vũ trang nhân dân. Chủ tịch nước, theo Hiến pháp 1992, có quyền tham dự các phiên họp của Chính phủ khi xét thấy cần thiết.

    Nay Dự thảo chỉ làm rõ thêm những điểm này, ví dụ chuyện phong hàm thì “quyết định phong hàm, cấp sĩ quan cấp tướng, đô đốc, phó đô đốc, chuẩn đô đốc hải quân; bổ nhiệm Tổng tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam”; chuyện họp với Chính phủ thì “Khi cần thiết, Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ họp bàn về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước”.

    Trong bối cảnh nạn tham nhũng đang tàn phá đất nước, nhiều người đặt vấn đề tham nhũng tồn tại được là vì cơ chế kiểm soát quyền lực ở nước ta yếu, nhiều lỗ hổng, dễ bị lợi dụng. Hay hiện nay đang có tình trạng đầu tư dàn trải, tràn lan khi tỉnh nào cũng chạy đua cho có bến cảng, sân bay, khu công nghiệp… Cũng có người cho rằng đó là bởi quan hệ giữa chính quyền địa phương và chính quyền trung ương còn nhiều bất cập để xảy ra tình trạng cả nể, xét duyệt dự án đầu tư của địa phương vì các áp lực khác nhau chứ không vì lợi ích chung của đất nước.

    Đấy là những vấn đề mà việc sửa đổi Hiến pháp phải bao quát để giải quyết trong đợt sửa đổi lần này.

    Với chuyện kiểm soát quyền lực, cần nhấn mạnh và làm rõ được quan điểm sửa đổi mà Ủy ban Dự thảo có nêu: “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”. Làm sao để giải quyết hai vế đối nghịch nhau trong cùng một câu: vừa thống nhất, có sự phân công, phối hợp lại vừa có sự kiểm soát giữa ba nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp?

    Chuyện dùng quyền lực để kiểm soát quyền lực là chuyện thế giới đã trải qua, đã trăn trở và thu lượm nhiều kinh nghiệm trong hàng trăm năm qua; tại sao chúng ta không tiếp thu thành tựu chung của nhân loại trong lãnh vực này mà cứ khăng khăng nói và làm theo cách của chúng ta.

    Hiến pháp phải được sửa đổi để sao cho các bộ trưởng, mỗi khi ra văn bản trái luật thì ngay tức thì bị Quốc hội cách chức; lệnh của Thủ tướng Chính phủ nếu sai luật sẽ bị Chánh án tòa án nhân dân tối cao bác bỏ theo đơn kiện của công dân; Quốc hội phải chuyên nghiệp hoàn toàn, phải chủ động xây dựng các dự án luật và có toàn quyền triệu tập các thành viên Chính phủ đến giải trình mọi chính sách.

    Lấy ví dụ chuyện kiểm soát các tập đoàn, tổng công ty nhà nước sao cho làm ăn có hiệu quả, không vì lợi nhuận nhất thời mà đầu tư tràn lan ra ngoài lãnh vực chính hay không vì vị thế độc quyền mà chèn lấn các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác. Bởi các bộ hay thậm chí chính phủ là chủ sở hữu doanh nghiệp, ắt hẳn sẽ đứng về lợi ích của doanh nghiệp, vai trò giám sát các tập đoàn, tổng công ty phải giao cho các bộ phận kiểm toán độc lập thuộc Quốc hội chẳng hạn để tìm sự cân bằng về quyền lực. Ngành tư pháp cũng phải đứng ra một cách công minh để xét xử những trường hợp độc quyền gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác hay cho toàn xã hội.

    Nói một cách hình ảnh, Luật Doanh nghiệp tạo cơ sở pháp lý để doanh nghiệp hình thành cơ chế giám sát lẫn nhau giữa hội đồng quản trị, ban giám đốc và ban kiểm soát để cổ đông hưởng được lợi ích cao nhất thì Hiến pháp cũng phải làm được chuyện tương tự giữa Quốc hội, Chính phủ và hệ thống tòa án.

    Nếu chưa làm được điều đó, thiết nghĩ chưa cần phải sửa đổi Hiến pháp theo cách sửa đổi hình thức như hiện thời.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    10 phản hồi

    Trích dẫn:
    Cũng có người cho rằng đó là bởi quan hệ giữa chính quyền địa phương và chính quyền trung ương còn nhiều bất cập để xảy ra tình trạng cả nể, xét duyệt dự án đầu tư của địa phương vì các áp lực khác nhau chứ không vì lợi ích chung của đất nước.

    Chuyện bất cập này cụ thể ra sao ?
    Các quan đầu tỉnh như bí thư, CT UBND, đều là ủy viên trung ương chính thức/dự khuyết, đang hoặc đã là đại biểu QH. Họ đều là trung ương cử về cai trị địa phương do đó mới cảm tính cả nể trung ương hay sao ? Nếu các quan trung ướng thích tính cả nể để chia chác, chà đạp luật pháp trong quan hệ thì hiến pháp có do trời soạn, cũng bó tay chịu thua

    “… để bảo đảm đổi mới đồng bộ cả về kinh tế và chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; xây dựng và bảo vệ đất nước; tích cực và chủ động hội nhập quốc tế.” Đây là một mục đích rất chung chung, có thể đúng vào bất kỳ thời điểm nào hay áp dụng vào bất kỳ tình huống nào.

    HP phải được trung ương đảng bật đèn xanh thì mới thay đổi được.
    Ở đoạn trên hễ cái gì dính tới XHCN, tuy mơ hồ nhưng nó mới là vấn đề nổi trội trong đợt sửa đổi lần này nếu không cần phải xóa bỏ điều 4 và xóa bỏ các tập đoàn tổng công ty nhà nước.

    Trích dẫn:
    Lấy ví dụ chuyện kiểm soát các tập đoàn, tổng công ty nhà nước sao cho làm ăn có hiệu quả, không vì lợi nhuận nhất thời mà đầu tư tràn lan ra ngoài lãnh vực chính hay không vì vị thế độc quyền mà chèn lấn các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác. Bởi các bộ hay thậm chí chính phủ là chủ sở hữu doanh nghiệp, ắt hẳn sẽ đứng về lợi ích của doanh nghiệp, vai trò giám sát các tập đoàn, tổng công ty phải giao cho các bộ phận kiểm toán độc lập thuộc Quốc hội chẳng hạn để tìm sự cân bằng về quyền lực. Ngành tư pháp cũng phải đứng ra một cách công minh để xét xử những trường hợp độc quyền gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác hay cho toàn xã hội.

    https://danluan.org/tin-tuc/20121116/cac-tap-doan-tong-cong-ty-nha-nuoc-no-gan-13-trieu-ty-dong#comment-72907

    Các tập đoàn nhà nước đang mắc nợ chồng chéo, khoảng hơn 62 tỷ USD. Phải sửa HP như thế nào ?
    Tôi nghĩ nên tư hữu hóa phần lớn các tổng công ty nhà nước không quan trọng và kém hiệu quả như Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam, Tổng công ty Rau quả nông sản, Tổng công ty giấy Việt Nam ...

    Trích dẫn:
    Nay Dự thảo chỉ làm rõ thêm những điểm này, ví dụ chuyện phong hàm thì “quyết định phong hàm, cấp sĩ quan cấp tướng, đô đốc, phó đô đốc, chuẩn đô đốc hải quân; bổ nhiệm Tổng tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam”; chuyện họp với Chính phủ thì “Khi cần thiết, Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ họp bàn về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước”.

    Không nhớ đọc ở đâu, thủ tướng có quyền phong hàm cho đến thiếu tướng. Dự thảo mới dẹp bỏ quyền này của thủ tướng ?
    Khác nhau thế nào giữa Tổng tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội ? Ai có quyền hơn ai ?

    Trích dẫn:
    Quốc hội phải chuyên nghiệp hoàn toàn, phải chủ động xây dựng các dự án luật và có toàn quyền triệu tập các thành viên Chính phủ đến giải trình mọi chính sách.

    Quốc hội VN dường như thích theo cơ cấu thành phần trình diễn hơn là theo thực tài dân chọn. Nhìn vào thấy có đại biểu mặc quân phục, y phục tôn giáo, y phục thiểu số, ... cứ như đi trình diễn một cái gì đó để người khác trông thấy đây là tướng quân đội, kia là vị thượng tọa

    Các đại biểu được bầu chịu trách nhiệm trước cử tri cả nước. Người dân chọn đại biểu vì khả năng họ giải quyết được các vấn đề của họ, của đất nước chứ họ không cần quan tâm ông này là tướng quân đội hay là dân sự. Các đại biểu cần đặt mình vào vị trí của dân để tìm hiểu và giải quyết vấn đề của họ chứ không nên dùng tư cách thủ tướng, TBT để nhìn dân

    Quốc hội phải chuyên nghiệp hoàn toàn có thể ý muốn nói các đại biểu phải dành nhiều thời gian và sức lực cho công việc QH. Đại biểu Nguyễn Tấn Dũng chẳng có bao nhiều thời gian để tìm hiểu nguyện vọng và vấn đề của dân Tiên Lãng, nơi ông ra ứng cử ở Hải Phòng
    Đại biểu Đặng Thành Tâm, thua lỗ kinh doanh ngân hàng, ông méo mặt phát bệnh râu ria không cạo, còn thời gian đâu để chịu trách nhiệm trước cử tri cả nước.

    ... và khả năng tích cực xây dựng, quản lý luật pháp của các đại biểu

    Trích dẫn:
    lệnh của Thủ tướng Chính phủ nếu sai luật sẽ bị Chánh án tòa án nhân dân tối cao bác bỏ theo đơn kiện của công dân;

    Cũng giống như bộ trưởng, ở các nước pháp quyền, lệnh của Thủ tướng Chính phủ khó mà sai luật nếu nghiêm túc. Nếu xảy ra, báo chí, các công đoàn, các đảng đối lập và quốc hội tuýt còi ngay.

    Thủ tướng VN thì chính trị hơn, cảm tính hơn, phải theo chỉ thị của đảng, chống các thế lực được đảng nghi ngờ cho là thù địch, cho nên rủi có sai luật cũng xí xóa để tránh bị kẻ khác lợi dụng, xấu xa thì đạy lại

    " Hiến pháp phải được sửa đổi để sao cho các bộ trưởng, mỗi khi ra văn bản trái luật thì ngay tức thì bị Quốc hội cách chức "

    Về mặt lý thuyết thì nên là như vậy.
    Trong thực tế ở một số nước pháp quyền, nếu nghiêm túc thì khó có chuyện này xảy ra vì mỗi bộ có cả nguyên một ê kíp luật gia/sư, chuyên gia hiến pháp học, để soạn thảo văn bản, đọc đi đọc lại cho nên tuy có nhưng rất hiếm khi nào ra văn bản trái luật. Nếu xảy ra, báo chí và QH sẽ chĩa mũi dùi ghê gớm
    Chưa kể những văn bản nào có liên quan đến công đoàn, họ cũng được mời tranh luận trước khi ra văn bản.
    Hơn nữa trong mỗi văn phòng bộ trưởng đều có một vài thành viên thuộc các đảng khác, trong liên minh, họ sẽ check lại văn bản trước khi công bố.

    Ở VN thì do thống nhất từ trên xuống dưới đều là đảng viên CS cho nên khi sếp bộ trưởng muốn (đảng viên trung ương đảng) thì các đàn em đảng viên ở dưới chỉ kiểm soát theo ý của sếp, có vi phạm HP/LP thì cũng chẳng sao vì sai thì ... sửa, có chết tên đảng viên nào đâu ?

    vừa có sự kiểm soát giữa ba nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp?

    Giải pháp ở VN, là giải pháp vừa đá banh vừa thổi còi, nôm na bình dân là giải pháp ba rọi.
    Có nghĩa là một đảng viên CSVN vừa là đại biểu QH (lập pháp), vừa là tướng công an (hành pháp), vừa là chánh án (tư pháp). Chính vì thế để đơn giản công việc, người ta cứ lan man lôi đảng ra khi đang đóng vai thủ tướng, chánh án tối cao

    " lệnh của Thủ tướng Chính phủ nếu sai luật sẽ bị Chánh án tòa án nhân dân tối cao bác bỏ theo đơn kiện của công dân "

    Trương Hòa Bình phản đối việc này ! Bình chỉ cho phép bác bỏ lệnh của cấp bộ trưởng mà thôi. Tay Bình này ngoan, trung thành với Dũng

    Chánh án tòa án tối cao Trương Hòa Bình chỉ biết có chủ và vì chủ thay vì chỉ biết có luật và vì luật như các chánh án bình thường khác

    Làm sao để giải quyết hai vế đối nghịch nhau trong cùng một câu: vừa thống nhất, có sự phân công, phối hợp lại vừa có sự kiểm soát giữa ba nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp?

    ---------------------

    Thống nhất ở đây là thống nhất dưới sự lãnh đạo của đảng. Vế thứ nhất là đảng và vế thứ hai cũng là đảng (trá hình).

    Ở VN ba nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp kiểm soát nhau như thế nào ? Ví dụ ngành hành pháp cần kiểm soát cái gì của ngành tư pháp ? Vụ Tiên Lãng, thủ tướng Dũng chỉ đạo tòa án, đó là kiểm soát ngành tư pháp hay sao ?