Nguyễn Tường Tâm RULE OF LAW vs RULE BY LAW hay Pháp Quyền, Pháp Trị và nền dân chủ giả hiệu

  • Bởi Khách
    27/08/2012
    18 phản hồi

    Nguyễn Tường Tâm, Luật gia.

    Bài này chủ yếu chỉ nhằm làm rõ nghĩa và sự khác biệt giữa hai cụm từ Rule of law và Rule by law mà nhu cầu cải tổ Hiến Pháp hiện nay khiến các giới luật học, giới lãnh đạo chính trị và một thành phần dân chúng ở Việt Nam quan tâm.

    Tóm lược: Rule of law là dân chủ. Rule by law là dân chủ giả hiệu.

    Bài viết này nhằm bốn mục đích:

    - Đóng góp ý kiến vào việc cải tổ Hiến Pháp.

    - Đáp ứng đề nghị của luật sư Đặng Dũng từ trong nước kêu gọi giới luật học hải ngoại đóng góp những nghiên cứu chuyên môn giúp nâng cao kiến thức luật học cho giới lãnh đạo chính trị, lãnh đạo luật học và sinh viên luật trong nước.

    - Giải đáp câu hỏi của một nữ sinh viên luật trong nước gửi các luật gia hải ngoại về từ ngữ liên quan.

    - Góp phần thảo luận với các luật gia hải ngoại trên hệ thống emails nội bộ về từ ngữ đề cập

    * * *

    Rule of Law được giới luật Việt Nam dịch là Pháp Quyền, Rule by lawPháp Trị. Nhưng nhiều người chưa hiểu rõ nội dung của hai cụm từ này. Ngay cả không ít những người dùng nó cũng chẳng hiểu rõ ý nghĩa. Chưa kể giới lãnh đạo chính trị CS lại luôn muốn lường gạt nhân dân bằng cách nhập nhằng ý nghĩa của hai cụm từ này để tỏ rằng phương cách cai trị của đảng cũng dân chủ.

    Giáo sư Vũ Quốc Thúc, một trong các giáo sư luật hàng đầu của Việt Nam Cộng Hòa, mới đây đã xác nhận tại miền Nam Việt Nam trước 1975 ông không nghe nói tới từ Pháp Quyền mà chỉ nghe nói tới cụm từ “Nguyên Tắc Thượng Tôn Luật Pháp.” Là một trong hàng ngàn học trò trực tiếp của Giáo Sư, tôi tin sự xác định của ông. Và trong một số bài viết về tư pháp (trong vụ án Cù Huy Hà Vũ), tôi cũng dùng cụm từ Nguyên Tắc Thượng Tôn Luật Pháp để dịch Rule of Law.
    Phân tích một cách chuyên môn, chi tiết, Rule of law có cả ba nghĩa: Rule according to law; rule under law; or rule according to a higher law (http://legal-dictionary.thefreedictionary.com/Rule+of+law). Trong nghĩa thứ nhất, “rule according to law” thì kẻ cầm quyền (chính phủ) không thể trừng phạt hình sự hay dân sự một người nào mà không nghiêm chỉnh tuân theo những thủ tục tố tụng và những đạo luật được hình thành một cách cẩn trọng và được định danh một cách rõ ràng (well-established and clearly defined laws and procedures). Trong nghĩa thứ hai Rule under law, không một ngành nào của chính phủ được đứng trên luật pháp, và không một viên chức công quyền nào có thể hành xử một cách độc đoán hay đơn phương (unilaterally), đứng ngoài luật pháp. Hay nói một cách ngắn gọn, “Không ai được đứng trên luật pháp”. Trong nghĩa thứ ba, rule according to the higher law, thì chính quyền không thể cưỡng hành một đạo luật thành văn nào nếu đạo luật đó không phù hợp với một số nguyên tắc bất thành văn, phổ quát (universal) của sự công bằng (fairness), đạo đức (morality), và công lý (justice) là những nguyên tắc đứng trên mọi hệ thống luật pháp do con người tạo lập (that transcend human legal systems.) Khi dùng từ higher law, các học giả phương tây muốn nói tới luật tự nhiên (natural law). Tóm lại, những nguyên tắc của luật tự nhiên đứng trên mọi luật pháp do con người hình thành. (http://en.wikipedia.org/wiki/Rule_according_to_higher_law)

    Quan điểm cho rằng có những nguyên tắc pháp lý có sẵn trong thiên nhiên (Natural law theory) mà những đạo luật do con người lập ra cần tuân thủ thường được tóm gọn trong thành ngữ “Một đạo luật bất công không thực sự là luật” (an unjust law is not a true law, lex iniusta non est lex,) trong đó từ “bất công” (unjust) được định nghĩa là trái với luật tự nhiên. Luật tự nhiên đôi khi cũng được tóm gọn trong thành ngữ (maxim) tương tự “một đạo luật bất công thì chẳng phải là luật gì cả (“an unjust law is no law at all") (http://en.wikipedia.org/wiki/Jurisprudence#Natural_law).

    Và chính từ luật tự nhiên mà luật do con người tạo ra (hiến pháp và luật pháp) có được tính cách cưỡng hành ( (• ^ a b c Shiner, "Philosophy of Law", Cambridge Dictionary of Philosophy). Luật tự nhiên thật gần gũi với khái niệm đạo đức (morality). Chính vì thế, về bản chất, Rule of law là một khái niệm về thuần túy đạo đức (an intrinsically moral notion) http://branemrys.blogspot.com/2005/08/rule-of-law-vs-rule-by-law.html).

    Tóm lại, để xây dựng một chế độ pháp quyền (hay thượng tôn luật pháp-Rule of law), cần phải có những đạo luật và những thủ tục được xây dựng một cách tốt đẹp và được định danh một cách rõ ràng (well-established and clearly defined laws and procedures); đồng thời những đạo luật đó phải có nội dung phù hợp với những nguyên tắc bất thành văn, phổ quát (universal) là công bằng (fairness), đạo đức (morality), và công lý (justice).

    Cụm từ “Rule of law” lần đầu tiên được thấy trong một đơn trình từ hạ viện Anh (House of Commons) gửi lên Hoàng Đế James I của Anh Quốc vào năm 1610. Đơn đó ca ngợi việc dân chúng được hạnh phúc và tự do dưới sự dẫn dắt và cai trị bởi rule of the law (http://en.wikipedia.org/wiki/Rule_of_law#Antiquity). Tới tk 19 thành ngữ Rule of law trở thành phổ thông bởi luật gia Anh quốc A.V. Dicey. Nhưng khái niệm này quen thuộc đối với các tư tưởng gia cổ điển phương tây (Hy Lạp) từ 2500 năm trước như Plato (427-327 trước công nguyên) và Aristotle (384-322 trước công nguyên). Plato viết, “Ở đâu luật pháp dưới trướng nhà cầm quyền thì sự xụp đổ của quốc gia (state) không xa; nhưng ở đâu mà luật pháp đứng trên chính quyền thì tình hình có nhiều hứa hẹn và dân chúng vui hưởng trọn vẹn những ân sủng của thượng đế ban cho quốc gia. Aristotle thì viết “Luật pháp nên cai trị” (Law should govern). Rule of law hàm ý rằng mọi công dân đều phải tuân theo luật pháp (every citizen is subject to the law), dù người đó là vua, tổng thống, chủ tịch nước, hay tổng bí thư đảng. Ý niệm này ngược với ý tưởng vua đứng trên luật pháp bởi lý thuyết vương quyền (divine right), theo đó quyền của nhà vua tới từ thượng đế chứ không phải từ sự đồng lòng của nhân dân. (http://en.wikipedia.org/wiki/Rule_of_law).

    Như vậy trong suốt thời quân chủ, trước khi nước cộng hòa đầu tiên của thời cận đại ra đời (Hoa Kỳ năm 1776), với lý thuyết vương quyền, trên thế giới hoàn toàn không có quốc gia nào áp dụng nguyên tắc thượng tôn luật pháp (Rule of law); mà, nói một cách đơn giản, tất cả mọi quốc gia đều theo nguyên tắc Rule by law, tức nguyên tắc luật pháp phục vụ nhà cầm quyền. Trong chế độ đó vua đứng trên luật pháp, hay vua là luật pháp (king is law). Chỉ có điều cụm từ Rule by law thời đó chưa xuất hiện.

    Vào năm 1776, khái niệm “không ai đứng trên luật pháp” đã phổ biến trong giai đoạn Hoa Kỳ khởi đầu lập quốc. Ví dụ, vào lúc khởi đầu cuộc cách mạng dành độc lập của Hoa Kỳ, ông Thomas Paine đã viết một tập sách mỏng có tên Common Sense nhằm kêu gọi đòi độc lập khỏi Anh Quốc, trong đó ông viết, “Ở Hoa Kỳ, luật là vua (the law is king). Trong khi ở các quốc gia quân chủ độc đoán Vua là luật (King is law), thì ở những quốc gia tự do luật phải là vua (law ought to be king) và không thể là gì khác.”

    Trong hai thế kỷ tiếp theo đó nhiều quốc gia quân chủ tiến bộ đã biến thành quân chủ lập hiến hay cộng hòa, một chính thể không có vua, Rule of law trở nên phổ biến và quần chúng ngày càng khát vọng dân chủ. Trước trào lưu đó, một số kẻ cầm quyền ở những quốc gia theo chính thể cộng hòa (không có vua) nhưng vẫn có tham vọng duy trì quyền lực (power) toàn diện như của một vị vua, đã bắt buộc phải lừa bịp dân chúng bằng cách xây dựng những cơ chế ban hành và áp dụng luật pháp (quốc hội và tòa án) cùng những bản hiến pháp và các đạo luật chỉ có tính dân chủ giả hiệu. Những cơ quan lập pháp và tư pháp ở những quốc gia đó hoặc không có tính cách độc lập và bình đẳng với hành pháp (các quốc gia cộng sản), hoặc chỉ độc lập một cách hình thức (các quốc gia phát xít và không ít các quốc gia chậm tiến hiện nay). Những bản hiến pháp và những đạo luật của những quốc gia đó không đáp ứng những điều kiện của nguyên tắc Rule of law như được trình bày ở trên. Dưới những chế độ giả hiệu dân chủ, đa số ngôn từ trong hiến pháp và những đạo luật đều tương tự như những bản hiến pháp và luật pháp của các quốc gia dân chủ. Nhưng sẽ có vài từ hay cụm từ hay vài điều khoản có vẻ bình thường như những điều khoản khác nhưng lại có hiệu quả loại bỏ hoàn toàn tính chất dân chủ của bản văn luật pháp đó. Ví dụ điều 4 của Hiến Pháp Việt Nam hiện nay và một số điều khoản khác nữa. Hoặc cơ quan soạn thảo hiến pháp hay luật (quốc hội) và những cơ quan có nhiệm vụ giải thích và áp dụng các luật lệ đó (tòa án) bề ngoài cũng có vẻ được hình thành và sinh hoạt dân chủ như các cơ quan tương tự ở các quốc gia dân chủ, nhưng trong thực tế, các cơ quan lập pháp và tư pháp ở các quốc gia độc tài đều hoàn toàn bị điều khiển bởi kẻ hay nhóm cầm quyền và phục vụ quyền lợi của nhóm cầm quyền. Ví dụ tình trạng quốc hội và tòa án hiện nay ở Việt Nam. Nói chung, các quốc gia phát xít (Đức, Ý, Nhật hay Tây Ban Nha thời Franco) hay các quốc gia chậm tiến hiện nay, hoặc các quốc gia cộng sản đều có hình thức dân chủ giả hiệu như vậy. Khi nghiên cứu hệ thống pháp lý tại các quốc gia dân chủ giả hiệu này, các luật gia phương tây đã tạo ra cụm từ Rule by law.

    Chính những học giả phương tây cũng công nhận hai cụm từ Rule of law và Rule by law đã tạo ra nhầm lẫn vì bề ngoài có vẻ tương tự về từ vựng. Rule by law hoàn toàn khác và đối nghịch với Rule of law. Kẻ cầm quyền cai trị bằng nguyên tắc rule by law không phải vì luật pháp cao hơn họ mà vì làm như thế có lợi cho họ. Với rule of law, luật pháp ở tầng cao hơn và kẻ cầm quyền phải tuân thủ; còn trong chế độ rule by law, kẻ cầm quyền dùng luật pháp như một phương tiện có lợi nhất cho họ để thống trị (http://branemrys.blogspot.com/2005/08/rule-of-law-vs-rule-by-law.html).

    Nói cách khác, trong chế độ Rule of law thì luật pháp là vua còn trong chế độ Rule by law thì kẻ cầm quyền là vua, đứng trên luật pháp. Trong chế độ Rule of law luật pháp dùng để bảo vệ dân chúng, mang lại phúc lợi cho dân chúng, chống lại sự lạm quyền (abuse power) của kẻ hay nhóm cầm quyền. Trong chế độ Rule by law, luật pháp được tạo ra và được giải thích, theo ý muốn của kẻ cầm quyền nhằm phục vụ đặc quyền, đặc lợi của kẻ hay nhóm cầm quyến. Việt Nam hiện nay đang ở tình trạng Rule by law chứ không phải Pháp Quyền (Rule of law).

    Bài này chủ yếu chỉ nhằm làm rõ nghĩa và sự khác biệt giữa hai cụm từ Rule of law và Rule by law mà nhu cầu cải tổ Hiến Pháp hiện nay khiến các giới luật học, giới lãnh đạo chính trị và một thành phần dân chúng ở Việt Nam quan tâm.

    Như đã trình bày ở trên, theo Giáo Sư Vũ Quốc Thúc, một trong những giáo sư luật hàng đầu của Việt Nam Cộng Hòa và cũng từng là Giáo Sư tại một đại học Luật bên Pháp đã cho biết, trước 1975 miền nam không có từ ngữ Pháp Quyền mà chỉ có cụm từ “Nguyên Tắc Thượng Tôn Luật Pháp” để dịch cụm từ Rule of law. Luật Sư Nguyễn Tường Bá, từng là Thủ Lãnh Luật Sư Đoàn của Việt Nam Cộng Hòa cũng mới nhắc tôi nhớ rằng, Giáo Sư Vũ Văn Mẫu, một trong những Giáo sư hàng đầu khác của Việt Nam Cộng Hòa mà tôi cũng từng là học trò trực tiếp của ông, đã dùng từ Pháp Trị để dịch cụm từ Rule by law nhằm nói tới phái Pháp Gia (School of Legalism) của Hàn Phi Tử ở Trung Hoa vào tk 3 trước công nguyên.

    Khi dịch sang tiếng Việt, phương pháp dịch từng chữ (mot à mot) đã mang theo tất cả sự lẫn lộn có sẵn của hai nhóm từ Rule of law và Rule by law. Thật khó phân biệt sự khác nhau, đối chọi nhau của hai từ Pháp Quyền và Pháp Trị khi dịch Rule of law là Pháp Quyền và Rule by law là Pháp Trị. Cả hai cụm từ Pháp Quyền và Pháp Trị trong tiếng Việt đều có ý nghĩa tích cực về mặt từ vựng, tức đều mang cho người đọc cảm giác một môi trường dân chủ. Trong khi trong tiếng Anh, Rule of law có ý nghĩa tích cực, có tính dân chủ; trái lại Rule by law có ý nghĩa tiêu cực, độc tài, hay dân chủ giả hiệu.

    Hiện nay, tại Việt Nam, cả hai từ Pháp Quyền và Pháp Trị đều được xử dụng rộng rãi, nhưng ngay cả người dùng nhiều khi, có thể nói rất nhiều khi, cũng không nắm trọn ý nghĩa của từ ngữ. Giới luật gia và trí thức tranh đấu cho nhân quyền và cho một Việt Nam dân chủ, khi dùng từ Pháp Quyền hay Pháp Trị đều muốn nhắc tới nội dung của cụm từ Rule of law. Điều này là dĩ nhiên, bởi vì Rule of law là nguyên tắc cơ bản của nền dân chủ. Trong khi giới lãnh đạo chính trị, giới lãnh đạo đảng hay chính phủ, hoặc do ngu dốt, hoặc chủ ý lừa bịp dân chúng, luôn rêu rao muốn xây dựng chế độ Pháp Quyền (Rule of law) nhưng lại ủng hộ những hạn chế của luật pháp và chống đối một sự độc lập cần thiết của quốc hội và tòa án với hành pháp và nhất định đòi duy trì sự độc quyền lãnh đạo của đảng. Như thế là muốn áp dụng Rule by law.

    Để tránh tình trạng nhập nhằng, cản trở tiến trình và nhu cầu cải tổ Hiến Pháp theo chiều hướng dân chủ thực sự, giới học thuật tư pháp ở Việt Nam, mà cụ thể là các tiến sĩ, giáo sư, viện sĩ lãnh đạo và giảng dậy tại các trường đại học luật, lãnh đạo các cơ quan tư pháp, tòa án, phải đưa ra một định nghĩa rõ ràng cho các từ vựng Pháp Quyền và Pháp Trị. Cách tốt nhất, vì Rule of law và Rule by law là hai khái niệm cơ bản của học lý phương tây, sau mỗi khi dùng từ vựng Pháp Quyền hay Pháp Trị, người xử dụng nên chua thêm tiếng Anh (hay tiếng Pháp) để nói rõ nội dung của từ vựng mình xử dụng. Trong khi hệ thống tư pháp và pháp luật của ta còn non trẻ, các từ vựng pháp lý chuyên môn chưa có đủ và chưa rõ ràng, chúng ta không nên e sợ bị “mất chủ quyền ngôn ngữ” qua việc chua thêm ngoại ngữ mỗi khi xử dụng một từ chuyên môn pháp lý tiếng Việt. Trái lại, việc chua thêm ngoại ngữ như vậy trên thực tế sẽ giúp chúng ta diễn tả được điều muốn nói và thực hiện đúng điều chúng ta muốn làm. Theo cá nhân tôi, thay vì dùng từ Pháp Quyền thì cụm từ “Thượng Tôn Luật Pháp” là chính xác nhất và dễ hiểu nhất để diễn tả ý nghĩa của cụm từ Rule of law. Đồng thời để tránh việc nhà cầm quyền lừa dối nhân dân, cụm từ Rule by law nên được dịch là “Giả Pháp Quyền”.

    Một sự rõ ràng, phân biệt trong dịch thuật sẽ mang lại tính rõ ràng cho hệ thống tư pháp và pháp luật của Việt Nam, một trong mấy yếu tố căn bản của chế độ Thượng Tôn Luật Pháp, tức Rule of law; đồng thời sẽ buộc giới cầm quyền CSVN phải hoặc chấp nhận xây dựng một nhà nước Pháp Quyền thực sự như họ đang rêu rao, tức phải tôn trọng hoàn toàn những yếu tố căn bản của nguyên tắc Rule of law; hoặc họ phải công nhận trước nhân dân là họ không chấp nhận dân chủ và cai trị bằng chế độ “Giả Pháp Quyền”(Rule by law) như họ đang thực hiện.

    Chủ đề: Pháp luật

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    18 phản hồi

    Theo tôi thì:

    Rule of law = thượng tôn luât pháp.
    Rule by law = cai trị bằng luật pháp.

    VN = cai trị bằng luật pháp sometimes, nhưng không thượng tôn luật pháp (có khi ngồi xổm lên cả luật).

    Tôi hiểu như vậy là dựa theo nhửng thông tin dưới đây:

    Tên tác giả viết:
    The rule of law is a legal maxim whereby governmental decisions are made by applying known legal principles.[2] Such a government can be called a nomocracy, from the Greek nomos (law) and kratos (power or rule). The phrase can be traced back to 17th century and was popularized in the 19th century by British jurist A. V. Dicey. The concept was familiar to ancient philosophers such as Aristotle, who wrote "Law should govern".[3] Rule of law implies that every citizen is subject to the law. It stands in contrast to the idea that the ruler is above the law, for example by divine right.

    Despite wide use by politicians, judges and academics, the rule of law has been described as "an exceedingly elusive notion"[4] giving rise to a "rampant divergence of understandings ... everyone is for it but have contrasting convictions about what it is."[5]

    At least two principal conceptions of the rule of law can be identified: a formalist or "thin" and a substantive or "thick" definition of the rule of law. Formalist definitions of the rule of law do not make a judgment about the "justness" of law itself, but define specific procedural attributes that a legal framework must have in order to be in compliance with the rule of law. Substantive conceptions of the rule of law go beyond this and include certain substantive rights that are said to be based on, or derived from, the rule of law.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Rule_of_law

    Tên tác giả viết:
    What is the rule of law?
    Rule of law refers to an end state in which all individuals and institutions, public and private, and the state itself are held accountable to the law, which is supreme. Laws must be consistent with international human rights norms and standards, legally certain, legally transparent, drafted with procedural transparency, and publicly promulgated. This end state requires equal enforcement and equality before the law, independent adjudication of the law, fairness in the application of the law, and avoidance of arbitrariness. Access to justice—the ability of people to seek and obtain a remedy through informal or formal institutions of justice—is a mutually reinforcing component of rule of law. The rule of law requires the separation of powers and participation in decision-making. Rule of law is the ideal that states strive for; stabilization requires urgent focus toward this end.

    http://www.usip.org/guiding-principles-stabilization-and-reconstruction-the-web-version/rule-law

    cháu xin các bác viết:
    Xin các bác tự chế đừng đăng những ý kiến lặt vặt vào đây. Muốn bàn về vài lỗi chính tả xin đưa vào Quán nước.

    BBT DL xin xem lại có nên xóa những phản hồi gây nhiễu trong thớt này. Cám ơn.

    Không ai muốn lạc đề cả, nhưng nhiều khi cây muốn lặng, mà gió chẳng dừng!!! Thế thôi.

    Bài viết chủ dở ẹc và cũ rích!!!

    Xem bài của Hai Lúa: Pháp TrịDụng Pháp Trị

    http://danluan.org/node/11739

    PS.: Nên cố gắng trong sáng, mạch lạc và đơn giản như có thể. Đừng cố rắc rối, để cuối cùng có khi không còn biết tên mình là gì nữa!!!

    Kép Tư Bền viết:
    Bảo rằng giới luật gia trong nước không phân biệt rõ rule of law với rule by law, pháp quyền với pháp trị, e rằng hơi coi thường họ quá.

    Dưới đây là một bài viết về vấn đề này, với cách trình bày khá rõ ràng, mạch lạc: http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=62&News=257&CategoryID=3

    Cám ơn bạn KTB về bài viết trên của TS Nguyễn Sỹ Dũng. Bài viết sau đây cùng tác giả cho thấy không phải người ta không hay biết mà vì cơ chế quyền lực của nhà nước chuyên chính vô sản nảy sinh ra những lạm dụng quyền lực đã và đang hoành hành tại VN.

    Cũng như câu trích dẫn nổi tiếng của Lord Acton "Power corrupts, and absolute power corrupts absolutely.", Ông Dũng cho rằng: "Lạm quyền là con bệnh đặc trưng và phổ biến của quyền lực nhà nước."

    Mời đọc bài: Lạm Quyền của TS Nguyễn Sĩ Dũng, theo Lao Động

    Không biết video clip về cảnh hai nhà báo của Đài tiếng nói Việt Nam bị đánh hội đồng ở Văn Giang (Hưng Yên) xác thực đến đâu, nhưng những gì mà chúng ta thấy được quả là ngoài sức tưởng tượng. Chuyện gì đang xảy ra trên đất nước của chúng ta thế này (?!).

    Tại sao hàng chục người mặc sắc phục có, thường phục có lại đánh đập hai nhà báo tàn nhẫn đến như vậy? Trong lúc đó, hai nhà báo này chỉ có hai bàn tay trắng, bốn bàn tay không và chỉ biết nhẫn nhục chịu đòn. Trước đó, họ cũng không hề có một hành vi khiêu khích, chống đối nào. Ai cho phép những người tham gia cưỡng chế đất này quyền đánh đập, bắt bớ vô tội vạ như vậy?

    Sau sự kiện nhà của công dân Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng bị đập phá, sự kiện các nhà báo bị đánh hội đồng ở Văn Giang cho chúng ta thấy đang có điều gì đó hoàn toàn bất ổn trong việc thực thi quyền lực công ở nước ta. Hiện tượng quyền lực công bị lạm dụng, bị biến thành bạo quyền đang xảy ra ngày một nhiều hơn. Trong lúc đó, phản ứng của công luận, của chính quyền vẫn chưa đủ mạnh để có thể ngăn chặn và chấm dứt hiện tượng xấu xa này.

    Lạm quyền là con bệnh đặc trưng và phổ biến của quyền lực nhà nước. Vấn đề không phải là chỉ ở ta quyền lực mới như vậy, mà là chỉ ở ta quyền lực mới chưa bị kiểm soát đến như vậy.

    Mà như vậy thì oan khuất, khổ đau của người dân, bất công trong xã hội vẫn còn rất khó bị loại trừ. Các vụ việc lạm quyền liên tiếp xảy ra trong thời gian gần đây cho chúng ta nhận thức sâu sắc hơn bao giờ hết sự cần thiết phải xác lập cho bằng được nhà nước pháp quyền trên đất nước ta. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần có được một khái niệm về nhà nước pháp quyền đúng đắn hơn so với khái niệm mà chúng ta đang có.

    Nhà nước pháp quyền không phải là nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật (muốn quản lý như thế nào thì cứ đặt ra pháp luật như thế ấy). Một nhà nước như vậy sẽ gần với nhà nước chuyên quyền hơn là nhà nước pháp quyền. Nhà nước pháp quyền là nhà nước mà ở đó mọi quyền lực nhà nước đều bị pháp luật chế ước chặt chẽ, bao gồm cả quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp. Người dân có thể làm bất cứ điều gì pháp luật không cấm, nhưng Nhà nước dứt khoát chỉ được làm những gì pháp luật cho phép.

    Pháp luật không cho phép đập phá nhà của công dân. Pháp luật không cho phép đánh hội đồng các nhà báo (và bất cứ công dân nào khác). Những hành vi lạm quyền nói trên là vi phạm nghiêm trọng pháp quyền. Chúng phải bị loại trừ khỏi đời sống của chúng ta.

    Tiếng Nói Dân Chủ là diễn đàn chia sẻ những quan điểm dân chủ từ nhiều nơi khác nhau. Ban Biên Tập không chịu trách nhiệm nội dung các bài viết đã được đăng tải, cũng như bài viết không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tiếng Nói Dân Chủ.

    http://tiengnoidanchu.wordpress.com/2012/05/16/lam-quyen/#more-9282

    Trích dẫn:
    Cách tốt nhất, vì Rule of law và Rule by law là hai khái niệm cơ bản của học lý phương tây, sau mỗi khi dùng từ vựng Pháp Quyền hay Pháp Trị, người xử dụng nên chua thêm tiếng Anh (hay tiếng Pháp) để nói rõ nội dung của từ vựng mình xử dụng. Trong khi hệ thống tư pháp và pháp luật của ta còn non trẻ, các từ vựng pháp lý chuyên môn chưa có đủ và chưa rõ ràng, chúng ta không nên e sợ bị “mất chủ quyền ngôn ngữ” qua việc chua thêm ngoại ngữ mỗi khi xử dụng một từ chuyên môn pháp lý tiếng Việt. Trái lại, việc chua thêm ngoại ngữ như vậy trên thực tế sẽ giúp chúng ta diễn tả được điều muốn nói và thực hiện đúng điều chúng ta muốn làm.

    Đối với người không có kiến thức về luật học thì có chua thêm thuật ngữ nước ngoài (rule of law/rule by law) vào sau các thuật ngữ tiếng Việt (pháp quyền/pháp trị) thì cũng vô nghĩa - đằng nào họ cũng chả thấy sự khác biệt trong cả hai thứ tiếng. Còn đối với người đã hiểu vấn đề thì chả cần phải chua thêm làm gì.

    Bảo rằng giới luật gia trong nước không phân biệt rõ rule of law với rule by law, pháp quyền với pháp trị, e rằng hơi coi thường họ quá.

    Dưới đây là một bài viết về vấn đề này, với cách trình bày khá rõ ràng, mạch lạc: http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=62&News=257&CategoryID=3

    Pháp quyền hay Pháp trị

    Trong các văn bản chính thức, cái mà chúng ta đã lựa chọn là nhà nước pháp quyền. Còn một số học giả lại cho rằng nên lựa chọn mô hình nhà nước pháp trị. Vậy chúng ta nên xây dựng nhà nước pháp quyền hay nhà nước pháp trị?

    Thực ra, nhà nước pháp quyền hay nhà nước pháp trị thì đều là những thứ do người nước ngoài nghĩ ra. Nhà nước pháp quyền có nguồn gốc tư tưởng từ Châu Âu. (Trong tiếng Pháp, đó là "Etat de droit"; trong tiếng Đức, đó là "Rechsstaat"). Nhà nước pháp trị có nguồn gốc tư tưởng từ Trung Quốc cổ đại. Ngoài ra, lại còn có khái niệm pháp trị (Rule of law) theo cách hiểu của người Anh-Mỹ. Khái niệm pháp trị theo cách hiểu của người Anh-Mỹ rất gần với khái niệm nhà nước pháp quyền của người Châu Âu. Thế nhưng, khái niệm nhà nước pháp trị (hay cũng được gọi tắt là pháp trị) theo cách hiểu của người Trung Quốc cổ đại (tiêu biểu là của Hàn Phi Tử) thì lại hoàn toàn khác hẳn.

    Khái niệm pháp trị trong cách hiểu của người Trung Quốc cổ đại đối lập với khái niệm đức trị. Pháp trị là dùng pháp luật để cai trị (Rule by law), chứ không phải dùng đạo đức để cai trị (Rule by moral). Trong trường hợp này, pháp luật chỉ là công cụ của nhà nước, và nhà nước đứng trên pháp luật. Mà như vậy thì "may nhờ, rủi chịu", một nhà nước chuyên quyền, độc đoán có thể ban hành mọi thứ pháp luật, kể cả những thứ xâm phạm các quyền cơ bản của con người để cai trị.

    Còn khái niệm pháp trị trong cách hiểu của người Anh-Mỹ thì đối lập với khái niệm nhân trị. Pháp trị là pháp luật cai trị (Rule of law), chứ không phải con người cai trị (Rule of person). Trong trường hợp này, không ai có thể đứng trên pháp luật, kể cả nhà nước.

    Với tư cách là một phương thức tổ chức quyền lực nhà nước, nhà nước pháp quyền là không mang tính chất giai cấp. Bất cứ giai cấp nào muốn phụng sự nhân dân, muốn các quyền của mình không bị một nhóm những kẻ cầm quyền thật sự tước bỏ thì đều cần tổ chức quyền lực nhà nước theo mô hình nhà nước pháp quyền. Xây dựng đất nước theo mô hình nhà nước pháp trị (theo cách hiểu của người Trung Quốc cổ đại) không thể đưa chúng ta đi được đâu xa, ngoài việc trở về với thời quá khứ.

    Theo cách hiểu như trên, pháp trị là một trật tự pháp lý độc lập (với chính trị, tôn giáo...). Nó bao gồm ba ý nghĩa cơ bản. Pháp trị là công cụ để điều chỉnh nhà nước (điều chỉnh quyền lực); Pháp trị có nghĩa là tất cả mọi chủ thể đều bình đẳng trước pháp luật; Pháp trị có nghĩa là bảo đảm công lý về thủ tục và về hình thức.

    Với tư cách là công cụ điều chỉnh quyền lực, pháp trị có hai chức năng: một là hạn chế sự độc đoán của nhà nước và hạn chế sự lạm quyền; hai là làm cho nhà nước hành xử hợp lý, làm cho chính sách của nhà nước được anh minh. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để hạn chế được sự độc đoán và sự lạm quyền của nhà nước?

    Pháp trị trả lời câu hỏi này bằng cách đề ra những nguyên tắc cơ bản sau đây: Bảo đảm tính tối thượng của pháp luật. Pháp luật phải được đặt trên nhà nước và đảng phái; Nhà nước phải tuân thủ một hệ thống thủ tục được xác lập từ trước và được công bố công khai; Bảo đảm nguyên tắc người dân được làm mọi điều pháp luật không cấm, nhưng nhà nước chỉ được làm những điều mà pháp luật cho phép.

    Mặc dù những nguyên tắc nói trên hạn chế khả năng hành xử tùy tiện của nhà nước, nhưng chúng lại làm cho việc hành xử của nhà nước được dẫn dắt nên thường hợp lý và anh minh.

    Với ý nghĩa bình đẳng trước pháp luật, tất cả các công dân đều ngang quyền với nhà nước. Không thể có chuyện, mọi vi phạm của người dân đều bị trừng trị, còn mọi vi phạm của nhà nước (hoặc của các quan chức nhà nước) đều được cho qua. Không thể có chuyện, cấm người dân đi xe máy để những người đi ô tô có đường đi thông thoáng hơn. Ngoài ra, khi tham gia các quan hệ pháp luật dân sự (mua hàng của các công ty chẳng hạn), nhà nước chỉ là một bên của quan hệ hợp đồng bình đẳng như các bên khác.

    Công lý về thủ tục và về hình thức là thứ tương đối trừu tượng. Đại loại, công lý thì có công lý về nội dung và công lý về hình thức. Ví dụ, người phạm tội ác phải bị trừng trị là công lý về nội dung; còn, mọi bị cáo đều có quyền đòi hỏi được xét xử bởi một phiên tòa mà các thẩm phán là hoàn toàn độc lập và với những thủ tục tranh tụng công khai là công lý về hình thức. Người Anh-Mỹ rất coi trọng công lý về hình thức vì họ cho rằng khi các thủ tục được tuân thủ nghiêm ngặt thì công lý nội dung bao giờ cũng đạt được.

    Với tư cách là công cụ bảo đảm công lý về thủ tục và về hình thức, pháp trị đòi hỏi: Hệ thống pháp luật phải có đầy đủ các quy định công bằng về việc ban hành quyết định và về thủ tục (không thể thích thế nào thì quyết thế ấy); Các quy định về việc ban hành quyết định và về thủ tục phải được xác định từ trước và phải được công bố từ trước (không thể sửa luật chơi trong lúc đang chơi); Các quy định về việc ban hành quyết định và thủ tục phải được áp dụng một cách công khai, minh bạch (không thể áp dụng các quy định mà không dẫn chiếu được, không lý giải được); Các quy định về việc ban hành quyết định và thủ tục phải được áp dụng một cách nhất quán (không thể nay áp dụng thế này, mai áp dụng thế khác).

    Khái niệm nhà nước pháp quyền của người Châu Âu rộng hơn khái niệm pháp trị của người Anh-Mỹ: về cơ bản nó bao gồm khái niệm pháp trị nói trên kết hợp với những tư tưởng và nguyên tắc của chủ nghĩa lập hiến tự do. Dưới đây là một vài tư tưởng và nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa lập hiến nói trên:

    Một là, quyền lực giữa nhà nước và các công dân được phân chia theo kế ước xã hội (nhà nước không đương nhiên có quyền). Bản kế ước đó chính là bản hiến pháp. Hiến pháp vì vậy phải do quốc hội lập hiến soạn thảo và phải được toàn dân phê chuẩn. Việc sửa đổi hiến pháp phải do toàn dân phúc quyết.

    Hai là, quyền con người là những quyền hiến định. Các quyền này là không thể bị xâm phạm. Hơn thế nữa, trách nhiệm của nhà nước là phải bảo đảm các điều kiện để người dân có thể thực thi được các quyền của mình.

    Ba là, quyền lực của nhà nước phải bị phân chia để tránh lạm quyền và lộng quyền.

    Bốn là, các quyền lực nhà nước phải được tổ chức theo nguyên tắc kiểm tra và cân bằng lẫn nhau (check and balance). Điều này vừa giúp cho việc tránh lạm quyền, vừa làm cho việc thực thi quyền lực được minh bạch và hợp lý...

    Với những thông tin được trình bày trên đây, thiết nghĩ, việc lựa chọn mô hình nhà nước pháp quyền là điều chúng ta nên khẳng định.

    Ts. Nguyễn Sĩ Dũng, Phó chủ nhiệm VP Quốc hội

    T/g Nguyễn Tường Tâm viết:

    "Tóm lược: Rule of law là dân chủ. Rule by law là dân chủ giả hiệu."

    >> Theo tôi hiểu thì dịch như t/g là hoàn toàn sai!

    Mà phải hiểu như sau:

    Rule of Law = Luật lệ, điều luật, các điều luật.

    Còn chữ:

    Rule by Law = Cai trị bằng Luật pháp, hay phán quyết bằng luật pháp.

    Hoa Kỳ là một quốc gia được cai trị bằng "rule by law", và mọi công dân Hoa Kỳ hầu hết đều tuân theo "rule of law".

    *
    Còn muốn nói đến "cộng hòa" (Republic) thì phải có phổ thông đầu phiếu tự do, phải có trưng cầu dân ý (referendum). Các nước CS dùng chữ "cộng hòa" trong tên quốc gia để lừa mị thế giới, chứ làm gì có chút "cộng hòa" nào trong đó. Mà muốn có "cộng hòa" thì trước hết quốc gia đó hay xã hội đó phải là xã hội dân chủ đã.

    Mọi người phải có quyền hội họp, ngồi lại với nhau đã, thì mới có thể nói chuyện là tạo ra, hay thành lập ra nền "cộng hòa", hay bất cứ cái gì mà mọi người muốn.

    Còn "dân chủ giả hiệu" có nghĩa là độc tài rồi. CNCS là một ví dụ của sự "dân chủ giả hiệu".

    Xin các bác tự chế đừng đăng những ý kiến lặt vặt vào đây. Muốn bàn về vài lỗi chính tả xin đưa vào Quán nước.

    BBT DL xin xem lại có nên xóa những phản hồi gây nhiễu trong thớt này. Cám ơn.

    Trích dẫn:
    Theo cá nhân tôi, thay vì dùng từ Pháp Quyền thì cụm từ “Thượng Tôn Luật Pháp” là chính xác nhất và dễ hiểu nhất để diễn tả ý nghĩa của cụm từ Rule of law. Đồng thời để tránh việc nhà cầm quyền lừa dối nhân dân, cụm từ Rule by law nên được dịch là “Giả Pháp Quyền”.

    Tiếc rằng một bài viết rất hay và giá trị nhưng với đề nghị về danh xưng "Thượng Tôn Luật Pháp" và "Giả Pháp Quyền" có lẽ nhiều người sẽ bực mình mà vất bỏ! (bởi nó mang tính khiêu khích, một cảm nhận cá nhân, a. do dùng từ của VNCH, b. do "mắng khéo" luật của CHXHCNVN)

    Vậy tại sao không dịch một cách xây dựng, đồng thời để cho mọi giới đều dễ hiểu và tuân thủ luật pháp. Xin đề nghị như sau:

    Rule of Law = Luật là Vua
    Rule by Law = Luật do Quyền

    Trích dẫn:
    Cộng hòa là một thể chế mà người ta hành xử dựa trên luật lệ. Trước Republic thì xã hội điều hành bởi vua chúa, những người đứng trên cả luật. Nền Republic ra đời dựa trên Hiến pháp, luật, vua tôi có tội đều bị xử như nhau.

    Bác làm ơn cho biết cách tham khảo thêm về những giải thích như trên.

    Nếu tra tự điển trên mạng http://dictionary.reference.com/browse/republic?s=t
    Republic: "a state in which the supreme power rests in the body of citizens entitled to vote and is exercised by representatives chosen directly or indirectly by them."

    Cộng hòa: một quốc gia mà quyền lực tối cao dựa trên khối công dân có quyền đầu phiếu, và được điều hành bởi những đại biểu do họ chọn lựa trực tiếp hay gián tiếp.

    Tuổi thơ của tôi sống dưới thời VNCH. Sau khi CSBV cướp miền Nam không bao lâu thì tôi ra đi. Tôi vẫn còn nhớ những gì mình được học thời VNCH là:

    giàu là giàu có = rich

    giầu = chữ này không có trong tiếng Việt. Tôi nghĩ là do giọng phát âm từ chữ 'giàu' của từng vùng hay từng cá nhân mà ra. Cũng như chữ "đau đớn", vùng châu thổ sông Cửu Long phát âm nghe giống như là "đao đớn".

    Sử dụng = để dùng vào một việc gì đó = usage, to use

    Xử = Xét xử = to judge. Còn 'xử dụng' thì không đúng.

    dạy = dạy dỗ, giáo dục = to educate.

    dậy = thức dậy, đứng dậy = to wake up, to stand up

    tin, tin tức = news.

    thông tin = thông báo = loan báo = to inform.

    Một ví dụ về cách dùng hai chữ "thông tin" của dân XHCN và dân VNCH:

    Dân XHCN viết: Bạn có "thông tin" (ý muốn nói là news) gì về bầu Kiên không, cho tôi biết với, để tôi còn "thông tin" (to inform) cho những người quen của tôi.

    Cách dùng chữ "thông tin" như vậy rất tối nghĩa. Nhưng không may là ngày nay dân XHCNVN dùng tràn lan khắp mọi nơi. :-(

    Còn dân VNCH thì không dùng như vậy, mà thường viết câu trên như sau:
    - Bạn có "tin tức" (news) gì về bầu Kiên không, cho tôi biết với, để tôi còn "thông báo/thông tin" (to inform) cho những người quen của tôi.

    Dân XHCN hay dùng chữ "tính" như "tính thuyết phục", "cảm tính", "tính khoa học", "tính nhân bản", v.v..., nghe ngố làm sao.

    Dân VNCH không dùng chữ "tính" như vậy, mà phải viết đầy đủ ra. Cho ví dụ,

    - tính cách thuyết phục,
    - tính cách / tính chất khoa học,
    - tinh thần nhân bản, ( chứ không viết 'tính nhân bản')
    - dựa trên/ dựa theo tình cảm cá nhân (chứ không dùng 'cảm tính')

    Còn nhiều tiếng rất là ngố mà XHCN đang dùng nữa, nhưng cho comment này thì thôi xin ngừng ở đây.

    KhachTM1111 viết:
    VN2006A viết:
    Đã có lần đề cập đến rồi, chị TM1111!

    Cảm ơn chú Sáu. (Chú đã gọi tôi là chị thì xin phép gọi lại là chú cho thân mật, vì tôi nghĩ tuổi đời của tôi cũng xứng đáng làm chị của chú, không kể đến khả năng làm cả cô, dì. Bằng không chịu thì lại "bác bác tôi tôi" cũng được.):)

    Sãn đây gửi lại cái link "hàn lâm" lúc nãy quên gửi. Báo dộng: phải biết chữ Hán Nôm mới theo được!

    http://www.viethoc.org/phorum/read.php?20,47298

    Cám ơn, cảm ơn, chị TM1111 về cái link "hàn lâm"
    Tiếng Việt có người nói cảm ơn. Tôi hay dùng chữ cám ơn
    Cả hai đều đúng

    VN2006A viết:
    Đã có lần đề cập đến rồi, chị TM1111!

    Cảm ơn chú Sáu. (Chú đã gọi tôi là chị thì xin phép gọi lại là chú cho thân mật, vì tôi nghĩ tuổi đời của tôi cũng xứng đáng làm chị của chú, không kể đến khả năng làm cả cô, dì. Bằng không chịu thì lại "bác bác tôi tôi" cũng được.):)

    Sãn đây gửi lại cái link "hàn lâm" lúc nãy quên gửi. Báo dộng: phải biết chữ Hán Nôm mới theo được!

    http://www.viethoc.org/phorum/read.php?20,47298

    KhachTM1111 viết:

    Đính chính lại:

    Có thể tiếng Việt trước 1975 hay dùng "xử dụng" nhưng không phải là đúng.

    Link sau đây gồm nhiều tranh luận hàn lâm về sử dụng/xử dụng, và có nhắc đến Việt Nam Tự Điển của Lê văn Đức (1970), Việt Ngữ Chánh Tả Tự Vị của Lê Ngọc Trụ (1952). Cả hai đều có từ "sử dụng" nhưng không có "xử dụng".

    Đã có lần đề cập đến rồi, chị TM1111!

    http://danluan.org/node/102?page=23#comment-46237

    Theo giải thích của 1 độc giả thì sửsai khiến, dụng là dùng, nên sử dụng đúng hơn so với xử dụng. Xử = phân tích, giải quyết 1 vấn đề gì đó!

    Còn dạy hay dậy, giàu hay giầu tôi không phân biệt. Dùng tùy hứng!!!

    KhachTM1111 viết:
    Tiếng Việt tại miền Nam trước 1975 viết "xử dụng", "chia xẻ", và "dạy" hay "dậy" đều được cả bác Trinh ạ. Nếu bác đọc lại các tác phẩm Tự lực Văn Đoàn của Khái Hưng, Nhất Linh, Thạch Lam v.v. những năm 1930-40 thì cũng thấy cách viết như vậy.

    Đính chính lại:

    Có thể tiếng Việt trước 1975 hay dùng "xử dụng" nhưng không phải là đúng.

    Link sau đây gồm nhiều tranh luận hàn lâm về sử dụng/xử dụng, và có nhắc đến Việt Nam Tự Điển của Lê văn Đức (1970), Việt Ngữ Chánh Tả Tự Vị của Lê Ngọc Trụ (1952). Cả hai đều có từ "sử dụng" nhưng không có "xử dụng".

    Khách Đặng Quốc Long viết:
    Tác giả viết bài này tỏ ra kiến thức sâu rộng, nhưng lại hay viết sai chính tả. Dẫn chứng ngay:

    - "...các tiến sĩ, giáo sư, viện sĩ lãnh đạo và giảng DẬY tại các trường đại học luật..." Phải viết là "giảng DẠY" mới đúng. "DẬY" này là dùng trong "ĐỨNG DẬY", DẬY mà đi...

    "...người XỬ dụng nên chua thêm tiếng Anh..." Phải viết là "SỬ dụng" mới đúng. XỬ này là "xử" dùng trong xét xử, xử án...

    Tiếng Việt tại miền Nam trước 1975 viết "xử dụng", "chia xẻ", và "dạy" hay "dậy" đều được cả bác Trinh ạ. Nếu bác đọc lại các tác phẩm Tự lực Văn Đoàn của Khái Hưng, Nhất Linh, Thạch Lam v.v. những năm 1930-40 thì cũng thấy cách viết như vậy.

    Chỉ góp ý cho tác giả một ý nhỏ về dân chủ trong câu này:

    Tóm lược: Rule of law là dân chủ. Rule by law là dân chủ giả hiệu.

    Theo tôi Rule of law hay Rule by law không liên quan đến dân chủ mà chính xác hơn là nền cộng hòa (Republic).

    Cộng hòa là một thể chế mà người ta hành xử dựa trên luật lệ. Trước Republic thì xã hội điều hành bởi vua chúa, những người đứng trên cả luật. Nền Republic ra đời dựa trên Hiến pháp, luật, vua tôi có tội đều bị xử như nhau.

    Còn dân chủ là cách điều hành xã hôi dựa trên tiếng nói của mọi thành viên. Dân chủ là một khái niệm biến đổi tùy thuộc vào sự tiến triển của xã hội (có công nhận quyền đi bầu của nô lệ, của phụ nữ hay không).

    Bài viết rõ ràng đề cập đến việc sử dụng luật lệ (nền cộng hòa) chứ không liên quan đến tính dân chủ trong xã hội. Tác giả nên chú ý hơn để tăng tính thuyết phục.

    Bài này viết công phu và khá sâu, chứng tỏ tác giả có kiến thức sâu rộng về ngành pháp luật, đồng thời tác giả có thiện chí muốn xây dựng luật pháp nước ta như những nước tiên tiến văn minh, đó cũng là nguyện vọng của nhân dân. Thế nhưng nhà nước độc quyền đảng trị này có cai trị bằng luật pháp đâu. Ngay từ khi vừa lên nắm chính quyền thì cụ Hồ đã giải thể ngay trường luật. Cụ thực hiện ngay việc thay luật bằng những ngị quyết, đến bây giờ nó vẫn còn để lại di chứng tai hại. Từ ngày "Đảng ta" lên cầm quyền thì không biết có cơ man nghị quyết. Có tài thánh cũng không nhớ hết được các NQ. Bên cạnh lạm phát về tiền thì còn làm phát nghị quyết. Dan đã cải biên cau nói của cụ Tản Đà thành
    Nước bốn nghìn năm không có luật
    Dân chín mươi triệu chửa thành người.
    Nhà nước không cai trị (hay quản lý) bằng luật pháp mà bằng thủ đoạn, mánh lới, bịp bợm, lừa lọc và bạo lực, ít nhiều mang tính mafia.

    Nhà nước này thường dùng LUẬT RỪNG và những người vi phạm pháp luật nhiều nhất lại là những người làm trong ngành pháp luật. Thẩm phán là chủ tọa phiên tòa lại giở trò bịp bơm lưu manh ngay trước công đường.
    Nói tóm lại kết luận rằng: chuyện luật pháp của nhà ta thì chán mớ đời.
    Có đứng sân sau tòa án mới biết bộ mặt thật của lũ quan tòa rách nát. Có va chạm với VKS mới biết kiểm sát viên là lũ bịp bợm.
    Có làm trong ngành công an một thời gian mới biết công an là lũ lưu manh.

    Tác giả viết bài này tỏ ra kiến thức sâu rộng, nhưng lại hay viết sai chính tả. Dẫn chứng ngay:

    - "...các tiến sĩ, giáo sư, viện sĩ lãnh đạo và giảng DẬY tại các trường đại học luật..." Phải viết là "giảng DẠY" mới đúng. "DẬY" này là dùng trong "ĐỨNG DẬY", DẬY mà đi...

    "...người XỬ dụng nên chua thêm tiếng Anh..." Phải viết là "SỬ dụng" mới đúng. XỬ này là "xử" dùng trong xét xử, xử án...

    Luật trong tay mình, tội quái gì lách . Nhà nước mình thuộc loại muốn làm gì thì làm . Ai nói năng phản đối, nhẹ thì cho công an tới phá, nặng thì có điều luật 2 còng . Tội lộ bí mật quốc gia hoặc chống phá nhà nước, nó co giãn như dây thun, nhà nước ta áp dụng vô tội vạ thì đã sao . Phản đối à, coi lại câu trước .

    Rule of law = État de droit
    http://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89tat_de_droit

    Rechtsstaat
    http://de.wikipedia.org/wiki/Rechtsstaat

    Pháp quyền
    http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p_quy%E1%BB%81n
    Mọi cơ quan Nhà nước đều phải được tổ chức và chỉ được phép hoạt động trong khuôn khổ quy định của pháp luật

    - Cách đây vài tháng ở DL có bác nào phán, đại ý : Nhà nước có quyền làm những gì mà luật không cấm

    Chẳng hiểu bác này có phải là luật gia google Tiên Lãng hay không, nhưng đây có thể coi là trường phái rule lách, rule without law, chỉ giành riêng cho nhà nước XHCNVN, gọi là nhà nước lách luật, dịch là lách pháp luật