Trương Duy Nhất thực hiện: Tại sao Hải Phòng?

  • Bởi Khách
    27/02/2012
    2 phản hồi

    Trương Duy Nhất thực hiện

    Tôi mở thêm mục “bàn tròn” mỗi khi xảy ra sự kiện nóng. Khách mời sẽ là các cây bút quen thuộc, hoặc chuyên gia, hoặc người trong cuộc, hoặc cũng có thể bất kỳ bạn đọc ngẫu hứng nào đó…

    Kỳ đầu tiên, tất nhiên là chuyện Tiên Lãng-Hải Phòng. Đây là bàn tròn mở, vì thế sẽ được bổ sung những ý kiến tiếp theo. Nhà báo Đào Tuấn và tiến sĩ Phạm Ngọc Cương sẽ đóng vai trò kích hoạt cho bàn tròn khởi đầu này.

    – Vì sao gần 2 tháng, vụ việc Tiên Lãng vẫn chưa yên, cho dù Thủ tướng đã phải nhảy vào giải quyết bằng một “hội nghị Tiên Lãng”? Tại sao sự việc vẫn rối bùng và thách thức bởi hàng loạt những phát ngôn trái ngược từ quan chức chính quyền thành phố đến huyện xã?

    Cách xử lý chưa đúng, hay phải chăng uy lực từ vai trò Thủ tướng không đủ mạnh? Hay còn điều gì khác?

    Nhà báo Đào Tuấn:

    Khi Thủ tướng chính phủ họp với các bộ ngành và có ý kiến chính thức xung quanh vụ Tiên Lãng, rất dễ nhận thấy là hoàn toàn không có sự ngạc nhiên từ phía dư luận- điều đáng lẽ phải được đặt ra khi, về hình thức, người đứng đầu chính phủ phải xuất hiện trước một vụ việc thực ra phổ biến đến mức, từ nhiều năm, đã trở thành “chuyện thường ngày ở huyện”.

    Tuy nhiên, sau thông báo của Thủ tướng, dường như đã có sự nhầm lẫn rất lớn khi báo chí lựa những cái tít như “Cảm ơn…”, hay “Vỡ òa niềm vui”. Thủ tướng chỉ đơn giản là thông báo lại những kết luận về mặt chuyên môn của các bộ ngành. Ông yêu cầu làm đúng luật. Đúng luật, có nghĩa là gia đình ông Vươn sẽ chỉ được thuê lại không quá 5ha trong số 40ha đã bỏ công khai phá. Đúng luật, có nghĩa là ông sẽ phải nhận bản án không dưới 15 năm về tội giết người, chống người thi hành công vụ… Riêng chuyện đất đai, đúng luật như thế nào lại còn tùy cách “giải thích luật” của chính quyền từng địa phương.

    Ngay sau khi Thủ tướng kết luận, tôi đã viết rằng: Vụ án Cống Rộc hoàn toàn chưa khép lại. Nó mới chỉ vạch ra vấn đề đang nhức nhối nhất ở nông thôn: Đó là tình trạng một nông thôn mà dân chủ cơ sở tồn tại rất mờ nhạt. Đó là một nông thôn nơi chính quyền gần như đối lập với dân. Và nguyên nhân của mọi nguyên nhân là những bất cập trong chính sách đất đai. Không thể không nhắc lại là Luật đất đai đã phải sửa tới 4 lần, có tới 400 văn bản hướng dẫn thi hành và là một bộ luật có quá nhiều kẽ hở để chính quyền địa phương có thể “tự giải thích luật” theo ý muốn chủ quan của mình.

    Vì sao gần 2 tháng trôi qua mà vụ Tiên Lãng chưa khép lại? Bởi, dù là thực hiện ý kiến kết luận của Thủ tướng, Hải Phòng vẫn chưa thể đưa ra được một phương án khả dĩ xung quanh khu đầm. Bởi chính sách đất đai đang rối loạn. Bởi việc khắc phục những vụ khiếu tố tương tự Tiên Lãng đang bế tắc (riêng Hải Phòng đã có khoảng gần 300 vụ việc tương tự). Bởi vì những nhức nhối ở nông thôn vẫn chưa hề thay đổi.

    Tất cả những điều đó không thể giải quyết chỉ bằng một ý kiến, dù là của Thủ tướng. Cũng không thể lại chỉ… sửa luật.

    Tiến sĩ Phạm Ngọc Cương (Toronto, Canada)

    Là người từng sống ở Hải Phòng 8 năm, yêu cành phượng vỹ cũa thành phố này từ ngày cắp sách đến trường, hồi đó hầu như ngày nào đi học về cũng thấy ai đó vừa tự tử ở sông Lấp, thất vọng về sự quản trị thành phố này từ khi bắt đầu lớn. Cái nhìn của tôi về vụ Tiên Lãng có mấy điểm sau:

    1- Hải Phòng là thành phố cảng, thành phố lớn thứ 3 của cả nước năm 1975, có đủ cả biển, núi, đồi, đồng bằng, cơ sở cảng và công nghiệp, cách thủ đô có khoảng 100 km… Vậy mà sau bấy nhiêu năm không vươn nổi lên làm một New York, San Francisco, hay Hong Kong, Singapore… Thậm chí ngay trong nước cũng là một thành phố tậm tịt, tự đánh mất các lợi thế cạnh tranh và cơ hội phát triển của chính mình. Nguyên nhân rõ ràng nhất là do lãnh đạo quá kém. Hơn 30 năm qua mỗi lần tôi qua Hải Phòng đều toàn nghe thấy dân chửi lãnh đạo thành phố (chỉ trừ ngoại lệ Đoàn Duy Thành). Họ thật đáng xấu hổ, thiếu tài năng, công tâm, lòng tự trọng và liêm sỉ, thừa thủ đoạn, sự tham lam và độc ác.

    2- Khi kinh tế đã không phát triển, hay phát triển yếu thì thường xung đột xã hội (dù âm ỉ hay bùng phát) càng trầm trọng. Và khi miếng ăn ngon duy nhất với các tỉnh, huyện, xã, phường là đất cát nhà cửa, và luật lệ bất cập, luôn được vận dụng theo ý kẻ có quyền, thì chuyện không tránh khỏi là kẻ có quyền phải tìm mọi cách tranh giành đất đai thủ đắc lợi ích cá nhân. Vụ huy động đến cả trăm công an, bộ đội chứng tỏ chính quyền chỉ quen thói dùng bạo lực; tham của dân, sợ dân và thù dân.

    3- Những vụ tầm cỡ này nếu xảy ra ở một nước văn minh thì hoàn toàn một tòa án cấp huyện hay tỉnh đã đủ khả năng giải quyết và giải quyết ổn thỏa đảm bảo đủ công bằng và yên được lòng dân. Khi một nền hành chính không công bằng và không tạo được niềm tin thì con đường tất yếu sẽ là mọi trường hợp đều tìm cách để được đặt lên mặt bàn của người có quyền lực cao nhất, hi vọng khi mở được cánh cửa cuối cùng sẽ chạm tới công bằng và chân lý. Vì vậy dân oan phải lao về Hà Nội, các đơn từ đủ loại ngập hết các văn phòng từ Quốc hội, Chủ tịch nước, Tổng bí thư, Thủ tướng…

    Để tránh đổ vỡ dây chuyền Việt Nam cần ngay, khẩn thiết một nền tư pháp độc lập. Các quan tòa không bị tư duy nhiệm kỳ, chỉ hành xử theo luật, không bị sức ép nào can thiệp vào việc nghị án ngoài việc thực thi luật pháp cho công bằng. Cần tòa án hiến pháp để chế tài quyền lực tối cao. Chánh án các tòa tối cao phải do quốc hội bổ nhiệm và phê chuẩn, không nằm trong cơ cấu đảng, chính phủ.

    4- Quyền lực chỉ thông suốt trong hai trường hợp. Độc tài bao trùm hoặc dân chủ bài bản. Ở nền độc tài Lê Duẩn, trong nhà ông có cả một phòng để các bí thư tỉnh trái ý không được họp cùng, tự ngồi một mình xám hối. Ở nền dân chủ phát triển các bánh răng quyền lực về cơ bản ăn khớp nhịp nhàng. Vụ Tiên Lãng chỉ ra rằng quyền lực ở Việt Nam hiện nay không nằm cả trong hai kịch bản trên. Vụ này chỉ ra những lỗi cơ bản của hệ thống: chính quyền trung ương không đủ bản lĩnh và quyết tâm chính trị giải quyết dứt điểm các vụ trọng điểm trong thời gian hợp lý; chính quyền, tòa án huyện và tỉnh cũng không đủ năng lực giải quyết cả những vụ việc nhỏ; các cơ quan như mặt trận, ủy ban, hội, đoàn, đại biểu quốc hội… tại địa phương hoàn toàn rơi mặt nạ là những bù nhìn vô dụng, tốn tiền thuế của dân. Với Thủ tướng thì có mấy cách hiểu: hoặc là ông ta nói một đằng và để cho quân làm một nẻo, giơ cao đánh khẽ (…); hoặc là ông cũng đang bị động, xung đột quyền lực, cơ cấu và lợi ích với những phe nhóm khác (?). Nhìn về tổng thể có thể thấy cả một sự hỗn độn, yếu kém về các mặt của hệ thống chính trị: từ tầm nhìn, hoạch định chiến lược, đề ra luật pháp, chủ trương, chính sách, đến quản lý thúc đẩy phát triển và điều phối giải quyết mâu thuẫn phát sinh.

    Đi về đâu Việt Nam khi cả hai tháng không giải quyết nổi một vụ việc hành chính tuy nhỏ mà sự bức xúc xã hội thật to. Nếu cứ tốc độ như vậy thì một năm, hay một nhiệm kỳ sẽ làm nổi mấy việc? Có xứng đáng ngồi ở những cương vị quản lý đấy tiếp không?

    5- Cái thiếu nhất của Việt nam hôm nay qua vụ Tiên Lãng là thiếu quan cho ra quan (người lãnh đạo suy cho cùng vẫn là yếu tố quyết định nhất cho mọi thành bại của bất kỳ dân tộc, thể chế, triều đại, hay công ty… nào). Cái thừa nhất của Việt Nam qua vụ Tiên Lãng là quá dư thừa sự oan ức của dân chúng (vì vậy cần tòa án độc lập). Đảng Cộng sản vốn được quần chúng lao khổ đùm bọc từ ngày khởi nghiệp quá hiểu chân lý của sự tức nước vỡ bờ, có áp bức có đấu tranh, con giun xéo mãi cũng phải quằn. Khi người dân phải nổ súng để bảo vệ công cuộc mưu cầu hạnh phúc chân chính của mình thì chính quyền phải giật mình tỉnh ngộ. Vụ xụp đổ của các đảng Cộng sản Đông Âu là cái may cho đảng Cộng sản Trung Quốc và Việt Nam, họ gấp rút đổi mới, mở cửa để tránh sụp đổ tức thì. Vụ Tiên Lãng cũng là một cái may cho họ. Nếu biết giải quyết tận gốc vấn đề thì họ sẽ tiếp tục giữ được quyền lực.

    Tuy nhiên cuộc chơi quyền lực nào rồi cũng sẽ có hồi kết, chỉ có điều nó kết nhẹ nhõm hay đẫm máu mà thôi.

    6- Cái được nhất của Việt Nam qua vụ Tiên Lãng là xã hội dân sự đang hình thành nhanh chóng. Người dân Việt hơn lúc nào hết đã ngày càng có tư duy độc lập, hết tin tưởng vào những đường mật “từ dân vì dân do dân”… Sự lãnh đạo một dân chúng thức tỉnh, có tri thức, ít ngộ nhận và cuồng tín sẽ đỏi hỏi những nhân cách lớn hơn, tầm vóc hơn. Bằng không, cái gì không đáp ứng được đòi hỏi của qui luật khách quan sẽ tất yếu bị đào thải. Tiếng súng của anh em Đoàn Văn Vươn đã đặt dấu chấm hết dứt khoát cho sự cai trị ù lỳ.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Phản hồi: 

    Những vụ tầm cỡ này nếu xảy ra ở một nước văn minh thì hoàn toàn một tòa án cấp huyện hay tỉnh đã đủ khả năng giải quyết và giải quyết ổn thỏa đảm bảo đủ công bằng và yên được lòng dân.

    Nước văn minh nào thì tôi không biết nhưng một số nước như Pháp, Luxembourg chẳng hạn, tòa án được tổ chức độc lập với tổ chức hành chính, theo hình kim tự tháp.

    Ví dụ hai ba xã cạnh nhau mới có một tòa án cấp thấp nhất, có đủ các thẩm quyền về hòa giải dân sự, bảo vệ trẻ em. Các xã này đôi khi không ở cùng một huyện. Cách tổ chức này tùy theo số dân đông hay ít, phương tiện di chuyển.

    Ở Luxembourg nói mấy thứ tiếng cho nên có thể có những chánh án lo các hồ sơ khác nhau về ngôn ngữ

    Do chịu trách nhiệm hai ba xã có thể ở các huyện khác nhau, số chánh án, thẩm phán đông đảo hơn, chuyên nghiệp hơn và chẳng có lãnh đạo xã A, xã B hoặc huyện D, huyện E nào dám hoạnh họe, chỉ đạo các chánh án này trừ phi các lãnh đạo xã, huyện chán đời, muốn về vườn sớm, lấy hưu non.

    Mà các chánh này đôi khi lọa lắm, họ tuân theo luật nhưng nếu thấy luật quái dị quá, lỗi thời quá, bất lợi cho dân, họ đề nghị quốc hội dẹp bỏ hoặc hoãn công bố judgement vô hạn định để bàn thảo, nghiên cứu một case law với hội đồng chánh án quốc gia

    Phản hồi: 

    Vụ án Tiên Lãng càng để lâu thì càng lắm lời bàn ra tán vào và càng làm cho vấn đề thêm rối rắm và càng lộ rõ ý đồ của các nhà lãnh đạo dù là địa phương hay trung ương. Ngay chuyện phá nhà ông Vươn ngay giữ công chúng và giữa thanh thiên bạch nhật mà nay công an điều tra vẫn chưa ra kết quả. Sao vậy? Nghiệp vụ công an quá kém hay còn ý đồ nào khác? Rồi còn tại sao thủ tướng lại để thời hạn xử lý vụ này dài như vậy? Để lắng nghe dư luận trong và ngoài nước hay để còn tìm mưu ma chước quỷ nhằm đối phó với dân, xử thế nào để vừa hài lòng quan chức Hải Phòng vừa xoa dịu nhân dân? Còn nói về luật pháp thì TS Phạm Ngọc Cương viết "...luật lệ bất cập, luôn được ..." điều này là không đúng, một nhà luật (luật gia) ở nước ta đã nói "Nước ta có một rừng luật..." Đã có một "rừng luật" mà còn "bất cập" thì có bao nhiêu luật nữa mới vừa? Ở Hải Phòng hay ở đâu đó trên nước ta thì TS Cương nhân xét đúng là "thiếu quan cho ra quan" mà toàn là quan tham nên nó là nguồn gốc của mọi vấn đề gây oan ức cho dân. Khốn nỗi cái loại quan tham này là là sản phầm của Đảng CS. Quan từ cao cấp đến thấp cấp đều tham mà quan càng to càng tham. Quan to tham đẻ ra quan nhỏ tham, hình thành một bầy sâu lớn sâu bé. NHư vậy thì luật pháp vô tác dụng vì sâu đẻ ra cả luật pháp. Cả hệ thống chính quyền Hải Phòng là một bầy sâu. Mà Hải Phòng là trung ương thu nhỏ vì vậy Hải Phòng chờ ý kiến của thủ tướng rồi mới xử. NHưng rồi Hải Phòng lại chống lại ý thủ tướng, điều này thì càng rõ ý đồ mỗi tỉnh thành có một ông vua con, đồng thời lại chứng minh thêm nhà nước này không phải của dân do dân và vì dân mà vì quyền lợi của một nhóm người. Còn kết thúc cuộc chơi này thì phải chờ sau hạn do thủ tướng để ra mới biết ngã ngũ ra sao, nhưng chắc chắn sẽ có sự răn đe những nơi khác đừng có máu anh hùng như anh Vươn.