Chuyện đất đai, đến lúc cũng phải nhìn thẳng vào sự thật

  • Bởi Admin
    15/02/2012
    1 phản hồi

    GS. Đặng Hùng Võ: "nếu chúng ta bắt đầu câu chuyện sửa Luật Đất đai từ ý chí, rồi thông qua Hiến pháp, rồi tới các hệ thống các tầng lớp văn bản pháp luật sẽ là chiều thuận".

    Nhà báo Thu Hà: Các vị khách mời tham gia bàn tròn: Từ Tiên Lãng bàn chuyện sửa Luật Đất đai từ góc nhìn của mình đã chỉ ra những bất cập của Luật Đất đai hiện hành đang tiềm ẩn nguy cơ nguy cơ bất ổn kinh tế-xã hội. Thật may, sửa Luật Đất đai đã nằm trong nghị trình làm luật năm nay, vấn đề là phải sửa thế nào để không còn xảy ra những sự vụ đáng tiếc như ở Thái Bình hồi năm 1997, và Tiên Lãng vừa rồi.

    Tôi có một mô hình với ba cấp độ. Thứ nhất là sửa bắt đầu từ nền tảng tư duy, nhận thức và ý chí; Thứ hai là sửa từ Hiến pháp và thứ ba sửa từ các Luật liên quan. Xin được biết các vị chọn sửa từ đâu?

    Ông Nguyễn Đình Lộc: Vừa rồi mọi người đều đã nói về vấn đề sở hữu, và vấn đề sở hữu đã được xác lập trong Hiến pháp. Rõ ràng chúng ta phải bắt đầu từ câu chuyện Hiến pháp. Đã quy định trong Hiến pháp thì không luật nào dám sửa cả.

    Chúng ta cũng đang bàn chuyện sửa Hiến pháp, Đấy là cơ hội để chúng ta làm.

    TS. Đặng Kim Sơn: Về mặt văn bản là phải bắt đầu từ Hiến pháp, có sửa Hiến pháp thì các luật luật mới rục rịch được.

    GS. Đặng Hùng Võ: Có lẽ tính thực tiễn hơi nhiều, nên tôi có ý kiến khác. Theo tôi thì cứ nhìn vào cuộc sống nếu thấy thuận thì có nghĩa là được.

    Tôi đặt ra một giả thuyết là kể cả Hiến pháp tiếp tục công nhận sở hữu toàn dân nhưng trong luật cụ thể chúng ta thu hẹp lại được quyền thu hồi, giao đất, cho thuê đất của nhà nước thì coi như là được rồi. Không phải là kiểu Hồn Trương Ba da hàng thịt đâu, vì lúc bấy giờ hồn rất năng động với thị trường, còn da có thể là hơi lệch lạc đi so với nội dung thì vẫn là chấp nhận được. Tất nhiên là hình thức và nội dung tương đồng thì vẫn tốt hơn, nhưng nếu trường hợp không tương đồng thì tôi chọn sửa nội dung, chứ không cần quan tâm nhiều đến phần sửa hình thức. Không hiểu có phải là vì mình xấu trai nên hay nghĩ thế không?

    Ông Nguyễn Đình Lộc: Tôi thì nghĩ rằng trước hết quan điểm phải rõ ràng, sửa thì sửa đàng hoàng, cố gắng đừng có những kẽ hở. Bất kỳ sự sơ hở nào cũng đều có người lợi dụng.

    GS. Đặng Hùng Võ: Tôi thì cho rằng ở Việt Nam khá phổ biến, ngay trong Luật Đất đai cũng vậy, khi gặp những vấn đề khó là đồng loạt quay mặt đi và coi như để lại chúng ta bàn tiếp, quyết định sau.

    Nhà báo Thu Hà: Vừa rồi ông Lộc nói rằng, lần này khi sửa Hiến pháp và Luật Đất đai, chúng ta phải làm đàng hoàng, vậy đàng hoàng nên được hiểu như thế nào ạ?

    Ông Nguyễn Đình Lộc: Tức là nó phải làm rõ ràng, phải từ gốc.

    Nếu bây giờ đặt vấn đề đó ra thì phải đứng về mặt nhân dân mà nói không phải là người ta không thiết tha, người ta cũng muốn, cũng đồng tình. Cho nên có lẽ cũng không nên tìm cách nào uốn éo.

    Nói chung ta đang có một tâm trạng chờ đợi sự thay đổi, sửa. Vấn đề theo tôi hiểu, bây giờ nên có những bước đi, hoặc làm một cách quyết liệt sửa ngay toàn bộ, nhưng sửa ngay toàn bộ thì chắc là khó. Tôi hình dung là bây giờ cũng không đơn giản, trở lại chuyện sở hữu đất đai trở lại hình thức cũ cũng không đơn giản.

    Người ngày càng đông nhưng đất lại ngày càng hẹp lại, theo tôi là nên có những bước đi, mở dần chứ không làm ngay một cái. Bước đi nghĩa là chúng ta tìm những cái gì thích hợp nhất có thể làm.

    Nhà báo Thu Hà: Không hiểu chúng ta còn thận trọng đến bao giờ. 82 năm đã qua rồi, vậy và vẫn còn nhiều dân cày chưa có ruộng

    Ông Nguyễn Đình Lộc: Nếu bây giờ chúng ta làm vội vàng, làm không cẩn thận thì số người không có đất sẽ nhiều hơn chứ không phải bớt đi.

    GS. Đặng Hùng Võ: Nếu không sửa thì vẫn có những người hiện đang có hàng chục ha đất, chứ không phải chờ sửa người ta mới có đâu.

    Ông Nguyễn Đình Lộc: Nhưng nếu chúng ta còn thoáng nữa thì những người đó tích lũy sẽ còn dễ hơn. Và cái phản tác dụng là sự cách biệt sẽ rất lớn. Hậu quả đó sẽ giải quyết thế nào, thì tôi chưa hình dung được. Một trong những cái lo của tôi là nếu bây giờ nói rằng trở lại hình thức đất đai sở hữu thì cái hậu quả sẽ đến đâu, giải quyết như thế nào thì vẫn chưa thấy lối ra. Nếu nhìn theo vấn đề tư pháp thì rõ ràng sẽ không có lối ra. Nhưng nếu có những phương thức như các vị nói vừa rồi cũng có cái lý của nó. Chúng ta phải quy định rất nhiều điều kiện, chứ không phải là mở thoáng một cái rồi anh muốn làm gì thì làm, mà phải có rất nhiều phương thức ngăn chặn, hạn chế, điều tiết. Những cái đó phải có ngay trong luật. Nếu không có luật thì Chính phủ không thể quyết định được

    GS. Đặng Hùng Võ: Tôi cho là làm được. Việt Nam cái gì cũng làm được miễn là quyết tâm và quyết làm. Tôi đã thấy nhiều việc rất khó nhưng chúng ta quyết tâm là vượt qua được hết. Là bởi vì nhân dân Việt Nam có độ tập trung khá cao, chỉ là chúng ta chưa có cách để nhân dân tập trung để cùng làm việc đấy. Còn nếu quyết tâm là làm được. Có nhiều cái tưởng rằng còn bất khả thi 100% mà còn làm được.

    Nhà báo Thu Hà: Đấy cũng chính là lý do tại sao khi giả định mặt bằng sửa Hiến pháp và Luật Đất đai 3 cấp độ tôi có đưa ý chí vào.

    GS. Đặng Hùng Võ: Nhưng đã nói đến ý chí thì lại có cái khó là làm thế nào để kích được ý chí đó, sự đồng thuận từ các tầng khác nhau. Cái khó của Việt Nam chính là chỗ đó. Có khi đối với việc này thì ngay nhận thức bây giờ tôi thấy rất nhiều cán bộ quản lý chẳng hạn cũng nhận thức sở hữu toàn dân là cái linh hồn mà chúng ta làm lại tức là chúng ta đánh mất linh hồn à? Tôi đã nghe rất nhiều đồng chí nói nghiêm túc, nghiêm chỉnh và rất là hồn nhiên như vậy. Làm thế nào để cái tầng dưới cùng này đồng thuận được quả là vấn đề rất khó.

    Ông Nguyễn Đình Lộc: Thật ra suy cho cùng thì đây là vấn đề nhận thức, vấn đề ý chí. Trước đây chúng ta có một quan niệm hơi ấu trĩ về đất đai như thế là vì lúc bấy giờ chúng ta được động viên, cổ vũ bằng khẩu hiệu rất nhanh rất mạnh rất vững chắc lên chủ nghĩa xã hội. Bây giờ thì chúng ta không nghĩ đến chuyện tiến lên rất nhanh được vì điều kiện đã rất khác rồi.

    GS. Đặng Hùng Võ: Chúng ta bây giờ chỉ quan tâm đến hướng chứ chưa quan tâm đến khoảng cách.

    Nhà báo Thu Hà: Cái thuận lợi quan trọng nhất là sắp tới trong năm nay chúng ta sẽ có cơ hội sửa để cho đúng hướng.

    GS. Đặng Hùng Võ: Tôi thì tôi cho rằng nếu chúng ta bắt đầu câu chuyện từ ý chí, rồi thông qua Hiến pháp, rồi lan tỏa tới các hệ thống, các tầng lớp văn bản pháp luật sẽ là chiều thuận. Nhưng tôi vẫn nghi ngờ cái chiều thuận ở ta.

    Tôi thấy rất nhiều lần, ví dụ như việc tạo hành lang pháp lý thế nào để khẳng định việc đòi lại đất, nhà cũ. Đó là 1 việc rất lớn, nhưng trước 2003 là pháp luật của chúng ta tránh mặt, để muốn xử lý thế nào thì tùy địa phương. Đấy là một việc rất nhạy cảm mà là việc rất lớn, bởi vì việc người dân trong nhiều hoàn cảnh khác nhau bị mất nhà mất đất, thậm chí là mất oan chỉ vì hôm đó mình đi vắng thì coi như nhà vô chủ thế là bị cơ quan nhà nước đứng ra quản lý chẳng hạn, và từ bấy đến giờ là mình phải trôi dạt. Thế thì, những trường hợp như vậy thì đòi lại là chuyện hợp lý. Nhưng pháp luật đã không hoặc không dám xem xét đến việc ý mà mặc cho địa phương tự giải quyết, trả cho người này cũng được, người kia cũng được, tùy địa phương. Thế nhưng đến 2003, rất cảm ơn đồng chí Nguyễn Văn An khi đó là Chủ tịch Quốc hội đã đặt ra vấn đề này.

    Tôi còn nhớ, Chủ tịch Nước Trần Đức Lương cũng từng nêu vấn đề bây giờ chúng ta là một nước rất mạnh rồi thì việc ngày xưa nhà nước mượn đất của dân, thì giờ phải trả lại. Lúc đầu định đưa hành lang này vào luật 2003, nhưng sau đó chỉ đưa vào 1 điều, và sau đó Nghị định 181 có khoảng 10 điều về chuyện trả lại đất cũ, trong đó có 1 bảng liệt kê tất cả những văn bản nào được gọi là chính sách đất đai mà giải quyết căn cứ quy định của những văn bản đó thì được coi là thực hiện theo chính sách nhà nước, còn không có cái căn cứ vào một hệ thống văn bản này thì được coi là không phải hệ quả của việc thực hiện chính sách, tức là phải trả lại. Đấy là một kinh nghiệm về việc mà một vấn đề rất lớn nhưng chúng ta cũng lững lờ với nó, rồi đến lúc nào đó chúng ta mới dám nhìn thẳng vào sự thật, vào mối quan hệ và mới đưa ra 1 hành lang pháp lý cụ thể giải quyết.

    Ông Nguyễn Đình Lộc: Cho tôi hỏi chút là tất cả những vấn đề tranh chấp đất đai giữa nhà nước với người dân bây giờ đã giải quyết được hết chưa?

    GS. Đặng Hùng Võ: Chưa. Hiện nay tranh chấp giữa nhà nước, nói chính xác hơn là cơ quan nhà nước thì vẫn còn 2 nơi tranh chấp nhiều nhất, 1 là đất nông lâm trường, 2 là đất quốc phòng là có sự tranh chấp giữa người dân với cơ quan. Đó là do lịch sử để lại. Hồi chiến tranh, có những diện tích rất lớn chúng ta mượn của dân để phục vụ cho mục tiêu quân sự, quân đội ở luôn đấy và cho đến giờ giữ lại và có thể làm việc khác chứ không phải quân sự. Vậy thì người dân quay lại người ta nói ngày xưa vì mục đích quốc phòng thì chúng tôi nhường toàn bộ, thậm chí là hi sinh đất đó cũng được. Nhưng giờ hòa bình rồi thì phải tính lại. Đó là chuyện rất phổ biến.

    Nhà báo Thu Hà: Xin được quay trở lại vấn đề sửa Luật Đất đai, theo ông, tới đây chúng ta cần tập trung vào các nhóm vấn đề nào?

    GS. Đặng Hùng Võ: Tôi cho rằng có khoảng 9 nhóm vấn đề lớn mà chúng ta cần sửa, và căn cứ vào từng nhóm vấn đề ta có thể đi từ trên xuống hay từ dưới lên, hoặc cũng có khi phải sửa từ giữa ra. Ta phải linh động một chút khi nhìn nhận từng việc.

    Còn về các nguyên tắc cần bảo đảm trong sửa đổi Luật Đất đai lần này, theo tôi có 6 điểm như sau:

    - Phải dựa trên một nền tảng lý luận kinh tế - chính trị học nhất quán, phù hợp với mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN;

    - Bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững trong quá trình đầu tư thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trên cơ sở tăng cường năng lực quản lý bằng các công cụ pháp luật, quy hoạch, tài chính và hành chính;

    - Đất đai thực sự trở thành nguồn lực và nguồn vốn đầu tư, khắc phục một bước đáng kể tình trạng tham nhũng trong quản lý đất đai và đầu cơ vượt giới hạn trong sử dụng đất đai;

    - Tiếp thu những kinh nghiệm xây dựng và thực thi pháp luật của các nước có hoàn cảnh tương tự, thành quả nghiên cứu chính sách của các tổ chức phát triển quốc tế phù hợp với yêu cầu của quá trình hội nhập quốc tế, đưa hệ thống quản lý đất đai hướng tới tính minh bạch cao, trách nhiệm giải trình rõ và động viên được sự tham gia của cộng đồng;

    - Hệ thống phân cấp quản lý phải gắn với hệ thống giám sát, đánh giá việc thực thi pháp luật ở địa phương để tránh tình trạng cát cứ quyền lực nhằm tạo được đồng thuận trong quá trình chuyển dịch đất đai phục vụ đầu tư - phát triển, làm giảm đáng kể tình trạng khiếu nại hành chính về đất đai;

    - Bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người sử dụng đất, khuyến khích sử dụng đất tiết kiệm và hiệu quả.

    Nhà báo Thu Hà: Thưa quý vị, như vậy sau 1 giờ thảo luận, 3 vị khách của chúng ta đều cho rằng đã đến lúc phải nhìn thẳng vào thực chất quan hệ đất đai của Việt Nam, để sửa Luật cho phù hợp với tình hình thực tiễn. Ngoài những ý nghĩa về kinh tế, xã hội, nhân văn trong nước, việc sửa Luật Đất đai lần này còn là cơ hội để chúng ta sửa lại những sai lầm đáng tiếc trong lịch sử, có như vậy mới củng cố được lòng tin của người dân vào chính sách quốc gia. Xin cảm ơn 3 vị khách mời và quí vị độc giả của Tuần Việt Nam, Vietnamnet.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Trước năm 1976, ông ngoại tôi có cả chục công ruộng. Năm 1976, cộng sản lấy sạch bằng cách gọi là hợp tác xã. Mà ông ngoại tôi không phải là địa chủ, năm 1975 sau khi giải phóng xong, ông ngoại tôi dùng số tiền dành dụm được mua ruộng. Năm 1976 thì bị tịch thu trắng tay. Ông ngoại tôi làm mới đúng được một mùa lúa.

    Trong những năm 80, ông ngoại tôi chết vì đói do không có gạo ăn. Trong khi đất ruộng của ông ngoại tôi thì những người CS đã cướp trước mặt.