Minxin Pei - Năm điều hoang tưởng về sức mạnh của Trung Quốc

  • Bởi Admin
    29/01/2012
    1 phản hồi

    Minxin Pei<br />
    Diên Vỹ, X-Cafe chuyển ngữ

    Trong khi Trung Quốc đang đuổi kịp những nền kinh tế tiến bộ nhất trên thế giới, quốc gia này đã kích động niềm hứng khởi cũng như lo ngại - đặc biệt là tại Hoa Kỳ, nơi nhiều người e rằng Trung Quốc sẽ qua mặt Hoa Kỳ để trở thành cường quốc của thế kỷ 21. Nhiều người hỏi rằng làm thế nào Trung Quốc lại tiến nhanh tiến mạnh đến thế, liệu Đảng Cộng sản có thể nắm giữ quyền lực và việc Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng trên thế giới mang ý nghĩa gì cho mọi người chúng ta. Nhưng để hiểu vai trò mới của Trung Quốc trên trường thế giới, thật hữu ích khi xem xét lại những nhầm lẫn đang thống trị trong suy nghĩ của phương Tây.

    1. Sự đi lên của Trung Quốc đang hạn chế ảnh hưởng của Hoa Kỳ tại châu Á

    Ngược lại thì có. Rõ ràng, sức mạnh của Trung Quốc tại châu Á đang tăng trưởng; nền kinh tế của nó hiện đang lớn nhất trong khu vực,và Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất đối với mọi quốc gia ở châu Á. Và việc hiện đại hoá quân đội đã biến Quân đội Giải phóng Nhân dân thành một lực lượng chiến đấu hiệu quả hơn.

    Nhưng thay vì giới hạn hoặc hất cẳng ảnh hưởng của Hoa Kỳ, sự bành trướng quyền lực của Trung Quốc đang đẩy hầu hết các quốc gia châu Á gần Washington hơn - và nâng cao vị thế của Hoa Kỳ trong khu vực. Sự hiện diện của chú Sam vẫn được hoan nghênh vì nó ngăn chặn một cường quốc rong khu vực thống trị những nước láng giềng và phát huy tính cân bằng chiến lược. Hiện nay, Trung Quốc càng có thêm sức mạnh, sự cam kết của Hoa Kỳ trong khu vực càng thêm quan trọng, và Washington càng gây thêm nhiều ảnh hưởng. Không gì ngạc nhiên khi chính phủ Obama vừa thông báo chuyển hướng chiến lược về châu Á thì Trung Quốc đã bực bội, trong khi đa số các nước trong khu vực lại cảm thấy được trấn an và đã âm thầm hoan nghênh. Hiện nay, quan hệ an ninh giữa Hoa Kỳ và những quốc gia châu Á quan yếu - Ấn Độ, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc và thậm chí Việt Nam - đang tốt hơn bao giờ hết.

    2. Quỹ dự trữ ngoại tệ khổng lồ của Trung Quốc tạo cho nó một thanh thế vô cùng lớn

    Trung Quốc sở hữu khoảng 2 nghìn tỉ Mỹ kim trong Ngân khố Hoa Kỳ, nợ thế chấp bằng bất động sản và 800 tỉ công phiếu châu Âu. Sự sở hữu khổng lồ này có thể tạo lo lắng cho phương Tây và cho phép Bắc Kinh quyền ưu tiên và hãnh diện - nhưng nó vẫn không tạo ra nhiều ảnh hưởng ngoại giao cho Bắc Kinh. Kịch bản đáng sợ nhất là việc Trung Quốc bán tháo nợ công của Hoa Kỳ ra thị trường thế giới để bắt buộc Washington làm theo ý mình vẫn chưa thành hiện thực - và có thể sẽ không xảy ra. Quỹ tài sản công của Trung Quốc, vốn được dùng để đầu tư vào một phần của những nguồn dự trữ này, thường muốn đầu tư vào tài sản kém rủi ro (ví dụ như những cổ phần thiểu số tại dịch vụ cung cấp nước của Anh) và đã tìm cách tránh né những mâu thuẫn địa chính trị. Và trước cơn khủng hoảng nợ của châu Âu, Trung Quốc rõ ràng là đã tránh mặt.

    Việc vơ vét tiền mặt của Trung Quốc cũng chẳng làm tăng trọng lượng đối với quyền lực địa chính trị của mình vì thành quả của nó có được là từ chiến lược tăng trưởng dựa trên đồng nội tệ bị kềm giá để tăng sức cạnh tranh của xuất khẩu. Nếu Trung Quốc đe doạ sẽ giảm bớt đầu tư vào nợ của Hoa Kỳ, nó sẽ phải tìm môi trường đầu tư khác (không phải là việc dễ dàng dạo này) hoặc giảm xuất khẩu vào Hoa Kỳ (không phải là một điều tốt cho các nhà sản xuất Trung Quốc). Hơn nữa, với việc đầu tư quá nhiều vào nợ của phương Tây, Trung Quốc sẽ phải chịu đựng nạn thua lỗ tài sản thảm hại nếu nó khuấy động thị trường tài chính.

    3. Đảng Cộng sản đã kiểm soát được Internet.

    Bất chấp việc đầu tư khổng lồ vào kỹ thuật và nhân sự, Đảng Cộng sản vẫn đang gặp khó khăn trong việc thuần phục không gian mạng đầy năng động. Trong khi kỹ thuật ngăn chặn Internet của Trung Quốc thì tân tiến hơn và qui định sử dụng thì nhiêu khê hơn những chính quyền độc tài khác, sự tăng trưởng của dân số mạng trong nước (hiện đang vượt qua 500 triệu) và những tiến bộ kỹ thuật (những micro-blog kiểu Twitter) đã khiến cho việc kiểm duyệt hầu như không hiệu quả. Chính quyền liên tục nằm trong vị thế đuổi bắt; nỗ lực mới nhất của họ là bắt buộc những người sử dụng micro-blog phải đăng ký tên thật. Những qui định loại này thường quá phí tổn để thực hiện, thậm chí trong một chính thể độc đảng.

    Cùng lắm là đảng chỉ có thể lựa chọn kiểm duyệt những gì mà họ cho là “nhạy cảm” khi việc đã rồi. Mỗi khi có một tin nóng - một vụ tham nhũng tai tiếng, một tai nạn an toàn công cộng hoặc một biểu tình chống chính quyền lờn - thì mạng Internet nhanh chóng tràn ngập tin tức và những chỉ trích mạnh mẽ đối với chính quyền. Cho đến lúc cơ quan kiểm duyệt có thể tái lập việc kiểm soát, thiệt hại chính trị đã xảy ra.

    4. Chính quyền Trung Quốc đã mua chuộc hẳn giới trung lưu.

    Không hẳn thế. Ba thập niên tăng trưởng kinh tế với con số hàng chục đã nâng cấp khoảng 250 đến 300 triệu người dân Trung Quốc - chủ yếu là dân thành thị - lên vị thế trung lưu. Kể từ khi chính quyền đàn áp phong trào dân chủ ở Thiên An Môn vào năm 1989, giới trung lưu đã bận rộn làm giàu và không đòi hỏi tự do chính trị. Nhưng điều đó không có nghĩa là thành phần này đã hậu thuẫn đảng cầm quyền. Có một cách biệt khổng lồ giữa những người có cảm tình chính trị và giới trung thành cố hữu. Cùng lắm là giới trung lưu Trung Quốc chỉ chấp nhận tình trạng hiện tại bởi vì nó đã là một tiến bộ lớn so với sự độc tài trong quá khứ - và bởi vì hiện vẫn chưa có một giải pháp thực tế và cấp bách nào khác. Nhưng như cuộc cách mạng Mùa xuân Ả Rập cho thấy, chỉ cần một sự kiện đơn lẻ hoặc một sai lầm của chính thể độc tài cũng đã có thể chuyển hoá những công dân trung lưu đồng cảm trở thành những nhà cách mạng cấp tiến.

    Điều này có thể xảy ra mà không cần đến một cơn khủng hoảng kinh tế cấp thời. Ngày nay, giới trung lưu Trung Quốc đang trở nên bất mãn với tình trạng bất công, tham nhũng, nhà ở đắt đỏ, ô nhiễm môi trường và dịch vụ yếu kém. Vài năm trước đây ở Thượng Hải, hàng nghìn người dân trung lưu đã phát động một cuộc “tuần hành chung” và ngăn chặn dự án mở rộng tuyến đường cao tốc trong thành phố vì dự án này đã đe doạ giá trị nhà cửa của họ. Một cuộc biểu tình tương tự vào năm ngoái tại Đại Liên đã dẫn đến việc đóng cửa một nhà máy hoá dầu gây ô nhiễm.

    Đảng biết rằng họ không thể dựa vào sự ủng hộ của giới trung lưu. Sự bất an này nằm sau việc họ liên tục cứng rắn hơn với sự chống đối chính trị.

    5. Quá trình tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Trung Quốc không có dấu hiệu chậm lại.

    Nhịp độ tăng trưởng đã nguội lại phần nào - từ mức trên 10,3% vào năm 2010 xuống còn 9,2% vào năm ngoái - và hướng đi xuống này sẽ còn tăng tốc trong những năm tới.

    Như Hàn Quốc và Đài Loan, vốn đã đạt được thành quả tăng trưởng to lớn trong ba thập niên nhưng cũng từ từ chậm lại kể từ những năm 1990, nền kinh tế Trung Quốc sẽ đối diện với những cơn gió ngược mạnh mẽ. Dân số hiện nay đang già đi; những người dân tuổi 60 hoặc già hơn đang chiếm 12,5% tổng dân số trong năm 2010 và đang hướng đến mức 17% vào năm 2020. Điều này sẽ làm giảm việc tiết kiệm và nguồn lao động cũng như gia tăng chi phí hưu trí và y tế. Nếu Trung Quốc muốn giữ mức tăng trưởng cao, nó phải bắt đầu sản xuất những mặt hàng kỹ thuật cao cấp và có giá trị cao do Trung Quốc thiết kế. Nó sẽ phải cần sáng tạo thêm, việc này đòi hỏi bớt đi sự kiểm soát của chính phủ và nhiều tự do trí tuệ hơn nữa.

    Điều tối trọng hơn hết là khuôn mẫu kinh tế thiên về đầu tư do nhà nước chỉ đạo đối với việc tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc phải nhường bước cho một khuôn mẫu kinh tế hiệu quả hơn, thiên về tiêu thụ và do thị trường định hướng. Một chuyển đổi như thế sẽ không thể xảy ra nếu không giảm bớt vai trò của chính phủ và bắt đảng phải chịu trách nhiệm trước người dân Trung Quốc.

    Nguồn: Washington Post

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    http://nhipsongso.tuoitre.vn/Nhip-song-so/475376/Khoang-toi-cua-Apple-tren-dat-Trung-Quoc.html

    Khoảng tối của Apple trên đất Trung Quốc

    TTO - Cách đây vài tháng, tờ The New York Times đã cử một nhóm phóng viên để điều tra vụ lùm xùm tại hằng trăm công ty điện tử Trung Quốc vốn đóng vai trò chủ đạo để tạo ra các sản phẩm iPhone và iPad - bắt đầu bằng cái tên Foxconn, tập đoàn sản xuất linh kiện điện tử lớn nhất thế giới.

    >> Trái táo cắn dở đang thấm máu?
    >> Nổ ở nhà máy cung cấp linh kiện cho Apple

    Khi cây bút Mike Daisey của tờ The New York Times bay đến Trung Quốc để tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến làn sóng tự sát của công nhân làm việc tại các đối tác cung cấp linh kiện cho Apple, cũng như nhiều hãng sản xuất điện tử lớn khác của Mỹ, ông đã sốc khi phát hiện sự thật gây kinh ngạc: phần lớn ký giả Mỹ đưa tin về các vụ tự sát chưa từng đến thăm các công xưởng, thậm chí chưa từng phỏng vấn qua bất kỳ công nhân nào.

    Vụ nổ xảy ra tại khu vực lắp ráp iPad của Foxconn tháng 5-2011 làm chết bốn người, làm bị thương 18 người - Ảnh: Internet

    Không thể ngồi yên, cách đây vài tháng, tờ The New York Times đã cử một nhóm phóng viên, do Charles Duhigg, Keith Bradsher và David Barboza dẫn đầu để điều tra tường tận hàng trăm công ty điện tử Trung Quốc vốn đóng vai trò chủ đạo để tạo ra các sản phẩm iPhone và iPad - bắt đầu bằng cái tên Foxconn, tập đoàn sản xuất linh kiện điện tử lớn nhất thế giới.

    Nhân mạng được tính vào giá một món đồ

    Vụ nổ và kèm theo đó là hỏa hoạn xảy ra tại tòa lầu Building A5 vào một buổi chiều tháng 5-2011 để lại hậu quả là bốn công nhân thiệt mạng. Sự cố xảy ra tại khu vực lắp vỏ máy tính bảng iPad, công suất lên đến hàng ngàn chiếc một ngày.

    “Ông là cha của Lai Xiaodong? Cậu ấy bị thương rất nặng, hãy đến bệnh viện càng nhanh càng tốt”- cha của một trong hai nạn nhân nhận được cuộc gọi từ một nhân viên Foxconn.

    Trước đó sáu tháng, chàng trai 22 tuổi Lai Xiaodong rời quê nghèo đến Thành Đô, tây nam Trung Quốc, gia nhập lực lượng công nhân có số lượng lên đến cả triệu, góp phần vào hoạt động của mạng lưới sản xuất tinh vi nhất, nhanh nhất và lớn nhất hành tinh: Tập đoàn Foxconn. Hệ thống này đã giúp Apple và nhiều hãng điện tử khác nhanh chóng hiện thực hóa các sản phẩm vừa được thiết kế trên giấy.

    Trong hơn một thập kỷ qua, Apple đã trở thành một trong những tập đoàn hùng mạnh, giàu có và thành công nhất thế giới, góp phần bởi việc làm chủ mạng lưới sản xuất toàn cầu. Apple cùng các tên tuổi công nghệ lớn khác của Mỹ đã đạt được những bước tiến vô cùng lớn trong lịch sử hiện đại toàn cầu.

    Tuy nhiên, mọi thứ lại không “màu hồng” đối với tầng lớp “thấp cổ bé họng” nhất trong toàn bộ chuỗi cung ứng linh kiện cho Apple: các công nhân đang lắp ráp thành phẩm các iPhone, iPad và những thiết bị khác, bởi điều kiện làm việc vô cùng khắc nghiệt.

    Theo các luật sư bảo vệ quyền lợi người lao động, tài liệu cung cấp bởi chính các công ty và lời kể của bản thân những người đang làm việc tại những công xưởng này, việc đảm bảo an toàn lao động cho công nhân rất yếu kém, và tai nạn chết người, do đó không phải điều gì hiếm gặp.

    Trước đó một năm, 137 công nhân tại một nhà xưởng như vậy ở miền đông Trung Quốc đã bị nhiễm độc từ loại hóa chất dùng để lau màn hình điện thoại iPhone. Bảy tháng sau, hai vụ nổ liên tiếp tại một số nhà máy đã làm chết 4 người, làm bị thương 77 người. Trước đó không lâu, Apple đã được cảnh báo về điều kiện làm việc độc hại ở một nhà máy ở Thành Đô.

    “Nếu Apple biết mà vẫn bình chân như vại, điều đó là không thể tha thứ” - cựu chủ tịch Nicholas Ashford của Ủy ban Tư vấn quốc gia về sức khỏe và an toàn lao động cho hay. Đây là tổ chức chuyên tư vấn cho Bộ Lao động Hoa Kỳ.

    Apple không phải là cái tên duy nhất làm ăn với một hệ thống cung ứng ẩn chứa nhiều rủi ro. Tình trạng lao động dưới chuẩn cho phép cũng bị phát hiện ở chuỗi cung ứng cho Dell, Hewlette-Packard, IBM, Lenovo, Motorola, Sony, Nokia, Toshiba và nhiều hãng khác.

    Quy tắc ứng xử của Apple

    Năm 2005, khi nhiều công ty điện tử Hoa Kỳ đã hoàn thành việc cung cấp bản quy tắc ứng xử (Code of Conduct) cho mạng lưới cung ứng linh kiện, ban lãnh đạo Apple quyết định làm điều tương tự.

    Bản quy tắc ứng xử Apple ban hành khi đó có đoạn “Apple yêu cầu điều kiện làm việc tại mạng lưới cung ứng linh kiện cho Apple an toàn, người công nhân được đối xử công bằng và tử tế, và các quy trình sản xuất phải thân thiện với môi trường”.

    Nhưng ngay năm tiếp theo, khi phóng viên tờ The Mail của Anh bí mật điều tra một nhà máy Foxconn ở Thâm Quyến, mọi thứ đều khác xa văn bản của Apple, như người công nhân phải làm quá giờ và phải chịu phạt bằng cách hít đất nếu không hoàn thành chỉ tiêu…

    Ban lãnh đạo Apple bàng hoàng, ngay sau đó đã tổ chức chuyến thị sát nhà máy nói trên, yêu cầu nơi này phải cải thiện tình hình. Đến cuối năm 2011, Apple đã thị sát tổng cộng 396 nhà máy, phần lớn đều cho thấy sự vi phạm trầm trọng các điều khoản trong bản quy tắc ứng xử mà Apple đưa ra.

    “Chúng ta đã có thể cứu họ”

    Năm 2006, BSR (Business for Social Responsibility) cùng một đơn vị của Ngân hàng Thế giới và nhiều tổ chức khác quyết định làm điều gì đó để cải thiện tình trạng làm việc tồi tệ tại Trung Quốc và nhiều nơi khác. Foxconn đồng ý tham gia dự án.

    Công nhân làm việc tại Foxconn - Ảnh: Internet

    Trong suốt bốn tháng, các tổ chức thương lượng với Foxconn nhằm kiến tạo một chương trình bảo vệ quyền lợi công nhân thông qua một “đường dây nóng”, tạo điều kiện cho người công nhân có thể báo cáo về tình trạng làm việc không đạt chuẩn, tìm kiếm trợ giúp tâm lý và thảo luận về khó khăn trong quá trình làm việc. Theo lời một tư vấn viên của BSR, Apple không tham gia dự án này.

    Trong quá trình đàm phán, Foxconn liên tục đòi thay đổi các điều khoản. Đầu tiên Foxconn cho rằng không cần thiết phải tạo thêm các đường dây nóng mới, mà cứ dùng các đường dây sẵn có là đủ.

    Rồi Foxconn đòi loại yêu cầu trợ giúp tâm lý ra khỏi danh sách. Foxconn liên tục đòi các bên tham gia dự án cam kết sẽ không tiết lộ nội dung chương trình, rồi lại liên tục đòi sửa đổi nội dung các điều khoản.

    Cuối cùng, khi thỏa thuận cuối cùng đã đạt được và dự án dự kiến đi vào hoạt động tháng 1-2008, Foxconn bỗng đơn phương đòi hỏi nhiều thay đổi trong nội dung chỉ một ngày trước khi mọi thứ đã sẵn sàng, và họ cứ giữ thái độ thiếu nhất quán cho đến khi dự án lâm vào cảnh “xôi hỏng bỏng không” - một báo cáo năm 2008 của BSR tiết lộ.

    Foxconn giăng lưới để hạn chế nạn công nhân tự sát bằng cách nhảy lầu - Ảnh: Internet

    Ngay năm tiếp theo (2009), một nhân viên Foxconn nhảy lầu tự sát sau khi làm mất bản mẫu của iPhone. Rồi trong hai năm tiếp theo đó, ít nhất 18 nhân viên khác của Foxconn đã có ý định hoặc hành động tự sát bất thành bằng cách nhảy lầu. Năm 2010, hai năm sau khi dự án đầy thiện chí của BSR thất bại, cùng nhiều vụ tự tử, Foxconn cuối cùng cũng cho thiết lập một đường dây nóng để tư vấn tâm lý và cung cấp những khóa học xoa dịu tinh thần miễn phí cho công nhân của mình.

    “Những công nhân đó lẽ ra đã không bị thiệt mạng. Chúng tôi đã yêu cầu Apple gia tăng áp lực với Foxconn trong quá trình đàm phán, song họ đã không chịu làm thế”, một tư vấn viên BSR tâm sự.

    THÚY QUỲNH (Theo New York Times)