Đào Hiếu - Vân Tiên ngồi núp bụi môn…

  • Bởi Hồ Gươm
    27/01/2012
    6 phản hồi

    Đào Hiếu

    Truyện kể rằng ngày xưa có chàng thư sinh tên là Lục Vân Tiên, văn võ song toàn, trên đường ra kinh ứng thí chàng gặp bọn cướp Phong Lai đang uy hiếp một chiếc kiệu. Lúc ấy Lục Vân Tiên đi hai tay không nên chàng bèn bẻ cành cây làm vũ khí đánh đuổi bọn cướp, giải cứu người ngồi trong kiệu.

    Vân Tiên ghé lại bên đàng
    Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô
    Kêu rằng bớ đảng hung đồ
    Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân

    Sau đó:

    Vân Tiên tả đột hữu xung
    Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dương

    Khi bọn cướp tháo chạy, Vân Tiên đến gần chiếc kiệu thì mới biết người mình vừa cứu là một người đẹp tên Nguyệt Nga.

    Giả sử lúc đó Vân Tiên sợ bọn cướp, hoặc vì “vô cảm” dửng dưng trước tội ác mà phớt lờ bỏ đi thì chẳng ai thèm đọc Lục Vân Tiên cả. Việt Nam mất một Nguyễn Đình Chiểu, mất luôn tác phẩm và nhân vật Lục Vân Tiên. Cũng may cả cụ Đồ Chiểu lẫn Lục Vân Tiên đều là người quân tử (mà ngày nay người ta quen gọi là “trí thức”) nên thần tượng Lục Vân Tiên mới được ngưỡng mộ đến bây giờ.

    Tóm lại Vân Tiên là một người “trí thức thứ thiệt”. Cái điều làm nên một Lục Vân Tiên trí thức chính là thái độ “kiến nghĩa bất vi vô dõng dã, lâm nguy bất cứu mạc anh hùng” (thấy việc nghĩa mà không làm thì không phải là “dũng”, gặp cảnh nguy nan mà không cứu thì không phải là anh hùng.)

    Vậy thì chúng ta có gì phải cãi cọ dài dòng về “trí thức”?

    Nếu một người “văn võ song toàn” như Vân Tiên mà “kiến nghĩa bất vi” thì dù sau này anh ta có đỗ trạng nguyên cũng chỉ là một phường giá áo túi cơm mà thôi. Nếu như lúc ấy Vân Tiên thấy Nguyệt Nga “lâm nguy” mà anh ta lại “bất cứu” thì sau này gặp lại Nguyệt Nga cũng bị nàng nhổ vào mặt cho dù lúc ấy Vân Tiên đã đỗ tiến sĩ và làm quan lớn.

    Những kẻ có chút học vị, chút thành công đã vội tự nhận mình là trí thức, tuyên bố vung vít, phủ dụ tùm lum nhưng họ quên rằng trí thức là danh hiệu rất cao quý, nó là sự kết hợp giữa hai ý niệm “học giả”“anh hùng” vì vậy các anh chàng có chút học vị này nọ khoan hãy mơ mộng làm trí thức đã, mà hãy gắng sửa mình để làm người. Vì làm người cũng đã khó lắm rồi. Bởi vì nếu hôm ấy Lục Vân Tiên mà phớt lờ bỏ đi thì anh ta cũng không đáng mặt làm người, nói chi tới chuyện trí thức hay không trí thức.

    Một thuộc tính rất quan trọng nữa của trí thức là biết xấu hổ. Đó là trường hợp của nhiếp ảnh gia nổi tiếng thế giới Kevin Carter.

    Kevin Carter (sinh: 13.9.1960 – mất: 27.7.1994) phóng viên ảnh, công dân nước cộng hòa Nam Phi. Ông chụp bức ảnh con kền kền lẽo đẽo đi theo một bé gái da đen sắp chết đói để chờ em chết thì ăn thịt. Bức ảnh đó được chụp vào khoảng đầu tháng 3.1993 tại làng Ayod, miền Nam Sudan. Sau đó tờ The New York Times đã mua lại và công bố vào số báo ra ngày 26.3.1993. Ngày 12.4.1994 (tức hơn một năm sau khi ảnh được công bố) Carter được thông báo thắng giải Pulitzer.

    Nhưng ngày 27.7.1994 Kevin Carter tự tử vì bị dư luận lên án đã không cứu em bé mà chỉ lo chụp hình rồi bỏ đi.

    Kevin Carter đã tự sát vì biết xấu hổ. Nhưng với hành động tự sát này, anh thực sự là một người trí thức.

    danluan00079.jpg

    Bức ảnh do Kevin Carter chụp đoạt giải Pulitzer và cũng là nguyên nhân khiến ông phải tự sát

    *

    Còn một giả định cuối cùng về Lục Vân Tiên, tuy hơi “tiếu lâm” nhưng rất quan trọng, bởi vì ở Việt Nam hiện nay có vài kẻ tự nhận mình là trí thức đã rơi vào trường hợp giả định này. Đó là:

    - Vân Tiên không xông vào cứu Nguyệt Nga, Vân Tiên cũng không phớt lờ bỏ đi, nhưng Vân Tiên lại “ngồi núp bụi môn” chờ cho bọn cướp Phong Lai lột sạch vòng vàng, nhẫn kim cương, bông tai hột xoàn, laptop, điện thoại di động…và “vui vẻ” với Nguyệt Nga xong, bỏ đi hết, thì chàng ta mới xuất hiện để “hưởng xái”. Hành động “núp bụi môn để chờ hưởng xái” này, giang hồ gọi là “cơ hội” và trong Blog Quê Choa của Nguyễn Quang Lập được mô tả qua một lời nhắn:

    “Phát biểu của Châu, dù vô tình đi chăng nữa, sẽ làm cho đám trí thức trùm chăn được thể vênh vang, tiếp tục trùm chăn kĩ hơn nữa, trong khi vẫn có cớ để dè bĩu và chỉ điểm những trí thức chân chính.”

    Đó là Nguyễn Quang Lập. Còn ở cái xứ Bình Định của tôi thì trong dân gian có lưu truyền câu ca dao tiếu lâm (chỉ để đùa chơi) về Lục Vân Tiên như sau:

    Vân Tiên ngồi núp bụi môn

    Chờ khi trăng lặn …SỜ VAI Nguyệt Nga

    Nghe hai câu ca dao hài hước này chắc chúng ta hết mơ được “phong hàm trí thức”. Có lẽ chúng ta nên cố gắng sửa mình để sống cho ra con người và đừng có “núp bụi môn, chờ khi trăng lặn” đã là quý lắm rồi.

    Đào Hiếu

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    6 phản hồi

    Phản hồi: 

    Tôi quên không nói rõ. Khi tâm sự với bác Trí Luận trong mục này thì không có nghĩa là tôi đồng ý với ông Đào Hiếu về cái định nghĩa theo kiểu cơ bắp: Trí thức là kẻ "giữa đường gặp chuyện bất bình chẳng tha", "văn võ song toàn"...

    Mặc dù tôi không muốn dính vào chuyện tranh cãi "trí thức là gì" - đối với tôi, đối với cá nhân tôi thôi, chuyện định nghĩa này vô bổ lắm - nhưng từ chuyện kinh phí viện Toán cho NBC mà câu chuyện bị lẫn lộn sang những vấn đề khác.

    Mệt quá. Tôi chỉ phấn đấu giữ mình làm một công dân lương thiện, có trách nhiệm với gia đình và xã hội. Thế là đủ.

    Phản hồi: 

    [quote=Trí Luận]Góp vui kẻo … quên - :-)!

    Chuyện cũ:
    Thời sinh viên, „đơn vị“ tôi có một anh làm nghiên cứu sinh từng là bộ đội „ba-lẻ-bảy“ nên bài „Ba lẻ bảy“ và bài „Du lích Long Phú“ ngày nào anh cũng hát (Nên bây giờ, chạm nhớ là nghĩ đến anh). Anh kể thế này:
    Có một cậu, đi đâu cũng hát:
    Vân Tiên ngồi dựa bụi môn,
    Chờ khi trăng lặn, sờ … Nguyệt Nga.
    “ – Ai cũng tin anh này chỉ biết mỗi câu hát đó.
    Tối văn nghệ, sau khi chương trình khai mạc, anh ta xin tham gia và đứng lên bắt đầu hát:
    Dâng Tiêng ngồi tựa bụi môn, … (ngân nga)
    Cả tiểu đội của anh toát mồ hôi: Có bao nhiêu „quan khách“ đơn vị bạn!
    Sau khi ngân nga đủ dài, anh hát tiếp:
    Chờ khi trăng lặn, vào đồn đánh Tây.
    Tất cả vỗ tay rầm rầm; Nhưng chắc không chỉ vì cái giọng rất “ống bơ gỉ” của “danh ca”!

    *
    Chuyện ồn ào này, tôi đã ít tham gia; Đơn giản: Ngay từ đầu tôi đã tin mến Cù Huy Hà Vũ và những ai nửa mạc nửa mỡ về Anh tôi đều lấy “tín điều” của mình mà “luận định”. Tôi cũng hơn một lần “có ý kiến” rằng: Con người nên dùng tối đa trí thông minh để giải biện bài toán “toàn cục: Hệ thống”, chớ giải những bài toán “kỹ thuật” thì cùng lắm chỉ là “thợ giỏi”; Dẫu sao, ngưỡng mộ thành công của NBC, tôi vẫn mong và tin rằng “anh còn trẻ”.

    Mùa Xuân bắt đầu từ khi mỗi con người biết “tự đổi mới” chăng?

    Thân mến.[/quote]

    Thiện tai! Cái dấu 3 chấm của bác nó hại tôi. Người biết làm thơ chắc họ cười ngay, còn người không biết làm thơ như tôi nghĩ mãi mới được một chữ có vần. Lại chẳng biết đúng không. Hic hic.

    Anh Châu không còn trẻ nữa đâu, bác ạ. Ở cái tuổi tứ tuần, thì không trẻ nữa. Tôi đoán bác cũng ở Đức. Sẽ rất khiên cưỡng, nếu so sánh anh Châu với Phillip Rösler dù hai người bằng tuổi nhau. Anh Châu là một nhà toán học thành công, nhưng chỉ có tiếng tăm trong giới toán học. Còn Rösler nổi tiếng trên chính trường thế giới, người đàn ông quyền lực thứ hai của một cường quốc, người nắm trong tay nền kinh tế mạnh nhất châu Âu.

    Nếu cứ thử so sánh khả năng nhận thức, phản biện và trách nhiệm xã hội của anh Châu với Philipp Rösler thì cũng thấy có vấn đề khác biệt.

    Chắc bác Trí Luận cũng biết, Rösler là tiến sĩ y khoa, nhưng không là loại bác sĩ yên phận kiếm tiền mà là bác sĩ thiện nguyện, lăn lóc trưởng thành trong các tổ chức y tế nhân đạo. Con người chính trị của Rösler vượt qua bao sóng gió cũng nhờ vào tính cách kiên quyết, thẳng thắng, minh bạch và nhân bản.

    Lịch sử toán học thế giới đã, đang và sẽ có rất nhiều Ngô Bảo Châu. Nhưng lịch sử VN, lịch sử nước Đức và lịch sử thế giới sẽ không bao giờ có một Rösler thứ hai, một đứa trẻ ngoại quốc không thân thế, một đứa trẻ mồ côi không tên tuổi thật , trở thành một chính trị gia hàng đầu được người dân nước sở tại quý mến.

    Vấn đề không chỉ là tài năng mà còn là, nhân cách một con người.

    Phản hồi: 

    Trời đất!!!

    Hết chuyện nói rồi sao mà ông Đào Hiếu này lại đem trí thức tụi tui ra so sánh với bọn "quân tử Tàu".

    Để tui thử dịch thuật sát nghĩa từng chữ xem sao:

    - Quân là lính
    - Tử là chết

    Dzậy, "quân tử Tàu" là lính Tàu chết trận. Đem trí thức ra ví với bọn lính Tàu chết trận thì tui thấy tủi hổ thiệt đó nhe.

    Đùa giỡn với ông Đào Hiếu cho dzui ba ngày Tết, đừng giận nha!

    Phản hồi: 

    Bài viết của bác Đào Hiếu rất hay, ví dụ rất cụ thể.
    Xin cám ơn bác đã lên tiếng góp ý.

    Phản hồi: 

    Ô hô, đọc bài này thấy đã! Đã tưởng cơn sốt định nghĩa lại trí thức của các trí ngủ VN đầu năm Rồng này đã kết thúc với phần to mồm nghiêng về phía các trí thức đang/muốn lấp sua đống rơm...

    Hoan hô Đào Hiếu!Hoan hô Nguyến Quang Lập! Hoan hô Phạm Thị Hoài!

    Hoan hô là cảm ơn nhiều lắm, là không đi kèm theo đả đảo ai cả, chỉ thương những ai lên tiếng mà chẳng được hoan hô.

    Tại sao thương? Vì cảm nhận của tôi là dường như họ - cả Chu Hảo lẫn Ngô Bảo Châu và các "trí thức lớn" chính danh hôm nay, vẫn không được là họ, họ bị ép hay cố tự ép mình vào một định nghĩa "mình là ai" lâu nay không phải của họ, chỉ để tiếp có thể tiếp tục sống như họ đang sống, tiếp tục thở, tiếp thục làm toán... thế thôi.

    Thương là vì ngày nay, ngay cả những khái niệm cơ bản của xã hội như "quân dôi", như "công an", như "công nhân",như "nông dân", và đến cả "nhân dân" người ta cũng định nghĩa lại hết cả rồi. Và ai cũng phải chấp nhận hệ thống định nghĩa mới đó vì thưc tế hơn 60 năm qua đã "biến thành" như thế và không thể không "công khai" chấp nhận nếu ai đó còn muồn công khai ...sống!

    Ngay cả khaí niệm "đảng là gì?" cũng đã được đảng định nghĩa lại từ lâu. Đâu còn là "công bộc", là "đầy tớ của dân" như đẩng lúc đầu "tự nhận" để dân hết lòng theo nữa, mà đã là lãnh đạo vĩnh viễn tối cao của dân tộc rôì, được đảng tự ghi trong cái gọi là Hiến pháp của đất nước từ lâu rồi.

    Thế thì khái niệm trí thức, vốn chỉ được coi như là "những cục phân" theo định nghĩa của ông tổ Mao của đảng mà đảng vẫn kiên quyết tôn thờ, làm sao tránh khỏi bị định nghĩa lại sao cho cái tinh thần điều 4 HP "đã thấm sâu vào mọi tầng lớp dân tộc" ấy cũng phải được thể hiện rõ (để cái nọn lớp trí ngủ hiện nay đùng có mà mơ màng viển vông!)

    Và ai sẽ thức hiện sự chỉ đạo đó của lãnh đạo tốt hơn chính các trí ngủ "hàng đầu" như Chu Hảo và NBC? Người thì công nhận sự lãnh đạo của đảng, người thì phủ nhận vai trò phản biện của Trí thức...

    Rất tiếc, sau đợt "cải cách định nghĩa" này tôi coi NBC chỉ còn là trí ngủ. Nỗi sợ hãi... (mất danh, mất chỗ?) đã vượt qua NBC! NBC không biết cái danh, cái chỗ vinh quang nhất mà NBC có thể có là trong lòng những người như chúng tôi - một trong gần trăm triệu người Việt bình thường không theo đảng đến cùng...

    Lúc đầu, cứ tuỏng có cụ Hoàng Tụy cũng sẽ phát biểu như Gs Chu Hảo nữa, nhưng đến nay cụ vẫn chọn im lặng, chứ không thì với tôi cụ thành Hoàng Quỵ luôn.

    Nhưng, định nghĩa hết ngược lại như thế là định nghĩa ngược lại cả dân tộc, cả đất nước Việt Nam còn gì?

    Dân tộc Việt Nam là ai? Là đội quân "tình nguyện" đi theo sự lãnh đạo "hiến định" của đảng CSVN ư? Vậy là xóa sổ mấy nghìn năm lịch sử dân tộc và đánh tráo luôn cả tương lai dân tộc chỉ bằng 80 năm cộng sản vùa qua và hiện nay với những lựa chọn sai lầm của dân tộc ư?

    Nói đi, cũng phải nói lại. Dân tộc Việt Nam có lỡ lựa chọn theo đảng CSVN một lần năm 1945 và chỉ một lần đó thôi. Ngay sau đó, từ 1946 đến nay dân tộc ta không bao giờ có cơ hội chọn lựa lại nữa. Cả dân tộc đã bị đám con ngỗ ngược là lũ cộng sản cầm tù từ ngày ấy...

    Dân tộc Viêt Nam sẽ đi đến đâu với Lịch sử bị phủ nhận và Tương lai bị đánh tráo như thế này? Sẽ đi đến đâu khi chấp nhận, cam chịu sống trong sự cầm tù bởi các định nghĩa cầm tù mình đó, bởi thể chế cộng sản cầm tù dân tộc, bởi cả hệ thống nhà tù khổng lồ, bởi những kẻ "lãnh đạo" là một đảng cai tù đã lộ diện nguyên hình không khác gì và còn thâm độc hơn "người anh em cùng giống cộng sản" của họ ở Bắc Hàn?

    Sau cuộc cách mạng định nghĩa này, một Việt Nam ấm áp với dân tộc Viêt đang hướng tới tương lai sẽ trỏ thành một Nam "hàn" lạnh buốt và hướng tới...những cuộc sống tự cầm tù "tự nguyện" ư?

    Chúng tôi sẽ không cam chịu thế! Chúng tôi có những định nghĩa của mình cho mọi khái niệm, được hun đúc từ nhiều nghìn năm văn hóa và lịch sử dân tộc và cả loài người.

    Chúng tôi không chấp nhận các định nghĩa cuồng ngu của bọn cường quyền chỉ nhầm củng cố cường quyền của chúng!

    Vài lời xin chia sẻ về phong trào "định nghĩa lại mọi người" của đảng CSVN hiện nay, như trên.

    JLN -
    Người ngưỡng mộ những Trí thức như Bọ Lập, Đào Hiếu, như Lục Vân Tiên, và rất nhiều người như họ.

    Phản hồi: 

    Góp vui kẻo … quên - :-)!

    Chuyện cũ:
    Thời sinh viên, „đơn vị“ tôi có một anh làm nghiên cứu sinh từng là bộ đội „ba-lẻ-bảy“ nên bài „Ba lẻ bảy“ và bài „Du lích Long Phú“ ngày nào anh cũng hát (Nên bây giờ, chạm nhớ là nghĩ đến anh). Anh kể thế này:
    Có một cậu, đi đâu cũng hát:
    Vân Tiên ngồi dựa bụi môn,
    Chờ khi trăng lặn, sờ … Nguyệt Nga.
    “ – Ai cũng tin anh này chỉ biết mỗi câu hát đó.
    Tối văn nghệ, sau khi chương trình khai mạc, anh ta xin tham gia và đứng lên bắt đầu hát:
    Dâng Tiêng ngồi tựa bụi môn, … (ngân nga)
    Cả tiểu đội của anh toát mồ hôi: Có bao nhiêu „quan khách“ đơn vị bạn!
    Sau khi ngân nga đủ dài, anh hát tiếp:
    Chờ khi trăng lặn, vào đồn đánh Tây.
    Tất cả vỗ tay rầm rầm; Nhưng chắc không chỉ vì cái giọng rất “ống bơ gỉ” của “danh ca”!

    *
    Chuyện ồn ào này, tôi đã ít tham gia; Đơn giản: Ngay từ đầu tôi đã tin mến Cù Huy Hà Vũ và những ai nửa mạc nửa mỡ về Anh tôi đều lấy “tín điều” của mình mà “luận định”. Tôi cũng hơn một lần “có ý kiến” rằng: Con người nên dùng tối đa trí thông minh để giải biện bài toán “toàn cục: Hệ thống”, chớ giải những bài toán “kỹ thuật” thì cùng lắm chỉ là “thợ giỏi”; Dẫu sao, ngưỡng mộ thành công của NBC, tôi vẫn mong và tin rằng “anh còn trẻ”.

    Mùa Xuân bắt đầu từ khi mỗi con người biết “tự đổi mới” chăng?

    Thân mến.