Những điều kiện để có một nền dân chủ (theo Robert A. Dahl)

  • Bởi Admin
    02/01/2012
    4 phản hồi

    Vũ Thị Phương Anh

    Tôi đang đọc cuốn “On Democracy” (Bàn về dân chủ) của Robert A. Dahl (Yale University Press 1998) do một người bạn đưa cho. Đọc, vì đây là vấn đề tôi quan tâm, và cũng là để đóng góp vào quá trình dịch cuốn sách này ra tiếng Việt để phục vụ những nhà khoa học của VN cần tư liệu về vấn đề này.

    Cuốn sách rất hay và có nhiều điều đáng đọc, nhưng tôi đặc biệt chú ý chương 12, “What conditions favor democracy?” (những điều kiện thuận lợi để phát triển dân chủ là gì?), và tìm thấy câu trả lời rất đáng suy nghĩ ở trang 147, xin chia sẻ để mọi người cùng suy nghĩ.

    Theo Dahl, có 5 điều kiện để phát triển dân chủ, trong đó 3 điều kiện là thiết yếu và 2 điều còn lại là bổ trợ. Những điều đó như sau:

    Ba điều thiết yếu (essential conditions)
    Control of military and police by elected officials
    Democratic beliefs and political culture
    No strong foreign control hostile to democracy

    Hai điều bổ trợ (favorable conditions)
    A modern market economy and society
    Weak subcultural pluralism

    Dịch thoát: Ba điều kiện thiết yếu là (1) có chính phủ dân cử nắm được công an và quân đội; (2) các giá trị dân chủ và văn hóa chính trị phù hợp; (3) không bị khống chế bởi một ngoại bang không ủng hộ dân chủ. Hai điều kiện bổ trợ là: (4) một xã hội hiện đại và nền kinh tế thị trường; (5) ít có sự chia rẽ bè nhóm.

    Đọc xong những điều kiện nói trên thì tôi nghĩ đến Myanmar. Họ có thể chưa có đủ mọi điều kiện, nhưng có lẽ ít ra họ có 2 trong 3 điều kiện thiết yếu rồi (chính phủ dân cử nắm quân đội và công an; giá trị dân chủ - thông qua đảng đối lập của Aung San Suu Kyi). Nên quá trình dân chủ hóa của họ chắc là sẽ thuận lợi, dù chắc chắn cũng còn có những thách thức.

    Còn VN, nơi có một nền dân chủ mà theo PCT nước Nguyễn Thị Doan là gấp vạn lần dân chủ tư sản, không hiểu mình đã có điều kiện nào trong những điều kiện nói trên rồi nhỉ? Và nếu vẫn cần cải thiện, thì nên bắt đầu cần cải thiện điều nào trước?

    Và cuối cùng, quá trình dân chủ hóa đó do ai sẽ thực hiện, phải chăng sẽ là “đã có Đảng và Nhà nước lo”? Hình như nếu thế thì không đúng định nghĩa dân chủ đâu. Ít ra là theo định nghĩa của Dahl.

    Còn đối với tôi, với tư cách là một cá nhân, một công dân Việt, tôi nghĩ có lẽ chúng ta cần cải thiện điều kiện thứ 5 trước. Là một điều chúng ta hoàn toàn có thể làm được, ngay bây giờ, mà không cần chờ Đảng và Nhà nước. Chúng ta “hãy ngồi xuống đây”, không phân biệt Bắc Nam, 54 hay 75, Việt kiều hay Việt cộng, đảng viên hay ngoài đảng, cũng không phân biệt chính kiến. Cùng nhau thảo luận, góp ý và góp phần giải quyết những bất ổn trong xã hội VN hiện nay, với tư cách là một người Việt và cũng là một người yêu nước Việt. Vì nếu ngay cả điều này mà chúng ta còn không làm được, thì có lẽ khó lòng mong đợi gì hơn.

    Có ai có suy nghĩ gì để chia sẻ với tôi không?

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Bài này khái quát quá, mới đưa ra các đề mục mà chưa giải thích cặn kẽ, trình độ dân mình có hạn nên chưa biết rõ những yêu cầu và biểu hiện của một xã hội dân chủ là như thế nào? Có khi phải nói cụ thể đòi dân chủ là đòi cái gì, mất dân chủ là mất cái gì để cho dân hiểu. Toàn lý thuyết xa vời thì xa dân. Còn bà Doan nói thì lại quá cô đặc, dân mình cần những dẫn chứng thật cụ thể về một xã hội dân chủ. Còn dân chủ thì phải đa nguyên, đa nguyên không phải là nhiều bè phái chống nhau mà là chính quyền phải hỏi ý kiến các đoàn thể, cùng các đoàn thể thảo luận những vấn đề xã hội. Có một điều là tác giả Phương Anh viết bài về Văn học cách mạng và thơ Tố Hữu rất hay, có một học sinh cấp 3 nêu mấy câu hỏi liên quan đến bài này thì không thấy tác giả Phương Anh trả lời. Hay là Phương Anh chỉ viết cho người ta đọc mà không đọc cái người ta viết, nhất là viết cái có liên quan đến mình?

    Trích dẫn:
    Weak subcultural pluralism (5) ít có sự chia rẽ bè nhóm.

    Có thể hiểu pluralism là "đa nguyên" như một số chủ trương được đưa ra gần đây; vậy thì có mâu thuẫn nào với điều kiện (5) nói trên không?

    Hay "đa nguyên" là về chính trị, trong khi điều kiện (5) là về văn hóa nên không mâu thuẫn?

    Thật ra, thiết nghĩ chính trị cũng là một phần của văn hóa, phỏng ạ?

    Bác nào biết xin giải thích hộ. Cám ơn.

    Những bài hay và giá trị thì ít có comments. Bài này là một ví dụ.

    Đọc xong mà đau quặn lòng nghĩ đến con đường dài và khó khăn trước mắt dân tộc Việt để đi đến Tư do, Dân chủ! Tôi buồn mất hơn cả ngày rồi mới gom lại được tinh thần để viết com này.

    Cả 5 điều kiện để có Dân chủ chúng ta đều không có, trong đó ba điều chính cơ bản buộc chặt từng người dân nước Nam ta bằng họng súng và ngục tù, bằng chế độ ngu dân và lừa bịp đại tổng diễn bởi mấy triều diễn viên đỏ, và bởi cái xiềng xích trong hình 16 chữ vàng mà chế độ này tự choàng vào cổ dân nước! Thật quá đau lòng!

    Còn sự mất đoàn kết trong xã hội và "sự" làm kinh tế có đuôi đỏ để tham ô, cướp bóc hiện thời chỉ là biểu hiện tất yếu của bản chất đảng và chính quyền CS hiện nay, không phải bản chất dân tộc, và dân tộc chúng ta có thể vượt qua khi... 16 chữ vàng lộ nguyên dạng thành những họng súng, xe tăng và tuần dương hạm tiến vào cướp lãnh thổ Tổ Tiên ta để lại.

    Nhưng phải đợi đến lúc đó dân ta mới đứng lên và tự cứu mình thoát nạn cộng sản nội xâm và ngoại xâm cùng lúc sao?

    Cảm ơn tác giả.

    Các bác Dân Luân, Thông luận, Dân làm báo...thân mến, đội ngũ trí thức VN phải làm gì để giúp/cùng với dân ta vượt qua 5 cửa ải đó? Hình như chúng ta đang "tranh luận" về điều thứ 5?