Hoàng Dzung - Trăn trở về hiện tình của “vốn xã hội” Việt Nam

  • Bởi Admin
    24/12/2011
    4 phản hồi

    Hoàng Dzung

    Những ai tâm huyết với sự sống còn của quốc gia, với vận mạng của dân tộc không thể không trăn trở, xót xa và lo lắng trước sự tha hóa theo chiều hướng ngày càng tiêu cực của nền giáo dục và đào tạo của nước nhà, trước sự xuống cấp ngày càng trầm trọng của nền đạo đức xã hội, trước vấn nạn lạm dụng quyền lực của các nhóm lợi ích đang thao túng bộ máy Nhà nước một cách trắng trợn, lộ liễu, bất chấp lợi ích quốc gia và lương tri xã hội trong chính quyền hiện nay?

    Có hành động nào triệt tiêu khả năng tiềm ẩn của “Vốn xã hội” – nguồn sức mạnh tập trung lớn nhất của quốc gia, di sản quí báu nhất của tổ tiên, linh hồn thiêng liêng vô vàn của dân tộc – tốt hơn việc kìm hãm lòng yêu nước và hành động yêu nước của quần chúng, ngăn cản quần chúng nhận diện kẻ thù và mãi duy trì sự hằn thù đã chia rẽ dân tộc trong hơn nửa thế kỷ qua và sau gần 4 thập kỷ đất nước đã hoàn toàn thống nhất?

    Việc làm đó có lợi cho ai và vận mạng của đất nước, của dân tộc sẽ ra sao, nếu “Vốn xã hội” của đất nước không những không được vun đắp và phát huy mà vẫn hàng ngày, hàng giờ tiếp tục bị triệt tiêu?

    Có cuộc tự sát tập thể nào có qui mô lớn hơn qui mô tự sát của cả một dân tộc?

    Trên hết thảy, có dân tộc nào cam tâm tự sát tập thể?

    H. Dz.

    Mọi quá trình sáng tạo của cải vật chất (hoạt động sản xuất) hay bất cứ hoạt động sáng tạo nào của xã hội cũng đều cần đến 3 loại vốn:

    - Vốn bằng tiền;

    - Vốn bằng vật chất;

    - Vốn lao động bằng sức lực và trí tuệ của con người.

    Người ta gọi yếu tố con người với sức lực và trí tuệ của mình là “vốn xã hội”.

    Hai doanh nghiệp A và B có cùng loại hình kinh doanh, cùng qui mô sản xuất và cùng trình độ công nghệ, nhưng doanh nghiệp A sở hữu một lực lượng lao động có học vấn cao hơn, trình độ thạo nghề và kinh nghiệm dồi dào hơn (gọi tổng quát là có chất lượng lao động tốt hơn), được tổ chức và điều hành tốt hơn sẽ có nhiều cơ hội để chiến thắng hơn doanh nghiệp B trong cạnh tranh, vì có nhiều khả năng tạo nên những ý tưởng, những phát minh và áp dụng có hiệu quả những phương pháp và công nghệ mới để cho ra đời những sảm phẩm mới phù với đòi hỏi khắc nghiệt của thương trường.

    Người ta gọi doanh nghiệp A sở hữu một “vốn xã hội” có chất lượng tốt hơn doanh nghiệp B. Nhưng cũng doanh nghiệp A đó qua lãnh đạo của các đời giám đốc trước thì vẫn giẫm chân tại chỗ mà chỉ với sự lãnh đạo của giám đốc hiện hành mới có sự bứt phá vượt trội hơn so với doanh nghiệp B. Vậy một “vốn xã hội” tốt đòi hỏi phải có lao động với chất lượng tốt và được tổ chức điều hành tốt, nếu không thì sự vượt trội hơn người (hay hơn chính mình trước đó) của “vốn xã hội” chỉ là một khả năng tiềm ẩn.

    Điều đó cho thấy “vốn xã hội” là sự kết hợp giữa “chất lượng người lao động” và “chất lượng tổ chức và điều hành quá trình lao động”. Sự kết hợp đó chính là “quá trình hiệp tác, hiệp đồng của con người trong hoạt động xã hội”.

    Trong đó “chất lượng người lao động” là điều kiện cần và “chất lượng tổ chức và điều hành quá trình lao động” là điều kiện đủ để phát huy hiệu quả của “vốn xã hội”, tức để có một “quá trình hiệp tác, hiệp đồng của con người trong hoạt động xã hội” có hiệu quả cao hay thấp.

    Loài người là động vật sống theo bầy đàn nên luôn luôn có xu hướng hợp quần và liên kết hành động vì lợi ích chung, nhất là vì lợi ích sinh tồn của chính mình; đó là xu hướng thường trực làm phát sinh và tồn tại năng lực tiềm ẩn của “vốn xã hội” ở bất cứ nơi nào và bất cứ thời điểm nào, nếu nơi đó có hoạt động của con người dưới hình thức là hoạt động cộng đồng. Liên kết bởi mục tiêu lợi ích chung là điều kiện cần và hành động thống nhất, nhịp nhàng, đồng bộ của cộng đồng vì mục tiêu lợi ích chung là điều kiện đủ để có được một “quá trình hiệp tác, hiệp đồng của con người trong hoạt động xã hội”, tức để có được một “vốn xã hội”. Mục tiêu chung vừa là động lực để hành động vừa là chất keo kết dính của cộng đồng. Các nhà lãnh đạo xã hội mà không xác định được mục tiêu tối thượng của đất nước, của xã hội và không biết tập trung sức lực để thực hiện mục tiêu ấy thì sẽ không tạo được chất keo kết dính để cố kết xã hội thành một khối thống nhất và không tạo được sự cộng hưởng cao độ có sức dời non lấp biển trong hành động chung của xã hội vì lợi ích tối thượng của cộng đồng, bởi “vốn xã hội”, tức “quá trình hiệp tác, hiệp đồng của con người trong hoạt động xã hội” chỉ là một xu hướng, một cơ hội tiềm ẩn; bởi một tia nước nhỏ được tập trung với sức nén cao độ có thể xuyên thủng và cắt rời cả sắt thép, kể cả và những vật cứng hơn sắt thép.

    Chất lượng của quá trình hiệp tác và hiệp đồng xã hội chính là chất lượng, đồng thời là biểu hiện tập trung của trình độ sử dụng “vốn xã hội”.

    Chất lượng của “vốn xã hội” phụ thuộc vào các giá trị vật thể và phi vật thể mà một xã hội có được (truyền thống lịch sử - truyền thống văn hóa - nếp thuần phong, mỹ tục - nền kinh tế - nền chính trị - nền dân trí - nền văn minh - nền nghệ thuật - nền khoa học và công nghệ - hệ thống tư tưởng và triết học… mà xã hội đó đang kế thừa và sở hữu, thể hiện qua các giá trị hữu hình và vô hình trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng, nghệ thuật, khoa học kỹ thuật và xã hội khác của một quốc gia). Chất lượng “vốn xã hội” thể hiện qua từng con người cụ thể của xã hội; học vấn, trí tuệ, tư tưởng, kinh nghiệm, sự am hiểu qui trình công nghệ của công việc, năng lực sử dụng phương tiện - thiết bị, trình độ kỷ luật tự giác trong quá trình hiệp đồng, hiệp tác với cộng đồng và khả năng sáng tạo của một con người là tổng hòa vốn xã hội của con người ấy. Chất lượng “vốn xã hội” còn được thể hiện tập trung cao độ ở giới trí thức tinh hoa của đất nước, ở các nhà chuyên môn và những chuyên gia cao cấp, ở những nhà tư tưởng và các nhà chính trị lỗi lạc của một xã hội mà người ta thường gọi là hiền tài của đất nước. Không thể có những nhà chính trị lỗi lạc với vai trò là người tổ chức và điều hành hoạt động xã hội trong điều kiện một “vốn xã hội” cá nhân khiêm tốn, nghèo nàn; đặc biệt trong điều kiện toàn cầu hoá hiện nay lại càng không thể có những nhà chính trị lỗi lạc với quá trình trưởng thành trong phạm vi biên giới nội địa và với tầm nhìn không vượt được ranh giới vùng miền, ranh giới quốc gia. Sử dụng và phát huy một cách có hiệu quả để đạt được thành tựu vượt trội từ “vốn xã hội” là tiêu chí để đánh giá năng lực lãnh đạo của một chính thể, của một chính trị gia.

    Cụ Hồ Chí Minh sau nhiều thập kỷ bôn ba và lăn lộn với cuộc sống ở hải ngoại, với kiến thức và tầm nhìn thời đại gắn liền với thực tế chính trị toàn cục của thế giới đã cho một kiểu mẫu sinh động tuyệt vời, dù đứng trên quan điểm nào cũng không thể phủ nhận được về việc Cụ đã khơi dậy, khai thác và sử dụng “vốn xã hội” một cách có hiệu quả, để từ đó biến một dân tộc nhược tiểu như nước Việt Nam trở thành một sức mạnh vô địch trước những đế quốc hùng mạnh như Pháp, Nhật, Mỹ là như thế nào.

    “Vốn xã hội” nhất thiết phải qua một quá trình giáo dục, đào tạo và sự tự hoàn thiện lâu dài của xã hội, của cộng đồng và của từng cá thể thành viên xã hội ấy, bao gồm cả “thành viên cao cấp” với vai trò tổ chức và lãnh đạo xã hội.

    Sự tụt hậu về mặt giáo dục và đào tạo, cũng như sự xuống cấp của tư tưởng và đạo đức xã hội là sự xuống cấp của “vốn xã hội”; ở tầm cỡ quốc gia, đó là vấn nạn sâu xa, lâu dài có thể đưa một quốc gia, một dân tộc đến bờ vực suy vong trước sự cạnh tranh khốc liệt của thời đại toàn cầu hóa hiện nay.

    Lãnh đạo một quốc gia mà lầm lẫn giữa lợi ích cục bộ (lợi ích nhóm) với lợi ích toàn cục của một quốc gia, một dân tộc sẽ triệt tiêu khả năng tiềm ẩn của “vốn xã hội”, tức triệt tiêu khả năng liên kết và hành động thống nhất của xã hội; đó là vấn nạn trực tiếp có thể đưa một quốc gia, một dân tộc đến bờ vực diệt vong trước họa ngoại xâm của một kẻ thù tàn bạo.

    H. Dz.

    Tác giả gửi trực tiếp cho BVN.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Kính thưa ông bạn "Khách V N (khách viếng thăm) gửi lúc 10:13, 24/12/2011 - mã số 47974"!
    Tôi tâm đắc với nội dung trong Châpeau của tác giả, theo đó cái chủ ý của bài viết rộng hơn nhiều, bức xúc hơn nhiều những gì ông khách với mã số 47974 đã viết. Nền giáo dục chỉ là một nội dung báo động về lâu dài, theo thiển ý của tôi, tác giả đang báo động về việc nhà cầm quyền VN với chính đảng cầm quyền của họ đang triệt tiêu hàng ngày, hàng giờ "Vốn xã hội" của VN trên nhiều phương diện, từ đó họ đang dẫn đất nước và dân tộc đi vào con đường tự sát tập thể trên qui mô cả một dân tộc, "hơn hết thảy" - tác giả muốn báo động rằng, dân tộc này có cam tâm chịu tự sát tập thể hay là phải hành động.
    Đánh tức lương tri để từ đó dẫn dắt hành động hay hơn nhiều so với bất cứ hình thức sách động kiểu "mì ăn liền" nào. Mưa dầm thấm sâu. Mọi việc phải bắt đầu từ nhận thức rồi mới đến hành động. Đã sách động mãi rồi mà có ăn thua gì? Đánh giặc mồm chỉ là một cách thôi, nhưng bài bản đã cũ. Đi vòng thì xa lắc (nhưng sẽ đến), mà đi tắt thì tối ngay không đến (vì lạc lối.
    Trong bối cảnh viết phải "lách" là điều bắt buộc, nếu muốn không bị chính quyền làm khó và tư tưởng của mình đến được với quần chúng, còn hiểu hay không và hiểu đúng hay không là do chỉ số IQ và EQ của từng người!

    Bài này viết với động cơ tốt, đề cập đến vấn đề bế tắc hiện nay của xã hội, nhưng tác giả cũng như nhiều người khác vẫn quen lối tư duy đường mòn, một là phê thì được, nhận thấy những điều sai trái nhưng hai là không đề ra biện pháp giáo dục cụ thể để làm tốt. Đây cũng là một yếu kém của nền giáo dục nước ta. Bàn về triết lý giáo dục (một điều viển vông) thì nhiều nhưng chẳng ai đề ra phương pháp giáo dục. Mà trong sự phát triển thì phương pháp giáo dục phải được quán triệt trong cả quá trình giáo dục từ cấp 1 đến trên đại học. Điều này không mới đối với thế giới. Do quan điểm giáo dục của ta sai lầm là đào tạo ra đội ngũ trí thức chỉ biết vâng lời Đảng nên không dám học tập phương pháp giáo dục của các nước tiên tiến (đã có từ rất lâu). Kiểu giáo dục của ta là giáo điều, thấy phán trò nghe, tạo ra một lớp vẹt, chứ không tạo ra đội ngũ trí thức thông minh, chủ động sáng tạo. Vì thế cho nên môn sử của ta đã bóp méo lịch sử. Chẳng biết có nhà sử học nào nêu được những biến cố lịch sử đúng như khách VN đã nêu ở trên không? Đây là một tư liệu lịch sử đúng vì nói lên những điều xảy ra. Nếu tôi nhớ không lầm thì sau khi Nhật hất cẳng Pháp, nước ta được gọi là Đế quốc An Nam, có quốc ca lấy câu đầu "Thuở trời đất nổi cơn gió bụi..."Sau CM tháng 8 ta đã thu nạp những tên phát xít Nhật không ra đầu hàng Đồng Minh và gọi là người việt Nam mới, cùng với quần chúng ô hợp đi cướp các kho (nhất là lương thực) của chính quyền cũ và của cả người dân, nên bị coi như quân cướp. Tôi cũng không hiểu tại sao ta có nhiều người làm trong ngành giáo dục và đào tạo đủ các loại bằng cấp học hàm học vị mà không ai nêu ra phương pháp giáo dục để đào tạo ra một mặt bằng "vốn xã hội" cho nhu cầu của đất nước. Bản chất nhận thức của con người mình không dốt nát, nhưng chỉ có những người được đào tạo ở nước ngoài mới làm nên đình đám, còn người trong nước thì chỉ làng nhàng, thua xa mấy nước láng giềng.

    THAM NHŨNG THAM NHŨNG ĐẠI THAM NHŨNG
    DIỆT VONG DIỆT VONG ĐẠI DIỆT VONG
    Không một thế lực thù địch nào có khả năng lật đổ chính quyền hiện nay ở Việt Nam, có chăng chỉ là tạo điều kiện để mấy anh mấy chị công an nhân dân lập công dâng đảng
    Nhưng chính quan liêu tham nhũng lãng phí sẽ giết chết đảng cộng sản Việt Nam và chế độ hiện hành một cách từ từ và không làm thế nào cứu chữa được. Nhìn thấy chết, từ từ chết mà bất lực bó tay.

    Theo tôi hiểu thì bài này đề cập đến vấn đề giáo dục và đào tạo để có một "vốn xã hội" nhằm đưa nước nhà tiến lên. Nhưng tác giả lại ca ngợi cụ Hồ về việc dùng người thì tôi thấy mâu thuẫn, thậm chí tác giả không hiểu gì về con người cụ Hồ. Chính cụ Hồ đã làm hỏng "vốn xã hội" để đưa đất nước đi xuống, đắm chìm trong đêm trường nghèo nàn và lạc hâu. Xin chứng minh: chính cụ mà cụ là người đề ra khẩu hiệu để tiêu diệt cái "vốn xã hội", đó là "trí phú địa hào, đào tận gốc trốc tận rễ". Cụ đã thực hiện điều này trong CCRĐ và cải tạo công thương nghiệp tư bản tư doanh. Rồi tác gải lại còn kể công của cụ trong việc đánh Pháp, Nhật, Mỹ. Điều này thì tác giả chưa tìm hiểu sâu lịch sử mà tác giả đã bị "thấm nhuần" nền giáo dục CS. Xin nói điều đơn giản trước mặc dầu đảo ngược quá trình lịch sử: Nhật thì ta chưa đánh mà đã đầu hàng đồng minh do 2 quả bom nguyên tử Mỹ ném xuống đất Nhật. Còn cụ Hồ thì cướp chính quyền của vua Bảo Đại và chính phủ Trần Trọng Kim. Hồi đầu thế kỷ XX, ở nước ta có tình trạng là mỗi người muốn dựa vào một cường quốc và lập ra các đảng phái khác nhau. Cụ Phan Chu Trinh thì muốn dựa ngay vào Pháp, cụ Phan Bội Châu thì muốn dựa vào Nhật, Nguyễn Hải Thần (lãnh tụ Quốc dân đảng) thì muốn dựa vào Trung Hoa dân quốc theo đường lối Tôn Trung Sơn, còn cụ Hồ thì muốn dựa vào nước Cộng sản mà Liên xô đứng đầu, sau đó có Tàu cộng. Chính cụ Hồ đã dẫn dắt dân tộc ta đến vực thẳm vì cụ đã đặt cơ sở cho Trung quốc hiện nay cướp nước ta bằng cái giáo dục cho dân ta tình hữu nghị Việt Trung. TRong những năm cụ còn sống ta đi theo Liên xô thì rõ, cụ đề ra chính sách tem phiếu và hạ mức lương bậc 1 xuống bậc zéro (gọi là bậc khởi điểm, một sáng tạo từ ngữ của cụ Hồ). Nếu muốn tạo ra "vốn xã hội" theo đúng tinh thần của bài viết này thì phải làm lại từ đầu. Cái "vốn xã hội" bây giờ hỏng quá rồi. Nhưng muốn tạo "vốn xã hội" mới thì phải giải quyết tận gốc là nguyên nhân xã hội làm hỏng "vốn xã hội". Nói thẳng ra là phải có chính quyền, chế độ khác.