Đoan Trang - Giọt nước mắt của lề phải

  • Bởi Admin
    16/12/2011
    13 phản hồi

    Đoan Trang

    Trong suy nghĩ của nhiều người ngoài ngành, qua phản ánh của phim ảnh, nghề báo đẹp như được một phủ lớp hào quang.

    Nhà báo được tiếp xúc với số lượng người cực lớn, trong đó có nhiều quan chức cao cấp, văn nghệ sĩ nổi tiếng. Nhà báo có thể “dồn” một ông cốp tới lúc phải đắng họng, có thể vạch trần những âm mưu xấu xa, có thể bá vai bá cổ một nhà văn chụp ảnh, hay ôm hoa đứng bên các nghệ sĩ. Nhà báo có xu hướng là người quảng giao, rất hiểu biết, nói chuyện hay ho, trên thông thiên văn dưới tường địa lý, giữa biết đủ ngóc ngách của xã hội. Nhà báo có xu hướng thông minh, hài hước, dũng cảm, biết chụp ảnh. Nghề báo là nghề đầy vinh quang và có cả sự phiêu lưu mạo hiểm…

    Đó là suy nghĩ của nhiều người ngoài ngành về nghề báo và nhà báo. Tất nhiên, không phải 100% ý kiến đánh giá đều như vậy. Ở thái cực kia, người ta lại nghĩ nhà báo Việt Nam là cái lũ đầu rỗng, nỏ mồm chém gió và nói phét, đã thế lại đểu, chỉ giỏi vặt tiền doanh nghiệp, nói tục chửi bậy kinh khiếp mà viết lách thì không bài nào sạch lỗi.

    Người ta cũng có thể nghĩ nhà báo Việt Nam là một lũ cừu, cứ sểnh ra là viết sai, viết láo, viết không có lợi cho tình hình chung, làm phương hại tới quan hệ giữa Việt Nam và một quốc gia nào đó.

    Người ta còn nghĩ nhà báo Việt Nam là một bọn bồi bút, bọn lưỡi gỗ tuyên truyền phản dân hại nước, ngậm miệng ăn tiền. Không đếm được có bao nhiêu lời mạt sát “lề phải” trên mạng: “não nhẵn”, “óc phẳng”, “hèn hạ”, “ngu xuẩn”, “vô lương tâm”…

    Tuy nhiên, không thể tóm gọn diện mạo của cả làng báo Việt Nam trong một vài tính từ tích cực hay tiêu cực nào. Vì họ có tất cả những gương mặt ấy, khía cạnh ấy. Và dù thế nào đi nữa, trong đội ngũ các chiến sĩ trên mặt trận văn hóa-tư tưởng (cách gọi khác của từ “đàn cừu”), vẫn luôn có những nhà báo lề phải ngày đêm lặng lẽ mang những gì tốt đẹp nhất mình có thể tìm được đến cho độc giả.

    Tôi kính phục họ - những nhà báo trung thực, giấu sự phản kháng vào trong thầm lặng. Thật tiếc là, dẫu vô cùng muốn viết về họ, nhưng ngay cả lúc này, tôi vẫn cứ phải giấu tên các nhà báo ấy, để họ ở yên trong trận tuyến của họ - vì lẽ mọi lời nói ám chỉ đến họ đều có thể trở thành thông tin chỉ điểm.

    “Nhưng chúng ta không thể bỏ mặc thế giới này…”

    Họ trước hết là những người rất thông minh, sắc sảo. Và chúng ta đều hiểu là, một người có đầu óc thông minh, sắc sảo, biết xét đoán và biết phản biện, sẽ không bao giờ chấp nhận sự định hướng, lừa mị, bưng bít. Không thể che mắt họ bằng lối nhồi sọ của thế kỷ trước.

    Họ cũng “phản động” chẳng kém bất kỳ nhà báo tự do, blogger lề trái nào. Nhưng trong hoàn cảnh của họ, họ không thể thoải mái viết bài phê phán, chỉ trích rồi đưa lên mạng tùy thích. Họ im lặng, cố gắng mang đến cho độc giả những thông tin tốt nhất có thể có được, thông qua một lối diễn đạt nhẹ nhàng nhất, và chỉ thầm ước mong: rồi độc giả sẽ hiểu.

    Không có họ, ai là người đưa những thông tin đầu tiên về đại dự án bauxite 2009 ở Tây Nguyên ra công luận?

    Không có họ, ai đưa những phát ngôn “đỉnh cao trí tuệ” trong chính trường Việt Nam lên mặt báo? Ai ghi lại những câu nói “bất hủ”, phản ánh trình độ (ít nhất là khả năng tư duy logic, khả năng diễn đạt) đáng báo động của một bộ phận không nhỏ quan chức nước nhà?

    Không có họ, ai phản ánh về những vụ dân thường chết trong đồn công an một cách bí hiểm? Cho dù nhiều sự việc đau lòng như thế có thể chẳng đi về đâu, nhưng ít nhất, cũng nhờ có họ mà chuyện đã được đưa ra công luận.

    Không có họ, ai viết về mãi lộ? về lũ lụt, tai nạn, tiền cứu trợ bị bớt xén hay hàng cứu trợ toàn bột giặt? về những tai nạn thảm khốc – cho thấy một xã hội đầy rủi ro, tỷ lệ tử chắc chắn là cao hơn mức 6/1.000 người dân/năm rất nhiều? về những bê bối trong trường học, bệnh viện? về một Vinashin vỡ nợ? Tất nhiên, việc báo chí viết về Vinashin hay các bê bối tương tự rất có thể chỉ là kết quả của những đấu đá nội bộ “trên thiên đình”, trong đó báo chí được sử dụng làm công cụ, vũ khí để bắn giết nhau, nhà báo chỉ là những con tốt mà thôi. Nhưng dù sao thì lũ tốt đen ấy cũng đã làm được công việc đưa một phần sự thật ra ánh sáng.

    Cũng có những lúc lề trái và lề phải “phối hợp tác chiến” một cách rất hoàn hảo. Hình ảnh những người dân đi đầu trong đoàn biểu tình mùa hè năm 2011, giương cao tờ báo Thanh Niên với hàng chữ nổi bật trên trang nhất: “Không chủ trương trấn áp người biểu tình yêu nước”, có đủ nói lên sự ủng hộ ngấm ngầm của lề phải cho lề trái chăng? Tôi nhớ ở đâu đó, một độc giả bình luận: “Báo Thanh Niên đã góp sức để người dân thể hiện lòng yêu nước một cách an toàn – và quý báo cũng… an toàn!”.

    Họ cũng ra đi. Ra đi nhiều lắm. Cứ sau mỗi vụ tờ báo nào đó bị xử lý, rất có thể là lại có hàng loạt người “bay”. Nhất là với cái thứ văn hóa đổ vấy của người Việt Nam, khi một loạt bài được “trên” biểu dương, thì lãnh đạo tòa báo hưởng, mà khi loạt bài bị “đánh” thì chỉ có thằng đánh máy, con sửa mo-rát là chết, mà lại là chết trong âm thầm, không ai hay biết.

    Cũng nhiều người tự động bỏ đi, vì chán ngán, vì bế tắc. Một trong những người ấy đã gửi tôi một dòng tin nhắn mà không bao giờ tôi quên được: “Nhưng chúng ta không thể bỏ mặc thế giới này cho những kẻ mà ta khinh bỉ”. (1)

    Vì nhân dân

    Năm 2009, trong một bài về “Chuyện làm báo ở Sài Gòn trước 1975”, tôi đã viết: “… nghề báo thì bao giờ cũng vậy, là niềm vui, là nỗi buồn, là lòng nhiệt tình của tuổi trẻ và cả những giọt nước mắt”. Đó thực chất là điều tôi muốn nói về báo chí Việt Nam sau năm 1975. Tôi không biết trong cuộc chiến thầm lặng chống lại sự bưng bít, bóc trần cái xấu, thúc đẩy sự minh bạch, bao nhiêu nhà báo đã lau nước mắt.

    Chiều 2/8/2011. Ngày ấy, ở Hà Nội diễn ra hai sự kiện: phiên xử phúc thẩm TS. Luật Cù Huy Hà Vũ và cuộc họp giao ban báo chí của Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, với nội dung thông báo kết quả điều tra vụ “đạp mặt người biểu tình”.

    Cảm giác “lạnh người” khi nghe tin ấy: Bộ Công an tổ chức họp báo ngay tại Thành ủy Hà Nội (giữa trung tâm thủ đô) để thông báo kết quả điều tra, và trước đó, tin đồn ít nhiều rằng đã có những cuộc tiếp xúc, điều đình giữa công an và người biểu tình bị đạp mặt – anh Nguyễn Chí Đức. Chúng tôi đều hiểu rằng, không có lý gì mà công an tự tin đến thế. Chắc là sẽ có một diễn biến gì đó…

    3 giờ chiều, từ ngoài đường, tôi gọi điện cho bạn (vừa ở cuộc họp báo ra):

    - Tình hình sao rồi mày?

    - Xong rồi. Họ bảo tay Đức chống đối, ngồi bệt xuống đất, nên công an phải khiêng lên xe đưa về đồn. Ông Đức cũng bảo không bị ai đánh, viết tường trình nói rõ thế rồi.

    - Còn cái clip kia?

    - Không xác định được có phải là giả không.

    - Thế bây giờ mày định…?

    - Thì về viết bài, có thế nào viết như thế chứ còn định gì. So what? (thế thì sao)

    - So what cái cục cứt! – chưa bao giờ tôi thô lỗ như thế trên điện thoại di động. – Mày định thế nào? Mày muốn cứ thế mà tương vào bài à? Mày không hỏi Chí Đức lấy một câu à?

    - Mày muốn gì? Có giỏi thì mày viết đi, viết xem có đăng được không?

    Hai người chửi nhau một trận nảy lửa trên điện thoại.

    - Đừng có vô lý thế. Mày phải hiểu là không thể khác được. Trong trường hợp này tao chỉ có thể làm hết sức mình là phản ánh lại đúng sự việc qua lời của công an, và sẽ ghi rõ là “theo kết luận điều tra”. Thông tin được chừng nào tới người đọc tốt chừng ấy. Mày viết theo kiểu đa chiều, lấy ý kiến Chí Đức, xem có đăng được không? Sao cáu kỉnh vô lý thế? Có phải lỗi của tao không?

    Đến lượt tôi ngồi bệt xuống đất, tay run bắn lên vì giận. Phải, chính tôi mới là kẻ vô lý. Tại sao tôi lại gầm lên trên điện thoại, lại văng tục với bạn tôi – nhà báo mà tôi nể phục, quý trọng, nhà báo mà tôi vẫn thường yêu mến bảo: “Như John Lennon và Paul McCartney, hai ta song kiếm hợp bích”. Tại sao tôi lại nói bạn như thế, trong khi cả hai đều hiểu ai là những kẻ phải chịu trách nhiệm về tất cả chuyện này.

    Bất cứ người làm báo chuyên nghiệp nào cũng hiểu quá rõ rằng, “trung thực, khách quan, công bằng” là các nguyên tắc đạo đức hàng đầu; và nếu ở một nền truyền thông đa chiều như phương Tây, thì sau khi dự một cuộc họp báo của cơ quan công an như thế, việc tiếp theo phóng viên phải làm là phỏng vấn “phía bên kia”, tức là nạn nhân Nguyễn Chí Đức, để xem anh có ý kiến như thế nào, có thực anh đã viết tường trình khẳng định mình không bị đạp mặt hay không.

    Nhưng báo chí nước mình nó khác, khác ghê lắm. Mà chẳng riêng báo chí, nói chung là cái nước mình nó khác. Video clip ghi lại hình ảnh vụ đạp mặt không được thừa nhận một cách thản nhiên. Cuộc họp báo của cơ quan công an, tổ chức tại Thành ủy Hà Nội, không có mặt Nguyễn Chí Đức, cũng không mời bất cứ một ai trong số những người đã ký kiến nghị đề nghị xử lý nghiêm vụ đạp mặt công dân. Kết luận chỉ hàm ý đơn giản là Nguyễn Chí Đức ăn vạ. Hỡi ôi, cả một hệ thống xông vào vùi dập một công dân! Và chúng tôi đã chẳng thể làm gì để bảo vệ công dân ấy.

    Nhưng bạn tôi nói đúng. Chúng tôi không làm khác được. Trong một nền báo chí được định hướng chặt chẽ, sát sao. Trong một nền truyền thông nơi “quyền bình luận” của nhà báo bị triệt tiêu sạch sẽ – đừng hỏi vì sao báo chí (lề phải) Việt Nam bao năm qua không có nổi một cây viết bình luận cho ra hồn; phóng viên, nhà báo đâu có cái quyền ấy; nó là quyền của lực lượng “chống âm mưu diễn biến hòa bình” kia. Trong một nền truyền thông nơi báo chí bị coi như công cụ, nhà báo không khác gì con chó, khi nào bảo sủa thì sủa, bảo im thì im. Thì người làm báo phải lựa chọn. Hoặc là im lặng để cố gắng đưa được thông tin tới bạn đọc chừng nào tốt chừng ấy. Hoặc ra đi.

    Và trong cuộc chiến lặng thầm đưa thông tin tới bạn đọc, nhiều nhà báo chỉ còn biết gạt nước mắt, thở dài mỗi khi bị hiểu nhầm, bị nghe chửi (oan) là “lưỡi gỗ”, “chó lợn”, “ngu xuẩn”… Đôi khi, họ làm tôi nhớ đến một câu hát buồn:

    Many times I’ve been alone,
    and many times I’ve cried.
    Many ways you’ve never known,
    but many ways I’ve tried…
    ” (2)

    Ngước mắt nhìn trời…

    Năm 2011 khép lại bằng một vài sự kiện, trong đó có chuyến về nước của GS. Trịnh Xuân Thuận, nhà vật lý thiên văn người Mỹ gốc Việt. Một trong những nhà báo thầm lặng mà tôi cũng rất yêu mến, khi tôi hỏi “có theo sự kiện này không”, đã trả lời: “Khi thất vọng với mặt đất thì là lúc nên nhìn lên trời”.

    Dẫu là một câu nói đùa, nhưng nó đúng. Nhìn lên trời cũng là một cách để bớt ức chế với mặt đất. Nếu không ngước mắt nhìn trời, họ – những nhà báo vẫn cố gắng bám trụ với nghề, chấp nhận cay đắng, chấp nhận sự định hướng của một lực lượng mà năng lực truyền thông hẳn nhiên là thua xa họ – sẽ không chịu nổi bao nhiêu bụi bặm, rác rưởi.

    Thôi thì chúng ta có thể hy vọng rằng, mọi việc được làm trên thế giới này đã được tiến hành bằng hy vọng.

    Ghi chú:

    1. Tiểu thuyết “Suối nguồn” (The Fountainhead, 1943) của Ayn Rand.

    2. Ca khúc “Con đường dài và khúc khuỷu” (The Long and Winding Road, 1970) của “The Beatles”.

    3. “Everything that is done in the world is done by hope” (Martin Luther).

    385853_10150472985603322_641613321_8437514_563137401_n.jpg

    Ảnh: "Ký giả đi ăn mày". Nguồn: "Hồi ký không tên" của Lý Quý Chung

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    13 phản hồi

    Trong hàng ngũ những nhà báo lề phải vẫn có những nhà báo có tâm huyết, hãy đọc còm trong bài "37 năm bịt miệng..." sẽ thấy có nhà báo phải viết sai sự thật do bị bị cấp trên chỉ đạo sẽ thấy, nhiều nhà báo lề phải có tâm huyết và cũng có tâm trạng chua xót, day dứt khi không được nói ra sự thật, không được tố cáo những việc làm sai trái của chính quyền. Những người này cũng đáng được kính trọng. NHưng cũng thật đáng tiếc và thật đáng xấu hổ cho những kẻ bồi bút, những kẻ cầm bút mà vô liêm sỉ nói dối không biết ngượng mồm, đổi trắng thay đen, uốn cong ngòi bút để được cuộc sống vinh thân phì gia. Những loại này lại thấy ở trong hàng ngũ cán bộ cao cấp, tướng tá, sĩ quan bộ đội và công an. Chẳng biết xã hội này như thế nào mà sản sinh ra loại người này. Đất nước còn loại này tức là đất nước thiếu văn hóa và văn minh thì chỉ có lụn bại và mất nước lúc nào không biết. Khai dân trí, chấn dân khí thì phải giáo dục cho con người hiểu biết thế nào là danh dự, còn loại người vô liêm sỉ, quỳ gối trước ngoại bang, lại dùng lưu manh côn đồ đàn áp dân mình thì tương lai đất nước sẽ mịt mờ, đen tối. Hy vọng báo lề trái góp phân tích cực vào việc khai dân trí, chấn dân khí nhiều hơn. Có cả bầy sâu trong kinh tế, lại có cả bầy sâu trong văn hóa là do Đảng ta "tài tình và sáng suốt" lãnh đạo.

    Tôi là nhà báo có hơn 30 trong nghề làm báo. Nhưng khi đọc bài này, tôi vô cùng cảm phục nhà báo Đoan Trang đã vạch trần mọi xấu xa, đê tiện cùng những vinh quang của nghề này. Rất mong tôi sẽ được đọc nhiều bài viết như vầy trong tương lai.

    Không hiểu các bác đọc thế nào ấy nhỉ ?

    Ở đây không nói tới sự dấn thân . Cái hiện lên là sự kiểm soát mang tính bóp nghẹt báo chí của chính quyền và trò lách khá tội nghiệp của dân báo lề phải . Trong một chừng mực, ta sẽ phải ghi nhận cố gắng khá tuyệt vọng của họ, và cũng ghi nhận luôn là thái độ bất phục của thêm 1 tầng lớp đối với chính quyền .

    Tôi nghĩ bây giờ 1 tổ chức nào đủ mạnh có thể kết nối các tầng lớp này với nhau, coi như chính quyền đương vị chả còn gì .

    Công nhân, nông dân, nhà báo, trí thức, nhà giáo dục, đảng viên ngay cả các cựu thần cũng nhìn thấy chính quyền này chẳng còn mảy may ý nghĩa nào trong dân . Rơm rải ra khắp chốn, vài trăm thùng thuốc súng cũng đã được chính quyền có nhã ý làm ghế, chỉ cần một mồi lửa đủ mạnh có thể nối mọi chất dẫn lửa vào với nhau .

    Admin viết:
    KhachSG viết:
    Tôi không ngạc nhiên vì những ý nghĩ như thế này tồn tại, nhưng không hiểu tại sao không bị coi là RÁC RƯỞI, không bị xóa bỏ.

    Thỉnh thoảng cũng có những phản hồi kiều này tồn tại để độc giả có thể thấy những người thuộc phe ủng hộ lề phải, ủng hộ duy trì chế độ trình độ họ ra làm sao :D

    Đúng như bác Admin đã viết.

    Chỉ để mà so sánh và hiểu đời, hiểu người và cũng để hiểu: Tại sao xã hội VN ngày càng tuột dốc trên rất nhiều phương diện, tại sao thanh niên VN thua rất xa các thanh niên ngoại quốc đồng trang lứa.

    Chẳng việc gì mà phải cáu, bác à.

    Nguyễn Jung

    KhachSG viết:
    Tôi không ngạc nhiên vì những ý nghĩ như thế này tồn tại, nhưng không hiểu tại sao không bị coi là RÁC RƯỞI, không bị xóa bỏ.

    Thỉnh thoảng cũng có những phản hồi kiều này tồn tại để độc giả có thể thấy những người thuộc phe ủng hộ lề phải, ủng hộ duy trì chế độ trình độ họ ra làm sao :D

    Tên tác giả viết:
    Giời ạ,

    Trình non, bản lĩnh kém không viết nổi cho ra hồn thì nói đại đi. Tưởng muốn làm báo tốt thì phải dấn thân chứ! Thấy các nhà báo chiến tranh không? Xông pha mũi tên hòn đạn đến phơi thân nơi chiến trường kìa! Thấy các nhà báo chống mafia hay tham nhũng không? Bị thủ tiêu mất xác, vợ con bị bắt cóc, hãm hiếp đến thân tàn ma dại kìa!...

    Gì chứ làm "lề trái" ở Việt Nam bây giờ quá "hay". Vào đồn CA 1 lần thì tự nhiên thành "hot boy, hot girl" "đối lập" vĩnh viễn ngay. Nhỡ có đi với gái bị bắt tại trận, thay vì bị vợ nổi "ba máu sáu cơn" thì hoá ra cả đôi thành "lương tâm nhân loại".

    Nhưng thật vớ vẩn là, mới đi tù vài ba tháng thì lên cân béo múp (bọn cộng sản công an trị này độc địa thật, nuôi cho béo để các "nhơn sĩ" mất ý chí chiến đấu chăng?). Ra tù chịu khó "quậy" cú nữa thì kiểu gì cũng được hết đại diện nhơn quyền châu Âu tham vấn thì lại đến đại sứ Mỹ viếng thăm. Chưa kể lắm khi tự nhiên được trở thành con "chúa", dù trước đó (và ngay cả trong khi đó lẫn sau đó) chắc gì quan tâm "nó" là "thằng" nào (nhưng cứ có 1 đám đông đằng sau nhảy nhót loạn xạ là ok, "thằng" nào "con" nào thì kệ (mẹ) nó chứ!). Thật là 1 tâm cảnh đáng ái ngại! Rồi cuối cùng loay hoay thế nào lại nhảy tót sang Cali "đoàn tụ gia đình", ở đó "sủa" vóng về.

    Thật vinh quang! Thật vẻ vang nhỉ! Cha mẹ ơi, thời buổi này kiếm danh dễ quá. Thứ nhất làm ca sĩ, thứ nhì là "nhơn sĩ lề trái". Hay thậm chí phải đảo ngược thứ tự? "Loạn" mà, chỉ cần liều mạng là đủ?
    Chưa có "lề trái" nào dễ và sướng như "lề trái" Việt Nam. Làm lề phải không xong hứng chí lên viết một bài chửi bậy, thế là thành "lề trái".

    Có lẽ do trình độ giao thông xứ Việt này bèo quá, nên dù "đi đứng" kiểu gì thì cũng xong hết chăng? Đúng kiểu "giao thông" Việt! Có điều cần lưu ý là đã đi lề nào thì theo hẳn lề ấy, và đừng "đua tốc độ". Hôm qua có 2 mẹ con bị xe tải "hốt" gọn vì tự nhiên đang đi giữa đường ngon lành bỗng quay đầu không xi nhan xi nhiếc gì cả... Kinh nghiệm giao thông đấy!
    Hay là đề nghị nhà nước cho đổi chiều giao thông theo kiểu Anh cho rồi..!
    ...

    Bảo thật, muốn làm "Kách Mệnh", hãy noi gương chính những người Cộng Sản xưa kia. Làm cách mạng tức là ra đi không hẹn ngày về, đúng nghĩa đen, trước mắt chỉ biết có hy sinh! Tương lai à? Dưới 3 tấc đất rồi thì huân chương đeo được không? Còn đàng này, làm mỗi cái việc "mồm loa mép giải" cũng không ra dáng, mà quan thầy thì bảo kê chật đàng sau, nhà nước (của cái nước suốt ngày bị nước lớn chèn ép, bắt nạt) thì kiểu gì kiểu, ghét mấy ghét, căm mấy căm cũng chỉ đến mức "lót lá dắt tay", mời ngay ra cổng, một sợi lông cũng không đụng vào (bao cao su còn chưa công bố DNA nữa là...). Làm ơn chỉ giùm một "lề trái" bị tra tấn, nhục hình, bức cung hay mất tích coi? Hay là hàng ngày cứ nhơn nhơn chìa cái mặt ra, hết lên BBC đến RFA lại vào ra dập dình các ĐSQ các loại Mỹ và châu Âu?

    Thế đấy, đúng như một người làm cách mạng thực sự đã nói (cách đây 71 năm): "cuộc đời cách mạng thật là sang". Có điều, ngày xưa, sang của người ta tức là "Sáng ra bờ suối tối vào hang, cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng..." còn các "nhơn sĩ, chí sĩ" đây là sang thật chứ không đùa. Không gì bằng cái mác "nhơn sĩ, chí sĩ" yêu nước..."Mỹ" mà!

    Thật đúng là, cứ "sủa" như thể không "sủa" không ai biết mình là loài biết sủa không bằng! Một: ghét! Hai: khinh! Ba: thứ đồ bỏ đi!

    Tôi không ngạc nhiên vì những ý nghĩ như thế này tồn tại, nhưng không hiểu tại sao không bị coi là RÁC RƯỞI, không bị xóa bỏ.

    "Nhà báo thì cút, bồi bút thì mời", chẳng biêt các trường đại học mang danh đào tạo ra nhà báo thì đào tạo ra nhà báo hay đào tạo ra bồi bút? Trong chế độ ta, chưa bao giờ có hiện tượng bỏ tù và o ép nhà báo như thời hiện nay. Trước đây vài năm có tờ báo của Bộ ngoại giao là tờ "Thế giới" được nhiều độc giả yêu mến thì bị đóng cửa mà không thấy thông báo. Một thời báo Lao động và nhiều tờ báo khác có mục thư giãn (với nhièu tên gọi khác nhau) thường đưa những bài hài hước phê phán thói hư tật xấu của đời sống, trong đó có hài hước cả một số vấn đề động chạm tới chính trị, thế là bị "đóng cửa". Ôi nhà nước sợ cả tiếng cười và để tiếng khóc thay vào, nay khóc nhiều quá, khóc ra tiếng cũng có, mà khóc thầm, khóc nghẹn ngào cũng có. Bài này nêu được thực chất hai mặt của nghề báo hiện nay, đây là một ưu điểm. Tâm trạng nhà báo bây giờ phức tạp hơn nhiều, cứ xem nhiều nhà baó nổi tiếng thì nay không thấy viết lách gì nữa, chứng tỏ họ có tâm trạng chán ngán trước thời sự. Có điều là nhà nước ta không chịu nghe tiếng kêu và tiếng khóc của dân qua báo chí, thậm chí còn kết tội người kêu, người khóc vì việc làm oan ức của chính quyền chứ không sửa sai những thiếu sót của chính quyền. Sao lại thế? Chính quyền còn là của dân do dân và vì dân nữa hay không? Chính vì không nghe phản hồi của dân qua báo chí và cấm báo chí phản biện nên ta di từ sai lầm này đến sai lầm khác hơn nửa thế kỷ rồi.

    Giời ạ,

    Trình non, bản lĩnh kém không viết nổi cho ra hồn thì nói đại đi. Tưởng muốn làm báo tốt thì phải dấn thân chứ! Thấy các nhà báo chiến tranh không? Xông pha mũi tên hòn đạn đến phơi thân nơi chiến trường kìa! Thấy các nhà báo chống mafia hay tham nhũng không? Bị thủ tiêu mất xác, vợ con bị bắt cóc, hãm hiếp đến thân tàn ma dại kìa!...

    Gì chứ làm "lề trái" ở Việt Nam bây giờ quá "hay". Vào đồn CA 1 lần thì tự nhiên thành "hot boy, hot girl" "đối lập" vĩnh viễn ngay. Nhỡ có đi với gái bị bắt tại trận, thay vì bị vợ nổi "ba máu sáu cơn" thì hoá ra cả đôi thành "lương tâm nhân loại".

    Nhưng thật vớ vẩn là, mới đi tù vài ba tháng thì lên cân béo múp (bọn cộng sản công an trị này độc địa thật, nuôi cho béo để các "nhơn sĩ" mất ý chí chiến đấu chăng?). Ra tù chịu khó "quậy" cú nữa thì kiểu gì cũng được hết đại diện nhơn quyền châu Âu tham vấn thì lại đến đại sứ Mỹ viếng thăm. Chưa kể lắm khi tự nhiên được trở thành con "chúa", dù trước đó (và ngay cả trong khi đó lẫn sau đó) chắc gì quan tâm "nó" là "thằng" nào (nhưng cứ có 1 đám đông đằng sau nhảy nhót loạn xạ là ok, "thằng" nào "con" nào thì kệ (mẹ) nó chứ!). Thật là 1 tâm cảnh đáng ái ngại! Rồi cuối cùng loay hoay thế nào lại nhảy tót sang Cali "đoàn tụ gia đình", ở đó "sủa" vóng về.

    Thật vinh quang! Thật vẻ vang nhỉ! Cha mẹ ơi, thời buổi này kiếm danh dễ quá. Thứ nhất làm ca sĩ, thứ nhì là "nhơn sĩ lề trái". Hay thậm chí phải đảo ngược thứ tự? "Loạn" mà, chỉ cần liều mạng là đủ?
    Chưa có "lề trái" nào dễ và sướng như "lề trái" Việt Nam. Làm lề phải không xong hứng chí lên viết một bài chửi bậy, thế là thành "lề trái".

    Có lẽ do trình độ giao thông xứ Việt này bèo quá, nên dù "đi đứng" kiểu gì thì cũng xong hết chăng? Đúng kiểu "giao thông" Việt! Có điều cần lưu ý là đã đi lề nào thì theo hẳn lề ấy, và đừng "đua tốc độ". Hôm qua có 2 mẹ con bị xe tải "hốt" gọn vì tự nhiên đang đi giữa đường ngon lành bỗng quay đầu không xi nhan xi nhiếc gì cả... Kinh nghiệm giao thông đấy!
    Hay là đề nghị nhà nước cho đổi chiều giao thông theo kiểu Anh cho rồi..!

    ...

    Bảo thật, muốn làm "Kách Mệnh", hãy noi gương chính những người Cộng Sản xưa kia. Làm cách mạng tức là ra đi không hẹn ngày về, đúng nghĩa đen, trước mắt chỉ biết có hy sinh! Tương lai à? Dưới 3 tấc đất rồi thì huân chương đeo được không? Còn đàng này, làm mỗi cái việc "mồm loa mép giải" cũng không ra dáng, mà quan thầy thì bảo kê chật đàng sau, nhà nước (của cái nước suốt ngày bị nước lớn chèn ép, bắt nạt) thì kiểu gì kiểu, ghét mấy ghét, căm mấy căm cũng chỉ đến mức "lót lá dắt tay", mời ngay ra cổng, một sợi lông cũng không đụng vào (bao cao su còn chưa công bố DNA nữa là...). Làm ơn chỉ giùm một "lề trái" bị tra tấn, nhục hình, bức cung hay mất tích coi? Hay là hàng ngày cứ nhơn nhơn chìa cái mặt ra, hết lên BBC đến RFA lại vào ra dập dình các ĐSQ các loại Mỹ và châu Âu?

    Thế đấy, đúng như một người làm cách mạng thực sự đã nói (cách đây 71 năm): "cuộc đời cách mạng thật là sang". Có điều, ngày xưa, sang của người ta tức là "Sáng ra bờ suối tối vào hang, cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng..." còn các "nhơn sĩ, chí sĩ" đây là sang thật chứ không đùa. Không gì bằng cái mác "nhơn sĩ, chí sĩ" yêu nước..."Mỹ" mà!

    Thật đúng là, cứ "sủa" như thể không "sủa" không ai biết mình là loài biết sủa không bằng! Một: ghét! Hai: khinh! Ba: thứ đồ bỏ đi!

    Đoan Trang viết bài nầy hay quá, không cao xa mà thiết thực, phải lẽ. Cứ mỗi lần đọc được những chuyện như thế nầy thì lại mơ "bao giờ cho đến ngày xưa". Ngày xưa thời Pháp thuộc, thời "Mỹ Ngụy", có những báo đối lập được xuất bản, có những ký giả đi xuống đường ăn mày, có sinh viên biểu tình phản đối Thiệu Kỳ. Hồi xưa kẻ phản đối cũng bị "đánh" nhưng được la làng còn bây giờ bị đánh thì phải nhận lỗi "dạ tôi sai rồi ạ".

    Còn nữa, ngày xưa khi thấy người biểu tình bị đánh thì công chúng "được" khen người biểu tình, "được" chữi người đánh họ (nhà nước, cảnh sát) còn bây giờ thấy người biểu tình, người đối lập bị trù dập thì có những người "khuyên" là đừng tuyên duơng họ kẻo họ thấy được tuyên duơng thì làm tới rồi họ bị hại là lỗi của mình, không phải lỗi của công an, chính quyền.

    Cái chiêu bài "hy sinh vì lợi ích chung" đã ăn sâu vào tâm trí người VN bất cứ khi nào, bất cứ cái gì liên quan đến chính trị, đến sự tồn vong của chế độ nay. Hãy nhìn cách Đảng và Nhà nước xử lí vụ T4 mà ĐT Võ Nguyên Giáp đã nêu lên với BCHTW Đảng để thấy rõ điều này. Các nhà báo lề phải cũng khó thoat ra khỏi tư duy này nếu muốn sống muốn viết, dù biết rõ sự dối trá đang tràn lan khắp nơi.

    Tiếc thay tư duy "hy sinh vì lợi ích chung" lại không được áp dụng vào KT, ở đó cái gì của tôi cũng là nhất, mọi người đua nhau xâu xé cái bánh lợi ích bất kể lợi ích chung của xã hội và đất nước.

    Đọc xong bài này rồi chỉ có thể cảm thấy ngao ngán, ngậm ngùi, ngơ ngẩn. Phải tốn hao đển hơn 30 năm chiến tranh với hơn ba riệu người hy sinh để ngày nay được sống một cuộc sống như thế này đây, thì liệu còn có dân tộc nào bất hạnh hơn dân tộc Việt Nam mình hay không?

    Cách đây mấy năm, tôi có đọc một câu của nhà báo lề phải viết: "Nhà báo thì cút, bồi bút thì mời", như vậy thì không thể đánh đồng một lứa các nhà báo. Xã hội dù có xấu đến đâu thì vẫn có người tốt. Có nhà báo còn nói: làm báo ở nước ta nguy hiểm hơn làm báo ở nước tư bản. Ở nước tư bản thì nhiều khi nhà báo bị mafia hại, ở nước ta thì nhà báo bị cả mafia và cả nhà nước hại. Mafia và nhà nước ở đây là hai thế lực khác nhau, chứ không phải nói nhà nước ta kề vai sát cánh với mafia như công an cùng bọn dân phòng là những kẻ tiền án tiền sự lưu manh côn đồ đánh đập đàn áp người dân biểu tình. Có một đề tài về báo chí rất hay nhưng chưa thấy nhà báo nào viết, đó là "Thế nào là một nền báo chí tiến bộ?". Nhà báo Đoan Trang nên viết bài về đề tài này cho báo lề trái, còn báo lề phải thì chắc chắn không đăng. "Phải là người trong nghề có tâm huyết thì mới viết được đề tài này." Có người ngoại đạo nói với tôi như vậy.

    Có nhưng không nhiều. Những nhà báo lề phải lách luật dể đến với đọc giả là đích ngắm của chính quyền, như nhà báo Hoàng Khương vừa rồi bị gác bút.