Jonathan Pincus - Làm cách nào để tái cấu trúc nền kinh tế Việt Nam

  • Bởi Admin
    04/12/2011
    2 phản hồi

    Jonathan Pincus<br />
    Diên Vỹ, X-Cafe chuyển ngữ

    Báo chí Việt Nam đăng đầy rẫy những ý kiến về tái cấu trúc kinh tế. Giá cả lạm phát đã tăng hơn 20%, tỉ giá lãi chính thức cao và đồng nội hoá đang suy yếu cũng như nạn thâm thủng mậu dịch đang căng phồng đã làm sút giảm lòng tin vào chiến lược tăng trưởng của chính phủ, vốn bao gồm việc tự do hoá thương mại trong nông nghiệp và những ngành công nghiệp gia công, cộng thêm chính sách bù lỗ và bảo trợ cho các công ty nhà nước.

    Nhưng Việt Nam nên thực sự làm gì để có một thay đổi hiệu quả?

    Việc tìm kiếm một mô hình tăng trưởng mới đã được chính phủ thông qua. Tháng trước Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng một lần nữa lại kêu gọi các công ty quốc doanh chú trọng vào nhiệm vụ cốt lõi của mình và đã đã ra lệnh cho bộ tài chính công bố kết quả tài chính của các tập đoàn và tổng công ty quốc doanh, còn có tên là các tập đoàn kinh tế nhà nước.

    Nhưng mỗi người lại hiểu tái cấu trúc kinh tế theo nghĩa khác nhau.

    Cách diễn giải táo bạo nhất - được ủng hộ bởi những nhà ngoại giao nước ngoài và các cơ quan quốc tế ở Hà Nội - dựa trên việc định nghĩa lại vai trò của nhà nước, chủ yếu qua việc tư nhân hoá các công ty quốc doanh.

    Đa số các lãnh đạo Việt Nam không muốn đi xa đến thế. Họ muốn áp đặt một chính sách quản lý chặt chẽ hơn đối với các chính quyền địa phương và các công ty nhà nước, và giảm thiểu đầu tư công cũng như thâm thủng ngân sách.

    Những hướng đi này đưa ra những cách thức khác nhau nhằm đạt được một mục đích chung: thiết lập kỷ luật đối với các công ty nhà nước và chính quyền địa phương.

    Việt Nam thường xuyên đầu tư hơn 40% tổng GDP - đa phần là hệ quả của việc truy cập dễ dàng đất đai và vốn từ nhà nước - cho các công ty nhà nước và chính quyền địa phương. Không phải vì quá dễ để kiếm lợi nhuận khi đất và vốn thì quá rẻ hoặc được cho không, mà vì việc kiếm lợi nhuận thậm chí có thể không phải là mục đích chính. Khi các quan chức nhà nước chỉ có thời hạn trong 5 năm hoặc ít hơn và có thể kiếm được nhiều tiền hơn qua việc ký bán hợp đồng, thì công việc đầu tư trở thành một thứ chuyển nhượng nhanh chóng hơn là một quá trình lâu dài.

    Vì thế tái cấu trúc kinh tế là mật mã của việc chấm dứt nguồn đầu tư công, hoặc ít nhất là tìm được mối quan hệ chặt chẽ hơn giữa đầu tư và lợi nhuận kinh tế. Đúng như vậy, Quốc hội vừa qua đã thông báo việc cắt giảm mục tiêu đầu tư từ 42% xuống còn 35% tổng GDP.

    Nhưng những người ngoại quốc lại ưa chuộng việc sử dụng tính cạnh tranh của thị trường để áp đặt kỷ luật lên các công ty và cơ quan nhà nước. Tư nhân hoá các công ty nhà nước và bắt buộc các chính quyền tỉnh phải tách rời nguồn vốn đầu tư ra khỏi thu nhập địa phương và tiền bán công phiếu sẽ giảm thiểu tình trạng cho vay dưới động cơ chính trị.

    Nhưng hướng đi này lại giả định rằng hiện đang có một tầng lớp những nhà đầu tư tư nhân thực sự, sẵn sàng và có thể mua lại tài sản và công phiếu nhà nước. Giáo sư khoa học chính trị Martin Gainsborough thuộc Đại học Bristol cho rằng thậm chí những nhà đầu tư tư nhân trên danh nghĩa tại Việt nam cũng có quan hệ nào đấy với chính quyền, ví dụ như qua mối quan hệ với những công ty nhà nước đã bị “cổ phần hoá” trước đây, những ngân hàng thương nghiệp nhà nước, những hợp đồng nhà nước hoặc qua việc mua bán đất nhà nước. Không những đã không giảm thiểu tầm kiểm soát của nhà nước, việc tư nhân hoá lại gián tiếp tăng cường quyền lực của nhà nước bằng cách mở rộng mạng lưới doanh nghiệp có liên hệ đến chính quyền.

    Sự đi lên của những tập đoàn “có vẻ tư nhân” từng thu tóm những tài sản kếch sù qua những ưu tiên về đất đai, tín dụng và hợp đồng kinh doạnh từ nhà nước đã củng cố cho quan điểm rằng việc tư nhân hoá trong một đất nước nơi lĩnh vực tư nhân yếu kém thì chắc chắn sẽ không tạo ra được kết quả như mong đợi.

    Trong khi đó, chính quyền vẫn từ chối sang nhượng quyền kiểm soát trong những công ty nhà nước cho các nhà đầu tư nước ngoài, một chính sách vừa mang tính bảo vệ cũng vừa rất ưa chuộng. Người Việt có thể đã mất lòng tin vào các công ty nhà nước, nhưng không có nghĩa là họ sẽ tin tưởng người nước ngoài.

    Tiến triển trong việc tăng cường hiệu quả đầu tư đa số sẽ dựa trên khả năng của chính phủ trong việc thiết lập kỷ luật đối với ngành ngân hàng - không chỉ những ngân hàng thương mại nhà nước mà cả những “ngân hàng cổ phần chung” mà đa số do các cơ quan và công ty nhà nước sở hữu một phần.

    Tái cấu trúc thật sự chỉ xảy ra khi những cân nhắc về kinh tế thế chỗ cho những tính toán chính trị như là nền tảng trong việc cho vay từ ngân hàng. Làm thế nào để đạt được điều này vẫn là vấn đề cơ bản trong quá trình tái cấu trúc kinh tế của Việt Nam.

    Nguồn: Jonathan Pincus - Financial Times

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Bài này hay. Có nhiều thứ tôi biết rồi nhưng tác giả viết có hệ thống hơn.

    “cổ phần hoá” như một vài nhà bank VN trong thực chất ban lãnh đạo vẫn là đảng viên cả.

    VN cần phải tổ chức chặt chẽ ban thanh tra tài chánh, luật, tòa án thương mại, lao động, vực dậy các công ty nhà nước ... trước khi bán cho tư nhân.

    Trích dẫn:
    Người Việt có thể đã mất lòng tin vào các công ty nhà nước, nhưng không có nghĩa là họ sẽ tin tưởng người nước ngoài.

    Phải tổ chức tốt như nêu trên và nhả từ từ một số công ty thì không việc gì phải sợ. Cứ sợ mà ôm mấy cái công ty nhà nước thua lỗ triền miên thì quả là ngu xuẩn
    Cái nguy hiểm là bạn không kiểm soát được luật, áp dụng luật khi tham gia WTO mà đã bung ra ngay thì mệt

    Mr. JP viết viết:
    Tái cấu trúc thật sự chỉ xảy ra khi những cân nhắc về kinh tế thế chỗ cho những tính toán chính trị như là nền tảng trong việc cho vay từ ngân hàng. Làm thế nào để đạt được điều này vẫn là vấn đề cơ bản trong quá trình tái cấu trúc kinh tế của Việt Nam.

    Ông tây JP này tài thật, nói trúng phóc vào tim đen cái gọi là tái cấu trúc hiện nay của CSVN!

    Dân Việt cứ đợi đến tết Cămpuchía để thấy chính phủ tái cấu trúc thự sự nền kinh tế nhé! Tất cả chỉ là múa dao trong bị để củng cố cái ghế cai trị của đảng trên đầu 90 triệu dân đen thôi.