TS Alan Phan: "Bao giờ đầu óc những doanh nhân du kích mới rời bỏ khu rừng rậm?"

  • Bởi Admin
    21/11/2011
    5 phản hồi

    Alan Phan

    "Trong khi các DN Á châu bận lên kế hoạch toàn cầu như Samsung, Hua Wei, hay Djarum, Shangri La, có những DN Việt vẫn coi chuyện chặt rừng làm thủy điện và trồng cao su là lĩnh vực kinh doanh quan trọng nhất..."

    Khi tư duy của người quản lý bị giới hạn bởi tầm nhìn du kích thì doanh nhân chỉ có thể trở thành một tiểu thương.

    Do phải trải qua nhiều cuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm với tư duy lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều, chiến thuật du kích đã ăn sâu vào tư duy và văn hóa của không ít người Việt Nam. Không những thông dụng trong các ứng xử hàng ngày, nhiều doanh nhân còn coi đây là chiến thuật căn bản trong điều hành, quản lý công ty.

    Dựa trên "Binh Pháp" Tôn Tử, qua năm tháng, chiến thuật du kích đã được phát triển thành một hình thái "sống và đánh" dựa trên đặc điểm sau đây.

    Trước hết, du kích quân thường là những phe nhóm nhỏ nên họ phải tránh đối đầu trực tiếp với đại quân của địch. Tập trung vào những trận chiến nhỏ, có lợi thế đặc biệt để tấn công nhanh và rút lui nhanh. Như vậy, nhóm du kích phải năng động, dùng nhiều xảo thuật để gây bất ngờ cho đối phương, dựa chủ yếu vào sự liều lĩnh và sáng tạo, thay vì nguồn tài lực lớn, để làm hao mòn đối phương cho đến khi họ chán nản và bỏ cuộc.

    Lối kinh doanh du kích cũng làm tốn khá nhiều giấy mực của giới nghiên cứu. Các sách dạy phương thức quản trị và tiếp thị du kích tràn ngập các tiệm sách. Còn ông Harv Eker đã nổi danh khi lập ra cả một trường với tên gọi "Guerrilla Business School" để dạy hàng ngàn doanh nhân trẻ về chiến thuật này. Ông cho đây là cách hay nhất để khởi nghiệp cũng như để điều hành các doanh nghiệp tư nhân nhỏ. Lợi thế lớn nhất chống lại các đối thủ là xài tiền rất tiết kiệm qua các thủ thuật làm ăn khôn ngoan, mưu mẹo để tạo hiệu quả lớn trong hoạt động.

    Tôi hoàn toàn đồng ý về tác dụng của chiến thuật du kích trong nhiều trường hợp làm ăn, đặc biệt là khi doanh nghiệp của chúng ta còn non trẻ và cố gắng để tồn tại. Nhưng khi tư duy của người quản lý bị giới hạn bởi tầm nhìn du kích thì doanh nhân mãi vẫn chỉ ở dạng tiểu thương, dù thành công trong việc kiếm tiền cho cá nhân và gia đình, chưa nói tới chuyện sánh vai với các doanh nghiệp đang dẫn đầu trên những sân chơi lớn bé của thế giới.

    Yếu điểm của việc kinh doanh du kích chính là mặt trái của những yếu tố đã tạo nên sức mạnh cho chiến thuật này.

    Vì nghĩ là mình còn nhỏ bé và phải né tránh các đối thủ nên doanh nhân du kích thường ngại ngùng khi ra biển lớn để cạnh tranh trực tiếp trong một môi trường xa lạ. Gần đây tôi thấy nhiều doanh nghiệp đã lên kế hoạch mạo hiểm tấn công thị trường mới (qua kế hoạch niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ, dùng đòn bẩy M&A và quản lý quốc tế) nhưng cuối cùng phải rút lại kế hoạch này vào giờ chót, chẳng khác gì một du kích quân không muốn rời bỏ địa bàn mà mình đã bám trụ lâu ngày.

    Một yếu kém khác là sự năng động thiếu cân đối. Vì quá năng động, doanh nhân du kích chộp lấy cơ hội kinh doanh mới không ngần ngại, gây đầu tư dàn trải. Khác với một chiến thuật phát triển sâu rộng và lâu dài khi ra biển lớn, ở trường hợp này, du kích quân thường nghĩ các cơ hội này dễ thực hiện, đánh nhanh rút gọn, không nhiều rủi ro. Giờ thì ai cũng thấy rõ hậu quả của việc đầu tư dàn trải của nhiều doanh nghiệp cả lớn lẫn nhỏ của Việt Nam, khi giá chứng khoán và bất động sản lao dốc chưa thấy điểm dừng.

    Tư duy du kích cũng làm nảy sinh văn hóa mù mờ, thiếu minh bạch và sự liêm chính. Vì dựa vào yếu tố bất ngờ, cần che giấu kỹ thực lực cũng như ý định của mình nên doanh nghiệp du kích dùng nhiều cách thức để ngụy trang, khiến chuyện cởi mở hoàn toàn (full disclosure) trở thành một vấn đề lớn cho đối tác, khách hàng và nhân viên. Khó ai mà đoán biết được suy nghĩ của các vị chủ nhân hay nhà quản lý về mục tiêu sau cùng hay những sắp xếp đằng sau hậu trường.

    Trong chiến thuật, sinh mạng của du kích quân tùy thuộc rất nhiều vào mức độ tin cậy vào đồng đội, đối tác và các quan hệ mật thiết. Đó là lý do doanh nghiệp du kích thường dùng "gia đình trị", vì không đủ lòng tin vào người ngoài để có thể sử dụng nhân tài; không rõ ràng trong chuyện làm ăn với người lạ và coi quan hệ với quan chức là xương sống, quan trọng hơn sản phẩm, khách hàng, hay kế hoạch phát triển.

    Tệ nhất trong tư duy du kích là khi xảy ra những sai trái về quản trị cũng như đạo đức thì người ta thường sử dụng một lối biện hộ là: vì mình nhỏ yếu nên được phép sử dụng những chiêu đòn không chính thống hay còn gọi là đòn tà. Cứu cánh biện minh cho phương tiện là câu nói nằm lòng của những kẻ cơ hội.

    Nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã than phiền về cách làm và cách nghĩ ngắn hạn này của nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Đây cũng chính là điều khá phổ biến ở Trung Quốc. Vẻ bề ngoài hấp dẫn, ấn tượng ban đầu luôn đi kèm với những "chiêu đòn" hiểm hóc. Tới đây lại nghĩ tới một chuyện. Tôi hay mua kẹo hạt điều của Việt Nam để tặng bạn bè. Ngay cả với những thương hiệu hàng đầu, lớp hạt điều trên mặt luôn lớn, đều và sạch, không giống như lớp hạt điều phía sau: đen, nhỏ, gẫy vụn và chứa nhiều đường hơn. Sau khi thử qua 7- 8 thương hiệu để tìm một sản phẩm có chất lượng đồng nhất, tôi đành bỏ cuộc. Trong giới mua hàng quốc tế, hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam hay Trung Quốc thường bị mang tiếng xấu này, từ áo quần áo, giầy dép cho tới đồ gỗ, thực phẩm. Điều này gây cho đối tác cảm giác doanh nghiệp Việt Nam không có ý định làm ăn trung thực và lâu dài, mặc dù không phải doanh nghiệp Việt Nam nào cũng như vậy.

    Cuộc kháng chiến chống Mỹ đã đi vào lịch sử hơn 30 năm và ngày nay lớp cư dân toàn cầu trẻ trên thế giới không biết nhiều về Việt Nam. Một sinh viên cao học Mỹ thậm chí đã hỏi tôi Việt Nam có nằm gần Iran và Iraq hay không? Một cô bán hàng người Ấn, sau khi tốt nghiệp cử nhân sử học, nói là Việt Nam liên minh với Nhật để đánh Mỹ và Đức trong một thế chiến nào đó thời Trung Cổ. Đây không phải là hai trường hợp ngoại lệ. Hiểu biết về Việt Nam trên thế giới không như những gì chúng ta mong đợi.

    Trong khi các lãnh đạo doanh nghiệp Á châu bận rộn lên kế hoạch toàn cầu như Samsung của Hàn Quốc về hàng điện tử, Hua Wei của Trung Quốc về thiết bị viễn thông, hay Djarum của Indonesia về thuốc lá, Shangri La của Singapore về khách sạn, có những doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam vẫn coi chuyện chặt rừng để làm thủy điện và trồng cao su là lĩnh vực kinh doanh quan trọng nhất trong những năm tới. Giống như khi người Pháp đến Đông Dương lần đầu hơn 120 năm về trước.

    Bao giờ đầu óc của những doanh nhân du kích mới rời bỏ được khu rừng rậm?

    Theo Doanh nhân/Diễn đàn doanh nghiệp

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    5 phản hồi

    Tồn tại trước đã viết:
    Vốn ở đâu và hệ thống Ngân hàng/ Tài chính nào là minh bạch đáng tin cậy ở VN hiện nay thưa ông? - Tầm nhìn phải thế nào khi lạm phát như bão tố hàng ngày ấp đến phá tan mọi thành quả kinh doanh trung thực mà mình đã có được trước đó, thưa ông ?

    Vẫn biết, điều ông nói là đúng, đúng với một môi trường kinh doanh ổn định và đang phát triển. Trong đó, chính phủ sát cánh với doanh nghiệp và đủ khả năng ứng phó linh hoạt trong việc hổ trợ cho họ ra khỏi rừng. Sống được ! Đứng vững được rồi hãy chạy !

    Một hệ thống tài chính bất minh, duy ý chí một cách dốt nát, quản lý theo phương châm kinh tế của thời kỳ đồ đá hoang dã …tất nhiên sẽ luôn khiến mọi hoạt động kinh doanh nằm trên bờ vực hấp hối. Nói gì đến trôi dạt ra biển lớn. Xin hãy thực tế đừng đi trên mây nữa !

    "Tồn tại trước đã" là điều cần thiết trong ngắn và trung hạn từ 1 đến 3 năm. Tuy nhiên về lâu dài, phải đưa "uy tín", "chất lượng", "tổ chức" và "chiến lược" lâu dài lên hàng đầu.
    Bạn không đủ tài chánh ư ? Việc này không ngăn cản làm ăn giữ uy tín và chất lượng .
    Hàng ghi "chất lượng cao" thì nó phải là chất lượng cao và bán giá cao. Tránh việc ghi "chất lượng cao", bán giá thường với chất lượng bèo, gây tâm lý bị "lừa"

    Trọng lượng cũng vậy, nó phải chính xác. Giá con cua ví dụ là 50000 đồng / kilo thì nó phải cân đúng kilo. Đừng cột con cua với dây thật to và nặng để cân cùng cua !
    Người ta mua "trọng lượng cua" chứ không mua "trọng lượng dây" mặc dù bạn có thể tính giá dây vào giá cua cũng như giá vận tải, bảo quản, thuế ... vào giá cua

    Trong chính trị cũng thế ! Phải có uy tín.
    Dân chủ là dân chủ cho mọi người chứ không phải là dân chủ cho riêng đảng viên hoặc một giai cấp nào đó. "Dân chủ tập trung" của Hồ Chí Minh thì KHÔNG thể gọi là dân chủ được (cho tất cả mọi người).

    Trích dẫn:
    Vẻ bề ngoài hấp dẫn, ấn tượng ban đầu luôn đi kèm với những "chiêu đòn" hiểm hóc. Tới đây lại nghĩ tới một chuyện. Tôi hay mua kẹo hạt điều của Việt Nam để tặng bạn bè. Ngay cả với những thương hiệu hàng đầu, lớp hạt điều trên mặt luôn lớn, đều và sạch, không giống như lớp hạt điều phía sau: đen, nhỏ, gẫy vụn và chứa nhiều đường hơn.

    Cái này là bản tính cố hữu của người VN. Ngay ở Mĩ hay Canada nơi tôi học, người Việt làm trong ngành nail hay nhà hàng ăn uống cũng vẫn áp dụng kiểu đánh du kích này, mạnh ai người đó hạ giá, không có sự liên kết kiểu chuỗi nhà hàng, gây nên thiệt hại rất lớn cho mình về lâu về dài.

    Tôi đã hỏi tại sao mình không có một hội như hội người làm Nail chẳng hạn để có thể hợp tác với nhau chống phá giá nhưng chẳng ai thèm quan tâm.

    Tại sao chẳng ai học theo cách vận hành của các nhà hàng phương Tây, họ luôn liên kết với nhau thành 1 chuỗi các nhà hàng hoạt động tại nhiều nơi, dưới một sự chỉ đạo tập chung về chính sách giá, cơ cấu mặt hàng và nguồn hàng nhưng vẫn cho phép các nhà hàng thành viên độc lập trong viêc quảng cáo tiếp thị. Họ chỉ khuyến mại hạ giá một thời gian chứ không bao giờ bán phá giá.

    Vốn ở đâu và hệ thống Ngân hàng/ Tài chính nào là minh bạch đáng tin cậy ở VN hiện nay thưa ông? - Tầm nhìn phải thế nào khi lạm phát như bão tố hàng ngày ấp đến phá tan mọi thành quả kinh doanh trung thực mà mình đã có được trước đó, thưa ông ?

    Vẫn biết, điều ông nói là đúng, đúng với một môi trường kinh doanh ổn định và đang phát triển. Trong đó, chính phủ sát cánh với doanh nghiệp và đủ khả năng ứng phó linh hoạt trong việc hổ trợ cho họ ra khỏi rừng. Sống được ! Đứng vững được rồi hãy chạy !

    Một hệ thống tài chính bất minh, duy ý chí một cách dốt nát, quản lý theo phương châm kinh tế của thời kỳ đồ đá hoang dã …tất nhiên sẽ luôn khiến mọi hoạt động kinh doanh nằm trên bờ vực hấp hối. Nói gì đến trôi dạt ra biển lớn. Xin hãy thực tế đừng đi trên mây nữa !

    Bài này có thể nói là một trong những bài viết xuất sắc nhất của ông Alan (chắc không cần phải kèm theo hai chữ nịnh đầm TS.)

    Bài viết nói quá đúng não trạng của tất cả các tập đoàn kinh tế VN hiện nay, kể cả tập đoàn được tung hứng và ngưỡng mộ nhiều nhất như Hoàng Anh Gia Lai.

    Sau khi chiến thắng ngoạn mục nhờ các chiến lược du kích lúc ban đầu, nay Bầu Đức đã rút về rừng để mong bảo toàn lực lượng, bằng cách làm nông nghiệp: i.e. trồng cao su!

    Thế mới biết, một doanh nghiệp tư nhân được cho là thành công nhất nhì thì còn thụt lùi như thế, thì huống hồ gì những doanh nghiệp to to bé bé còn lại.

    Tuy nhiên, hãy tìm hiểu là hệ thống "ecosystem" và môi trường nào đã tiếp tục nuôi dưỡng cái mindset đánh "du kích" như thế?

    Trả lời: khi môi trường kinh doanh có quá nhiều nguy hiểm do bởi hệ thống hạ tầng luật pháp yếu kém, thì chiến thuật "đánh nhanh rút gọn" này sẽ được chọn như một phương pháp tối ưu.

    Nghĩ từ vụ lậu sách ở tập thể nhà in Tham mưu

    Hàng giả, hàng lậu thực sự là một vấn nạn hiện nay. Nó không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng, phá hoại sản xuất, gây thất thu cho nhà nước mà còn phá hoại cả đạo đức con người, ý thức hệ cho toàn xã hội. Có lợi nhuận người ta không từ một thủ đoạn nào, lĩnh vực nào: từ sản xuất hàng hóa đến thuốc chữa bệnh, dược phẩm, chế biến đồ ăn, thức uống v.v… Với siêu lợi nhuận có được nó là tấm gương, bài học mạnh hơn bất cứ phong trào thi đua học tập tấm gương nào. Người người lầm lũi chăm chỉ cật lực tạo lợi nhuận để tiền thầy bỏ túi, vô cảm sống chết mặc bay và cười vào các phong trào thi đua học tập phát động nào mà nhà nước đề ra. Ấy vậy mà nhà nước chỉ giáo dục bằng khẩu hiệu, biện pháp hành chính thiếu tính răn đe như dung túng không đẻ triệt hạ nó. Tăng trưởng kinh tế được vài phần trăm năm có đáng so với sức mạnh văn hóa, truyền thống dân tộc hàng ngàn năm tạo dựng có được. Hãy nhìn sang nước Nhật và cùng suy ngẫm.
    In lậu sách ở nhà in Bộ Tổng Tham mưu là một ổ như bao ổ khác đã có từ lâu.Với quy mô lớn như vậy, thời gian lâu như vậy mà chính quyền địa phương chỉ phạt cho tồn tại, làm ngơ như không biết. Khu tập thể nằm liền cạnh nhà máy, sản xuất rầm rộ như vậy mà lãnh đạo nhà máy để yên, mặc dù biết quá rõ là sản xuất hàng giả trái pháp luật.
    Sản xuất hàng giả, hàng lậu nói chung và làm lậu sách ở tập thể nhà in Tham mưu nói riêng sẽ không bao giờ chấm dứt nếu chỉ phạt hành chính hay cho dù sử theo luật hình sự mà không truy cứu trách nhiệm chính quyền địa phương, trách nhiệm người lãnh đạo để xảy ra sự việc. Nó còn phải được coi là tội che giấu tội phạm.Và để góp phần giải quyết triệt để vấn nạn trên cần có chính sách thưởng bằng tiền thích đáng cho ai tố giác tội phạm.

    Hồng Hà