Vương Trí Nhàn - Cần một thứ sử học khác

  • Bởi Admin
    22/10/2011
    6 phản hồi

    Vương Trí Nhàn

    (TBKTSG) - Từ đầu thế kỷ 20, một trí thức nổi tiếng là Hoàng Cao Khải trong cuốn Việt sử yếu (viết năm 1914) đã nhận xét rằng bao đời nay, người Việt mình thường tỏ ra thạo sử Trung Quốc hơn sử Việt. Từ các sĩ phu và quan lại, tình hình này lan ra đến đông đảo dân chúng.

    Có thể giải thích hiện tượng này bằng chế độ thi cử ngày xưa. Người ta chỉ cho thi Bắc sử. Và các trường học - dù là chốn Quốc tử giám của triều đình hay lớp học tự phát của một ông đồ nghèo ở một làng quê hoang vắng - đâu đâu người Việt cũng hình dung cuộc đời này qua các trang sử từ đời Trụ Kiệt đến đời Đường Tống...

    Trong khi đó thì bên phần Nam sử, một vài bộ như Toàn thư, Cương mục, Việt sử tiêu án, Lịch triều tạp kỷ... mà ngày nay ta tự hào, thật ra là quá ít ỏi và chưa bao giờ được mang lưu hành rộng rãi và đưa ra giảng dạy.

    Đến thời chúng ta, tình hình lại đi theo một hướng khác, nhưng kết cục vẫn như xưa.

    Những bộ sử thời nay do Nhà nước chỉ đạo biên soạn. Sự định hướng về dân tộc tỏ ra quá mạnh, thậm chí tôi còn muốn nói thẳng là lâu nay chúng ta chẳng chú ý gì đến lịch sử các dân tộc khác, và đó là một nhược điểm, nó hạn chế ngay sự hiểu biết của chúng ta khi muốn quay về nhận diện chính mình.

    Thế nhưng tại sao thanh thiếu niên cũng như nhiều người lớn tuổi vẫn thuộc, và qua phim ảnh, thấy thích sử Tàu hơn sử ta?

    Nhiều người cho rằng sở dĩ như vậy là vì người Trung Quốc có nhiều tiền hơn, làm ra những thước phim mùi mẫn hơn.

    Không, không phải vậy, hoặc lý do chủ yếu không phải vậy.

    Cái lỗi trước hết là ở chính những cuốn sử đã viết, trong đó hạt nhân là khái niệm sử mà chúng ta đang sử dụng.

    Ở những trang sử Trung Quốc, không chỉ có những ông vua, khi là minh quân khi là bạo chúa chuyên chế, như Càn Long, như Tần Thủy Hoàng, mà còn có Tào Tháo gian hùng, Bao Công hiểu rõ tình đời đen trắng, Kỷ Hiểu Lam chăm chỉ học hành, Bạch Cư Dị sau khi đổi việc quan được dân chúng lưu luyến đưa tiễn... Đủ loại sắc thái nhân văn khác nhau nối tiếp hiện ra trong bộ mặt con người Trung Hoa, được vẽ trong những trang sử ấy. Và đằng sau đó là hình ảnh của cả xã hội trong suốt chiều dài thời gian mà mặc dù chúng ta khi thì căm ghét, khi thì ghê rợn, song bao giờ cũng thấy hấp dẫn, đã biết rồi còn muốn biết nữa.

    Quay trở lại với những gì được viết trong các bộ sử Việt Nam, mà khuôn mặt tiêu biểu thì thấy rõ nhất trong các sách lịch sử đang dùng ở các trường phổ thông và đại học. Đây tôi không nói về những gì đã xảy ra trong đời sống lịch sử ngàn năm của dân tộc, tôi chỉ muốn nói cái nó còn được ghi trong sách vở và truyền tụng giữa các đời.

    Ở những trang sử ta viết cho ta, trên cái nền là một ít sự kiện nghèo nàn, không có những con người mà chỉ có những hình nhân với một vài lời lẽ, hành động đôi khi cũng ấn tượng, nhưng quá nghèo nàn, đơn sơ. Đọc những trang viết khô khan cằn cỗi đó, thật không hình dung ra trong hàng chục thế kỷ qua, cộng đồng chúng ta đã ăn ở, sinh hoạt ra sao, quan hệ với nhau thế nào. Lại càng không thể từ đó rút ra những gợi ý về kiếp làm người của mình hôm nay. Bởi những bài học mà người viết sử gửi kèm chỉ là những kiến thức chính trị nông cạn, hời hợt, đến với người ta theo lối áp đặt gượng gạo.
    Sức phản cảm mà nó gây ra trong lớp trẻ thật ra là điều nhiều người đã thấy từ lâu rồi, chẳng qua tất cả cố tình làm ngơ vì biết rằng vô phương cứu vãn.

    Cái lỗi không phải chỉ là do mấy người soạn sách giáo khoa. Cái lỗi ở đây là của những người làm sử. Và suy đến cùng là sự hạn chế, nếu không muốn nói là nghèo nàn, kém cỏi trong ý thức lịch sử của cả xã hội.

    Vấn đề là ở tư duy lịch sử của người Việt.

    Chúng ta là một cộng đồng mải chinh chiến hơn là xây dựng. Trong quá khứ, chúng ta dành quá ít thời gian và tâm trí để suy nghĩ về chính mình, tìm sự thật về chính mình... Đó không chỉ là tình hình có thật trong cuộc sống của người Việt từ lúc khởi nguyên và kéo dài suốt vài trăm năm gần đây, mà cũng là của thời đương đại.

    Trong hoàn cảnh nước sôi lửa bỏng của chiến tranh và cách mạng, nền sử học vốn rất còi cọc yếu đuối hôm nay chỉ dồn sức vào làm cho được nhiệm vụ trước mắt là giáo dục mọi người sẵn sàng ra trận, chứ sức đâu mà đáp ứng nổi cái nhu cầu tự nhận thức, cũng tức là nhu cầu soi lại quá khứ để xác định tương lai.

    Ngay trong cái phần tốt đẹp nhất của nó, nền sử học mà chúng ta có cho đến hôm nay là một thứ sử học của tồn tại mà không phải là một thứ sử học dành cho một cộng đồng muốn phát triển. Tóm lại là vậy.
    Cái việc lớp trẻ hiện nay từ chối sử học thật ra có một tác dụng tích cực. Đã đến lúc chúng ta phải nghĩ tới một thứ sử khác, sinh động hơn, có hình ảnh con người nhiều hơn. Nghịch lý cuối cùng chỉ là trong khi những đòi hỏi đã cấp bách lắm rồi, thì những điều kiện cần thiết không biết bao giờ mới hội tụ đủ.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    6 phản hồi

    Cần một thứ sử nào nữa? Sau năm 1975 Việt Cộng chiến thắng đã tịch thu và đốt hết tất cả sử sách của Việt Nam Cộng Hòa, rồi sau đó mặc tình mà đánh lận con đen, cạo sửa lịch sử sao cho phù hợp với quan điểm của giai cấp vô học. Không biết ông Vương Trí Nhàn có thuộc lớp người "quản giáo" trong những trại tù cải tạo của tù hàng binh chúng tôi không?

    Ngược lại với chế độ cộng sản, Việt Nam Cộng Hòa đã có những Giờ Quốc Sử:

    Những buổi sáng, vừng hồng le lói chiếu
    Trên non sông, làng mạc, ruộng đồng quê,
    Chúng tôi ngồi yên lặng lắng tai nghe
    Tiếng thày giảng suốt trong giờ Quốc Sử
    Thày tôi bảo: "Các em nên nhớ rõ
    Nước chúng ta là một nước vinh quang,
    Bao anh hùng thủa trước của giang san
    Đã đổ máu vì lợi quyền dân tộc.
    Các em phải ngày đêm chăm chỉ học
    Để sau này nối được chí tiền nhân,
    Dân tộc Việt sẽ là dân hùng liệt
    Ta tin tưởng không bao giờ tiêu diệt
    Giống anh hùng trên sông núi Việt Nam
    Bên những trang sử bốn ngàn năm
    Đầy chiến thắng, đầy vinh quang, máu thắm,
    Ta sẽ phải suốt đời đau quốc hận
    Nếu Việt Nam địa giới phải chia rời
    Dân Việt Nam huyết mạch sẻ đôi nơi
    Người Nam Bắc không cùng chung cội rễ.
    Ta nhất định không bao giờ chịu thế
    Núi sông nào cũng của nước Việt Nam..."

    Đoàn Văn Cừ

    Ông Vương Trí Nhàn sinh ngày 15 tháng 11 năm 1942 tại Hà Nội. Ông tốt nghiệp Đại học Sư phạm, hệ 3 năm vào năm 1964, sau đó gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam cho đến đầu năm 1979.
    Hiện, ông Vương Trí Nhàn là một nhà nghiên cứu văn hóa, văn học và là nhà phê bình văn học của Việt Nam.

    Chắc chắn rằng không thể nào do bị 'thế lực thù địch' xúi giục, nhưng do quá bức xúc, ông Vương Trí Nhàn đã phải DŨNG CẢM kêu lên: "Cần một thứ sử học khác"

    [1]. Câu chuyện Lê văn Tám

    -- Lê Văn Tám là tên một thiếu niên anh hùng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp của Việt Nam với chiến tích nổi bật là tự đốt mình để lao vào phá hủy một kho xăng của quân địch.

    Sau chiến tranh, hình ảnh Lê Văn Tám được coi là một biểu tượng anh hùng cách mạng, được nhắc tới cho đến tận ngày nay trong sách giáo khoa để các em thiếu nhi học tập tấm gương của một thiếu niên anh hùng dân tộc, đã xả thân vì nghiệp lớn giải phóng dân tộc.

    Tên của Lê Văn Tám đã & hiện đang được nhiều Tỉnh, Thành đặt cho một số trường tiểu học, quỹ học bổng, tượng đài, công viên, rạp chiếu phim, đường phố hay các địa danh khác... ở Việt Nam.

    -- Theo giáo sư sử học Phan Huy Lê (Đại học Quốc gia Hà Nội) thì nhân vật Lê Văn Tám là không có thật, và được Trần Huy Liệu, lúc đó là bộ trưởng Bộ Tuyên truyền và Cổ động của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, dựng lên.

    Trong một cuộc họp báo vào tháng 2 năm 2005 tại Hà Nội, giáo sư Phan Huy Lê nhớ lại:

    "Tôi còn một món nợ với anh Trần Huy Liệu mà đến nay chưa trả được. Ðó là lúc anh Liệu làm bộ trưởng bộ tuyên truyền (sau cách mạng tháng Tám 1945, Trần Huy Liệu làm bộ trưởng bộ tuyên truyền và cổ động), anh Trần Huy Liệu tự viết về nhân vật Lê Văn Tám, một thiếu nhi tự tẩm xăng vào người và chạy vào đốt kho xăng giặc Pháp ở Thị Nghè.

    Lúc sáng tác ra câu chuyện Lê Văn Tám, anh Liệu có nói với tôi rằng: “Bây giờ vì nhiệm vụ tuyên truyền nên tôi viết tài liệu này, sau này khi đất nước yên ổn, các anh là nhà sử học, các anh nên nói lại giùm tôi, lỡ khi đó tôi không còn nữa. ”
    - Theo: http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_T%C3%A1m

    [2]. Phải thay tất cả các từ Sài Gòn (của bọn Nguỵ) là Hồ Chí Minh (của Cách mạng)

    Một bé lớp 5 đi học về không được vui... Mẹ thấy thế hỏi bé bị cô la rầy hay bạn bè trêu chọc gì không?

    Bé trả lời:
    - Con nộp bài bị trả lại. Cô bắt làm lại. Nếu không, sẽ bị zêrô (không điểm)!.

    - Thế con viết gì nào hở bé con của mẹ?

    - Thì con viết thế này này ...

    Bà mẹ cầm tờ giấy đọc:
    Chiều nay, bầu trời Sài Gòn đang nắng bỗng mây đen từ đâu kéo tới rồi mưa như trút nước xuống Sài Gòn. Người Sài Gòn hối hả tìm chổ trú mưa dưới những mái hiên nhà dọc hai bên đường .....

    Bà Mẹ:
    - Có gì sai hở con?

    - Ngay cả mẹ không biết sai gì ư?

    - Sai gì nào?

    - Thì đấy ... Cô bảo con phải thay tất cả các từ Sài Gòn (của bọn Nguỵ) là Hồ Chí Minh (của Cách mạng).

    - Ô, Mẹ tưởng gì. Chỉ đơn giản vậy thôi à. Thì con cứ sửa lại cho đúng ý cô!.

    Đứa bé mặt mày tiu nghỉu ngồi viết bài lại ...

    *
    * *
    Chiều nay, bầu trời Hồ Chí Minh đang nắng bỗng mây đen từ đâu kéo tới rồi mưa như trút nước xuống Hồ Chí Minh. Người Hồ Chí Minh hối hả tìm chổ trú mưa dưới những mái hiên nhà dọc hai bên đường ...

    Chẳng bao lâu sau, Hồ Chí Minh bị ngập nước. Bộ mặt Hồ Chí Minh bây giờ trông thật thảm hại. Nước càng lúc càng nhiều, dâng cao, kéo theo nào là rác rưởi phủ đầy ngỏ ngách Hồ Chí Minh. Du khách nhìn Hồ Chí Minh ngao ngán, lắc đầu!

    Em ngồi nhìn Hồ Chí Minh mưa mà thấy chán phèo. Vì cơn mưa có lẽ kéo dài đến tối. Không phải như mọi người thường nói "Sau cơn mưa trời lại sáng", với Hồ Chí Minh, sau cơn mưa thường cúp điện. Cho nên Hồ Chí Minh tối thui tối thủi. Vậy là sẽ không được đi dạo chơi sở thú Hồ Chi Minh đêm nay, đêm cuối tuần !.

    Em không thích Hồ Chí Minh lắm nhưng em phải sống với Hồ Chí Minh vì mẹ em đã sống với Hồ Chí Minh mấy mươi năm trời. Mẹ bảo không thể bỏ đi vì Hồ Chí Minh là nơi chôn nhau cắt rún gì gì đó của mẹ.

    Chiều nay, Hồ Chí Minh mưa to, em vẫn ngồi nhìn Hồ Chí Minh chẳng biết chơi trò gì ngoài hy vọng Hồ Chí Minh đừng mưa tan nát nữa...

    *
    * *
    Sáng hôm sau, bé hớn hở, hân hoan chạy vào lớp. Khoe cô giáo bài viết đã được sửa. Cô giáo cầm đọc. Càng đọc, sắc mặt cô càng lúc càng ...tím tái.

    ............................ [3]. XIN TÚM LẠI:

    Ngay chính cựu Tổng bí thư đảng CS Liên xô Mr. Gorbachev mà còn phải khẳng định: Tôi đã bỏ một nửa cuộc đời cho lý tưởng CS. Ngày hôm nay tôi phải đau buồn mà thú nhận rằng: " Đảng CS chỉ biết tuyên truyền và dối trá.”

    Rõ ràng, muốn cho đất nước VN có được "một cái thứ sử học khác" thì phải triệt tiêu, xóa bỏ tận gốc rễ "cái thứ sử học chỉ biết tuyên truyền và dối trá" này đi !!?

    Sử Trung quốc hấp dẫn do chính những Sử gia tài giỏi tâm huyết của dân tộc họ tạo nên. Đó là những vĩ nhân người Trung quốc , sẵn sàng lấy tính mạng bảo vệ các Sự thật lịch sử . Ở họ lịch sử đa tạp, giàu sự kiện, lại đất rộng, người đông nên nhân tài cũng lắm…Lịch sử của họ được phổ biến được ghi nhớ học hỏi truyền đời, ngày càng sâu đậm bởi luôn được tái hiện bằng những tác phẩm văn thơ vĩ đại, những vở nhạc kịch danh tiếng phổ biến rộng qua các triều đại tiếp nối…

    Nước ta bất hạnh, đất hẹp người thưa lại gặp cảnh chinh chiến liên miên. Phận nhược tiểu đơn độc phải sống bên cạnh một đại quốc hùm beo nên nền văn hóa bị lệ thuộc nặng nề , kéo dài qua nhiều triều đại…Thêm nữa, nội bộ một tiểu quốc, sự kiện đã không nhiều lại còn luôn bị kiểm soát chặc chẽ ,nên có lẽ do nhiều nguyên ủy khác nhau mà ông cha ta đã phải quá “kiệm lời”. Điều ấy khiến cho nhiều sự thật Lịch sử được tỏ bày trên trang giấy đã không xứng với ảnh hưởng và tầm vóc của chúng…Quá khứ đã thế khó mà thay đổi nữa, thôi thì nay, ta thừa hưởng đến mức nào, hãy mang ơn các Sử gia tiền nhân ta đến mức ấy mà thôi.

    Bên cạnh đó, theo tôi điều quan trọng là ta phải lấy đó làm bài học, nổ lực viết tiếp trang sử ngày nay cho con cháu. Có lẽ chính chúng ta, phải dùng đến cái tâm thành của mình mà ghi lại những sự kiện chân thật của thời đại mình, một VN tan thương sau Pháp thuộc, nội chiến và tàn hại lương tri dưới “triều đại CS”…Sao cho sau này con cháu nước Việt biết được thế hệ chúng ta đã từng sống, từng suy tư và tranh đấu ra sao, trong thời vàng thau lẫn lộn này !

    Đừng để những sự thật bị che khuất dù phải trả bằng bất cứ giá nào ! Nếu có chăng một ảnh hưởng nào đến nhận thức , lương tâm hay nhân cách sống của con cháu chúng ta sau này ,thì đó chính là những phần thưởng xứng đáng cho nổ lực của chúng ta ngày hôm nay. Tôi từng mong có một tài năng Sử học , kiến thức dồi dào, nhân cách cao quý, công bằng và tự trọng, sẽ tự mình soạn lấy những trang sử Việt hôm nay và sắp tới cho đất Việt ?

    Không lẽ chúng ta không có gì để nói ? …Hãy thừ viết về sự tranh đấu và sự đàn áp khốc hại của chính quyền CS đối với giới luật gia VN hôm nay, lẽ nào trong ấy không có gì đáng đọc ? …Hãy thử viết :

    "...Ngày…tháng…năm…chính quyền CS bắt giam các ông Luật sự Lê công Định, thạc sỉ Nguyễn tiến Trung…vì họ lên tiếng đòi hỏi Tự do, Đang nguyên chính trị và Nhân quyền cho dân tộc Việt Nam. Cùng thời, một nhân tài học giả khác là ông Trần huỳnh duy Thức, đã dày công nghiên cứu và đưa ra hàng loạt những cảnh báo Kinh tế-Chính trị quan trọng, ảnh hưởng đến vận mệnh dân tộc và sự phồn vinh của đất nước. Ông Thức có ý tưởng thoáng đạt, kiến thức dồi dào, lời lẽ trình bày thống thiết . Nhưng ông không được chính quyền CS lắng nghe, họ cho bọn nha lại bắt nhốt ông và kết án ông 16 năm tù biệt giam…
    Rất nhiều luật sư Việt Nam đã không vì những án tù nặng nề ấy mà tỏ ra khiếp sợ, họ vẫn tiếp tục can trường tranh đấu, ngày càng nhiều ở khắp mọi miền. Cùng chí hướng đòi hỏi công bằng và quyền lợi cho người dân, vào ngày… tháng… năm… , bà luật sư Nguyễn thi công Nhân, ông luật sự Nguyên văn Đài cũng lên tiếng tranh đấu.Bà Nguyên thị Công Nhân nói: “Dù chỉ còn một mình, tôi cũng vẫn sẽ tiếp tục tranh đấu đến cùng”. Bà và ông luật sư Đài bị chính quyền CS liên sách nhiễu, cuối cùng bị bắt giam kết án tù lâu ngày. Nhưng đến ngày… tháng… năm…, lại có ông Tiến sĩ Luật tên Cù huy Hà Vũ, gởi đơn kiện chính ông thủ tướng chính quyền CS là NTD về tội lạm quyền, cho phép kẻ thù lấy danh nghĩa thương mãi đến đồn trú ở các nơi yếu địa của nước Việt, quyết định sai lầm gây suy yếu hệ thống phòng vệ, làm nguy hại cho đất nước. Tòa án dưới quyềng ông Dũng không dám tiếp đơn, thản nhiên bác bỏ vụ kiện. Ông NTD một mặt ra lệnh bắt và tống giam ông Tiến sĩ Vũ, một mặt chỉ định nhưng kẻ vô học côn đồ đóng giả vai quan tòa, để xử láo, xử vội kết án tù ông Vũ và tránh sự tiếng. Ngày xử , người dân kéo đến tham dự rất đông, sợ dân nổi loạn, chính quyền Cộng sản ra lệnh cho bọn sai nha mang hung khí ra ngăn cấm , bắt bớ, đánh đập nhiều người…
    Ngày…tháng…năm…chính quyền CS vẫn liên tục âm thầm cắt đất, cắt biển đảo, đem quyền lợi quốc gia để triều cống chính quyền CS Tàu, họ tính mượn uy thế kẻ thù ngoại ban kia để bảo vệ lợi ích cho các phe nhóm của đảng CS của họ. Bọn bạo Tàu biết đảng CS VN đã lệ thuộc và một lòng thần phục chúng, nên từ đó, càng được dịp lấn áp, chiếm dần biên giới đất liền và các đảo ngoài biển. Chúng còn cho quân thủy liên tục băt giữ ngăn cấm ngư dân Việt kiếm sống trên biển của họ, làm mấy mươi triệu người lâm vào cảnh khốn quẫn. Các ông quan lớn của chính quyền CS không có một tiếng nói nào, vẫn bảo người dân chấp nhận bạo Tàu là bạn tốt. Cả khi được hỏi về tình hình biển Đông, ông Chủ tịch -TBT Nguyễn phú Trọng của đảng CSVN đã thản nhiên nói:” Tình hình như thế không có gì mới lạ” !
    Người dân Việt ở Hà nội, Sài gòn…phẫn uất, tự bảo nhau kéo đi biểu tình, đòi chính quyền CS phải có trách nhiệm với dân với nước. Đảng CS lập tức ra lệnh cho sai nha mạnh tay đàn áp , bắt bớ, đạp cả vào mặt người bị bắt, bọn sai nha côn đồ luôn sẵn sàng tống giam bất cứ ai đòi phản đối bạo Tàu…
    Ngày… tháng…năm…Ngày …thánh…năm…ở Trung Đông , bạo chúa Gadafi bị dân chúng nổi lên giết chết…, đảng CSVN rung động nhưng vẫn gọi tên bạo chúa ấy là bực anh hùng…
    Ngày… tháng… năm…
    ……

    Tất cả không phải là những sự thật đáng ghi chép sao ? Những tấm gương ngày nay có thua gì các trang sử của Trung quốc ?