Phạm Văn Bản - Bàn về Đảng Chính Trị (Kỳ II)

  • Bởi Phạm Văn Bản
    28/09/2011
    0 phản hồi

    Phạm Văn Bản

    V. Chính Ðảng Úc Ðại Lợi

    Nếu chúng ta chấp nhận định nghĩa của triết gia John Dewey, “Một đảng chính trị tân thời là tập hợp của những người có triết lý, lý tưởng, mục tiêu, hay ý nguyện tương đồng,” thì Úc Ðại Lợi từ năm 1972 đến 1976, chỉ trong 4 năm hoạt động đã có trên 60 đảng chính trị. Và như thế, nhìn lại số tổ chức đảng phái của người Việt Nam sau năm 1975 tới nay, ở quốc nội cũng như hải ngọai, sĩ số còn quá ít với tổ chức đảng phái của người Úc Đại Lợi. Bởi thế, việc tổ chức chính trị càng nhiều càng tốt, vì nó giúp cho đại chúng dễ dàng thanh lọc và chọn lựa; chớ chẳng phải rằng có nhiều tổ chức là biểu hiện của sự chia rẽ như nhiều người lầm tưởng.

    Thực tế, những đảng chính trị có khả năng đưa đảng viên vào lập pháp chỉ gồm có Ðảng Lao Ðộng (Labor Party), Ðảng Tự Do (Liberal Party), Ðảng Quốc Gia (National Party), Ðảng Dân Chủ (Democrats)… Và theo nhiều nhà phân tích, thì Úc Ðại Lợi không phải thuộc hệ thống đa đảng mà là “lưỡng đảng,” bao gồm khối lưỡng đảng (Labor vs non-labor) và khối tứ đảng (Labor, Liberal, National, Democrats).

    1. Ðảng Lao Ðộng (The Australian Labor Party, ALP)

    a. Nguồn Gốc

    Ðảng Lao Ðộng là đảng lâu đời nhất của Úc Ðại Lợi. Vào thập niên 1890 nhiều cuộc khủng hoảng xảy ra, nhân công ở New South Wales và Queensland đã đình công dưới sự điều động của Liên Ðoàn Công Nhân (Labor Leagues). Và các cuộc đấu tranh này đạt được nhiều thành qủa hơn những cuộc đấu tranh chỉ mang tính cách Nghiệp Ðoàn (Union) như tại Victoria và South Australia.

    Dân chúng Úc Ðại Lợi cho rằng hình thức tổ chức Liên Ðoàn Công Nhân đã gần gũi với thợ thuyền và có kỷ luật của một đảng phái rõ ràng hơn. Và những cuộc đình công trong công nghiệp đã chẳng mang lại những cải cách theo ý muốn của đại đa số người dân lao động. Biện pháp duy nhất để tạo ra những cải cách là phải thay đổi các điều luật thông qua Quốc Hội. Vì thế New South Wales và Queensland đã hình thành Ðảng Lao Ðộng để tranh cử vào thập niên 1890, và sau đó khi Liên Bang được thành lập thì Ðảng Lao Ðộng của cấp liên bang cũng được ra đời.

    b. Chủ Trương

    Nguyên Tắc Căn Bản của Ðảng Lao Ðộng bao gồm 3 điều:

    - Thành viên trong quốc hội phải tuân theo đường lối của đảng.

    - Caucus, tức là buổi họp các thành viên của đảng nằm trong quốc hội, sẽ có quyết định ảnh hưởng đến tất cả các đảng viên trong quốc hội.

    - Vai trò của Ðảng Lao Ðộng là liên tục tìm kiếm sự cải cách và bình đẳng trong xã hội.

    Ðảng Lao Ðộng đã trải qua 3 cuộc biến động lớn:

    - Cuộc biến động đầu tiên vào năm 1916, khi chủ trương tổng hợp động viên được Caucus tán thành, nhưng hầu hết thành viên trong Ðảng Lao Ðộng không tán tành. Kết quả dẫn đưa đến việc thủ tướng, thủ hiến và các vị lãnh tụ đảng trong Caucus phải mất chức.

    - Năm 1939 có sự bất đồng ý kiến trong đảng Lao Ðộng về việc đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế.

    - Cho tới năm 1955, Ðảng Lao Ðộng bị tách ra làm hai vì bất đồng chính kiến trên khuynh hướng phải chấp nhận Cộng Sản hay không. Không riêng gì Việt Nam, mà cả thế giới đã có kinh nghiệm sống, thừa nhận và kết luận rằng Chế Độ Cộng Sản là không tưởng, là huyền hoặc và lỗi thời.

    c. Cơ Cấu Tổ Chức

    Ðảng Lao Ðộng chia làm 3 cấp cấu trúc: chi bộ nghiệp đoàn được thừa nhận, tiểu bang, và liên bang.

    Các chi bộ được thành lập trên căn bản địa lý với nhiệm vụ vận động bầu cử và gây qũy. Ðảng viên địa phương có quyền tuyển chọn các đại diện tranh cử vào các chức vụ dân cử nếu người đó hội đủ hai điều kiện: có chân trong một chi bộ, và đã gia nhập chi bộ trên 6 tháng.

    Các nghiệp đoàn đóng đảng phí cho Ban Thường Vụ Tiểu Bang (State Executive) và cử người đại diện vào các đại hội đảng cấp tiểu bang. Tại Queensland, nghiệp đoàn có quyền cử đại biểu trực tiếp với ban thường vụ, nhưng ở các tiểu bang khác thì nghiệp đoàn phải thông qua cuộc tuyển chọn đại biểu ở vùng bầu cử (Electorate).

    Ban thường vụ tiểu bang gồm có chủ tịch, các phó chủ tịch, thư ký, phụ tá thư ký, thủ qũy, tổng ủy viên, các phối trí viên tiểu bang, ủy viên truyền thông và chủ tọa của các công ty. Ngoài ra tại đại hội đảng tiểu bang, người ta còn bầu ra thành viên ủy ban hành chánh, ban tranh tụng, cử tri đoàn trung ương, đại biểu đại hội quốc gia và ban thường vụ cấp liên bang. Ðại hội thường niên cấp tiểu bang quyết định đường lối, tổ chức và bầu ra ban thường vụ cho năm tới.

    Ở cấp liên bang số đại biểu của các tiểu bang đều bằng nhau. Ban thường vụ liên bang nhóm họp 2 hoặc 3 lần trong năm, gồm có 2 đại biểu của mỗi tiểu bang. Ðại hội đảng cấp liên bang nhóm họp mỗi năm 2 lần và mỗi tiểu bang có 6 đại biểu. Tất cả các quyết định tối hậu đều do ban thường vụ đảng cấp liên bang quyết định thông qua một đại hội đảng. Ban thường vụ có nhiệm vụ giữ liên lạc mật thiết với các đảng viên trong quốc hội.

    d. Trung Tâm Quyền Lực

    - Caucus, gồm các đảng viên có chân trong quốc hội, có quyền quyết định chiến thuật tổng quát và bầu ra hội đồng nội các; Caucus bầu ra lãnh tụ đảng và lãnh tụ có quyền đặt ra các bộ trong nội các.

    - Ðại hội và ban thường vụ đề ra chủ trương chung và xác định ứng viên tranh cử.

    - Các chi bộ địa phương và nghiệp đoàn tuyển chọn ứng viên tranh cử và vận động cư tri ủng hộ cho các ứng viên này. Nghiệp đoàn ở Úc Ðại Lợi được hiểu là các công đoàn lao động, thương mại, tài chánh xin gia nhập đảng và được đảng thừa nhận (Affiliated Unions).

    e. Mối Quan Hệ Đảng

    - Nguyên thủy, do bất tín nhiệm các chính trị gia vào thời thập niên 1890, đảng đưa người vào chính quyền, rồi xảy ra nhiều vụ cán bộ đảng xé lẻ vào năm 1894… thành viên buộc phải tuyên thệ và tuân theo quyết định chung. Năm 1916 xảy ra vụ lật đổ đảng khi Caucus chung quyết “động viên,” là quyết định đi ngược lại nguyện vọng của đảng và nghiệp đoàn.

    - Nhưng cho tới nay chính quyền Lao Ðộng luôn luôn tuân theo đường lối của Ðảng.

    g. Tài Chính Tranh Cử

    Ở Sydney là nơi mà Ðảng Lao Ðộng thường giành được chính quyền thì giai đoạn tranh cử trong nội bộ đảng có khi quan trọng hơn cả giai đoạn bầu cử phổ thông.

    - Ứng cử viên phải là đảng viên của chi bộ liên hệ đến cuộc tranh cử, hay là thành viên của một nghiệp đoàn đã được thừa nhận hơn 3 năm liên tiếp, ngoại trừ trường hợp có sự can thiệp đặc biệt của ủy ban hành chánh. Cuộc bầu cử chia làm hai phần:

    - 50% giá trị tùy thuộc vào cử tri đoàn trung ương. Ðoàn gồm có 42 phiếu ở Queensland, 1 phiếu của chủ tịch đảng tiểu bang, 1 phiếu của người lãnh đạo cấp chính quyền mà ứng viên muốn tranh cử vào vì người này phải thuộc là người Queensland, 24 phiếu từ đại biểu nghiệp đoàn, và 16 phiếu từ đại biểu được chọn từ đại hội đảng tiểu bang.

    - 50% còn lại sẽ là quyết định của đảng viên các chi bộ trong vùng liên hệ.

    h. Chi Bộ (Branch)

    Cứ có 7 đảng viên sinh hoạt trong một vùng bầu cử thì chính thức thành lập ra một chi bộ đảng mới.

    - Ðảng viên. Công dân phải hội đủ các điều kiện: trên 15 tuổi; nộp đơn gia nhập đảng; đóng đảng phí [$52.00, $37.00 hay là $13.00…] tùy theo mức thu nhập của mỗi cá nhân, và không được có chân trong đảng Phát Xít và Cộng Sản.

    Ðể có quyền bầu cử nội bộ, đảng viên phải đăng ký vào một chi bộ, làm thành viên của chi bộ trên 6 tháng thì mới có quyền.

    i. Các Nhánh của Ðảng

    - Thanh Niên Lao Ðộng Úc Ðại Lợi (Australian Young Labor – AYL) đảng viên từ 15 đến 26 tuổi.

    - Hội Phụ Nữ Lao Ðộng (Labor Women’s Organisation – LWO) dành cho nữ đảng viên.

    2. Ðảng Tự Do (Liberal Party)

    Ðảng Tự Do là đảng trẻ trung nhất trong hàng ngũ chính đảng của Úc Ðại Lợi, nhưng lại là đảng có nhiều quyền lực và kế tục truyền thống chính trị lâu đời trong dân chúng của quốc gia này.

    a. Nguồn Gốc

    Cơn khủng hoảng Caucus của Ðảng Lao Ðộng xảy ra vào năm 1931 đã làm cho đảng này tan rã, và phân chia thành ra ba nhóm. Một trong số nhóm ấy do Joseph Aloysius Lyons lãnh đạo sát nhập vào Nhóm Người Quốc Gia (Nationalists) và thành lập ra đảng mới có danh xưng Úc Ðại Lợi Thống Nhất (United Australia Party). Và trong cuộc tranh cử phổ thông đầu phiếu đầu tiên năm đó, Ðảng Úc Ðại Lợi Thống Nhất thắng cử vẻ vang. Nhưng sau thời gian cầm quyền, đảng này càng ngày lại càng bị yếu thế bởi cấu trúc lỏng lẻo, không đáp ứng kịp nhu cầu nhân tâm và tình hình thực tế. Mặc dầu đảng mang danh nghĩa đại diện ở cấp liên bang, nhưng tại nhiều tiểu bang đảng này lại không có đại diện. Thứ rồi ở một số tiểu bang, đảng viên lại hoạt động không mang danh nghĩa Ðảng Úc Ðại Lợi Thống Nhất mà tuyên xưng thuộc về Nhóm Người Quốc Gia.

    Tới tháng 8 năm 1944 trong cuộc trưng cầu dân ý về việc chính quyền liên bang có thẩm quyền trên các mặt kinh tế và xã hội hay không… Robert Gordon Menzies nhân dịp tấn công Ðảng Úc Ðại Lợi Thống Nhất, đứng lên kêu gọi thành lập Ðảng Tự Do (Liberal Party). Menzies lập luận rằng theo cuộc trưng cầu dân ý đã chứng minh đất nước Úc Ðại Lợi phát triển là theo đường hướng với nếp sống tự do. Hơn nữa, người dân hoàn toàn tin tưởng vào chính quyền Tự Do Dân Chủ đương thời, mà họ không chấp nhận chủ trương Xã Hội Chủ Nghĩa.

    Menzies quả quyết rằng hệ thống Tự Do Dân Chủ đưa dân nước Úc Ðại Lợi tiến tới phồn thịnh trong tương lai, và vào năm 1945 ông chính thức thành lập Ðảng Tự Do. Ông kêu gọi các thành phần trong Ðảng Úc Ðại Lợi Thống Nhất, và những ai muốn có khuynh hướng sống tự do dân chủ thì hãy gia nhập Ðảng Tự Do. Trong thời gian thành lập này Ðảng Nhân Dân Queensland (Queensland’s People Party) sát nhập vào Ðảng Tự Do tạo ra thế kết hợp đầu tiên, nhưng lại giữ nguyên cơ chế tự trị của tiểu bang, và điều này trở thành nguyên tắc chủ yếu trong sinh hoạt của Ðảng Tự Do.

    Ðảng Tự Do biết uyển chuyển khi phải đương đầu với những vấn đề chính trị phức tạp, và tranh thủ nhân tâm. Tự Do nhấn mạnh đến tự do cá nhân, khuyến khích cá nhân tìm lối sống riêng sao cho phù hợp với sự tự do của mình mà mình mong muốn. Thành thử Ðảng Tự Do đã đề ra chính sách ủng hộ các công ty tư nhân, và đảng coi lợi ích của các công ty tư nhân này là phần thưởng cố gắng, hay nỗ lực cá nhân mà ra, mà có.

    b. Chủ Trương

    Ðảng Tự Do vốn chủ trương chống lại Xã Hội Chủ Nghĩa, không đồng ý với Ðảng Lao Ðộng về quyền kiểm soát rộng rãi của chính quyền Lao Động trong việc phát triển cuộc sống và công ăn việc làm của người dân. Tự Do cương quyết không xử dụng ngân sách quốc gia cho các vấn đề y tế hay an sinh xã hội.

    Ví dụ, Tự Do xóa bỏ Medibank, một hình thức bảo hiểm y tế của chính phủ rất cồng kềnh và tốn kém nhiều ngân sách quốc gia do chính quyền Lao Ðộng thành lập; và đang khi Ðảng Tự Do lại khuyến khích dân chúng mua bảo hiểm tư.

    c. Cơ Cấu Tổ Chức

    Mạng lưới tổ chức của Ðảng Tự Do, nhìn chung cũng tương tợ như Ðảng Xã Hội, cũng có những chi bộ địa phương làm hạ tầng cơ sở, và đảng bộ trong mỗi tiểu bang. Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa Ðảng Tự Do và Ðảng Lao Ðộng là quyền lực của đảng viên trong Quốc Hội. Các thành viên Tự Do có quyền tự quyết những vấn đề về chuyên biệt mà nhiều khi có quyết định đi ngược lại chung quyết của Ðảng Tự Do đề ra. Nhưng trong những trường hợp nếu có, thì Ðảng Tự Do cũng đành miễn cưỡng mà chịu chấp nhận, chớ không phê bác.

    Ngay trong Quốc Hội, Caucus của Tự Do là những người nằm trong Quốc Hội, nhưng nhiệm vụ của những đảng viên này chỉ bầu ra lãnh tụ, rồi sau đó lãnh tụ này tự ý chỉ định nội các, chớ không do đảng chỉ định.

    Tự Do với phương châm là “đảng lãnh đạo tự nhiên.” Ðiều này có nghĩa là đảng không có đoàn thể chính thức ủng hộ cho đảng như những nghiệp đoàn trong Ðảng Lao Ðộng. Và Ðảng Tự Do có sự ủng hộ ngầm của các giới thương gia doanh nhân.

    3. Ðảng Nông Thôn Quốc Gia (The National Country Party)

    Nông Thôn Quốc Gia là đảng phát triển trong thời Ðệ Nhất Thế Chiến, được sự ủng hộ của các tổ chức nông gia, vì họ cần có tiếng nói trong Quốc Hội để bênh vực cho quyền lợi của người nông thôn. Năm 1923 Ðảng Nông Thôn Quốc Gia trở thành đồng minh với Ðảng Quốc Gia (The Nationalist Party). Ðó là giai đoạn khởi thủy nền tảng liên đảng được tạo ra để chống lại Ðảng Lao Ðộng (Anti-Labor) ở cấp tiểu bang và liên bang.

    Nông Thôn Quốc Gia chú trọng đến những quyết định liên quan tới đời sống kỹ nghệ ở vùng nông thôn. Tuy nhiên, đảng này lại chiếm được nhiều ghế hơn là mức độ mà giới truyền thông vẫn thường suy đoán, vì họ chỉ dựa trên thống kê.

    Thế mạnh của Ðảng Nông Thôn Quốc Gia là đảng đứng trên quan điểm và lập trường “đoàn kết - thẳng thắn.” Tuy nhiên từ ngày thành lập tới nay, Nông Thôn Quốc Gia phải đương đầu với hai vấn đề lớn. Thứ nhất, sau Ðệ Nhất Thế Chiến, dân số Úc Ðại Lợi tăng trưởng gấp ba lần, phần lớn lại bỏ nông thôn vốn có đời sống lam lũ mà tụ tập về chốn phồn hoa đô hội sẵn có công ăn việc làm; từ đó, tỷ lệ phiếu của vùng nông thôn đã bị giảm sút. Thứ hai, Ðảng Tự Do – một đối thủ đồng minh của liên đảng đang dần dà tiến vào giành ghế với Ðảng Nông Thôn Quốc Gia trong vùng nông thôn với khuynh hướng tự do.

    4. Các Đảng Phái Khác

    Các đảng nhỏ khác thường đấu tranh cho một vấn đề tương đối nhỏ hẹp. Do đó, mỗi khi có vấn đề không còn tồn tại thì các đảng nhỏ này phải vất vả để duy trì sự tồn vong của họ. Thứ đến họ cũng không có những nguồn tài trợ dồi dào như chính đảng lớn, và họ không có đại diện trong Quốc Hội thì cũng ít được giới truyền thông báo chí nhắc tới.

    5. Ðảng Dân Chủ Lao Ðộng (The Democratic Labor Party)

    Ðảng Dân Chủ Lao Ðộng là mảnh vụn vỡ ra từ Ðảng Lao Ðộng năm 1955, khi họ bất đồng chính kiến với người Cộng Sản. Sự kiện Dân Chủ Lao Ðộng tách rời ra cũng làm ảnh hưởng đến Ðảng Tự Do trong việc thay đổi bầu cử, đẩy mạnh phong trào chống Ðảng Cộng sản trong vùng Châu Á.

    Vào thời kỳ đầu năm 1970, Tự Do đạt đến cực điểm trong chính trị, chiếm 5 ghế trong thượng viện liên bang. Nhưng tới năm 1974 Tự Do lại bị thất bại vì không còn giữ được ghế nào rồi dẫn tới việc ngưng hoạt động của đảng vào năm 1978.

    6. Ðảng Người Úc Dân Chủ (The Australian Democrats)

    Donal Leslie Chipp, cựu thành viên của Ðảng Tự Do, đứng ra thành lập Ðảng Người Úc Dân Chủ vào năm 1977. Ðường lối của đảng là trung dung giữa hai phe Lao Ðộng và Tự Do. Chỉ trong 9 tháng đầu hoạt động đảng đã thâu nhận được 120 thành viên, chiếm được 2 ghế Nghị Sĩ. Tuy nhiên tới nay đảng này cũng gặp nhiều khó khăn về tài chánh.

    (Còn tiếp)

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi