Alan Phan - Sao Quê Hương mình già nua đến vậy?

  • Bởi Admin
    16/09/2011
    10 phản hồi

    T/S Alan Phan

    Các nhà đầu tư thế giới thường nghĩ về Việt Nam như một quốc gia trẻ trung, đang lên và chứa nhiều tiềm năng nhất trong số các thị trường mới nổi. Họ ấn tượng với con số tăng trưởng về dân số, về sự kiện là 58% người VN dưới tuổi 25, và theo nhãn quan của người Âu Mỹ, đây là phân khúc sáng tạo và cầu tiến nhất của bất cứ xã hội nào. Họ tìm đến VN mong những đột phá kỳ diệu và một vận hành năng động kiểu thung lũng Silicon (trung tâm IT của Mỹ ở phía nam San Francisco). Sau vài năm tung tiền mua tiềm năng và cơ hội, họ thường thất vọng và âm thầm bỏ đi. Tại sao?

    Những giả thuyết ngây thơ

    Họ đã không lầm về những số liệu tạo nên hình ảnh đó. Tuy nhiên, sự phân tích và biện giải về logic của họ vướng phải vài giả thuyết và tiền đề không chính xác. Một người có số tuổi còn trẻ không có nghĩa là sự suy nghĩ và vận hành của người đó cũng phải trẻ trung như số tuổi, nhất là khi họ lớn lên trong một xã hội khép kín, ít tiếp xúc với thế giới.

    Tôi còn nhớ một đai gia IT nổi tiếng cũng đã từng kết luân trong một buổi hội thảo về kinh tế là số người sử dụng điện thoại di động ở VN đã tăng trưởng ấn tượng 36% mỗi năm trong 5 năm qua và lên đến 68 triệu người hay khoảng 80% dân số. Kết luận của anh chuyên gia trẻ này là tương lai về công nghệ thông tin của VN phải sáng ngời và sẽ vượt trội các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines…

    Đây là những kết luận ngây thơ về thực tại của xã hội. Một người trẻ suốt ngày la cà quán cà phê hay quán nhậu sẽ không đóng góp gì về sáng tạo hay năng động; cũng như vài ba anh chị nông dân với điện thoai cầm tay không thay đổi gì về cuộc diện của nông thôn ngày nay (nông dân vẫn chiếm đến 64% của dân số xứ này).

    Tôi thích câu nói (không biết của ai): Tất cả bắt đầu bằng suy nghĩ (tư duy). Suy nghĩ tạo nên hành động, hành động liên tục biến thành thói quen và thói quen tạo nên định mệnh. Định mệnh của cá nhân phát sinh từ tư duy cá nhân, định mệnh tập thể đúc kết bởi suy nghĩ của tập thể.

    Tư duy, thói quen và định mệnh

    Quên đi góc nhìn cá nhân, hãy tự suy nghĩ về tư duy thời thượng của xã hội này và từ đó, ta có thể nhận thức được những hành xử và thói quen của người dân VN. Bắt đầu từ tầng cấp lãnh đạo về kinh tế, giáo dục và xã hội đến lớp người dân kém may mắn đang bị cơn lũ của thời thế cuốn trôi; tôi không nghĩ là một ai có thể lạc quan và thỏa mãn với sự khám phá.

    Những thói quen xấu về chụp giựt, tham lam, mánh mung, dối trá, liều lĩnh, sĩ diện… vẫn nhiều gấp chục lần các hành xử đạo đức, cẩn trọng, trách nhiệm, danh dự và hy sinh. Dĩ nhiên, đây là một nhận định chủ quan, sau một lục lọi rất phiến diện trên báo chí, truyền hình và diễn đàn Internet. Nhưng tôi nghĩ là rất nhiều người VN sẽ đồng ý với nhận định này.

    Tôi nghĩ lý do chính yếu của những thói quen tệ hại này là bắt nguồn từ một tư duy già cỗi, nông cạn và nhiều mặc cảm. Tôi có cảm giác là ngay cả những bạn trẻ doanh nhân và sinh viên mà tôi thường tiếp xúc vẫn còn sống trong một thời đại cách đây 100 năm, dưới thời Pháp thuộc. Thực tình, nhiều bậc trí giả đã lo ngại là so với thời cũ, chúng ta đã đi thụt lùi về đạo đức xã hội và hành xử văn minh.

    Tôi thường khuyên các bạn trẻ hãy đọc lại những tiểu thuyết của thời Pháp thuộc trước 1945. Họ sẽ thấy đời sống và các vấn nạn của một nông dân trong truyện của Sơn Nam vẫn không khác gì mấy so với một nông dân qua lời kể của Nguyễn Ngọc Tư. Bâng khuâng và thách thức của những gia đình trung lưu qua các câu chuyên của Khái Hưng rất gần gũi với những mẫu chuyện ngắn của nhiều tác giả trẻ hiện nay. Ngay cả những tên trọc phú, cơ hội và láu lỉnh trong tiểu thuyết của Vũ Trọng Phụng cũng mang đậm nét hình ảnh của những Xuân Tóc Đỏ ngày nay trong xã hội.

    Ôm lấy quá khứ ở thế kỷ 21

    Tóm lại, tôi có cảm tưởng chúng ta vẫn sống và vẫn tranh đấu, suy nghĩ trong môi trường cả 100 năm trước. Những mặc cảm thua kém với các ông chủ da trắng vẫn ám ảnh các bạn trẻ ngày nay. Chúng ta vẫn bàn cãi về những triết thuyết mà phần lớn nhân loại đã bỏ vào sọt rác. Trong lãnh vực kinh doanh, phần lớn các doanh nhân vẫn cho rằng bất động sản và khoáng sản là căn bản của mọi tài sản. Sản xuất gia công và chế biến nông sản vẫn chiếm một tỷ trọng rất lớn trong kim ngạch xuất khẩu. Một doanh nhân Trung Quốc đã mỉa mai với tôi khi đến thăm một khu công nghiệp của VN, “Họ đang cố học và làm những gì chúng tôi đang muốn quên”.

    Tôi đang ở tuổi 66. May mắn cho tôi, nền kinh tế toàn cầu đã thay đổi khác hẳn thời Pháp thuộc. Tôi không cần phải dùng tay chân để lao động, cạnh tranh với tuổi trẻ. Kinh doanh bây giờ đòi hỏi một sáng tạo chỉ đến từ trí tuệ và tư duy đổi mới. Thân thể tôi dù bị hao mòn (xương khớp lỏng lẻo, tai mắt nhấp nhem..). nhưng trí óc tôi và tinh thần vẫn trẻ hơn bao giờ hết. Thêm vào đó, nó không bị phân tâm bởi những hóc môn (hormones) về đàn bà hay những thứ lăng nhăng khác như các bạn trẻ. Do đó, hiệu năng và công suất của sự suy nghĩ trở nên bén nhậy hơn.

    Người Mỹ có câu, “Những con chó già không bao giờ thay đổi” (old dogs never change). Do đó, tôi thường không thích trò chuyện với những người trên 40, nhất là những đại trí giả. Nhưng tôi thất vọng vô cùng khi về lại VN và gặp toàn những ông cụ non mới trên 20 tuổi đời: Nhút nhát, cầu an, thụ động, chỉ biết ăn nhậu, và đua đòi theo thời thế. Họ sống như các ông già đã về hưu, họ nói năng như một con vẹt, lập đi lập lại những giáo điều, khẩu hiệu đã hiện diện hơn trăm năm. Họ làm việc như một con ngựa bị bịt kín đôi mắt để chỉ nhìn thấy con đường một chiều trước mắt.

    Nhiều người đỗ lỗi cho những thế hệ trứơc và văn hóa gia đình đã kềm kẹp và làm cho thế hệ trẻ này hay ỷ lại và hư hỏng. Cha mẹ vẫn giữ thói quen sắp đặt và quyết định cho các con đã trưởng thành (ngay khi chúng vào tuổi 30, 40..) về những cuộc hôn nhân, công việc làm, ngay cả nhà cửa và cách sinh họat. Hậu quả là một thế hệ đáng lẽ phải tự lập và lo tạo tương lai cho mình theo ý thích lại cuối đầu nghe và làm theo những tư duy đã lỗi thời và tụt hậu.

    Trong khi thế giới đang hồi sinh với thế hệ trẻ tự tin tràn đầy năng lực cho những thử thách của thế kỷ 21, thì người trẻ VN đang lần mò trong bóng tối của quá khứ, với sự khuyền khích của các nhóm muốn giữ quyền lực và bổng lộc. Tôi tự hỏi, sao quê hương mình... già nua nhanh như vậy? Những nhiệt huyết đam mê của tuổi thanh niên bây giờ chỉ dành cho những trận đá bóng của Châu Âu? Tôi nhìn vào những nghèo khó của dân mình so với láng giềng chỉ là một tình trạng tạm thời. Nhưng tôi lo cho cái tư duy già cỗi của tuổi trẻ sẽ giữ chân VN thêm nhiều thập niên nữa. Cái bẫy thu nhập trung bình to lớn và khó khăn hơn mọi ước tính.

    T/S Alan Phan là Chủ Tịch Quỹ Đầu Tư Viasa tại Hong Kong và Shanghai. Du học Mỹ từ năm 1963, ông đã làm việc tại nhiều công ty đa quốc gia ở Wall Street và phát triển công ty Hartcourt của mình thành một tập đoàn niêm yết trên sàn Mỹ với thị giá hơn 700 triệu dollars. Ông sống và làm việc tại Trung Quốc từ 1999. T/S Phan tốt nghiệp BS tại Penn State (Mỹ), MBA tại American Intercontinental (Mỹ), Ph.D tại Sussex (Anh) và DBA tại Southern Cross (Úc). Email của ông là [email protected] và Web site cá nhân là www.gocnhinalan.com.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    10 phản hồi

    Sự khác nhau giữa các tỷ phú ở các nước văn minh và các đại gia trọc phú VN:

    Các tỷ phú Mỹ như Bill Gates, Steve Job, Mark Zuckerberg, Harison Ford… không chỉ làm giàu lành mạnh và đóng góp nhiều cho đất nước, mà còn có công lớn trong việc biến đổi XH và thế giới, góp phần giải phóng sức sáng tạo và sức lao động của con người (làm việc nhanh, hiệu quả và nhàn hơn). Bên cạnh đó, họ có phong cách sống và văn hóa ứng xử rất chuẩn mực, lịch thiệp và đầy nhân văn, được nhiều người ngưỡng mộ, khâm phục, và trên hết họ là hình tượng mang nhiều cảm hứng và niềm tin cho các thế hệ trẻ tiếp bước vươn đến những đỉnh cao khác của nhân loại ….

    Còn đại gia trọc phú VN thì sao? Đa số họ làm giàu bất chính, phần lớn phất nhanh nhờ phân lô bán nền (“cướp đất” tinh vi), phá rừng bán gỗ, tham nhũng chính sách, phá hoại tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường, không có đóng góp nhiều cho đất nước so với sự thiệt hại lâu dài mà họ gây ra. Ứng xử thì hợm hĩnh, khoe mẽ, chơi nổi, đạo đức giả, đánh giá đẳng cấp con người thông qua số tiền “cướp” được, rất khinh thường người nghèo, vô trách nhiệm với đất nước, và là tấm gương xấu cho thế hệ trẻ học đòi theo lối sống thực dụng, ăn xổi, chụp giựt và vô cảm.

    Sự khác nhau nêu trên đã phản chiếu rõ nét qua hai hình ảnh trái ngược giữa thực trạng của VN và các nước văn minh, phát triển hiện nay

    Khách281 viết:
    Trình còi mà cũng viết lăng nhăng để nói xấu đất nước. 700 triệu chưa là gì đâu. Đất nước này ngày nay nhiều doanh nhân thành đạt, có hàng tỉ đô kia mà còn chưa nói gì.

    Đất nước VN có nhiều doanh nhân thành đạt, có hàng tỉ đô la mà sao TT Nguyễn Tấn Dũng vẫn tuyên bố VN là 1 nước nghèo! Vậy là sao?

    Đánh giá trình độ phát triển về kinh tế, VH, GD, v.v... của 1 đất nước là phải nhìn trên bình diện có tính phổ quát dựa trên các nhóm chiếm đa số trong XH (giai cấp trung lưu, công nhân, nông dân),chứ không phải dựa trên 1 số ít người trong giai tầng thượng lưu. Trình còi hay trình béo khác nhau là ở chổ ấy.

    VN có 1 số người nắm trong tay hàng tỉ đô la, mà rồi sao?
    Ngoài việc làm giàu,nhóm người này có là động lực để thúc đẩy đất nước tiến lên? Họ có cãm thấy nhục và buồn khi thấy VN vẫn còn đang ở trình độ phát triển "xách dép" cho các nước xung quanh như ý kiến 1 bác ở trong đây?

    Ba Khía

    Bác Alan này mang định kiến, không thèm đoái hoài tới người lớn tuổi, chỉ tìm nói chuyện với đám hậu sinh nên mới thất vọng. Bác thử tìm hiểu về các bậc trưởng thượng như Nguyễn Trọng Vĩnh, Võ Văn Kiệt, Nguyễn Thị Bình, Tống Văn Công, Nguyễn Trung, ... thì sẽ thấy những vị này (đợi) khi cao tuổi mới xông xáo muốn thay đổi (chỉ muốn thôi). Họ đâu có già nua! Chắc là đất nước của đỉnh cao trí tuệ nên mới chứa đầy những nghịch lý như vậy.

    Tôi không nghĩ như vậy. Nếu ai đãtuweng tiếp xúc hoặc nghe Mr Phan nói chuyện thì sẽ thấy ông là người có lòng với quê hương và có tri thức. nhìn ra những thói hư tật xấu là cánh để tiến bộ. Bạn hơi hồ đồ khi nói vậy

    700 triệu của người ta là do người ta lao động sáng tạo sa. mấy tỷ kia là tiền trộm cắp, tham nhũng so sánh khập khiễng quá.

    Khách281 viết:
    Trình còi mà cũng viết lăng nhăng để nói xấu đất nước. 700 triệu chưa là gì đâu. Đất nước này ngày nay nhiều doanh nhân thành đạt, có hàng tỉ đô kia mà còn chưa nói gì.

    Bạn đang tự chứng minh những gì ông Phan nói ở trên là chính xác.Như thế nào gọi là trình còi? Một người dù không có bằng cấp cao nhưng đi nhiều nơi, làm việc ở nhiều nước sẽ có tầm nhìn xã hội, con người, kinh tế tốt hơn rất nhiều một tiến sĩ giấy kinh tế ở Việt Nam. Thì một tiến sĩ như ông Phan không những bằng cấp chính quy mà còn là người rất thành công trong kinh doanh mà bạn gọi trình còi thì không biết nói gì hơn.

    Nếu người dân việt Nam ai cũng như bạn thì thật đáng buồn và đáng buồn cho cả dân tộc.

    Chúng ta tự hào có tỷ phú này nọ nhưng chúng ta có không biết chính xác tiền từ đâu mà ra! có phải nhờ họ ăn chia dự án BĐS như TS Phan nói trên!?

    Chúng ta nên tự hào về tỷ phú khi họ là những người giúp thay đổi cả 1 xã hội hay cả thế giới. Ví dụ như người Việt Nam viết ra 1 phần mềm giúp mọi người cải tiến năng suất làm việc (như word, Excel...) chứ tự hào gì đám tỷ phú đut lót quan chức cướp đất người nghèo!!??

    Khách281 viết:
    Trình còi mà cũng viết lăng nhăng để nói xấu đất nước. 700 triệu chưa là gì đâu. Đất nước này ngày nay nhiều doanh nhân thành đạt, có hàng tỉ đô kia mà còn chưa nói gì.

    Lại một kiểu thiển cận đo trình độ con người bằng giá trị tiền bạc. Xin lỗi ông, ở VN chẳng cần có trình độ gì nhiều, chí cần có chút tiền ông cha để lại là có thể mua vài mảnh đất hay mấy căn nhà giá rẻ, hay may mắn có nhà ở vào vị trí tốt, để bây giờ nhờ vào giá bất động sản cao phi lí ở VN để có thể rêu rao mình là triệu phú tỉ phú, sống cuộc sống huênh hoang khoác lác kiểu trọc phú.

    Tôi rất thích bài của ông Alan vì nó nêu bật được thực trạng nền KT VN hiện nay. So với TQ, VN chỉ mới ở dạng sách dép cho họ mà thôi. Sản xuất VN hiện nay có gì? Hàm lượng tri thức VN trong các nhóm hàng hóa cao cấp có giá trị cao là bao nhiêu? Đã bao năm rồi mà tỉ lệ nội địa hóa của ngành ô-tô VN vẫn chỉ loanh quanh 10%. Tinh thần dân tộc của người VN ở đâu? Làm thế nào để có thể đối chọi với một TQ mạnh nếu mình không làm chủ được kĩ thuật cao như kĩ nghệ hạt nhân, điện tử hay cơ khí chế tạo cao cấp. TQ từ anh chân đất đã đi vào vũ trụ bằng tàu vũ trụ và tên lửa vũ trụ của mình. Còn VN, người sẽ đi về đâu khi những đứa con của người chỉ toàn tâm lí chụp dựt, mong làm giàu nhanh bằng bất cứ giá nào, dù phải hi sinh cả tài nguyên, môi trường sống của các thế hệ con cháu mình trong tương lai?

    Wow!!! Cở mấy ông trong BCT Việt Nam có hàng tỷ đô la là chuyện thường. Tôi tin anh Khach281. Tuy nhiên tôi có tiếp xúc một số người VN, thật sự tác giả Alan Phạm không hẳn viết sai đâu. Sự thật là như thế. Họ nói cứ làm giàu, không cần chính trị gì cả, cộng sản không còn là cộng sản nửa, tham gia chính trị bị bắt là đúng rồi. Kiểu này đất nước VN cứ đi sau anh Thái Lan là phải rồi.

    Trình còi mà cũng viết lăng nhăng để nói xấu đất nước. 700 triệu chưa là gì đâu. Đất nước này ngày nay nhiều doanh nhân thành đạt, có hàng tỉ đô kia mà còn chưa nói gì.