Nguyễn Gia Kiểng - Một trang sử mới đã mở ra

  • Bởi Admin
    09/09/2011
    21 phản hồi

    Nguyễn Gia Kiểng

    “... Giai đoạn của mô hình phát triển hướng ngoại dựa trên xuất khẩu và đầu tư nước ngoài đã chấm dứt. Các nước như Trung Quốc và Việt Nam sẽ phải trông cậy trước hết vào thị trường nội địa và phải chấp nhận một khối nhân dân giàu mạnh hơn, tự do hơn, với khả năng đòi dân chủ lớn hơn...”

    Trong hai tuần lễ cuối tháng 7 và đầu tháng 8 các thị trường chứng khoán chính trên thế giới đã mất khoảng 10.000 tỷ USD, tương đương với những gì mà một tỷ rưỡi người Trung Quốc sản xuất ra trong hai năm. Các thị trường chứng khoán đã tuột dốc một lần nữa sau khi các chính quyền Châu Âu và Mỹ tỏ ra lúng túng trước những khó khăn mới và định chế thẩm định Standard & Poor's hạ thấp mức độ đáng tin về khả năng hoàn trả của Hoa Kỳ, và tiếp tục mất giá sau đó. Kinh tế thế giới vừa đi vào một giai đoạn khủng hoảng mới.

    Hai nguyên nhân được mọi người đồng ý là:

    1. Từ năm 2008, khi cuộc khủng hoảng bắt đầu, các chính phủ phương Tây đã phải liên tục vay tiền để kích thích hoạt động kinh tế, nhưng tăng trưởng kinh tế đã không đến, tiền thuế thu được không đủ khiến khối nợ của Hoa Kỳ và các nước phát triển tiếp tục gia tăng và đã đạt tới mức báo động
    2. Các nước Châu Âu và Mỹ trong nhiều năm đã tiêu xài quá khả năng sản xuất của họ, tình trạng này không thể tiếp tục được nữa.

    Tuy vậy, việc Mỹ và Châu Âu mắc nợ nặng là điều đã được biết từ lâu. Các chuyên gia đều đã đồng ý. Sự kiện các nước Châu Âu và Hoa Kỳ tiêu thụ nhiều hơn sản xuất cũng đã được ý thức rõ rệt như là một nguy cơ. Mọi người đều biết là phải giảm chi và tăng thu. Như vậy tình trạng hốt hoảng đột ngột vừa qua phải có nguyên nhân gần khác.

    Nguyên nhân gần đó là hình ảnh của một Châu Âu và một nước Mỹ lủng củng nội bộ không thể lấy những quyết định bắt buộc để ra khỏi khủng hoảng, giống như một máy bay không còn phi công, tạo cảm tưởng là có thể cuộc khủng hoảng không có lối thoát.

    Hai người có trách nhiệm trực tiếp tạo ra tình trạng mới này.

    Người thứ nhất là bà Angela Merkel, thủ tướng Đức. Bà này làm như bất chấp tình trạng tài chính nguy ngập của Châu Âu và chống lại mọi giải pháp chung. Thái độ của bà vừa vô trách nhiệm vừa thiển cận. Không thể nào bà và các cố vấn của bà lại không thấy rằng một sự sụp đổ của Châu Âu nhất định sẽ kéo theo sự sụp đổ của Đức vì lý do đơn giản là một khi đã thống nhất tiền tệ thì không thể có chuyện đèn nhà ai nấy sáng. Hơn nữa Đức chính là nước được hưởng lợi nhiều nhất nhờ sự thành lập khu vực Euro. Nhưng bà mỵ dân và muốn tỏ ra bảo vệ tận tình quyền lợi của Đức để lấy lòng cử tri.

    Người thứ hai, còn đáng trách hơn, là tổng thống Barack Obama.

    Đây không phải là lần đầu tiên Mỹ phải nâng cao mức nợ công. Năm nào Mỹ cũng đã phải làm việc này. Trong 30 năm qua quốc hội Mỹ đã phải biểu quyết tăng mức nợ công 39 lần. Lần này chỉ là lần thứ 40. Đây là một điều bắt buộc để đương đầu với những chi tiêu cấp bách. Vấn đề là lần biểu quyết này diễn ra trong một bối cảnh rất đặc biệt, mọi người đều hiểu là phải có ngay những biện pháp cụ thể để giảm nợ, hơn nữa lần này tổng số nợ của chính phủ Mỹ sẽ vượt quá mức tâm lý 100% GDP.

    Mâu thuẫn giữa chính phủ Obama và quốc hội Mỹ trong đó đảng Cộng Hòa chiếm đa số là, để giảm bớt áp lực của nợ công, Obama muốn tăng thuế trong khi đảng Cộng Hoà muốn giảm chi ngân sách. Giải pháp đương nhiên là một thỏa hiệp giữa hai quan điểm trong đó dĩ nhiên quốc hội có thế thượng phong, và trong tình trạng nợ nần chồng chất hiện nay thế thượng phong đó lại càng áp đảo vì giảm chi đã được coi là bắt buộc.

    Thay vì thành thực tìm kiếm một thỏa hiệp phù hợp với hiện tình của nước Mỹ Obama đã lấy thái độ mỵ dân bằng cách tỏ ra chống giảm chi và hăm dọa phủ quyết, gây căng thẳng và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu cơ. Obama không những không làm gì để giảm bớt căng thẳng mà, ít nhất trong những ngày đầu, còn muốn gây thêm căng thẳng để tỏ ra bênh vực dân nghèo. Ông liên tục đưa ra những tối hậu thư cho đảng Cộng Hoà, một tuần, rồi 72 giờ, rồi 48 giờ, rồi 36 giờ vì ông tin là lập trường bênh dân nghèo của mình đang dồn đảng Cộng Hoà vào thế bí. Cuối cùng khi hai bên đạt tới thỏa hiệp các chuyên gia đều đánh giá là Mỹ đã giảm chi quá ít và quá dưới mức độ cần thiết. Ngay cả Trung Quốc, nước có mọi lý do để mong Mỹ tiếp tục tiêu thụ và nhập cảng thật nhiều, cũng phải lên tiếng cảnh giác là Mỹ và Châu Âu không thể tiếp tục sống trên mức mà khả năng của họ cho phép. Các thị trường chứng khoán, và định chế S&P, đã phản ứng một cách bi quan. Obama đã chơi với dao và làm thế giới đứt tay.

    (Ở đây thiết tưởng cũng nên mở một ngoặc đơn về một chi tiết kỹ thuật. Việc nâng cao mức tối đa của nợ công nằm trong khuôn khổ của cuộc thảo luận ngân sách . Cuộc thảo luận này gồm hai phần, phần thu ngân sách, nghĩa là thuế, và phần chi. Cả hai phần thu và chi này phải được qui định tùy theo mức gia tăng nợ. Nếu bỏ qua sự du di ngân sách từ tài khoá này sang tài khóa kế tiếp thì ba khoản thu, chi và gia tăng nợ liên kết chặt chẽ với nhau trong phương trình Chi – Thu = Tăng nợ. Khi hai trong ba khoản này đã được quyết định thì khoản thứ ba cũng mặc nhiên được quyết định. Quốc hội Mỹ đã thảo luận xong phần thu ngân sách trong đó tổng thống Obama không có ý kiến; như vậy với một số gia tăng nợ đã dự đoán trước được thì khối lượng giảm chi cũng đã hiển nhiên, chỉ còn vấn đề là cắt bao nhiêu trong những khoản chi nào mà thôi. Nhưng Obama, qua các dân biểu Dân Chủ, lại phản đối các cắt giảm và đòi tăng thu dù phần này đã thảo luận xong rồi. Và tạo ra bế tắc. Thực ra cũng có vấn đề gia tăng số nợ công ở mức độ vừa đủ cho năm 2011 (như đảng Cộng Hòa muốn) hay cho tới hết năm 2012 (như Obama và đảng Dân Chủ muốn) để nó không còn là một đề tài tranh cãi trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới, nhưng nếu Obama chỉ tìm thỏa hiệp trên điểm này thì đã không đến nỗi gay go như vậy).

    Thái độ của Obama còn đáng để ý ở một điểm khác: Lúc đầu ông than phiền rằng thỏa hiệp đáng lẽ phải tốt hơn nữa (nghĩa là giảm chi ít hơn và tăng thuế nhiều hơn), ngay sau đó khi các chuyên gia đánh giá là mức giảm chi còn quá thấp, ông lại ra sức biện bạch rằng thỏa hiệp ngân sách này là rất tốt và sẽ đưa Hoa Kỳ ra khỏi khó khăn. Ông tỏ ra không hiểu tình trạng nghiêm trọng của kinh tế Mỹ và thế giới.

    Barack Obama và Angela Merkel, và bộ tham mưu của họ, không phải không nhìn thấy những biện pháp bắt buộc. Cách ứng xử cửa họ cần được nhận định trong khuôn khổ của văn hóa chính trị mà họ vừa là sản phẩm vừa là con tin. Và đó chính là vấn đề.

    Điều mà mọi người có thể nhận xét, dù không có lý thuyết nào chứng minh, là trong hai thập niên vừa qua hình như có một quan hệ mật thiết giữa dân chủ và nợ công. Các chính quyền dân chủ dù giầu mạnh vẫn nợ chồng chất trong khi các chế độ độc tài ngay cả trong những nước nghèo cũng ít khi mắc nợ, có khi còn có tiền cho vay như trong trường hợp Trung Quốc. Lý do là vì muốn giành thắng lợi trong các cuộc bầu cử các chính khách phải lấy lòng dân, và cách dễ nhất để được lòng dân là gia tăng ngân sách xã hội, dù đặc tính của các chi phí xã hội là tăng thì dễ nhưng giảm thì rất khó.

    Thâm thủng ngân sách và nợ công là hậu quả của một văn hóa chính trị xuất phát từ Hoa Kỳ và nhanh chóng tràn qua tại các nước dân chủ khác. Trong văn hóa này âm thanh và hình ảnh gần như là tất cả trong việc chọn lựa các cấp lãnh đạo quốc gia, kinh nghiệm và tài đức không quan trọng; hình thức cần hơn nội dung, bề ngoài cần hơn bề trong. Thành tích và công lao cũng không đáng kể bởi vì văn hóa nghe nhìn này không có ký ức, nó chỉ biết cái trước mắt; điều quan trọng nhất của một lãnh tụ chính trị là trẻ đẹp và mới. Nó được tăng cường với sự phát triển của các phương tiện truyền thông đại chúng thuận lợi cho sự phổ biến những ý kiến giản dị dù sai (economy, stupid) và dễ nghe dù hời hợt (yes, we can!). Lập luận nền tảng ở đây là người lãnh đạo tối cao không cần giỏi, chỉ cần có những phụ tá và cố vấn tài ba. Không gì sai hơn. Các vấn đề ngày càng nhiều và càng phức tạp, muốn trọng tài nhanh chóng giữa các giải pháp mà các phụ tá đề nghị thì phải hiểu rõ những lợi hại của từng giải pháp và có cái nhìn bao quát và thấu đáo hơn họ. Trong kỷ nguyên tri thức này người lãnh đạo cao nhất cũng phải là người giỏi nhất. Chính cái văn hóa chính trị này phải được xét lại bởi vì chính nó đã đưa lên cầm quyền những người không đủ bản lĩnh và quyết tâm để lấy những quyết định khó khăn và nhức nhối, khiến Hoa Kỳ và Châu Âu sa lầy.

    trang_su_moi1.jpg
    Việc Mỹ và Châu Âu mắc nợ nặng là điều đã được biết từ lâu

    Trong hai mươi năm qua Hoa Kỳ đã ba lần bầu sai tổng thống. Năm 1992 Bill Clinton, một thanh niên trốn lính với đạo đức kém và kinh nghiệm chính trị không đáng kể, đánh bại Geoge Bush, một anh hùng trong thế chiến II và một nhà chính trị đầy thành tích, kinh nghiệm và bản lĩnh, để trở thành tổng thống Mỹ. Năm 2000 George W. Bush (Bush 43) một người lương thiện và quả quyết nhưng hầu như không hiểu gì về thế giới, đánh bại Al Gore xuất chúng và kinh nghiệm để trở thành một trong những vị tổng thống vụng về nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Năm 2008, Barack Obama hoàn toàn không có một kinh nghiệm lãnh đạo và quản lý nào đánh bại John McCaine dũng cảm và lão luyện. Cả ba tổng thống Mỹ gần đây đều đã được bầu vì họ trẻ đẹp, mới xuất hiện và có bộ tham mưu tranh cử giỏi chứ không phải vì thành tích, tầm nhìn và bản lĩnh. Họ đều là những người hời hợt, quá thành công và bận rộn với danh vọng để có nhu cầu và thời giờ để học hỏi và suy nghĩ. Họ không hiểu rằng một biện pháp kinh tế có thể có lợi trong ngắn hạn nhưng độc hại trong dài hạn. Họ không nhìn các chế độ độc tài như một sự xúc phạm bởi vì họ không ý thức được rằng chính trị chỉ có ý nghĩa nếu lấy con người -và tự do và phẩm giá con người- làm cứu cánh. Đối với họ chính trị là vận động tranh cử, là diễn thuyết như thế nào trước đám đông, là xuất hiện như thế nào trên màn ảnh. Họ là những người quá vội vã để có thể dành thời giờ cho triết lý chính trị và những ưu tư dài hạn.

    Những người lãnh đạo được bầu như vậy dĩ nhiên không có tư cách và uy tín để áp đặt những cố gắng lớn, dù cần thiết. Họ chỉ có thể đưa ra những chính sách dễ dãi và tránh né những quyết định khó khăn. Và nói chung trong hai mươi năm qua Hoa Kỳ và Châu Âu đã chỉ có những người cầm đầu như thế. George W. Bush (Bush 43) đã rất mất lòng dân vì ông áp đặt những cố gắng lớn – tuyên chiến với khủng bố, đánh đổ Saddam Hussein, dân chủ hóa khối Hồi Giáo, hỗ trợ nhân quyền trên khắp thế giới v.v.- mà không hiểu rằng nếu đó là những mục tiêu của dân chúng Mỹ thì họ đã không bầu ông.

    Hậu quả chính trị đã rất nặng nề. Clinton đã không dám can thiệp vào Somalia, để nước này tan rã và trở thành vùng đất dung thân của các tổ chức khủng bố và đạo tặc, đã để mặc cho Bin Laden mặc sức phát triển tổ chức Al Qaeda dù Bin Laden đã trắng trợn khiêu khích và gây những thiệt hại lớn cho Mỹ. Theo đuổi chính sách đối ngoại thực tiễn Clinton đã bình thường hóa quan hệ với mọi chế độ độc tài miễn là chúng không ra mặt chống Mỹ. Trào lưu dân chủ rầm rộ trên thế giới trong thập niên 1980 làm sụp đổ khối cộng sản và các chế độ độc tài quân phiệt ở Châu Mỹ La Tinh đã khựng hẳn lại từ khi Bill Clinton lên cầm quyền tại Mỹ. Chính sách đối ngoại thực tiễn còn được công khai hóa như một chọn lựa chính trị cơ bản của Hoa Kỳ với Obama. Ngay trong bài diễn văn nhậm chức Obama dõng dạc tuyên bố: "Đối với các chế độ độc tài bịt miệng đối lập chúng tôi nói quí vị đi sai chiều lịch sử nhưng nếu quí vị chìa tay ra chúng tôi vẫn nắm lấy". Vài tháng sau, tại Cairo ông nói thêm: "Không một quốc gia nào có quyền quyết định thế nào là một chế độ tốt cho một quốc gia khác". Hoa Kỳ không còn coi dân chủ và nhân quyền như những giá trị phổ cập. Kinh tế là tất cả. Cuộc Cách Mạng Ả Rập mà chúng ta đang chứng kiến đã diễn ra không phải vì Hoa Kỳ muốn, mà mặc dù Hoa Kỳ không muốn.

    Nhưng kinh tế nào?

    Clinton tranh cử với khẩu hiệu "Economy, stupid" có nghĩa là "kinh tế, thế thôi" hay "kinh tế là tất cả" nhưng thực ra chỉ là "kinh tế ngu xuẩn" vì độc hại về lâu về dài. Ông đã đắc cử vì lúc đó kinh tế Hoa Kỳ đã khựng lại từ 1991. Sự khựng lại này một phần có nguyên nhân kỹ thuật tự nhiên vì kinh tế Hoa Kỳ đã tăng trưởng liên tục và mạnh mẽ trong mười năm, thời gian trung bình của một chu kỳ tăng trưởng, và một phần vì những chi phí lớn cho cuộc đấu tranh đánh bại khối cộng sản và cho cuộc chiến vùng Vịnh đầu tiên. Với lập trường "Economy, stupid" Clinton đã tạo ra một giai đoạn phồn vinh giả tạo. Tiêu thụ được khuyến khích tối đa, tài chính là tất cả thay vì là một dụng cụ quản lý kinh tế, các sản phẩm đầu cơ tài chính và địa ốc –Credit default swap, derivatives, short selling etc.- mà Warren Buffet gọi là "những vũ khí giết người hàng loạt" được hoàn toàn thả lỏng. Clinton còn cho biểu quyết một đạo luật cấm mọi kiểm soát đối với các sản phẩm đầu cơ. Tình trạng bệnh hoạn này tiếp tục trong tám năm của Geoge W. Bush vì Bush 43 dù có nhìn thấy mối nguy cũng quá sa lầy tại Iraq để có thể thay đổi chính sách đang còn được lòng dân này. Sau Bush 43, Obama lên cầm quyền vào giữa lúc Hoa Kỳ khủng hoảng nặng và kéo theo cả thế giới vào khủng hoảng, nhưng chính sách quan trọng nhất của ông là gia tăng chi phí xã hội, một điều dù nhân bản và đúng trong lâu dài cũng không đúng lúc. Cách giải quyết khủng hoảng kinh tế của Hoa Kỳ và hầu hết các nước là bơm thêm hàng ngàn tỷ USD vào hệ thống ngân hàng. Nhưng đây chỉ là những biện pháp cấp cứu, chờ đợi những biện pháp mạnh để giải quyết những nguyên nhân thực sự của cuộc khủng hoảng: nợ công quá cao, thâm thủng mậu dịch kéo dài, tiêu thụ nhiều hơn sản xuất. Những biện pháp triệt để này các nhà lãnh đạo được bầu ra vì trẻ đẹp và hoạt bát chứ không phải vì uy tín, tài đức và kinh nghiệm không thể áp đặt. Họ chỉ có thể theo đuổi những chính sách dễ dãi, nghĩa là mỵ dân và ngắn hạn.

    Nói chung tư tưởng kinh tế thời thượng trong hai thập niên qua, kể từ khi Bill Clinton đắc cử tổng thống Mỹ, là kích thích tăng trưởng bằng cách khuyến khích tiêu thụ và thả lỏng đầu cơ. Đó là chủ thuyết kinh tế của J.M. Keynes đã từng được thử nghiệm và làm nhiều nước điêu đứng trong thập niên 1970, không phải vì sai mà vì không thể áp dụng trong một sinh hoạt kinh tế toàn cầu hóa. Keynes chỉ lý luận trong khuôn khổ một sinh hoạt kinh tế quốc gia khép kín và ông cũng không bàn tới đầu cơ tài chính. Trong "chủ nghĩa Keynes tân trang" này một tỷ lệ tăng trưởng GDP khả quan được coi như có khả năng biện minh cho tất cả, bất kể nó được đạt tới bằng cách nào, với những hậu quả nào. Các lý thuyết gia của nó lạc lõng trong các lý thuyết phức tạp mà quên một điều rất cơ bản là không ai -dù là một cá nhân, một gia đình, một công ty hay một nhà nước- có thể mãi mãi vay nợ để chi tiêu nhiều hơn thu nhập. Tình trạng thâm thủng càng để lâu càng khó chữa, và nó đã kéo dài quá lâu. Nợ công đã đạt tới, trong nhiều nước đã vượt qua, cái ngưỡng đáng sợ 100% GDP. Một cách cụ thể cột mốc này có nghĩa là nếu lãi xuất gộp trung bình của các khoản nợ là 4%, một lãi xuất vừa phải, và tăng trưởng kinh tế cũng là 4%, một tỷ lệ tăng trưởng khả quan, thì toàn bộ tăng trưởng sẽ bị chiếm đoạt để trả tiền lãi của khối nợ công thay vì để cải thiện đời sống của dân chúng.

    Ý thức về nguy cơ của nợ công vào lúc này, sau những biến động vừa xảy ra, đã mạnh đến nỗi nhiều chính đảng đề nghị đưa vào hiến pháp một điều khoản cấm bội chi ngân sách. Thế giới đã bừng tỉnh. Các chính sách giảm chi không còn thất nhân tâm như trước nữa. Mọi người đều hiểu là đã đến lúc phải thắt lưng buộc bụng, làm việc nhiều hơn, tiêu thụ ít hơn, các chính quyền phải giảm chi tiêu và tăng thuế ngay cả nếu vì thế mà tạm thời tăng trưởng kinh tế bị giới hạn. Những người biểu tình tại Athens, Madrid và Roma thừa biết là không có chính sách nào khác, họ bày tỏ trước hết sự phẫn nộ với các chính quyền mỵ dân đã đưa họ tới thảm kịch.

    Một trang sử mới của thế giới đã mở ra

    Những thất vọng và thiệt hại do cuộc khủng hoảng kéo dài này gây ra chắc chắn phải khiến người Mỹ chọn lựa một cách nghiêm chỉnh hơn tổng thống và nhân sự lãnh đạo chính trị của họ. Chúng cũng có thể khiến họ ý thức được sự tai hại của chế độ tổng thống, một chế độ bầu cho một người và do đó cho phép một cá nhân chiếm được vai trò lãnh đạo quốc gia nếu có khả năng truyền thông, phương tiện tài chính dồi dào và một nhóm vận động tranh cử giỏi mà không nhất thiết phải có bản lĩnh chính trị. Các nước Châu Âu cũng sẽ bị lôi cuốn vào một xét lại tương tự song song với một kết luận mà họ bắt buộc phải rút ra sau những lủng củng vừa qua là phải nhanh chóng tiến gần tới một cơ cấu liên bang. Châu Âu, cái nôi của dân chủ, sẽ mạnh hơn sau khúc ngoặt này. Đàng nào thì Hoa Kỳ và Châu Âu cũng sẽ phải thay đổi cách chọn lựa những người lãnh đạo. Những chính trị gia chân chính đương nhiên sẽ gắn bó hơn với các giá trị dân chủ và nhân quyền và họ cũng có bản lĩnh và quyết tâm hơn để thăng tiến những giá trị này. Đó là một điều chắc chắn, và đáng mừng.

    Điều còn chắc chắn hơn là từ đây mọi cố gắng của các nước dân chủ phát triển sẽ phải dồn vào hướng giảm tiêu thụ, song song với tăng thuế, để thăng bằng ngân sách và giảm khối nợ công đã đạt quá giới hạn chịu đựng. Hậu quả tự nhiên là nhập khẩu và đầu tư ra nước ngoài sẽ sút giảm nặng. Giai đoạn của mô hình phát triển hướng ngoại dựa trên xuất khẩu và đầu tư nước ngoài đã chấm dứt. Các nước như Trung Quốc và Việt Nam sẽ không còn có thể bóc lột công nhân tối đa để xuất khẩu thật nhiều với giá thật rẻ mà sẽ phải trông cậy trước hết vào thị trường nội địa. Và muốn như vậy thì phải chấp nhận một khối nhân dân giầu mạnh hơn, tự do hơn, với khả năng đòi dân chủ lớn hơn.

    Nhưng phải chăng sự kiện các nước dân chủ giảm nhập khẩu, giảm đầu tư ra nước ngoài và giảm viện trợ cũng sẽ đồng thời làm giảm khả năng gây áp lực bênh vực dân chủ và nhân quyền? Không, trái lại. Khi xuất khẩu trở thành khó khăn hơn thì các nước bắt buộc phải ít nhiều lệ thuộc xuất khẩu, như phần lớn các nước chưa phát triển, còn lệ thuộc áp lực bên ngoài hơn trước. Người ta càng phải chiều khách hơn khi khó bán hàng. Trong trường hợp Việt Nam áp lực bênh vực dân chủ sẽ chỉ có thể mạnh hơn. Hiện nay nó hầu như không có. Và áp lực dân chủ hóa đến từ bối cảnh thế giới còn mạnh hơn nữa vì chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một làn sóng dân chủ mới.

    Tuy vậy, bối cảnh quốc gia và thế giới dù thuận lợi đến đâu cũng không đủ. Dân chủ sẽ chỉ đến với đất nước nếu người Việt Nam, trước hết là trí thức Việt Nam, dám tranh đấu và, quan trọng hơn, biết tranh đấu để giành lấy. Chúng ta chỉ có quyền lạc quan sau một cố gắng tự xét không khoan nhượng.

    Nguyễn Gia Kiểng
    (09/2011)

    Chủ đề: Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    21 phản hồi

    Nguyễn Gia Kiểng viết:
    Chính sách đối ngoại thực tiễn còn được công khai hóa như một chọn lựa chính trị cơ bản của Hoa Kỳ với Obama. Ngay trong bài diễn văn nhậm chức ông Obama dõng dạc tuyên bố: "Đối với các chế độ độc tài bịt miệng đối lập chúng tôi nói quí vị đi sai chiều lịch sử nhưng nếu quí vị chìa tay ra chúng tôi vẫn nắm lấy".* Vài tháng sau, tại Cairo ông nói thêm: "Không một quốc gia nào có quyền quyết định thế nào là một chế độ tốt cho một quốc gia khác". * Hoa Kỳ không còn coi dân chủ và nhân quyền như những giá trị phổ cập. Kinh tế là tất cả…

    Những thất vọng và thiệt hại do cuộc khủng hoảng kéo dài này gây ra chắc chắn phải khiến người Mỹ chọn lựa một cách nghiêm chỉnh hơn tổng thống và nhân sự lãnh đạo chính trị của họ. Chúng cũng có thể khiến họ ý thức được sự tai hại của chế độ tổng thống, một chế độ bầu cho một người và do đó cho phép một cá nhân chiếm được vai trò lãnh đạo quốc gia nếu có khả năng truyền thông, phương tiện tài chính dồi dào và một nhóm vận động tranh cử giỏi mà không nhất thiết phải có bản lĩnh chính trị...

    “…Đôi khi, chính sách đối ngoại của Mỹ khá nhìn xa trông rộng, vừa phục vụ lợi ích, lý tưởng của Mỹ, vừa vì lợi ích của các nước khác. Nhưng một vài lúc khác, chính sách của Mỹ đã đi sai đường do dựa trên những giả định sai lầm bỏ qua mong muốn hợp lý của các dân tộc khác, làm suy giảm uy tín quốc gia, tạo ra một thế giới nguy hiểm hơn…” trg 298

    “…Toàn cầu hóa khiến cho nền kinh tế, sự thịnh vượng cũng như an ninh quốc gia của chúng ta gắn chặt với những sự kiện diễn ra ở đầu kia thế giới. Và trên trái đất này không có nước nào có khả năng hơn chúng ta để thiết lập nên một hệ thống toàn cầu hay xây dựng sự đồng thuận xung quanh một loạt những quy tắc hành xử quốc tế giúp mở rộng tự do, an toàn cho mỗi cá nhân và lợi ích kinh tế. Dù muốn hay không, nếu chúng ta muốn Hoa Kỳ an toàn hơn thì chúng ta phải giúp cả thế giới an toàn hơn … Việc Đức và Nhật gia nhập thế giới dân chủ tự do với nền kinh tế thị trường tự do đã xóa bỏ nguy cơ xung đột giữa các cường quốc trong thế giới tự do…

    “…Vì vậy, thách thức đối với chúng ta là phải đảm bảo các chính sách của Mỹ sẽ dẫn hệ thống quốc tế theo hướng công bằng hơn, có công lý hơn và thịnh vượng hơn và các quy tắc chúng ta đề ra sẽ đem lại lợi ích cho cả Hoa Kỳ lẫn Thế giới…” trg 332

    “…Chúng ta cần duy trì lực lượng quân sự chiến lược cho phép chúng ta kiểm soát được nguy cơ từ những quốc gia bất hảo như Bắc Hàn và Iran cũng như đáp ứng được thách thức từ những đối thủ tiềm tàng như Trung Quốc…” trg 324

    Có thể tìm đọc được những mấu chốt chiến lược này trong cuốn sách nổi tiếng của ông - The Audacity of Hope (Hy vọng táo bạo).

    Thay vì dùng sức mạnh để áp đặt những bất công thì ông chủ trương tạo ra những quan hệ thương mại bình đẳng hơn để mang đến nhiều cơ hội hơn cho các nước đối tác; thay vì chỉ xem dân chủ nhân quyền là những chiêu bài để mặc cả quyền lợi cho Mỹ như những chính phủ trước đây thì ông tin rằng nếu những giá trị tự do, dân chủ và nhân quyền được thực thi bên ngoài Hoa Kỳ thì nhân dân Mỹ vẫn là những người được hưởng lợi nhiều nhất. Không khó để nhận ra một chiến lược toàn cầu mới mà ông Obama đã triển khai: thúc đẩy hòa bình để tránh chiến tranh; thúc đẩy tự do, dân chủ, nhân quyền để kiến tạo hòa bình và ổn định nhằm phát triển thịnh vượng bền vững. Sẽ không ít người hoài nghi khả năng vượt qua thách thức thực tế của ông. Nhưng một vị Tổng thống bước lên vũ đài chính trị mà không chịu sự chi phối tiền bạc của giới tài phiệt sẽ cho phép ông tự do và có nhiều quyền lực hơn để thực thi những suy nghĩ và chiến lược của chính mình.

    *“To those who cling to power through corruption and deceit and the silencing of dissent, know that you are on the wrong side of history; but that we will extend a hand if you are willing to unclench your fist.” văn bản gốc tiếng Anh

    *”No system of government can or should be imposed upon one nation by any other.” văn bản gốc tiếng Anh

    Trao đổi với bác Phan Sơn:

    Bên cạnh những từ đã nêu trong phản hồi với bác Trí Luận, chúng ta cần tra thêm từ điển một vài từ nữa như “to cling”, “to extend”, “to be willing to do something” để có thể hiểu và dịch chính xác câu trích dẫn này của TT Obama.

    1) To cling:
    vb clings, clinging, clung (intr)
    1. (often followed by to) to hold fast or adhere closely (to something), as by gripping or sticking
    2. (followed by together) to remain in contact (with each other)
    3. to be or remain physically or emotionally close to cling to outmoded beliefs
    2) To extend:
    v. ex•tend•ed, ex•tend•ing, ex•tends
    v.tr.
    1. To open or straighten (something) out; unbend: extended the legs of the folding table.
    2. To stretch or spread (something) out to greater or fullest length: extended the radio antenna.
    3.
    a. To exert (oneself) vigorously or to full capacity: Few mountain climbers have extended themselves as those two have.
    b. To cause to move at full gallop. Used of a horse.
    4.
    a. To increase in quantity or bulk by adding a cheaper substance: used rice or pasta to extend leftover casseroles.
    b. To adulterate.
    5.
    a. To enlarge the area, scope, or range of.
    b. To expand the influence of.
    c. To make more comprehensive or inclusive. See Synonyms at increase.
    6.
    a. To offer: extend one's greetings.
    b. To make available; provide: extend credit to qualified purchasers.
    7.
    a. To cause (something) to be or last longer: extended our visit by a day.
    b. To prolong the time allowed for payment of: extend a loan for three more months.
    8. Chiefly British
    a. To appraise or assess; value.
    b. To seize or make a levy on for the purpose of settling a debt.
    v.intr.
    To be or become long, large, or comprehensive: influence that extended to other continents; table legs that extend by unscrewing.
    3) Willing:
    adj.
    1. Disposed or inclined; prepared: I am willing to overlook your mistakes.
    2. Acting or ready to act gladly; eagerly compliant: "The spirit indeed is willing, but the flesh is weak" (Matthew 26:41).
    3. Done, given, accepted, or borne voluntarily or ungrudgingly. See Synonyms at voluntary.
    4. Of or relating to exercise of the will; volitional.

    Với nghĩa của các từ trên như trên, tôi thấy rằng:

    1) Động từ to cling to không có nghĩa nào là “leo lên” cả nên không thể dịch cụm từ “To those who cling to power …” là “với những ai đang leo lên quyền lực …” như bác dịch được. Có lẽ bác nhầm với động từ climb to chăng?
    2) Cụm từ cuối cùng của câu trích: “… unclench your fist.” Động từ unclench nghĩa là open; và fist là danh từ nghĩa là nắm đấm, quả đấm. Trong cụm từ này không có từ nào để có thể dịch là “tự giải phóng mình đầu tiên” như bác đã dịch được cả. Phải chăng bác đã nhầm fist với first?

    Đến đây tôi vẫn bảo lưu ý mình là bản dịch của bạn Hoàng Quân là chính xác. Nhưng để sát hơn nữa với nguyên tác tôi xin chỉnh lại một chút bản dịch của bạn Hoàng Quân (xin mạn phép bác nhé!) để hầu bác rõ.

    ““Đối với những ai đang cố bám chặt [vào] quyền lực bằng tham nhũng, dối trá, lừa mị và bịt miệng những tiếng nói đối lập, [cũng] nên biết rằng quý vi đang đi ngược giòng lịch sử; nhưng quý vị cũng cần biết rằng chúng tôi sẵn sàng mở rộng vòng tay nếu quý vị biết từ bỏ bạo lực.”

    Dịch thuật đối với tôi trên hết phải chính xác đến mức tối đa có thể, không nên thêm bớt quá mức cần thiết. Xin giới thiệu bác một blog có những bản dịch rất chuẩn có thể nói là khuôn mẫu cho những ai làm dịch thuật tham khảo. Bác hãy ghé đọc blog namhai-truongson.blogspot.com.

    trich dẩn:"Denen, die sich mit Korruption, Betrug und der Unterdrückung abweichender Meinungen an die Macht klammern, sage ich, wisst, dass ihr auf der falschen Seite der Geschichte steht, aber dass wir eine Hand reichen, wenn ihr bereit seid, eure Faust zu öffnen.
    Diễn dịch:
    Đối với những người bám giữ quyền lực bằng tham nhũng, lừa đảo và đàn áp những ý kiến khác biệt, tôi nói với họ rằng các người phải biết mình đang đứng ngoài con đường mà lịch sử tiến bước; Nhưng các người cũng cần biết rằng chúng tôi sẽ đưa tay ra nếu quý vị sẵn sàng buông thả bàn tay mình (đang nắm giữ những thứ làm cho quý vị đứng ngoài con đường tiến hóa đi lên của loài người)."
    Phần đánh dấu đậm theo tôi lên dịch là: "chúng tôi sẽ đưa một bàn tay ra để bắt tay quý vị nếu quý vị sẵn sàng lơi lỏng nắm đấm của mình"

    Trích dẫn:
    "Đối với các chế độ độc tài bịt miệng đối lập chúng tôi nói quí vị đi sai chiều lịch sử nhưng nếu quí vị chìa tay ra chúng tôi vẫn nắm lấy".

    Xin nói với những ai đang leo lên quyền lực bằng con đường tham nhũng và trấn áp sự bất đồng chính kiến, rằng các vị đang đi sai con đường lịch sử, song chúng tôi sẽ dang tay nếu các vị tự giải phóng cho mình đầu tiên.

    “To those who cling to power through corruption and deceit and the silencing of dissent, know that you are on the wrong side of history, but that we will extend a hand if you are willing to unclench your fist.”

    Xin học hỏi để nâng cao hiểu biết,

    Chân thành cảm ơn bác (41161) về những trao đổi sâu vào văn bản lời nói của TT Barack Obama. Đôi điều sau đây cũng để góp vui. (Xin thật thông cảm cho những phi lộ sau chỉ để tỏ sự chân tình.)

    *
    Tôi học tiếng Anh để làm chuyên môn kỹ thuật nhưng chủ yếu vẫn dùng tiếng Đức vì được học trong Hochschule. Tôi nhớ lời Thày Bùi Phụng (Kính lỗi Thày khi viết những dòng này!): “Các cậu không dịch được tiếng Anh vì dốt tiếng Việt.“ (Vì quá ấn tượng với câu nói của Thày mà nhớ và, dù muốn, cũng không thay đổi chữ „dốt“ có vẻ „khiêu khích“ ở đây.)
    Tôi đã tìm 2 phiên bản
    Original: http://www.whitehouse.gov/blog/inaugural-address/
    Và tiếng Đức: http://www.dw-world.de/dw/article/0,,3963993,00.html
    để tham khảo.
    Tôi hiểu “buông thả bàn tay ...” là buông thả bàn tay đang “bám vào quyền lực bằng tham nhũng, ...” - để một đoạn có ý chặt chẽ với nhau.

    *
    “Thực sự cầu thị” có 2 phiên bản.
    Người Việt mình hiểu theo kiểu “nôm” là “thật lòng muốn (cầu) biết (thị)”. Trong tiếng Tàu, Mao Trạch Đông giải thích trong “Về việc học tập của chúng ta” thì là: Việc học tập, nhìn nhận của ta là phải thấy (thị) mối quan hệ (cầu) của các sự kiện, sự vật (sự) tồn tại trên thực tế (thực).

    Thân mến.

    [Bác XH&CD thân mến, Tôi rất vui khi gặp bác; Mong và chúc bác luôn Khỏe và Vui.
    Kính.]

    Vui cùng Dân Luận

    Những trao đổi cứ làm tôi vương vấn và sau một giấc ngủ ngắn, tôi đã gom lọc từ … tiềm thức để muốn chia sẻ thêm sự „Vui cùng Dân Luận“.

    Không muốn trình bày thêm về „Entwicklungstheorie ‚Cơ-Linh tương hợp/tác’“ vì ý nghĩ ban đầu tôi có được từ một „ngôi trường“ khác và tôi hứa đã tặng lại nơi đó „bản quyền“; Cũng không bàn về „trí thức là nền tảng của tiến bộ“ vì một học giả nổi tiếng đã mổ sẻ từ … rất lâu. Niềm vui của tôi đơn giản hơn nhiều.
    Từ việc học hỏi để nhận được điều: „Dân chủ là cộng tác kiến tạo tương lai“, tìm hiểu về sinh hoạt các xã hội dân chủ Âu, Mỹ ta thấy các luồng tư tưởng mà các đảng phái đại diện luôn có cơ hội cọ sát, mài dũa và tranh đấu dưới con mắt nhìn nhận, đánh giá và phán xét của dân chúng. Trong quá trình như vậy, những tri thức học thuật chuyên môn được các chuyên gia, giáo sư trong các trung tâm khoa học, các trường đại học phát biểu lên luôn có cơ hội được lắng nghe. Các kỳ bầu cử, chẳng hạn, những giáo sư về „chính trị học“ luôn được mời bình luận trực tiếp, công khai trong những trung tâm quan sát „live“; Họ bình luận ý của ông này, bà kia thuộc đảng này, phong trào nọ phát biểu là nhằm hướng đến chính sách gì theo lập trường của đảng họ. Etc.
    Ngay tại đây và trong thời gian gần đây, các nhận xét nhỏ về các đảng châu Âu và đánh giá chính trị gia Việt Nam theo khuynh hướng nào hay những phân tích kinh tế VN trên cơ sở những tri thức bài bản đã cho thấy nhận thức và trình độ phản biện đã có chuyển biến về chất. Những bài trên BauxiteVN.info có cụ thể hơn một chút.
    Vẫn cần bàn cãi và tìm hiểu „bản lai diện mục của nền Dân chủ“, nhưng những thao tác tri thức này là điều rất hay và bổ ích. Chúng ta biết chính trị gia là những người có vai trò quan trọng trong xã hội vì họ được giao (hoặc tự giành lấy trong một hoàn cảnh cụ thể) giữ vai trò quản trị, điều hành xã hội. („Nhân dân nào, chính phủ ấy“ cũng có lý chăng?). Vậy thì trách nhiệm của trí thức chính là trong vai trò nhìn nhận, phát biểu và phản biện này, chớ „quăng bút lấy long tuyền“ thì đã (tạm) bỏ vai trò trí thức để dấn thân … thành chính trị gia mất rồi; và khi theo tiếp con đường này thì cái tri thức có được, sớm muộn cũng mai một và cùn đi để phải chờ đến lúc về hưu mới phát biểu đối điều vớt vát gọi là để lại „võ đà đao“ lấy tiếng với đời trước khi … về cõi ?!

    Nhưng từ đây nghĩ trở lại thì bản thân bài chủ cũng là sự bộc bạch theo „tinh thần trí thức“ là không hề che đậy những khiếm khuyết và vì thế đã tạo cơ hội để bàn luận tiếp; Và việc bàn thảo để đi thêm lên trên con đường nhận thức lại (chỉ?) được diễn ra trên Dân Luận. – Đó là điều lý thú!

    „Ở đời, muôn sự là chung.“
    [Hơn nhau ở chỗ biết dùng mà thôi! :-).]

    Tôi hy vọng những tri thức tiên tiến của nhân loại (Dân chủ, Cộng hòa) nhanh chóng được nhìn nhận và áp dụng vào Việt Nam để Con Rồng, Cháu Tiên sớm được hưởng „Độc lập, Tự do, Hạnh phúc“.

    Trân trọng và thân mến,
    Kính bút (bàn phím).

    Trí Luận viết:
    Xin được học hỏi

    Tôi đã có nhận xét sơ bộ, nhưng vẫn xin chờ vì cứ thầm nhủ trong cuộc sống và tranh luận học hỏi cái phương châm dân dã: „Còi to – Cho vượt!“. Nay thấy ý kiến bác Trần Độ (41108) thì xin được thỏ thẻ đôi ý.
    Nhận xét ban đầu là:
    Văn hay mà ý còn hơi … RỖNG,
    Vẫn chưa minh thị: PHẢI LÀM GÌ!

    Những „làn sóng dân chủ mới“ và „Dân chủ sẽ chỉ đến với đất nước nếu người Việt Nam, trước hết là trí thức Việt Nam, dám tranh đấu và, quan trọng hơn, biết tranh đấu để giành lấy.“ rất dễ bị coi là „luận điệu của các thế lực thù địch“ vì có nội dung … kích động bâng quơ!

    *
    Lý thuyết vĩnh cửu cho sự phát triển là CƠ sở (Hardware) xã hội phải luôn luôn tương thích và tương ứng với tư tưởng, nhận thức cộng đồng như là LINH hồn (Software). Vận động của các cộng đồng EU và Mỹ là tư duy luôn tìm tòi những phương thức quản trị để xã hội ổn định và phát triển. – Đó là nội dung và mục đích của xã hội dân chủ để cái LINH (tư tưởng) luôn có sức sống động hướng dẫn xã hội nhìn nhận và bắt kịp sự vận động của cuộc sống luôn, như thể, phức tạp hơn (vì thông tin càng ngày càng nhiều và đa chiều).
    Muốn „giành lấy“ cái gì thì phải biết cái đó là cái gì và làm thế nào để có „nó“ được.
    Tôi chỉ dám khiêm tốn có mong muốn là làm cho xóm xã tôi có được cống rãnh thoát bẩn và nước sạch để dùng. Cơ thể đất nước đang bị đào bới, băm vằm và những người dân đang bị nhiễm độc nặng… (Đã chia sẻ với bác XH&CD, tôi vẫn luôn còn nhớ. - :-)!)

    Chúng ta trao đổi để tự “minh thị” và tự làm cho cái LINH (ý thức) của mình phù hợp với thực tế xã hội chăng?
    Chân thành cảm ơn,
    Kính bút.

    Chào bác Trí Luận,

    "nhận thức cộng đồng như là LINH hồn" là điều kiện cần và đủ để xây dựng một xã hội lành mạnh, tìm tòi, phát triển một cách linh hoạt khi gặp phải vấn đề và dự báo sự cố.

    Chúc bác nhiều sức khỏe

    XH&CD

    Đáp lời của bác Trí Luận:

    Bác viết “Phải hiểu đúng văn bản gốc,” nhưng bác lại bảo “không chắc với văn bản tiếng Anh nên xin dùng phiên bản tiếng Đức để ...” hóa ra bác mâu thuẫn với chính bản thân bác rồi. Ông TT Obama đọc diễn văn nhậm chức bằng tiếng Anh thì phải căn cứ vào bản tiếng Anh đó thì mới “hiểu đúng văn bản gốc” được chứ. Văn bản gốc của bài diễn văn nhậm chức đó đăng đầy trên mạng chứ có hiếm hoi gì đâu mà bác phải dùng phiên bản tiếng Đức; và nữa bác lấy gì đảm bảo được ‘phiên bản tiếng Đức” bác dùng là chính thống, đáng tin cậy nhất?

    Để “hiểu đúng văn bản gốc” không gì khác hơn là phải “làm việc” với chính văn bản nguyên tác đó. Từ câu trích từ nguyên tác tiếng Anh ““To those who cling to power through corruption and deceit and the silencing of dissent, know that you are on the wrong side of history; but that we will extend a hand if you are willing to unclench your fist.”, tôi thấy bạn Hoàng Quân dịch rất chính xác. Lý do tôi cho bản dịch của bạn Hoàng Quân là chính xác vì nếu tra từ điển từ unclench thì thấy có một nghĩa là open nghĩa là mở ra. Và từ fist có nghĩa The hand with the fingers clenched in the palm tương đương nghĩa tiếng Việt là “nắm đấm, quả đấm”. “unclench your fist” nghĩa là mở, buông nắm đấm của bạn/mầy ra. Trong tiếng Việt từ “nắm đấm” có hàm ý vũ lực (=power) hay bạo lực (=violence); người Việt mình thường “giơ nắm đấm lên để tỏ ý đe dọa” hay “dứ dứ nắm đấm vào mặt ai để trấn áp, sẵn sàng dùng vũ lực để khuất phục, …” vv và vv.

    Trong nguyên bản tiếng Anh không có từ nào, cụm từ nào có nghĩa “mình đang đứng ngoài con đường mà lịch sử tiến bước;” cả. “You are on the wrong side of history;” bạn Hoàng Quân dịch là “quý vi đang đi ngược giòng lịch sử;” có phần bóng bẩy nhưng vẫn giữ sát ý của nguyên tác.

    Về vấn đề “sử liệu và sử luận” thì bác lý luận nghe rất chí lý! Nhưng trong trường hợp câu nói nầy của TT Obama mà bác đã viết như trên thì thấy bác đi hơi xa và hơi ngược so với chính lý thuyết mà bác đưa ra.

    Khía cạnh tích cực của thời đại thông tin kỹ thuật số (với hỗ trợ đắc lực của internet) là tính cách MỞ và TỨC THỜI của thông tin. Dù là dữ liệu, tài liệu, lý luận, thuyết lý, … bất kể thế nào cũng đều phơi bày lồ lộ trong thể dạng đa chiều và công khai, cho nên đa phần đã đưa tính chuẩn xác lên rất cao giúp chúng ta có thể “tiệm cận” được SỰ THẬT dễ dàng hơn rất nhiều.

    Xin nhại lại câu kết của bác và thưa thẳng rằng “Tôi thì viết với tinh thần “cầu thị sự thực” và luôn giữ một lòng tương kính với SỰ THỰC nhưng hoài nghi tất cả các ý kiến của quí vị học giả.”

    Kính bác.

    Phải hiểu đúng văn bản gốc.

    Nhắc đến diễn văn nhậm chức của Barack Obama ta lại nhớ đến không khí như ngày hội của lễ nhậm chức. Tôi không chắc chắn với văn bản tiếng Anh nên xin dùng phiên bản tiếng Đức để „tả“ lại nội dung:
    Denen, die sich mit Korruption, Betrug und der Unterdrückung abweichender Meinungen an die Macht klammern, sage ich, wisst, dass ihr auf der falschen Seite der Geschichte steht, aber dass wir eine Hand reichen, wenn ihr bereit seid, eure Faust zu öffnen.
    Diễn dịch:
    Đối với những người bám giữ quyền lực bằng tham nhũng, lừa đảo và đàn áp những ý kiến khác biệt, tôi nói với họ rằng các người phải biết mình đang đứng ngoài con đường mà lịch sử tiến bước; Nhưng các người cũng cần biết rằng chúng tôi sẽ đưa tay ra nếu quý vị sẵn sàng buông thả bàn tay mình (đang nắm giữ những thứ làm cho quý vị đứng ngoài con đường tiến hóa đi lên của loài người).

    Làm người nghiên cứu và tìm hiểu trung thực, cần hiểu và giữ đúng văn bản gốc. Tôi đã viết về „Sử liệu và sử luận“: Những người nghiên cứu trung thực luân đi từ sử liệu để tìm ra „sử luận“ (lý của lịch sử), trong khi những người duy ý chí thì luôn đặt trước một luận đề để gom cóp những sự kiện (có vẻ của lịch sử) rời rạc để tô vẽ cho ý mình.
    (Xem thêm bài của Lão Tướng Nguyễn Trọng Vĩnh.)
    Tôi viết với tinh thần „thực sự cầu thị“ và luôn giữ một lòng tương kính với tất cả các ý kiến của quý vị học giả.

    Trân trọng.

    Trích dẫn:
    Có vẻ như bác Kiểng dịch hơi lệch nhằm “khiên cưỡng” dẫn chứng cho nhận định “Hoa Kỳ không còn coi dân chủ và nhân quyền như những giá trị phổ cập. Kinh tế là tất cả.” Nhận định của bác về chính sách ngoại giao của Mẽo thời gian gần đây như vậy là không sai, nhưng bác dịch lệch câu nói của TT Obama để minh chứng cho quan điểm đó của bác là không xác đáng. Xin bác xem lại.

    Xin bác xem lại có nên cho vào "Tổ quốc ăn năn" không.

    Trích dẫn:
    Những người biểu tình tại Athens, Madrid và Roma thừa biết là không có chính sách nào khác, họ bày tỏ trước hết sự phẫn nộ với các chính quyền mỵ dân đã đưa họ tới thảm kịch.

    Đúng nhưng không hoàn toàn đúng.

    Con người ai cũng tham lam cả, trong đó có tôi nhưng ở mức độ thấp bởi tôi nhìn được phần nào hậu quả.

    Tôi trông thấy những chi phí xã hội quá trớn của các đảng xã hội hoặc cùng khuynh hướng. Lương thất nghiệp đủ sống và kéo dài nhiều năm (gia đình tôi đều đi làm việc khai báo chính thức và đóng thuế). Trợ cấp xã hội mà không kiểm soát kỹ. Cho học nghề miễn phí. Bảo hiểm ý tế rất tốt ... Nhưng những chi phí này đều có lợi cho tôi và gia đình tôi cho nên đôi khi nghĩ rằng cứ thừa hưởng nó, hợp pháp vì mọi công dân đều hưởng. Vì vậy cứ bỏ phiếu cho các đảng khuynh hướng xã hội mặc dù thấy chương trình của đảng cánh hữu có phần hợp lý hơn về chi tiêu ngân sách !

    Một phần khác là các đảng cánh hữu có khuynh hướng bài ngoại, không ưa người ngoại quốc. Nhưng phải công nhận, một số chỉ trích bài ngoại, không phải là hoàn toàn sai

    Cho nên không phải ai cũng bị mị dân đâu mà đúng ra một phần là do lòng tham làm mờ mắt đấy

    Trích dẫn:
    Điều mà mọi người có thể nhận xét, dù không có lý thuyết nào chứng minh, là trong hai thập niên vừa qua hình như có một quan hệ mật thiết giữa dân chủ và nợ công. Các chính quyền dân chủ dù giầu mạnh vẫn nợ chồng chất trong khi các chế độ độc tài ngay cả trong những nước nghèo cũng ít khi mắc nợ, có khi còn có tiền cho vay như trong trường hợp Trung Quốc. Lý do là vì muốn giành thắng lợi trong các cuộc bầu cử các chính khách phải lấy lòng dân, và cách dễ nhất để được lòng dân là gia tăng ngân sách xã hội, dù đặc tính của các chi phí xã hội là tăng thì dễ nhưng giảm thì rất khó.

    Tôi không biết ông Nguyễn Gia Kiểng đang cư ngụ ở đâu. Riêng về một vài nước châu Âu như Pháp, Hòa Lan, ... thì các đảng cánh tả, theo xã hội đều có khuynh hướng gia tăng ngân sách xã hội để lấy lòng cử tri và có khuynh hướng gia tăng thuế, có nghĩa là người giàu hoặc có mức thu nhập cao phải đóng thuế cao hơn. Các công đoàn theo cánh tả, xã hội, đều mạnh mẽ trong biểu tình, đình công và bảo vệ công nhân. Những người nhập cư có khuynh hướng bỏ phiếu đông đảo cho các đảng xã hội.

    Các đảng cánh hữu, gần với giới chủ nhân, gần với chủ xí nghiệp, gần với giới làm việc tự do (như bác sĩ, luật sư, ...), họ ít quan tâm hơn đến các chi phí xã hội ví dụ tiền thất nghiệp, ... và không đòi hỏi đóng thuế cao với mục đích tạo công ăn việc làm. Các đảng cánh hữu thì ít được ưa chuộng bởi những người nhập cư.

    VN ta, đảng CSVN có khuynh hướng kinh tế xã hội theo các đảng cánh hữu chứ không theo xã hội. Gọi là đảng CSVN thì có phần quái dị vì không có bản chất xã hội trong thực tế. Các đảng viên đảng xã hội như DSK của Pháp, có nét gì đáng gọi là xã hội không ? DSK của Pháp có cuộc sống giống tài phiệt hơn là xã hội. Nguyễn Tấn Dũng có nét giống tư bản và phong kiến hơn là cộng sản

    Hình như có một quan hệ mật thiết giữa dân chủ khuynh hướng xã hội và nợ công.

    Các chế độ độc tài thường theo khuynh hướng cánh hữu, cắt giảm chi phí xã hội

    Barack Obama nói trong bài diễn văn nhậm chức: “To those who cling to power through corruption and deceit and the silencing of dissent, know that you are on the wrong side of history; but that we will extend a hand if you are willing to unclench your fist.”

    Bác Nguyễn Gia Kiểng dịch: [Ngay trong bài diễn văn nhậm chức Obama dõng dạc tuyên bố:] "Đối với các chế độ độc tài bịt miệng đối lập chúng tôi nói quí vị đi sai chiều lịch sử nhưng nếu quí vị chìa tay ra chúng tôi vẫn nắm lấy".

    Hoàng Quân dịch: “Đối với những ai đang bám vào tham nhũng, dối trá, lừa mị và bịt miệng những tiếng nói đối lập để cầm quyền, cũng nên biết rằng quý vi đang đi ngược giòng lịch sử; nhưng quý vị cũng cần biết rằng chúng tôi sẵn sàng mở rộng vòng tay nếu quý vị biết từ bỏ bạo lực.”

    Đăng trên Thông Luận: Ngày 20/01/2009
    Barack Obama
    Hoàng Quân dịch © Thông Luận 2009

    Có vẻ như bác Kiểng dịch hơi lệch nhằm “khiên cưỡng” dẫn chứng cho nhận định “Hoa Kỳ không còn coi dân chủ và nhân quyền như những giá trị phổ cập. Kinh tế là tất cả.” Nhận định của bác về chính sách ngoại giao của Mẽo thời gian gần đây như vậy là không sai, nhưng bác dịch lệch câu nói của TT Obama để minh chứng cho quan điểm đó của bác là không xác đáng. Xin bác xem lại.

    Xin được học hỏi

    Tôi đã có nhận xét sơ bộ, nhưng vẫn xin chờ vì cứ thầm nhủ trong cuộc sống và tranh luận học hỏi cái phương châm dân dã: „Còi to – Cho vượt!“. Nay thấy ý kiến bác Trần Độ (41108) thì xin được thỏ thẻ đôi ý.
    Nhận xét ban đầu là:
    Văn hay mà ý còn hơi … RỖNG,
    Vẫn chưa minh thị: PHẢI LÀM GÌ!

    Những „làn sóng dân chủ mới“ và „Dân chủ sẽ chỉ đến với đất nước nếu người Việt Nam, trước hết là trí thức Việt Nam, dám tranh đấu và, quan trọng hơn, biết tranh đấu để giành lấy.“ rất dễ bị coi là „luận điệu của các thế lực thù địch“ vì có nội dung … kích động bâng quơ!

    *
    Lý thuyết vĩnh cửu cho sự phát triển là CƠ sở (Hardware) xã hội phải luôn luôn tương thích và tương ứng với tư tưởng, nhận thức cộng đồng như là LINH hồn (Software). Vận động của các cộng đồng EU và Mỹ là tư duy luôn tìm tòi những phương thức quản trị để xã hội ổn định và phát triển. – Đó là nội dung và mục đích của xã hội dân chủ để cái LINH (tư tưởng) luôn có sức sống động hướng dẫn xã hội nhìn nhận và bắt kịp sự vận động của cuộc sống luôn, như thể, phức tạp hơn (vì thông tin càng ngày càng nhiều và đa chiều).
    Muốn „giành lấy“ cái gì thì phải biết cái đó là cái gì và làm thế nào để có „nó“ được.
    Tôi chỉ dám khiêm tốn có mong muốn là làm cho xóm xã tôi có được cống rãnh thoát bẩn và nước sạch để dùng. Cơ thể đất nước đang bị đào bới, băm vằm và những người dân đang bị nhiễm độc nặng… (Đã chia sẻ với bác XH&CD, tôi vẫn luôn còn nhớ. - :-)!)

    Chúng ta trao đổi để tự “minh thị” và tự làm cho cái LINH (ý thức) của mình phù hợp với thực tế xã hội chăng?
    Chân thành cảm ơn,
    Kính bút.

    Một trang sử mới! Nhưng tạo ra được nội dung quá hay đẹp khác hẳn trang trước thì có thể xem là một chương sử mới.

    Nghe thật hấp dẫn. Nhưng vấn đề là ai sẽ viết, hay phải để cho bọn người lạ cầm tay chỉ cho viết?

    Cho phép người khác sử mình viết cũng còn gọi là viết sử! Để cho người khác sử mình làm cũng còn gọi là làm nên sử.

    Tôi thì không rành về Keynes, Friedman, Mác, ... gì gì đó như bác.

    Có một điều tôi nhận thấy mọi chính sách của chính phủ phải có tầm dài và trung. Người dân có thể lựa chọn chính sách mà họ thích. Nó phải uyển chuyển sao cho phù hợp nhanh với hiện tình xã hội. Mọi khẳng định "duy nhất" là đúng đắn cho mọi lúc đều là láo lếu và bịp bợm cả

    Nhân dân Đông Âu từ bỏ là từ bỏ hiện thực CNXH, chứ không từ bỏ lý tưởng CNCS (lý thuyết CNCS về sự phân phối công bằng trong XH) (VN2006A (khách viếng thăm) gửi lúc 17:55, 07/09/2011 - mã số 40935 http://danluan.org/node/9848#comment-41085).

    Trước hết bác nên định nghĩa thật cụ thể, theo ý bác, lý tưởng CNCS là gì ? Nếu lý tưởng CNCS chỉ là sự phân phối công bằng trong XH thì cái tên sai rồi. Đó là ước vọng chung của đa số con người chứ chẳng phải của riêng ai.

    Cái khác biệt của mỗi trường phái, của mỗi chính phủ là cách tổ chức và thực hiện sự phân phối "công bằng" trong XH. Cần phải định nghĩa rõ thế nào là phân phối công bằng.

    Đảng CS :
    - bịp bợm theo kiểu "làm theo khả năng, hưởng theo nhu cầu". Y như kể chuyện cổ tích hoang đường
    - dùng bạo lực bắt mọi người phải theo chính sách của họ

    Hiện thực CNXH là như thế cho nên phải dứt khoát dẹp bỏ.
    Còn lý tưởng về sự phân phối công bằng trong XH thì càng phải khuyến khích.

    Bạn VN2006A nên giải thích việc này và đả thông tư tưởng cho Nguyễn Phú Trọng, Dũng, Sinh Hùng, Hồng Anh, Hòa Bình, Rứa, Huynh ... , vài trăm bạn trong trung ương đảng CSVN thì đem lại nhiều lợi ích hơn (nếu họ nghe theo) là chỉ giải thích riêng cho các độc giả DL. Lý do là họ đang nắm toàn quyền tuyệt đối ở VN.

    VN2006A viết:
    Bác Kiểng có vẻ hơi nhầm 1 chút!

    J.M. Keynes đúng là chủ trương kích thích tiêu thụ, nhưng không thả lỏng đầu cơ, trái lại có sự can thiệp của nhà nước.

    Milton Friedman (vừa viết lúc sáng khi tranh cãi với 1 số chiến sỹ về CNCS) mới là tay chủ trương thả lỏng tất cả: công ty chỉ có nghĩa vụ nộp thuế, ngoài ra không có nghĩa vụ gì hết.

    Bây giờ người ta đang kêu gọi quay lại Keynes, nhưng không phải phần kích thích tiêu thụ, mà ở chỗ tăng sự can thiệp của nhà nước. Tuy nhiên đã từng có 1 thể chế áp dụng Keynes triệt để: Quốc Xã Đức. Những người chống lại Keynes hay lôi cái ví dụ này ra, cho rằng rất có thể nó dẫn đến 1 thể chế như thế.

    Mỹ chắc chắn phải thắt lưng buộc bụng thôi. Từ xưa đến nay Mỹ dựa vào 2 yếu tố để ăn trên, ngồi trốc:

    - Mỹ là siêu cường, các nước yếu về quân sự mà lắm tiền như OPEC, Nhật..., gửi tiền vào Mỹ.
    - Thị trường Mỹ lớn nhất thế giới, các nước đầu tư và cạnh tranh vào/ở Mỹ rất mạnh. Đồ dùng ở Mỹ đâm ra rẻ, bà con tiêu xài thoải mái. Ví dụ cùng 1 chiếc Laptop giá ở Đức 1200 euro, ở Mỹ chỉ khoảng 600-700...

    Bây giờ thị trường TQ ngày càng lớn mạnh, ví dụ năm ngoái tiêu thụ 181 triệu chiếc xe hơi và còn tiếp tục tăng lên nữa, chưa kể thị trường Ấn độ. Các nhà TB không nhất thiết phải sang Mỹ bán hàng mới sống được!!!

    Loạng quạng dòng Kapital nó chảy từ Tây sang Đông là Mỹ teo...đời!

    Âu châu cũng phải thắt lưng buộc bụng. Như ông Hy lạp đi làm đến 50 tuổi đã đòi về hưu, nhưng lại muốn sống đến 90 tuổi thì Tổ quấc chỉ có nước sập tiệm, cũng phải 20-25 tuổi ông ấy mới học xong, tức là đi làm chỉ 25-30 năm, nhưng lại hưởng thụ những 40 năm.(Đức 67 tuổi mới được về hưu).

    Có nhiều ý kiến cho rằng Âu châu phải tăng trưởng thị trường nội địa. Đức lâu nay hay tự hào vô địch thế giới về xuất khẩu, bây giờ cũng phải đặt lại câu hỏi vô địch xuất khẩu để làm gì? chỉ tổ phụ thuộc vào thị trường, tại sao không chú trọng hơn nữa thị trường nội địa.

    Tôi thấy bài viết của NGK có mấy ý như sau:

    - Chỉ trích sai lầm của Merkel và Obama, coi đó là nguyên nhân dẫn tới sự chìm sầu hơn vào khủng hoảng. Nhưng nên nhớ là, cuộc khủng hoảng vừa qua là sai lầm về mặt mô hình tính toán của cho vay mua nhà, và nợ xấu ở Mỹ. Trong hàng thập niên mô hình này ăn sâu vào cách suy nghĩ của mọi người, nhà kinh tế. Do đó theo Krugman, khủng hoảng vừa qua thực sự khó mà tránh khỏi. Theo tôi thấy, không ai ở Mỹ ngay cả Krugman, có thể thuyết phục được người khác là làm thế nào để sửa chữa được lỗi hệ thống này?

    - Liên hệ giữa dân chủ và nợ công: Tôi thấy không thuyết phục. Chính khách nào (ở Mỹ và Âu Châu) cũng muốn lấy lòng dân. Việc cho rằng gia tăng ngân sách để lấy lòng dân e rằng thật không rõ ràng và thuyết phục chút nào. Nên nhớ nước Mỹ thu thuế tới 35% thu nhập cá nhân cho hệ thống an sinh xã hội trong hơn 3 thập niên (phát triển) qua. Mục đích của nguồn tiền này cũng là dùng vào những lúc khủng hoảng thế này. Đành rằng gia tăng mức trần nợ công là nguy hiểm (vì nếu khủng hoảng kéo dài thì ngay cả nguồn tiết kiệm trong 30 năm cũng khó mà kéo cả xã hội lên được). Sự gia tăng mức nợ trần cũng có vẻ phù hợp với sự phình to và mức độ phức tạp của hệ thông. Nếu có khủng hoảng, việc nâng mức nợ trần xem chừng khó tránh khỏi. Nhưng ai nói xem có biện pháp nào khác?

    - Chỉ trích bầu cử hình thức của Mỹ: tôi nghĩ vấn đề này phải thận trọng. Lập luận nói rằng Obama kém McCaine, Clinton không bằng Bush (cha) có vẻ như là không công bằng và xu hướng politically biased.

    - Dựa trên các ý trên, tác giả đưa ra nhận định về sự thay đổi chính trị của phương Tây, và các nước độc tài rất khiên cưỡng. Vì tác giả không chỉ ra được một cách thuyết phục rằng cuộc khủng hoảng đang diễn ra là do chính trị, mà theo tôi nó là cuộc khủng hoảng về hệ thống kinh tế, tài chính. Sự thiếu vắng một mô hình chính xác mô tả được hệ thống kinh tế tài chính là điểm mấu chốt làm cho các quyết định không được hiệu quả (vì đơn giản chúng ta chưa hiểu chính xác). Do đó kết luận hệ thống chính trị kiểu Mỹ và Châu Âu sẽ thay đổi, có lẽ quá vội vàng. Còn ở các nước độc tài, mối liên hệ các cuộc cách mạng vừa qua với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu là không rõ ràng? Nó là do sự tiến bộ của internet, mạng xã hội hay khủng hoảng kinh tế? Người dân khi khủng hoảng thì làm cách mạng hay không làm cách mạng? Điều đó còn chưa có số liệu và phân tích xác đáng.

    Theo lối riêng của mình viết:

    Câu này có phải là của ông Obama không?

    "...So let me be clear: no system of government can or should be imposed upon one nation by any other. Each nation gives life to this principle in its own way, grounded in the traditions of its own people. America does not presume to know what is best for everyone..."

    Bác Kiểng có vẻ hơi nhầm 1 chút!

    J.M. Keynes đúng là chủ trương kích thích tiêu thụ, nhưng không thả lỏng đầu cơ, trái lại có sự can thiệp của nhà nước.

    Milton Friedman (vừa viết lúc sáng khi tranh cãi với 1 số chiến sỹ về CNCS) mới là tay chủ trương thả lỏng tất cả: công ty chỉ có nghĩa vụ nộp thuế, ngoài ra không có nghĩa vụ gì hết.

    Bây giờ người ta đang kêu gọi quay lại Keynes, nhưng không phải phần kích thích tiêu thụ, mà ở chỗ tăng sự can thiệp của nhà nước. Tuy nhiên đã từng có 1 thể chế áp dụng Keynes triệt để: Quốc Xã Đức. Những người chống lại Keynes hay lôi cái ví dụ này ra, cho rằng rất có thể nó dẫn đến 1 thể chế như thế.

    Mỹ chắc chắn phải thắt lưng buộc bụng thôi. Từ xưa đến nay Mỹ dựa vào 2 yếu tố để ăn trên, ngồi trốc:

    - Mỹ là siêu cường, các nước yếu về quân sự mà lắm tiền như OPEC, Nhật..., gửi tiền vào Mỹ.
    - Thị trường Mỹ lớn nhất thế giới, các nước đầu tư và cạnh tranh vào/ở Mỹ rất mạnh. Đồ dùng ở Mỹ đâm ra rẻ, bà con tiêu xài thoải mái. Ví dụ cùng 1 chiếc Laptop giá ở Đức 1200 euro, ở Mỹ chỉ khoảng 600-700...

    Bây giờ thị trường TQ ngày càng lớn mạnh, ví dụ năm ngoái tiêu thụ 181 triệu chiếc xe hơi và còn tiếp tục tăng lên nữa, chưa kể thị trường Ấn độ. Các nhà TB không nhất thiết phải sang Mỹ bán hàng mới sống được!!!

    Loạng quạng dòng Kapital nó chảy từ Tây sang Đông là Mỹ teo...đời!

    Âu châu cũng phải thắt lưng buộc bụng. Như ông Hy lạp đi làm đến 50 tuổi đã đòi về hưu, nhưng lại muốn sống đến 90 tuổi thì Tổ quấc chỉ có nước sập tiệm, cũng phải 20-25 tuổi ông ấy mới học xong, tức là đi làm chỉ 25-30 năm, nhưng lại hưởng thụ những 40 năm.(Đức 67 tuổi mới được về hưu).

    Có nhiều ý kiến cho rằng Âu châu phải tăng trưởng thị trường nội địa. Đức lâu nay hay tự hào vô địch thế giới về xuất khẩu, bây giờ cũng phải đặt lại câu hỏi vô địch xuất khẩu để làm gì? chỉ tổ phụ thuộc vào thị trường, tại sao không chú trọng hơn nữa thị trường nội địa.

    Trích dẫn:
    Mỗi quốc gia sống theo nguyên tắc này theo lối riêng của mình, đặt nền tảng trên những truyền thống của dân tộc mình

    Câu này có phải là của ông Obama không ?
    Bạn Phan Sơn hiểu câu này như thế nào ?

    Phan Sơn viết:
    Trong bài diễn văn ở Cairo trước đây, Tổng thống Obama nói:

    "Tôi biết rằng có sự tranh luận về sự đẩy mạnh dân chủ trong những năm gần đây, và phần lớn sự tranh luận này liên hệ đến cuộc chiến ở Iraq. Vậy tôi xin nói rõ rằng: không một hệ thống chính phủ nào có thể, hoặc nên, áp đặt trên một quốc gia bởi một quốc gia khác. Mỗi quốc gia sống theo nguyên tắc này theo lối riêng của mình, đặt nền tảng trên những truyền thống của dân tộc mình. Hoa Kỳ không cho là mình biết những gì là tốt nhất cho mọi người….

    Vì lịch sử nhân loại thường là những quốc gia và bộ lạc chinh phục lẫn nhau cho những quyền lợi của mình. Nhưng ở thời đại mới này, những quan điểm như vậy chỉ tự chuốc lấy thất bại. Vì chúng ta phụ thuộc lẫn nhau, bất cứ một trật tự thế giới nào mà nâng một quốc gia hay một nhóm người lên trên một quốc gia hay nhóm khác sẽ không tránh được sự thất bại. Do đó bất cứ chúng ta nghĩ những gì về quá khứ, chúng ta không được làm tù nhân của những thứ đó. Những vấn nạn của chúng ta phải giải quyết bằng sự chung sức cùng nhau; sự tiến bộ cần phải chia sẻ cùng nhau."

    Trong bài diễn văn ở Cairo trước đây, Tổng thống Obama nói:

    "Tôi biết rằng có sự tranh luận về sự đẩy mạnh dân chủ trong những năm gần đây, và phần lớn sự tranh luận này liên hệ đến cuộc chiến ở Iraq. Vậy tôi xin nói rõ rằng: không một hệ thống chính phủ nào có thể, hoặc nên, áp đặt trên một quốc gia bởi một quốc gia khác. Mỗi quốc gia sống theo nguyên tắc này theo lối riêng của mình, đặt nền tảng trên những truyền thống của dân tộc mình. Hoa Kỳ không cho là mình biết những gì là tốt nhất cho mọi người….

    Vì lịch sử nhân loại thường là những quốc gia và bộ lạc chinh phục lẫn nhau cho những quyền lợi của mình. Nhưng ở thời đại mới này, những quan điểm như vậy chỉ tự chuốc lấy thất bại. Vì chúng ta phụ thuộc lẫn nhau, bất cứ một trật tự thế giới nào mà nâng một quốc gia hay một nhóm người lên trên một quốc gia hay nhóm khác sẽ không tránh được sự thất bại. Do đó bất cứ chúng ta nghĩ những gì về quá khứ, chúng ta không được làm tù nhân của những thứ đó. Những vấn nạn của chúng ta phải giải quyết bằng sự chung sức cùng nhau; sự tiến bộ cần phải chia sẻ cùng nhau."