George Orwell - Trại Súc Vật

  • Bởi Admin
    06/09/2011
    9 phản hồi

    The 4th Avenue Cafe

    Tôi không có duyên với những cuốn sách bị cấm phát hành (dù là vì lý do gì). Truyện kể năm 2000 hay Thời của thánh thần tôi đều không mua được bản in và chỉ có thể đọc trên internet. Nhưng có một trường hợp ngoại lệ, một cuốn sách tuyệt vời đến mức khi nhận được bản in với chữ ký tặng của những người góp công xuất bản nó ở ngay giữa Sài Gòn, tôi đã quên sạch sự vô duyên của mình trước đây. Đó là cuốn Trại súc vật của George Orwell.

    Phần lớn trong chúng ta chẳng biết gì về Orwell. Có thể đây là lần đầu tiên bạn nhìn thấy cái tên này. Đó là điều bình thường.

    Việt Nam là đất nước nơi người ta thường lầm tưởng câu nói nổi tiếng “Mọi quyền lực đều có xu hướng tha hóa và quyền lực tuyệt đối thì tha hóa tuyệt đối” (All power tends to corrupt and absolute power corrupts absolutely) là của Nelson Mandela. Trong số những người người hiếm hoi biết tác giả của cách ngôn vĩ đại ấy là John Dalberg-Acton hầu như không có ai để ý rằng ông còn nói một câu khác: “Chủ nghĩa xã hội dẫn tới chế độ nô lệ” (Socialism leads to slavery – một số nguồn dẫn là “means” thay vì “leads”).

    Và tác phẩm của George Orwell, tác phẩm chưa bao giờ có hy vọng được xuất bản chính thống tại Việt Nam, sẽ cho bạn biết tại sao và làm thế nào mà chủ nghĩa xã hội lại đồng nghĩa với chế độ nô lệ.

    Nếu bạn đã kịp google trong lúc phân vân có nên đọc tiếp bài đánh giá này hay không, hẳn bạn đã biết Orwell là người thế nào. Nghe có vẻ khó tin, nhưng nhà văn này thực sự là một người theo chủ nghĩa xã hội, chỉ có điều, như chính ông bộc bạch trong lời đề tựa ở bản dịch tiếng Ukraine, “trở thành người theo trường phái xã hội vì căm thù cách người ta đàn áp và khinh thường tầng lớp công nhân công nghiệp nghèo khổ chứ không phải vì thán phục xã hội theo kế hoạch hoá về mặt lý luận.

    Đó là cơ sở để Orwell, một nhà văn (đồng thời là nhà báo và một số loại nhà khác), thẳng tay châm biếm Liên Bang Xô Viết đương thời vốn rất huyền bí (một cách tốt đẹp) trong mắt nhiều người phương Tây và những mặt trái của nó bằng một tiểu thuyết đã được dịch ra gần 70 ngôn ngữ và không bao giờ vắng mặt trong các bảng xếp hạng văn chương thế kỷ XX.

    Điều khiến cho bất kỳ độc giả nào cũng phải nghiêng mình thán phục là tác giả đã dự đoán quá đúng những bất ổn bên trong xã hội tự như Liên Xô: giai cấp thống trị mới hình thành, người dân bị bóc lột, trí thức hèn nhát không dám lên tiếng,…

    Cần phải nhớ rằng cuốn sách được xuất bản từ năm 1945, khi mà Liên Xô vừa vươn tới đỉnh cao bằng chiến thắng trước Đức Quốc Xã và chế độ quân phiệt Nhật Bản. Orwell mất năm 1950, tức là ông cũng không bao giờ có cơ hội được thấy Liên Xô bộc lộ những điểm yếu của nó rồi dần dần suy thoái.

    Nhưng diễn biến của câu chuyện, từ việc hai con lợn Snowball và Napoleon chuyên quyền cho tới các vụ xử tử, từ sự hèn nhát của con lừa Benjamin cho tới sự ngu ngốc đáng thương của ngựa Boxer, từ bài “quốc ca” bị cấm cho đến những thỏa hiệp giữa lũ lợn với loài người,… Tất cả khắc họa chính xác những mặt trái của một xã hội đã đi chệch khỏi mục tiêu tốt đẹp ban đầu của nó – như thể đây là một cuốn Đường về nô lệ dạng văn chương.

    Không có gì lạ khi cuốn sách bị cấm xuất bản ở Việt Nam. Theo ngôn ngữ “lề phải” thì nó “quá nhạy cảm”. Nhưng dù bạn ở lề nào thì tôi cũng thành thật khuyên bạn, như một vị tiền bối tôi cực kỳ kính trọng đã khuyên tôi, Trại súc vật là một cuốn sách tuyệt đối không thể bỏ qua.

    Cuốn sách sẽ không kêu gọi bạn đứng lên làm một cuộc cách mạng mới, tàn khốc và đẫm máu như những gì Snowball và Napoleon đã làm. Tất nhiên, nó cũng chẳng khuyên can bạn điều gì. Chỉ có lương tâm của bạn tự lên tiếng, rằng đừng ngây thơ như Boxer, đừng hèn nhát như Benjamin, đừng vô cảm như những con vật trong trại và tất nhiên, đừng như lũ lợn.

    Orwell làm báo trong nhiều năm, và ông thấm nhuần nguyên tắc của nghề báo: nói ra sự thật và để cho cộng đồng tự đánh giá và quyết định.

    Hãy đọc sách, sau đó phản ứng thế nào là quyền của bạn.

    Bấm vào đây để tải xuống cuốn sách dưới dạng PDF

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    9 phản hồi

    Video có phụ đề tiếng Việt của bộ phim hoạt hình Trại Súc Vật - "Animal Farm". Xin mời độc giả Dân Luận thư giãn với bộ phim hoạt hình này, và đồng thời để thấy những con người của cách mạng giải phóng cuối cùng lại trở thành những kẻ cai trị độc đoán bằng con đường nào. Quyền lực có tính tha hoá, và quyền lực tuyệt đối sẽ dẫn đến tha hoá tuyệt đối. Những cuộc cách mạng không gắn với hạn chế quyền lực, tăng thêm sự bảo vệ các quyền cơ bản của con người thì sớm muộn sẽ lại dẫn tới cách mạng.

    Xin hãy chia sẻ rộng rãi hơn tới bạn bè, người thân mình nếu thấy hay :)

    Còn đây là phiên bản như phim hành động, nhưng chỉ có tiếng Anh.

    em vừa đọc xong quá hay! nghiêm cho kỹ thật giống với việt Nam và Liên Xô.Cuộc sống được cải thiện sau khởi nghĩa nhưng không có dân chủ thì sau một thời gian nhất định lại quay về với máng lợn cũ.

    Vấn đề của Orwell nói đến không phải là cái nông trang nông trại, tập thể hay cộng sản. Ông ấy mượn hình ảnh của mô hình CS và nỗi khát vọng thoát khỏi thân phận nô dịch của lũ súc vật mà rằng: ngu dốt thì làm nên những mô hình tệ hại, thành công không đến trong một xã hội được dẫn dắt bởi sự dối trá, tâm lý đám đông không phải lúc nào cũng đúng,....

    Tôi đọc sơ qua tác phẩm của Orwell đã lâu và còn nhớ một vài điểm ngụ ý bầy gia súc trong nông trại cần có chủ quản lý thì đời sống mới khá được.

    Dĩ nhiên tác phẩm này phê phán xã hội cộng sản, nhưng đó là thời Liên Xô lúc trước. Nay LX đã tan rã và vài nước CS cón lại cũng thay đổi rất nhiều, có thể xem là tận gốc đến độ không còn là CS nữa.

    Câu hỏi đặt ra là vì sao các chế độ "cộng sản" ngày nay không lợi dụng tác phẩm này để tuyên truyền, khuyến cáo nhân dân đừng có chống lại đảng lãnh đạo, bởi vì nếu không còn đảng CS thì số phận của dân sẽ giống như bầy súc vật trong nông trại của Orwell sau khi đã mất chủ trại?

    Tác phẩm này là một trong những tác phẩm luôn được chọn cho học sinh Úc lớp 11, 12 học và đọc. Khi tôi được học tác phẩm này hơn 20 năm về trước, thầy giáo đã đưa câu chuyện và những sự kiện lịch sử của Liên Xô lúc đó cho học sinh suy ngẫm và so sánh. Một tác phẩm cầm đọc rồi không bỏ xuống được. Đối với nhiều người, George Orwell lúc viết tác phẩm này ông ta cũng thể hiện được tài tiên tri của ông qua kiến thức và hiểu biết phong phú của ông về lịch sử châu Âu cũng như của Liên Xô lúc đó. Đây thật sự là một kiệt tác về văn học cũng như sự chuẩn xác gần như tiên tri của nó. Đảng viên ĐCSVN nên lấy làm sách gối đầu giường và cũng nên cho học sinh sinh viên học và đọc kỹ quyển này.

    Trích dẫn:
    Với tư cách là một hình thái kinh tế - xã hội thì CNXH chưa xuất hiện ở bất cứ đâu trên Trái đất này.

    Thanks bác Kép.

    Các nước liên minh châu Âu đã lên án các chế độ cộng sản chứ không lên án chủ nghĩa cộng sản.

    Vấn đề từ xưa cho đến nay là CNCS, CNXH đã và đang bị những bọn phản động, lừa đảo, mập mờ đánh lận con đen cho rằng là tối ưu, duy nhất đúng đắn, đem lại lợi ích cho giai cấp công nông để hô hào tiêu diệt (giết, đánh cướp) những giai cấp xã hội khác.

    Chính "một số" bọn lưu manh này thành lập những đảng gọi là đảng CS, đảng lao động, đảng cách mạng nhân dân làm bôi bác "một số" điểm đúng đắn của CNXH.

    CNCS, CNXH vẫn có những điểm không phù hợp với "mọi xã hội" chứ không phải là đúng đắn duy nhất như bọn lừa đảo tuyên truyền để dùng bạo lực

    Kép Tư Bền viết:
    Đây là một tác phẩm xuất sắc, mang phong cách truyện ngụ ngôn kiểu La Fontaine. Orwell thực ra không dự đoán, mà mô tả rất chính xác những gì đang diễn ra ở Liên Xô thời đó. Có thể suy đoán là ông tiếp nhận thông tin từ những người bất đồng chính kiến lưu vong, chứ ngồi không thì khó mà tưởng tượng ra mọi chuyện được.

    Tuy nhiên tác giả bài viết trên Dân Luận đã hơi hồ đồ khi cho rằng G. Orwell mô tả tại sao và làm thế nào mà CNXH lại đồng nghĩa với chế độ nô lệ.

    G. Orwell là người theo CNXH, tức là đứng về phía giai cấp lao động, ông không chống CNXH, mà chống cái chế độ mang danh CNXH ở Liên Xô hồi đó.

    Đã từ lâu giới học thuật đã không coi chế độ ở các nước XHCN cũ là CNXH đúng nghĩa, và chính những người marxist thực thụ, những người theo đuổi lý tưởng CNXH thực thụ, ví dụ như Rosa Luxemburg, Trotski, luôn phê phán kịch liệt những điều mà Orwell phê phán trong Trại súc vật. Phát biểu như tác giả bài viết này rằng CNXH đồng nghĩa với chế độ nô lệ chỉ cho thấy tác giả này hầu như không hiểu thế nào là CNXH, mà chỉ nói theo định kiến rằng CNXH là như các nước XHCN cũ, với chế độ độc đảng, kinh tế tập trung, vân vân.

    Nói đến CNXH, ít nhất phải biết phân biệt nó trên 3 phương diện:
    1. CNXH với tư cách là một học thuyết
    2. CNXH với tư cách là một phong trào của giai cấp lao động
    3. CNXH với tư cách là một hình thái kinh tế - xã hội.

    Với tư cách là một học thuyết về con đường đấu tranh của giai cấp lao động thì CNXH vẫn đang tồn tại ở vô số nước, mà tiêu biểu nhất là các đảng XHDC như ở Thụy Điển, Pháp chẳng hạn. Đã có lần Kép tôi đề cập đến vấn đề này.
    Với tư cách là phong trào của giai cấp lao động nhằm bảo vệ quyền lợi của giai cấp lao động, thì phong trào này chưa bao giờ suy yếu từ hàng trăm năm nay, và ngay cả trong thời đại hiện nay.
    Với tư cách là một hình thái kinh tế - xã hội thì CNXH chưa xuất hiện ở bất cứ đâu trên Trái đất này.

    Không hiểu những điều căn bản đó mà cứ phát biểu CNXH thế này, CNXH thế nọ, thì rất bùn cười.

    Đây là một tác phẩm xuất sắc, mang phong cách truyện ngụ ngôn kiểu La Fontaine. Orwell thực ra không dự đoán, mà mô tả rất chính xác những gì đang diễn ra ở Liên Xô thời đó. Có thể suy đoán là ông tiếp nhận thông tin từ những người bất đồng chính kiến lưu vong, chứ ngồi không thì khó mà tưởng tượng ra mọi chuyện được.

    Tuy nhiên tác giả bài viết trên Dân Luận đã hơi hồ đồ khi cho rằng G. Orwell mô tả tại sao và làm thế nào mà CNXH lại đồng nghĩa với chế độ nô lệ.

    G. Orwell là người theo CNXH, tức là đứng về phía giai cấp lao động, ông không chống CNXH, mà chống cái chế độ mang danh CNXH ở Liên Xô hồi đó.

    Đã từ lâu giới học thuật đã không coi chế độ ở các nước XHCN cũ là CNXH đúng nghĩa, và chính những người marxist thực thụ, những người theo đuổi lý tưởng CNXH thực thụ, ví dụ như Rosa Luxemburg, Trotski, luôn phê phán kịch liệt những điều mà Orwell phê phán trong Trại súc vật. Phát biểu như tác giả bài viết này rằng CNXH đồng nghĩa với chế độ nô lệ chỉ cho thấy tác giả này hầu như không hiểu thế nào là CNXH, mà chỉ nói theo định kiến rằng CNXH là như các nước XHCN cũ, với chế độ độc đảng, kinh tế tập trung, vân vân.

    Nói đến CNXH, ít nhất phải biết phân biệt nó trên 3 phương diện:
    1. CNXH với tư cách là một học thuyết
    2. CNXH với tư cách là một phong trào của giai cấp lao động
    3. CNXH với tư cách là một hình thái kinh tế - xã hội.

    Với tư cách là một học thuyết về con đường đấu tranh của giai cấp lao động thì CNXH vẫn đang tồn tại ở vô số nước, mà tiêu biểu nhất là các đảng XHDC như ở Thụy Điển, Pháp chẳng hạn. Đã có lần Kép tôi đề cập đến vấn đề này.
    Với tư cách là phong trào của giai cấp lao động nhằm bảo vệ quyền lợi của giai cấp lao động, thì phong trào này chưa bao giờ suy yếu từ hàng trăm năm nay, và ngay cả trong thời đại hiện nay.
    Với tư cách là một hình thái kinh tế - xã hội thì CNXH chưa xuất hiện ở bất cứ đâu trên Trái đất này.

    Không hiểu những điều căn bản đó mà cứ phát biểu CNXH thế này, CNXH thế nọ, thì rất bùn cười.

    "...đừng vô cảm như những con vật trong trại và tất nhiên, đừng như lũ lợn".

    Nhưng than ôi! bây giờ tôi đã vô cảm như những con vật và đã như lũ lợn rồi thì làm thế nào?