Nợ nước ngoài: Một năm tăng gần 4,6 tỷ USD

  • Bởi Admin
    15/08/2011
    8 phản hồi

    Thật tiện cho bác Nguyễn Tấn Dũng, khi mà bản tin "xấu" về nợ nước ngoài này lại được đưa ra muộn 2 tháng, sau khi bác Dũng đã chắc ghế Thủ tướng...

    043.jpg

    Nợ nước ngoài của Chính phủ và được Chính phủ bảo lãnh, giai đoạn 2006-2010 - Nguồn: Bộ Tài chính.

    Chậm hơn thường lệ, bản tin về nợ nước ngoài đến cuối năm 2010 của Việt Nam, theo quy định được công bố với độ trễ nửa năm, mãi đến tháng 8/2011 mới được công bố chính thức.

    Điểm đáng chú ý trong bản tin số 7 vừa công bố là những cập nhật về mặt con số đều cho thấy gánh nặng nợ nần của Việt Nam đang tăng lên rất nhanh. Cho nên, nguyên tắc quản lý nợ công theo quy định của Luật Quản lý nợ công 2009 về bảo đảm an ninh tài chính quốc gia và cân đối vĩ mô nền kinh tế, có lẽ là điều đáng bàn nhất lúc này.

    Vượt 32,5 tỷ USD

    Theo bản tin số 7, tổng số nợ nước ngoài của Việt Nam (chỉ bao gồm nợ Chính phủ trung ương, địa phương và nợ do Chính phủ bảo lãnh) tính đến cuối năm 2010 đã vượt 32,5 tỷ USD, từ con số gần 27,93 tỷ USD trong năm trước đó.

    Điều đó cũng có nghĩa, trong vòng 1 năm, khối nợ nước ngoài của Việt Nam đã gia tăng thêm gần 4,6 tỷ USD.

    Trong khi đó, nếu tính cả khoản trả nợ gốc trong năm gần 1,06 tỷ USD, ước tính trong năm 2010, Việt Nam đã thông qua các hiệp định, hợp đồng vay nợ tổng cộng xấp xỉ 5,6 tỷ USD, tương đương khoảng 5,3% GDP cùng năm (theo ước tính của Tổng cục Thống kê vào khoảng 104,6 tỷ USD).

    Với ý nghĩa là khoản vay để bù đắp bội chi ngân sách, theo công bố của Bộ Tài chính ngày 1/4 năm nay, là vào khoảng 5,6% GDP, thì vay nước ngoài năm 2010 của Việt Nam có vẻ tiếp tục vượt trội so với vay trong nước.

    Con số dư nợ tăng trong mấy năm gần đây “nhảy nhót” không theo tốc độ tịnh tiến đều (năm 2007 tăng thêm khoảng 3,6 tỷ USD; 2008 khoảng 2,6 tỷ USD; 2009 trên 6,1 tỷ USD). Có điểm trùng hợp là ở những giai đoạn thị trường ngoại hối xuất hiện căng thẳng, hiệp định vay vốn nước ngoài thường được thông qua. Năm 2010, dự trữ ngoại hối cũng ghi nhận sự sụt giảm lớn, theo một số ước tính có thể lên đến 4 tỷ USD, còn năm 2009 trước đó thì ghi nhận mức thâm hụt tới 8,8 tỷ USD.

    Ngoài ra, khía cạnh đánh đổi giữa tăng trưởng đạt thấp trong năm ngoái (6,78%) với những rủi ro tăng lên cùng khối nợ nước ngoài nở rộng nhanh cũng là điểm cần xem xét.

    Chi phí vay ngày càng “đắt”

    Cũng theo bản tin số 7, phần lớn nợ nước ngoài của Chính phủ có lãi suất thấp từ 0% đến dưới 3%. Cụ thể là trong tổng số gần 27,86 tỷ USD dư nợ thì có tới gần 21,85 tỷ USD ở mức lãi suất này, tăng khoảng 11,1% so với năm 2009. Dư nợ các khoản vay có lãi suất thả nổi theo LIBOR 6 tháng và Euro LIBOR 6 tháng chỉ tăng rất ít trong năm 2010, tổng cộng là trên 1,96 tỷ USD.

    Tuy nhiên, tốc độ tăng của các khoản vay lãi suất cao mới là vượt trội. Có trên 2,15 tỷ USD dư nợ có lãi suất từ 3% đến dưới 6%, tăng tới 43% so với năm trước; lãi suất từ 6-10% có tổng dư nợ trên 1,89 tỷ USD, gấp hơn hai lần năm 2009.

    Điều này cũng làm thay đổi rất nhiều nghĩa vụ nợ hàng năm về nợ nước ngoài của Chính phủ, theo sau mỗi bản tin về nợ nước ngoài được công bố. Với cập nhật mới nhất, từ nay đến năm 2015, Việt Nam sẽ phải trả nợ nước ngoài cả gốc và lãi mỗi năm xấp xỉ 1,5 tỷ USD.

    Mức đỉnh mới về trả nợ sẽ rơi vào năm 2020, với nợ phải trả lên tới gần 2,4 tỷ USD, trong khi chỉ một năm trước, Bộ Tài chính mới đưa mức dự kiến cho năm này khoảng 1,15 tỷ USD.

    Riêng trong năm 2010, đã có khoảng 1,67 tỷ USD ra khỏi Việt Nam qua các khoản trả nợ gốc, lãi và phí, tăng gần 30% so với con số 1,29 tỷ USD của năm trước đó. So sánh dữ liệu về nghĩa vụ nợ năm 2010 với tổng thu ngân sách cùng năm của Bộ Tài chính, tỷ lệ này là khoảng 5,5%.

    Liên quan đến dòng chảy này, năm 2010 cũng ghi nhận thêm khoản nợ mới từ phát hành trái phiếu Chính phủ quốc tế với lợi suất trên 7% mà thời hạn kéo dài trong 10 năm, rơi đúng vào đỉnh năm 2020 như nói ở trên.

    Cũng sau khoản trái phiếu 1 tỷ USD được phát hành thành công, chủ nợ của Việt Nam cũng có thêm nhiều đối tượng là cá nhân nắm giữ trái phiếu. Tuy nhiên, cơ cấu đồng tiền vẫn khá tập trung, chủ yếu là đồng Yên Nhật, SDR (quyền rút vốn đặc biệt, đơn vị tiền tệ quy ước của của một số nước thành viên Quỹ Tiền tệ Quốc tế - IMF), USD và Euro.

    Cụ thể, đồng Yên chiếm tỷ trọng lớn nhất 38,8%; tiếp đến là SDR gần 27,1%; và USD, Euro lần lượt là 22,2% và 9,2%. Điều này cho thấy tỷ giá những khi thay đổi có thể thổi phồng khối nợ rất nhanh, và tỷ trọng nghĩa vụ nợ so với thu ngân sách cũng có thể thay đổi theo.

    Có đi kèm rủi ro?

    Theo bản tin số 7, đa số các chỉ tiêu giám sát nợ nước ngoài xấu đi so với năm 2009. Tổng dư nợ nước ngoài so với GDP đã ở mức 42,2%, nếu so với tiêu chí của Ngân hàng Thế giới (WB) thì thuộc diện vừa phải.

    Tuy nhiên, tỷ lệ dư nợ nước ngoài so với GDP đang tăng rất nhanh cũng hàm ý rằng những giới hạn an toàn đang bị đe dọa. Chỉ trong vòng 3 năm gần đây, từ 2008 đến cuối 2010, chỉ tiêu này của Việt Nam đã “nở” thêm khoảng 10 điểm phần trăm.

    Nhưng đáng chú ý nhất là tỷ lệ giữa dự trữ ngoại hối so với tổng dư nợ ngắn hạn đang xuống thấp. Nếu như năm 2007, chỉ tiêu này đang là gấp gần 102 lần, cuối năm 2010 ghi nhận chỉ còn chưa đầy 2 lần.

    Có hai vấn đề đặt ra với sự thay đổi này, một là dự trữ ngoại hối đang mỏng hơn, và hai là nợ ngắn hạn đang tăng lên nhanh chóng.

    Theo nhiều nguồn số liệu thì năm 2009, thâm hụt cán cân thanh toán tổng thể của Việt Nam ở mức 8,8 tỷ USD, năm 2010 vào khoảng 4 tỷ USD (có nguồn tin là 2,6 tỷ USD). Diễn biến này đã bào mòn dự trữ ngoại hối.

    Trong khi đó, nhiều chuyên gia kinh tế đã từng cảnh báo rằng nợ nước ngoài của Việt Nam có lãi suất ngày càng cao và kỳ hạn vay ngày càng ngắn. Quan điểm này một lần nữa lại được khẳng định tại bản tin số 7, khi nghĩa vụ nợ dự kiến của Việt Nam thay đổi liên tục trong mấy năm gần đây mà chủ yếu là trong tương lai gần.

    Cùng lúc với dư nợ nước ngoài tăng nhanh và dự trữ ngoại hối vơi đi, tỷ giá tiếp nối vào rủi ro nợ của Việt Nam. Theo dữ liệu từ bản tin số 7, tỷ giá cuối kỳ của VND so USD đã giảm khoảng 10,26% trong so sánh năm 2010 với 2009; tương tự, so với Euro giảm 11,14%; so với SDR giảm khoảng 5,53%; và so với đồng Yên tăng 6,43%.

    Trong bối cảnh lạm phát liên tục tăng cao, dự địa chính sách tiền tệ để ổn định ngoại hối sẽ khó khăn hơn khi phải đánh đổi giữa nghĩa vụ nợ tăng lên, hay bào mỏng dự trữ để can thiệp. Bởi, cùng với trách nhiệm trả nợ thì Chính phủ còn phải cân nhắc đến khả năng tăng thu ngân sách, khi mà tỷ trọng thu so với GDP đã cao và tình hình kinh tế trong ngắn hạn chưa cho thấy triển vọng phục hồi mạnh mẽ.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    8 phản hồi

    Rủi ro nợ công

    Gánh nặng nợ công tăng lên cả về lượng và chất là điều dễ dàng nhận thấy qua con số nợ công mà Bộ Tài chính công bố cuối tuần qua. Trước đó vài ngày, hãng định mức tín nhiệm Fitch Ratings cũng cảnh báo rằng điểm tín nhiệm nợ công của Việt Nam vẫn chịu áp lực bởi những rủi ro kinh tế vĩ mô, nhất là lạm phát.

    Theo Bộ Tài chính, tổng số nợ nước ngoài của Việt Nam tính đến cuối năm 2010 đã vượt 32,5 tỉ USD, tương đương với 42,2% GDP và tăng 4,6 tỉ USD so với năm trước đó. Nợ nhiều, đương nhiên trả lãi cũng tăng lên. Theo đó, tổng lượng tiền mà ngân sách phải trả các đối tác nước ngoài năm 2010 là 1,67 tỉ USD (riêng tiền lãi và phí là hơn 616 triệu USD), tăng gần 30% so với con số 1,29 tỉ USD của năm 2009. Đặc biệt, lãi vay của các khoản nợ công của VN đang có xu hướng tăng lên. Khoản vay có lãi suất cao từ 6 - 10% một năm trong năm 2010 cũng đã lên tới 1,89 tỉ USD, gấp hơn 2 lần năm 2009.

    Những con số trên đưa đến nhiều lo ngại về nợ công. Trực diện nhất là vay nhiều hơn, lãi cao hơn nhưng hiệu quả kém khiến rủi ro của các khoản vay cao hơn. Một rủi ro đáng lưu ý khác là trong khi khoản nợ nước ngoài tăng lên thì dự trữ ngoại hối của VN lại giảm đi. Cụ thể, tỷ lệ giữa dự trữ ngoại hối so với dư nợ ngắn hạn đến cuối năm 2010 chỉ còn đạt 187%, cách biệt xa so với năm 2007 là khoảng trên 10%.

    Vấn đề nợ công đang trở nên nóng bỏng trên toàn cầu mà đỉnh điểm là cuộc "mặc cả" giữa Quốc hội và Chính phủ Mỹ để nâng trần nợ công, cứu "người khổng lồ" Mỹ ra khỏi nguy cơ vỡ nợ. Đẩy Mỹ tới bờ vực này là khoản nợ công lên tới 100% GDP. Tại VN, nếu cứ theo đà tăng khoảng 5%/năm (mức tăng trung bình từ năm 2007 đến nay) thì chỉ khoảng 8 năm nữa, nợ công của VN sẽ là 100% GDP.

    Điều đáng lo hơn không hẳn nằm ở tỷ lệ nợ công/GDP mà là chất lượng đầu tư của các khoản vay. Hay nói cách khác, chất lượng đầu tư công mới quyết định sự an toàn hay rủi ro của nợ công. Mà đầu tư công kém hiệu quả lâu nay vẫn là vấn đề nhức nhối tại VN. Đây cũng chính là nguyên nhân quan trọng nhất gây ra tình trạng lạm phát đang hoành hành hiện nay. Nghị quyết 11 của Chính phủ đã và đang quyết liệt cắt giảm đầu tư công. Tuy nhiên, hiệu quả cắt giảm chưa cao là một trong những nguyên nhân khiến các giải pháp kiểm soát lạm phát không phát huy được tác dụng. Đã đến lúc, không chỉ là hô hào, việc cắt giảm đầu tư công phải được thực hiện quyết liệt hơn đồng thời với việc nâng cao chất lượng đầu tư công. Bởi việc này không chỉ làm giảm áp lực lạm phát mà còn hạn chế rủi ro của các khoản nợ công.

    Như vậy cả về số lượng và chất lượng, nợ công của Việt Nam đang đòi hỏi chúng ta phải nhanh chóng có biện pháp xử lý nếu không muốn để xảy ra những điều đáng tiếc như nhiều quốc gia đang phải đối mặt.

    Nguyên Khanh
    http://www.thanhnien.com.vn/Pages/20110816/Rui-ro-no-cong.aspx

    Không phải Người quan sát viết:
    Obama vừa cho được nới trần vay nợ lên mức kỷ lục. Nếu kỳ này vẫn đắc cử, thì có hơn gì anh Ba???

    Nếu Obama, Bush, ... làm sai, làm dở về cái thì cứ chê là họ lãnh đạo dở về mặt đó.
    Tránh tư tưởng cho dù dở nhưng là phe ta thì cũng khen là hay, như vậy là tự lừa dối chính mình.
    Tránh suy nghĩ cho rằng người khác dở ẹc thì mình có quyền dở ngang hoặc hơn nó, như vậy là tự mình hạ thấp mình, chưa trưởng thành.

    Obama vừa cho được nới trần vay nợ lên mức kỷ lục. Nếu kỳ này vẫn đắc cử, thì có hơn gì anh Ba???

    HyVăn viết:
    Trả lời bác Tê: "Làm con rối trong trò chơi quyền lực của các nước lớn". Máu và sự ngu dốt chắc chắn có giá trị cao hơn tài nguyên hay mấy cái bác đang kể.

    Máu [liều] và sự ngu dốt không bán được đâu bác HyVăn. Chỉ để cho người ta lợi dụng (miễn phí hoặc giá rẻ) mà thôi :(

    Trả lời bác Tê: "Làm con rối trong trò chơi quyền lực của các nước lớn". Máu và sự ngu dốt chắc chắn có giá trị cao hơn tài nguyên hay mấy cái bác đang kể.

    Admin viết:
    Tài nguyên cạn kiệt, môi trường xuống cấp, dân số già đi nhanh, dân trí bị kìm kẹp không thể phát triển, doanh nghiệp tư nhân bị chèn ép phát triển còi cọc v.v... Ko rõ Việt Nam sau này sẽ làm gì để trả nợ?

    Bác hỏi thử 3 Dũng, Trọng và Sinh Hùng xem sao vì họ kiên quyết tình nguyện lèo lái con thuyền quốc gia (theo kiểu Vinashin?)
    Nghe nói bạn 3 Dũng là thủ tướng giỏi nhất Á châu đấy vì có sự kiện Vinasink!
    Bạn Trọng là trí thức lớn TS, GS đấy

    Tài nguyên cạn kiệt, môi trường xuống cấp, dân số già đi nhanh, dân trí bị kìm kẹp không thể phát triển, doanh nghiệp tư nhân bị chèn ép phát triển còi cọc v.v... Ko rõ Việt Nam sau này sẽ làm gì để trả nợ?