Phan Minh Ngọc - Về quan hệ giữa phá giá bản tệ và trả nợ nước ngoài

  • Bởi Hồ Gươm
    25/07/2011
    0 phản hồi

    Phan Minh Ngọc

    Cho đến nay, một trong những lấn cấn chính mà Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nói riêng và Chính phủ cũng như nhiều chuyên gia và giới doanh nghiệp nói chung đều phản đối hoặc e ngại việc phá giá VND là chuyện cho rằng phá giá VND sẽ làm cho gánh nặng nợ quốc gia, nợ của doanh nghiệp bằng ngoại tệ tăng lên. Hãy phân tích thực tế có phải vậy không.

    Trên bề mặt thì đúng là nếu VND bị phá giá ví dụ 5%, gánh nặng nợ bằng ngoại tệ nhưng quy ra VND sẽ tăng thêm đúng 5%. Trước đây, Chính phủ và doanh nghiệp chỉ cần huy động 20 triệu VND để mua USD và trả cho mỗi 100 USD tiền vay nợ trong và ngoài nước. Nếu phá giá VND 5% thì con số VND cần để mua được mỗi 100 USD sẽ là 21 triệu. Đúng là Chính phủ và doanh nghiệp sẽ chịu ảnh hưởng từ việc phá giá này bằng cách thu hẹp tương ứng lợi nhuận ròng của mình tính bằng VND (đối với doanh nghiệp) hoặc tăng thêm thâm hụt ngân sách (đối với Chính phủ).

    Nhưng đây mới chỉ là một phần (nổi) của câu chuyện. Nếu giả sử VND bị áp lực phải phá giá 5% để lập lại cân bằng thương mại, nhưng NHNN kiên định không phá giá với nỗi e ngại nêu trên. Để kiên định làm được việc này, NHNN phải hoặc là dùng các biện pháp hành chính để duy trì mức tỷ giá danh nghĩa hiện thời (ví dụ bằng cách phạt các tổ chức tài chính tín dụng mua bán ngoại tệ vượt quá biên độ cho phép), và/hoặc là tung USD trong quỹ dự trữ ngoại hối của mình ra thị trường để ổn định tỷ giá hiện hành. Cách thứ nhất thì NHNN đã và đang làm, nhưng tất nhiên chỉ hữu hiệu được một thời gian rồi cũng phải theo cách thứ hai, như thực tế đã cho thấy.

    Tóm lại, rốt cuộc, hao hụt quỹ dự trữ ngoại tệ là cái giá trực tiếp phải trả để ổn định tỷ giá, và sâu xa hơn nữa là để tránh cho gánh nặng nợ nần bằng ngoại tệ (tính theo VND) của các doanh nghiệp và Chính phủ không tăng lên. Suy ra tiếp điều gì nữa? Doanh nghiệp thì có lợi vì tự nhiên được “bù lỗ”, “bao cấp” một cách gián tiếp. Đối với quốc gia, vì gánh nặng nợ của Chính phủ được đổ lên vai NHNN nên rút cục tiền chỉ chui từ túi nọ sang túi kia.

    Điều đáng lo ngại hơn là hành động can thiệp ổn định tỷ giá của NHNN không thể ở quy mô lớn và kéo dài được vì quỹ dự trữ ngoại hối nhỏ nhoi của mình. Cuối cùng thì NHNN cũng phải chấp nhận phá giá VND khi áp lực phá giá tiếp tục tăng lên. Càng o ép, “kiên định ổn định” tỷ giá càng lâu thì mức phá giá sau này càng lớn, như thực tế minh họa. Và lúc đó thì doanh nghiệp và Chính phủ đều không tránh khỏi phải đối mặt với gánh nặng nợ nần lớn hơn quy ra theo VND.

    Kết luận lại, sự chần chừ, e ngại phá giá VND với nỗi lo làm tăng gánh nặng nợ nần bằng ngoại tệ là xuất phát từ hiểu biết hời hợt, sai lầm về kinh tế học. Nếu cố gắng, khiên cưỡng không thực hiện phá giá khi tình hình đòi hỏi phải phá giá (và nếu thành công – không phải phá giá) thì chỉ có doanh nghiệp là được hưởng lợi (nợ tư được chuyển thành nợ công, được bù lỗ bởi dự trữ ngoại tệ quốc gia), còn cả quốc gia thì chẳng được lợi gì. Đến đây thì rõ ai sẽ kêu gọi không phá giá và NHNN có nên phá giá không khi cần thiết phải làm thế.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi