Dân trí, dân khí, nhân tài – ba yếu tố để nâng cao tư cách độc lập quốc gia

  • Bởi Admin
    19/01/2011
    4 phản hồi

    Quỳnh Chi, phóng viên RFA

    Trong thông điệp đầu năm của Thủ tướng Việt Nam đăng trên website chính phủ, ông Nguyễn Tấn Dũng đã đề cập tới việc bảo vệ độc lập chủ quyền như một trong các biện pháp của “Chiến lược phát triển nhanh và bền vững”.

    TQ_BatTauCa-305.jpg
    Ngư dân Việt Nam bị Trung Quốc bắt ngay cả trên vùng biển của Việt Nam (RFA file)

    Cụ thể, ông khẳng định: “Kiên quyết giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, bảo đảm an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, tạo môi trường hoà bình và điều kiện thuận lợi cho sự phát triển đất nước”. Tuy nhiên, có một nhà tư tưởng cận đại từng nói rằng bên cạnh việc giữ vững độc lập, nhiệm vụ nâng cao tư cách độc lập là một điều không kém trọng yếu. Điều này cũng từng được nhà cách mạng Phan Bội Châu nói đến. Quỳnh Chi tường trình về đề tài này như sau.

    Giành được quyền tự trị chưa phải đã là độc lập

    Không một nhà tư tưởng nào lại có ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội Nhật Bản thời cận đại hơn nhà tư tưởng Fukuzawa Yukichi hay còn gọi là Phúc Trạch Dụ Cát. Fukuzawa Yukichi sinh năm 1835, mất năm 1901, là nhà cải cách chính trị, xã hội và giáo dục tiên phong từ cuối thời Edo và đầu thời Minh Trị của Nhật Bản. Những tư tưởng của ông đã tạo tiền đề cho Nhật Bản trở thành một cường quốc trên thế giới. Và ông đã cho rằng “giành được quyền tự trị chưa phải đã là độc lập, mà nền độc lập thật sự chỉ có thể thành hiện thực thông qua việc trở thành một quốc gia tiên tiến và văn minh. Nếu không có sự khai sáng và văn minh, nền độc lập giành được sẽ mau chóng mất đi để rồi lại lệ thuộc vào các quốc gia tiên tiến khác”.

    Không ai phủ nhận công cuộc đấu tranh giành độc lập chủ quyền quốc gia là một sứ mệnh vô cùng quan trọng. Thế nhưng ngoài nhiệm vụ giữ vững độc lập, việc nâng cao tư cách độc lập là điều phải được thực hiện. Đây chính là cách để một dân tộc nói rằng họ xứng đáng hưởng nền độc lập và đủ mạnh đề bảo vệ nền độc lập đang có.

    Độc lập dân tộc dựa trên nhiều yếu tố, thế nhưng một yếu tố luôn xuyên suốt trong lịch sử hàng ngàn năm dân tộc chính là yếu tố “Nhân” – yếu tố “Con Người”, vì đây chính là xuất phát điểm của ý thức và hành động. Yếu tố con người không thể thiếu sự kết hợp của chí khí toàn dân và người lãnh đạo.

    “Thực lực của quý quốc là dân trí, dân khí và nhân tài”

    Trong cuộc bút đàm nổi tiếng với cụ Phan Bội Châu tại Yokohama (Nhật Bản) năm 1905, nhà chính trị người Trung Quốc Lương Khải Siêu đã khuyên rằng Phan Bội Châu không nên tìm cách cầu ngoại viện để lấy lại độc lập; mà nên chú trọng việc giáo dục và thức tỉnh nhân dân trong nước trước, khi có thời cơ tốt thì ai nấy đều đã sẵn sàng để làm cuộc nổi dậy vì theo ông Lương Khải Siêu “Thực lực của quý quốc là dân trí, dân khí và nhân tài”.

    GS Nguyễn Ngọc Bích, người có nhiều nghiên cứu về lịch sử và nền chính trị Việt Nam, cho rằng ba yếu tố này là một thể thống nhất không thể thiếu trong độc lập dân tộc. Ông nói:

    Phải có tất cả những cái đó thì mình mới đương đầu với những nước lớn mạnh hay những nước có nhiều phương tiện hơn mình như tài chính, học thuật, vũ khí. Nếu chúng ta thiếu những cái như can trường nằm trong “dân khí” hay là thiếu sự thông minh trong “dân trí” để đương đầu với mọi tình huống thì đương nhiên chúng ta sẽ thua thiệt và không thể nào có được sự độc lập cần thiết.

    Dân Trí

    Dân trí chính là mối quan hệ không thể tách rời giữa giới lãnh đạo và nhân dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Nói về yếu tố đầu tiên của ba nhân tố quan trọng này, GS Hà Văn Thịnh, giảng viên ĐH Khoa học Huế cho biết:

    Dân trí là trình độ trí thức, giác ngộ hiểu biết của cả một dân tộc. Tất cả đều có một trình độ hiểu biết nhất định, có tinh thần độc lập cao, tinh thần tự chủ, ý thức dân chủ rộng mở và phổ biến trong toàn thể dân tộc”.

    Một quốc gia mà toàn dân có đủ trình độ để hiểu biết và nhìn nhận vấn đề thì thực trạng quốc gia sẽ được phản ánh và nhận thức đúng đắn.

    Những tư tưởng của ông Fukuzawa Yukichi về chính trị, kinh tế, xã hội đặc biệt là giáo dục đã góp phần rất lớn cho sự phát triển của nước Nhật thời cận đại. Trong cuốn “Gakumon no susume” (“Khuyến Học”), ông cũng đã đưa ra tư tưởng rằng “Học để dám nói lên chính kiến và thực hiện đầy đủ bổn phận với đất nước”. Học để có trí. Và người có trí sẽ biết được nên làm gì trong bối cảnh quốc gia và không nghi ngại những hiểu biết của mình.

    Dân Khí

    Bàn về “Dân khí”, GS Hà Văn Thịnh cho biết thêm:

    Dân khí là ý chí và quyết tâm để thay đổi số phận chẳng hạn như vươn lên thay đổi để trở thành giàu có, trước mắt là đỡ nghèo khổ hơn sau là quyết tâm không phụ thuộc ngoại bang”.

    Dân khí chính là sự can trường để đấu tranh cho những suy nghĩ và ước muốn của dân tộc. Người có trí thì muốn biến suy nghĩ của mình thành hành động. Biết được phải làm như thế đã là một điều quan trọng, nhưng có đủ dũng khí để thực sự biến suy nghĩ đó thành hành động lại là một hiểu biết sâu hơn.

    Một đất nước mà dân tộc bạc nhược sẽ khó giữ được độc lập của mình. Chính vì thế mà các bô lão tay run giọng yếu trong Hội nghị Diên Hồng lại được các thế hệ sau nhắc đến như một biểu tượng của sự can trường. Chí khí ấy là biểu tượng sức mạnh và tinh thần “thép” của dân tộc.

    Có lẽ vì quan niệm rằng tinh thần dân tộc là yếu tố căn bản nên khẩu hiệu của phong trào Duy Tân là “chấn dân khí, khai dân trí, hậu dân sinh”. Trong tư tưởng của Fukuzawa Yukichi, ông cũng luôn đề cao chí khí dân tộc bởi vì theo ông “Quốc dân không có chí khí độc lập, không có tinh thần tự do thì lòng yêu nước cũng hàm hồ, nông cạn, vô trách nhiệm”.

    Nhân tài

    Yếu tố cuối cùng là “Nhân tài”. Đây chính là tinh hoa của quốc gia. Họ chính là những người có tài nhìn xa trông rộng, biết định hướng và đưa đất nước vượt qua những cảnh trầm kha.

    xuvupmu18.jpg
    Nhà báo cũng đi tù vì viết bài chống tham nhũng hối lộ. AFP

    GS Hà Văn Thịnh còn cho rằng trong thời bình thì nhân tài càng cần thiết vì họ chính là người dẫn dắt đất nước đi lên. Ông nói:

    Nhân tài là yếu tố tất nhiên rồi. Tất cả các nước giàu có hiện nay đều bắt nguồn từ nhân tài hết. Phải có những người tài lãnh đạo họ. Phải có những người tài để làm đổi mới về giáo dục và văn hóa thì đất nước mới thay đổi được”.

    Đảng trí không bằng Dân trí

    Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt từng nói rằng những nhân vật lãnh đạo Đảng phải tập hợp được những người ưu tú vì nếu “đảng trí” không cao bằng “dân trí”, thì rất dễ xảy ra tình trạng Đảng sẽ dùng quyền hành để lãnh đạo thay vì dùng khả năng thuyết phục và vai trò tiên phong của mình”.

    Nhà chính trị Trung Quốc Lương Khải Siêu đã từng khuyên cụ Phan Bội Châu rằng “Qúy quốc chớ lo không có ngày độc lập, mà chỉ lo không có tư cách độc lập”. Đó cũng chính là một lời khuyên hữu lý ngay cả trong thời hiện tại bởi tư cách độc lập của một dân tộc cũng quan trọng không kém sự độc lập mà dân tộc đó có được.

    Nước Việt đã dành được độc lập từ tay Trung Quốc và Pháp Quốc, vấn đề còn lại là làm sao nâng cao tư cách độc lập để những gì dành đựơc sẽ mang một ý nghĩa hoàn thiện hơn.

    Lời xác định của Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng về bảo vệ độc lập chủ quyền chỉ là một nhiệm vụ. Trọng trách thứ hai của giới lãnh đạo là làm sao thực hiện được nhiệm vụ đó một cách sâu rộng trong quần chúng, thì quốc gia mới có cơ hội khẳng định nền độc lập dân tộc không qua lời nói mà bằng tư cách gìn giữ độc lập của mình. Và điều đó cũng có nghĩa là việc sánh vai với các nứơc lớn trong khu vực không chỉ còn là lời nói.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    muốn dân chủ thực sự phải kiên trì, kiễn nhẫn và có tính vị tha. Căn bản Việt Nam vẫn là một nước nông nghiệp, vẫn còn nhiều tính truyền thống gia đình/phog kiến nên đôi khi có những tư tưởng lạc hậu. ngay cả nc ngoài còn thế nữa là việt nam. muốn nâng cao dân trí, dân khí, dân sinh hướng tới giới trẻ là chính, vì họ là những chủ nhân tương lai của đất nước. chỉ có đảng cũng ko làm đc j nếu ng dân ko đồng lòng nhất trí. chỉ cá nhân mấy chú rận chủ cũng chẳng làm nên chuyện vì chẳng ai theo mấy ông!

    Muốn tránh đổ vỡ, gây bất ổn, vô chính phủ để các cường quốc nhăm nhe lợi dụng đục nước béo cò thì khuyến khích vào việc giáo dục trên nhiều bình diện.

    Các anh/chị cứ ồn ào vấn đề cổ võ cho dân chủ thì các anh phải quay lại nêu cao tư tưởng, đạo đức của 2 cụ Phan Bội Châu và Phan Chu Trinh. Lợi đơn lợi kép cho cá nhân người tranh đấu mà cũng không mất mặt, mất quyền lợi cho chính ĐCS!

    Bởi vì các anh cứ muốn cá nhân các anh làm thủ lĩnh. Muốn làm anh hùng thì công an bắt cho ngồi tù là đúng rồi. Vì Việt Nam đã có quá nhiều anh hùng trong chiến tranh chống Pháp, Mỹ, Tàu.

    Các anh cổ võ cho dân chủ để làm anh hùng thì gián tiếp hàng triệu anh hùng kia phải ra đi và không còn được vinh danh ở viện bảo tàng, nghĩa trang liệt sỹ, trong sử sách nữa.

    Nhưng 2 nhân vật Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu là 2 vì sao sáng không những trong nước, Hải ngoại, và kể cả đảng viên ĐCS đều ngưỡng mộ. Sách báo, lịch sử, ấn phẩm, tên trường học, tên phố, tên giải thưởng đều có tên Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh.

    Tức là cũng một nan đề cần nói ra, nếu thành phần ở Hải ngoại nhất là phải đi tù cải tạo, dính dáng tới Công Giáo chắc chắn sẽ bị dị ứng ở trong nước ngay.

    Nói chung muốn dân chủ thực sự phải kiên trì, kiễn nhẫn và có tính vị tha. Căn bản Việt Nam vẫn là một nước nông nghiệp, vẫn mang nặng tính truyền thống gia đình/phong kiến, nhưng người sống ở thành phố/đô thị ồn ào phần đông tuổi trẻ cũng có kí ức một thời của nông thôn. Cho dù bây giờ họ có đứng ở vị trí lãnh đạo, cầm quyền lúc nước sôi lửa bỏng dễ mang cái bản năng thời phong kiến, nông thôn ra hành xử. Chẳng khác ở Hải ngoại hiện nay là mấy đâu, xem mà thấy cũng lắm chuyện bựa!

    Cần tác động tới giới trẻ là chính, vì những thành phần già ở trong nước hay Hải ngoại không thể thay đổi suy nghĩ được vì họ đã bị lịch sử đóng khuôn rồi. Đây là tôi nói về số đông!

    VỀ BÀI VIẾT “CÁI BÁNH DÂN CHỦ”
    Trần Quang Ninh

    Gần đây, các vấn đề PHẢN BIỆN XÃ HỘI, TỰ DO, DÂN CHỦ, DÂN TRÍ được đề cập đến khá nhiều. Cả những người đang giữ trọng trách, những người đã từng giữ trọng trách trong hệ thống chính trị cho đến giới trí thức, những người không giữ chức quyền đều bàn luận về các vấn đề này trên các “phương tiện thông tin chính thống” và cả các “phương tiện thông tin không chính thống”. Điều đó chứng tỏ rằng đây là các vấn đề ngày càng trở nên bức thiết.

    Tác giả Trần Huy Thuận trong bài viết CÁI BÁNH DÂN CHỦ (http://boxitvn.wordpress.com/2011/01/27/ci-bnh-dn-ch%E1%BB%A7/) đã đề cập đến những vấn đề nói trên một cách khá lôi cuốn, hấp dẫn.

    Có lẽ nhiều người đồng tình với các luận cứ của tác giả “dân trí thấp, dân thiếu hiểu biết là trở ngại lớn nhất, trực tiếp nhất và nguy hại nhất đối với việc thực thi tự do và dân chủ”“chỉ hô hào dân chủ mà không chú trọng việc nâng cao dân trí, là mị dân!”.

    Tuy nhiên, không hẳn tất cả đều đồng ý với việc tác giả cho rằng “ Dân muốn thật sự tự do, thật sự dân chủ trước hết phải nâng cao dân trí”.

    Dân trí không phải là trình độ học vấn mà là ở chỗ người dân biết mình có quyền gì? có thể làm gì? được phép làm gì để mưu cầu hạnh phúc cá nhân và góp sức đưa đất nước tiến lên. Theo nghĩa đó thì trong các xã hội phi dân chủ, cho dù trình độ khoa học – kỹ thuật có thể vẫn phát triển, nhưng dân trí vẫn không cao. Chỉ có thực hiện dân chủ hóa xã hội mới có thể phát huy dân trí một cách đầy đủ.

    Như vậy thì dân chủ hoá xã hội và nâng cao dân trí luôn đi cùng nhau, không thể đợi có điều này mới làm điều kia. Người nắm quyền thường ngụy biện rằng khi mà dân trí còn thấp thì chưa nên dân chủ hóa, tùy theo trình độ dân trí đến đâu mới trao quyền dân chủ đến đó.

    Hơn nữa, nói rằng dân trí ta hiện tại vẫn còn thấp thì e rằng đánh giá thấp thực trạng. Vả lại, một chế độ đã được xây dựng hơn 60 năm mà vẫn thấy rằng dân trí còn thấp thì lỗi này trách nhiệm thuộc ai?

    Nhiều phản biện, chất vấn trên cơ sở các luận cứ khoa học và đúng quy định của pháp luật của các nhân sỹ, trí thức trong thời gian gần đây chứng tỏ dân trí không hề thấp mà chỉ là chưa được phát huy, coi trọng đúng mức. Sự coi trọng chưa đúng mức có lẽ phản ánh xã hội chưa có dân chủ thực sự.

    Có phản biện xã hội chưa hẳn đã có nền dân chủ trong xã hội đó. Nếu như mọi phản biện xã hội đều bị quy kết, chụp mũ thì xã hội đó chưa có nền dân chủ. Nếu chỉ những phản biện “đi bên lề phải” mới được chấp nhận thì nền dân chủ đó chỉ là dân chủ nửa vời, dân chủ cho những người biết “lựa lời mà nói”. Nếu cho phép phản biện nhưng mọi phản biện (dù đúng đắn) cũng chỉ là . . . phản biện, không làm thay đổi chủ kiến của người nắm quyền thì đó chỉ là dân chủ giả hiệu, dân chủ cho có vẻ dân chủ mà thôi. Nếu chỉ những phản biện về những gì là “bệnh ngoài da” mới được lưu ý, còn những phản biện về những căn bệnh trầm kha đều bị coi là những ý kiến “khó nghe” thì đất nước khó có thể tiến lên mạnh mẽ, tương xứng với tiềm năng sức mạnh của mình.

    Việc nâng cao dân trí tất nhiên không thể không dựa trên một nền giáo dục tự do, đại chúng. Sự tự chủ, tính độc lập về mặt khoa học của hệ thống giáo dục, sự tự do về mặt tư tưởng, tinh thần phản biện là những vấn đề lớn lao cần đặt ra cho hệ thống giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng tại nước ta hiện nay.

    Thái Nguyên Bồi (người từng là Bộ trưởng Giáo dục đầu tiên của Trung Hoa Dân quốc, Hiệu trưởng Trường ĐH Bắc Kinh) gần 100 năm trước từng nói “Chúng ta phải được tự do tư tưởng và tự do ngôn luận, không để cho một trường phái triết học hay bất kỳ một loại hình tôn giáo nào giam hãm tư tưởng của chúng ta. Trái lại, chúng ta phải luôn hướng tới những tư tưởng cao cả mang tinh thần nhân loại, những tư tưởng sẽ tồn tại mãi mãi, bất kể không gian và thời gian. Đó là nền giáo dục xứng đáng với tên gọi là nền giáo dục toàn cầu”.

    Hiệu trưởng Drew Gilpin Faust của Đại học Havard trong Lễ trao bằng tốt nghiệp năm 2009, cũng phát biểu “các trường đại học phục vụ như những nhà phê bình và là lương tâm của xã hội. Chúng ta tạo ra không chỉ tri thức mà còn tạo ra những câu hỏi, tạo ra những hiểu biết bắt nguồn từ chủ nghĩa hoài nghi, từ sự không ngừng đặt câu hỏi chứ không phải từ sự thống trị của những tri thức thông thái được chấp nhận không cần thử thách. Hơn bất cứ một tổ chức nào khác trong xã hội, cốt lõi của các trường đại học là tầm nhìn dài hạn và những quan điểm phản biện, và những điều này có được chính là vì đại học không phải là sở hữu của riêng hiện tại”.

    Quan điểm tương đồng của 2 nhà giáo dục ở các quốc gia khác nhau, tại các thời điểm khác nhau phần nào cho thấy vai trò của giáo dục trong việc phát huy dân trí, đề cao tự do và dân chủ.

    Dân Khí=QDNDVN
    Dân Trí=ĐCSVN
    Nhân Tài= CA
    CSVN đứng vững tới ngày hôm nay là nhờ thế ba chân.

    Đánh ngã một chân DCSVN thì Việt Nam sẻ có Dân Khí và Nhân Tài và Dân Trí.

    Thực tế và rất đơn giản.