Trần Mục - Việt Nam cần cú sốc như thế [*]

  • Bởi Admin
    15/12/2010
    9 phản hồi

    Trần Mục

    Tôi không đồng ý với nhận định và so sánh của tác giả bài viết "60 triệu USD và sự khác nhau của hai tập đoàn". So General Motor (GM) với Vinashin, đặc biệt so bối cảnh kinh tế Mỹ và Việt Nam là một sự kệch cỡm, thiếu hiểu biết, thậm chí có phần nông cạn.

    Đến giờ thì bất cứ ai cũng đều đã có hình dung rõ về Vinashin: Được giao một lượng vốn lớn trực tiếp từ chính phủ, được chính phủ bảo lãnh vay một lượng vốn còn lớn hơn thế, nhưng chưa đủ, tập đoàn này còn lợi dụng ưu thế một tập đoàn lớn được nhà nước bảo kê và tự mình đi tiếp cận với các tổ chức tài chính lớn của nước ngoài và vay thêm một khoản kếch sù. Số tiền 60 triệu USD phải trả đợt đầu tiên hiện nay của Vinashin, thuộc nhóm thứ ba ấy.

    Tiếp cận vốn dễ dãi cũng đồng thời là tiền đề cho sự quản lý lỏng lẻo. Năng lực quản lý không ra gì trong bối cảnh có một dòng tiền vay quá dễ dãi đã dẫn đến bi kịch hiện nay của Vinashin. Đừng quên rằng hiện nay chính phủ Việt Nam (nghĩa là người dân Việt Nam) đang phải chịu trách nhiệm cho toàn bộ số nợ vay do chính phủ trực tiếp phát hành trái phiếu quốc tế (700 tr USD) và số nợ vay chính phủ bảo lãnh cho Vinashin vay vốn từ các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước. 4 tỷ USD nợ của Vinashin, người dân đang gánh chịu phần lớn số nợ này.

    Cuộc đấu giữa Vinashin và các chủ nợ nước ngoài hiện nay về số tiền 60 triệu USD phải trả đợt đầu tiên là một cuộc đấu khá công bằng. Vinashin đi vay tiền, các chủ nợ nước ngoài (gồm cả đại gia ngân hàng sừng sỏ Standard Chartered Bank) cho vay với những điều khoản thẩm định dễ dãi (có lẽ họ đặt cược vào việc bảo kê của chính phủ Việt Nam cho tập đoàn này). Nay Vinashin bị khủng hoảng và tất nhiên người cho vay phải gánh chịu rủi ro, bởi khoản vay của họ không có bảo lãnh, thậm chí cũng hầu như không có tài sản đảm bảo. Kinh tế thị trường, đây là một cuộc chơi công bằng và các bên phải chấp nhận rủi ro cho sự sai lầm của mình.

    Nhiều người thường thổi phồng nguy cơ tài chính Việt Nam bị xuống hạng do việc Vinashin không trả được nợ, sẽ gây khó khăn cho các tập đoàn khác của Việt Nam khi tiếp cận vốn quốc tế. Điều đó đúng, nhưng tôi lại cho rằng đó là mặt tích cực của vấn đề. Chính việc các tổ chức quốc tế dễ dãi cho các tập đoàn nhà nước của Việt Nam vay tiền, lại góp phần làm tăng mạnh tính kém hiệu quả trong đầu tư công ở Việt Nam. Trước khủng hoảng, họ đặt cược niềm tin vào sự bảo lãnh (dù không có cam kết của chính phủ) của Việt Nam, hay nói cách khác, muốn đặt gánh nặng nợ nần lên vai người Việt Nam, sự dễ dãi của họ, góp phần làm tăng sự tha hóa ở Việt Nam và họ nên bị trả giá về điều đó.

    Việc các tập đoàn nhà nước Việt Nam gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn quốc tế, trái lại, lại là vấn đề tích cực. Vốn thiếu, đầu tư công giảm, nhưng chưa chắc hiệu quả đầu tư toàn xã hội sẽ giảm. Các tập đoàn kinh tế tư nhân và có vốn đầu tư nước ngoài, hầu như không chịu ảnh hưởng gì lắm từ câu chuyện không trả được nợ của Vinashin, vì xét cho cùng, nếu tổ chức quốc tế nào cho họ vay, trong quá khứ cũng như trong tương lai, sẽ đều căn cứ vào hoạt động thực tế của họ, và chất lượng của hoạt động ấy.

    Việc các tập đoàn nhà nước khó vay vốn hơn, sẽ khiến họ buộc phải nâng cao hiệu quả hoạt động, và đầu tư chọn lọc hơn. Hơn thế, một lô danh sách lãnh đạo chóp bu bị truy tố ở Vinashin ít nhiều sẽ góp phần kìm chế động cơ tham nhũng và thoái hóa ở những đơn vị kinh tế cồng kềnh và kém hiệu quả này.

    Việt Nam cần đến những cú sốc như thế này, để dòng vốn đầu tư khi chảy vào Việt Nam sẽ được cân nhắc, được giám sát kỹ và được sử dụng hiệu quả hơn. Và đây chính là mặt tích cực của vấn đề.

    Việc các tổ chức nước ngoài kêu ca về nguy cơ đánh tụt hạng tín dụng của VN nói chung, về sự khó khăn tiếp cận vốn quốc tế, và cả về chi phí vốn cao hơn, như thế, chưa chắc đã là khó khăn. Tôi lại cho rằng chuyên đó tốt cho Việt Nam về dài hạn.

    _______________________________________

    [*] Bài viết được gửi lên Dân Luận dưới dạng phản hồi. Chúng tôi tách riêng thành bài để giới thiệu tới độc giả, với tựa đề do chúng tôi đặt.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    9 phản hồi

    Phản hồi: 

    Theo tôi, nếu logic với chính mình, chính phủ VN sẽ giải cứu Vinashin bằng cách cho Vinashin mượn tiền để trả nợ

    Để cho Vinashin phá sản, tập đoàn do chính mình lập ra, quản lý và thanh tra thì là một điều khó tin và vô trách nhiệm. Nếu việc này thật sự sảy ra, chứng tỏ Vinashin hoàn toàn không có khả năng sinh lời và những khẳng định tái cơ cấu là láo lếu cho nên dẹp cha quả đấm nát bấy này đi cũng là điều logic !

    http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2010/12/101219_vinashin_debt_due...

    Chính phủ sẽ giải cứu Vinashin ?

    Vinashin được chính phủ cho nhận toàn bộ tiền phát hành trái phiếu quốc tế lần đầu (750 triệu USD)

    Nợ của Vinashin đáo hạn trong bối cảnh bê bối của tập đoàn quốc doanh đang gia tăng đồn đoán chính phủ ‘sẽ giải cứu’.

    Hãng thông tấn AFP trích nguồn tin đưa trên tờ Tin Tức theo đó tân Chủ tịch Vinashin nói tập đoàn vẫn đang chờ phản hồi từ các chủ nợ về đề nghị khất nợ một năm đối với số tiền 60 triệu đôla phải thanh toán vào hôm 20/12.

    Đây là khoản thanh toán đầu tiên (6 tháng một lần) trong số 10 lần phải thanh toán cho 600 triệu đôla mà Vinashin đi vay từ Credit Suisse trong năm 2007 thông qua phát hành trái phiếu.

    Ông Nguyễn Ngọc Sự được trích dẫn nói Vinashin không có cách nào để thanh toán ngay lập tức và "vẫn đang chờ đợi câu trả lời cuối cùng" sau khi có yêu cầu hoãn trả nợ.

    Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dường như đã và đang giành chiến thắng trong cuộc đấu đá nội bộ

    AFP

    Ông cũng nói với TTXVN rằng doanh nghiệp này hiện "rất khó khăn, chưa có nguồn để trả nợ".

    Cả Credit Suisse và Vinashin đều từ chối bình luận khi AFP liên lạc.

    Các chủ nợ khác, kể cả những ngân hàng quốc tế, cũng vẫn kín tiếng.

    Chính phủ Việt Nam trước đó nói Vinashin phải tự trả nợ (ít nhất 86 ngàn tỷ đồng, hay 4,4 tỷ USD).

    Mặc dù có những bình luận như vậy, AFP nói hiện đang gia tăng đồn đoán rằng chính phủ sẽ ra tay giúp tập đoàn này.

    Cơ quan xếp hạng toàn cầu Investors Service của hãng Moody's tuần trước hạ mức tín nhiệm trái phiếu chính phủ Việt Nam từ Ba3 xuống B1 vì các khoản nợ của Vinashin cũng như các yếu tố kinh tế khác.

    Một nhà ngoại giao nước ngoài yêu cầu ẩn danh nói: "Rất khó để tưởng tượng rằng họ (Vinashin) sẽ bị chính phủ bỏ rơi hoàn toàn”.

    "Hệ lụy thị trường tín dụng quốc tế đã và đang khá rõ ràng và sẽ chỉ đi theo hướng tồi tệ hơn nếu họ trì hoãn hành động".

    'Tự vay, nhờ trả'

    Moody's cho biết bất cứ việc không thanh toán nợ nào đối với nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của Vinashin nhiều khả năng sẽ phương hại tới nỗ lực đi vay nước ngoài cho các nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng vốn vẫn chưa được đáp ứng nhiều của Việt Nam.

    Việc chính phủ không sẵn lòng hỗ trợ đặt ra câu hỏi về tính lành mạnh của khu vực doanh nghiệp quốc doanh nói chung cũng như mức độ dự trữ đủ ngoại hối.

    Moody's

    "Hơn nữa, việc không sẵn lòng hỗ trợ cho một tập đoàn kể như chiến lược, vốn là tập đoàn duy nhất nhận toàn bộ số tiền thu được về từ đợt phát hành trái phiếu quốc tế đầu tiên của Việt Nam hồi năm 2007, đặt ra câu hỏi về tính lành mạnh của khu vực doanh nghiệp quốc doanh nói chung, cũng như mức độ dự trữ đủ ngoại hối chính thức", Moody's nói.

    Vấn đề nợ của Vinashin nhiều khả năng làm giảm chất lượng tín dụng và lợi nhuận của các ngân hàng trong nước, Standard & Poor's cho biết gần đây.

    Trước khi Moody’s hạ mức tín nhiệm trái phiếu chính phủ Việt Nam từ Ba3 xuống B1, một quan chức cao cấp từ Bộ Tài Chính nói rằng chính phủ không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc phải cho Vinashin thêm thời gian để tự trả nợ.

    Cuộc khủng hoảng xảy ra ngay trước kỳ Đại hội Đảng sẽ được tổ chức trong nửa đầu của tháng Một, với các ghế lãnh đạo cao nhất được phân định.

    Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dường như đã và đang giành chiến thắng trong cuộc đấu đá nội bộ và vẫn nằm trong hàng ngũ lãnh đạo đất nước.

    Giới ngoại giao nước ngoài nói việc ông Dũng duy trì ghế trong hàng lãnh đạo "làm tăng triển vọng cho việc giải quyết sớm" vấn đề nợ của Vinashin.

    Ông Dũng là người bổ nhiệm cựu Chủ tịch Vinashin Phạm Thanh Bình, người đã bị đình chỉ trong tháng Bảy và sau đó bị bắt vì các khoản nợ của tập đoàn.

    Phản hồi: 

    Bác Khách "VNS là DNNN co một chủ duy nhất là NN" thân mến:
    Tôi đồng ý với Bác về trách nhiệm vô han của NN VN với các Cty NN mà CP dẻ ra. Bac đã phân tích rất chí lý về trách nhiêm này: tỉnh táo nhất là CP phải cho VNS vay tiếp cứ 06 tháng là 60 trS thôi. Và Bac Trần mục đúng: đó sẽ đúng là cú sốc cho dân ta...
    Tôi chỉ xin bố sung vài ý là:
    - Credit Suiê là ngân hàng Pháp nên có thể luật tố tụng của HĐ VNS vay 600trS là Luật Napoleon/Pháp, và như thế thì còn đáng sợ hơn Luật Italy đã làm VNA phải trả gấp hơn 20 lần nếu chịu theo trach nhiệm ban đầu!
    - Nhưng đây cũng không phải chỉ là nguy cơ mất mát tài chính khổng lồ (từ 600 trS sẽ thành vài tỷ S là bình thường), mà là vấn đê Uy tín Quốc gia Việt Nam XHCN chìm theo VNS hoàn toàn?! Hãy nhìn bắc Triều Tiên, sau chiến tranh biên giơi với Nam Hàn họ cậy vào TQ và không trả nợ các hãng nước ngoài, thế là tài sản của họ bị bắt và phong tỏa trên toàn thế giới, dẫn đến tình trạng mà ta gọi là họ đóng cửa kinh tế! Thực tình thì họ không dám ra ngoài vì sẽ bị siết nợ hết suốt mấy chục năm qua!
    - Thứ ba, Luật VN không có án theo Tiền lệ, nhưng luật quốc tế nào cũng có và đó là yếu tố cơ bản từ thực tế cuộc sống kinh doanh nó vậy, chúng ta muốn hội nhập với thế giới băng bộ luật VN sao?

    Phản hồi: 

    [quote=christian cho]Tôi nghĩ thế này, tôi mong tôi sai, nhưng tôi sợ tôi đúng:
    CP sẽ phải trả các khoản nợ này và khác của VNS, vì:
    - CP là chủ sở hữu duy nhất của VNS và đã không cho VNS tuyên bố phá sản, nên VNS hay CP vẫn phải trả nợ bình thường, vì không có lý do pháp lý để hoãn nợ;
    - CP đã báo lãnh cho VNX vay 750tr tức là đã bảo lãnh gián tiếp cả cho các khoản vay của VNS sau đó, dù co ký bảo lãnh hay không;
    - Trong HD vay tiền của VNS có thể không có điều khoản chủ sở hữu trả nợ thay nhưng nhất định có điều khoản Luật áp dụng, và Luật đó nhất định không thể là Luật VN! Và theo Luật nước khác (UK chẳng hạn) thì CP VN phải trả nợ thay VNS là chắc chắn!
    Sự thiếu hiểu biết Luật nước ngoài đã làm VN Airlines phải trả 6trUS thay vì 290kUS đó thôi?
    Tôi lo là vì ngay cả ông Quang A cũng nói CP không nên trả nợ thay VNS thì dựa trên cơ sở gì? Lý trí hay tình yêu đất nước?
    Tôi rất mong tôi sai![/quote]

    Đúng là chính phủ là chủ sở hữu duy nhất của Vinashin.
    http://vef.vn/2010-07-06-van-de-vinashin-nhin-tu-nhieu-phia

    [quote]1. Xét trên góc độ pháp lý

    Vinashin là một doanh nghiệp có một chủ sở hữu là nhà nước. Từ 30/6/2010 trở về trước, nó hoạt động theo luật Doanh nghiệp nhà nước. Do đó, tuy không thể hiện trên văn bản, nhưng trên thực tế, Vinashin là doanh nghiệp trách nhiệm vô hạn.[/quote]

    Điều quan trọng là nếu Credit Suisse chấp nhận cho hoãn trả nợ thì OK. Nếu không thì Vinashin phải lo mà trả nếu không muốn bị kiện ra tòa án. Tùy theo hợp đồng, có thể là tòa án ở VN, ở Suisse hay ở một nước thứ ba. Nếu phải ra tòa thì Vinashin thua chắc vì anh nợ thì anh phải trả thôi và cộng thêm chi phí tòa án nữa

    Như tôi đã viết ở bài "Khủng hoảng nợ của Vinashin ..." là chính phủ VN nên cho Vinashin mượn tiền để trả nợ nếu Credit Suise khăng khăng từ chối hoãn nợ .
    Chính phủ VN cho Vinashin vay mượn chứ không phải là cho không Vinashin

    Đó là bước đầu. Kế tiếp quan trọng hơn là phải cải tổ toàn bộ hệ thống hoạt động, thanh tra và giám sát Vinashin và các doanh nghiệp nhà nước nếu không muốn lại bị thêm cú sốc khác trong vài năm nữa

    Phản hồi: 

    Tôi nghĩ thế này, tôi mong tôi sai, nhưng tôi sợ tôi đúng:
    CP sẽ phải trả các khoản nợ này và khác của VNS, vì:
    - CP là chủ sở hữu duy nhất của VNS và đã không cho VNS tuyên bố phá sản, nên VNS hay CP vẫn phải trả nợ bình thường, vì không có lý do pháp lý để hoãn nợ;
    - CP đã báo lãnh cho VNX vay 750tr tức là đã bảo lãnh gián tiếp cả cho các khoản vay của VNS sau đó, dù co ký bảo lãnh hay không;
    - Trong HD vay tiền của VNS có thể không có điều khoản chủ sở hữu trả nợ thay nhưng nhất định có điều khoản Luật áp dụng, và Luật đó nhất định không thể là Luật VN! Và theo Luật nước khác (UK chẳng hạn) thì CP VN phải trả nợ thay VNS là chắc chắn!
    Sự thiếu hiểu biết Luật nước ngoài đã làm VN Airlines phải trả 6trUS thay vì 290kUS đó thôi?
    Tôi lo là vì ngay cả ông Quang A cũng nói CP không nên trả nợ thay VNS thì dựa trên cơ sở gì? Lý trí hay tình yêu đất nước?
    Tôi rất mong tôi sai!

    Phản hồi: 

    Tôi là người ít đọc về quản trị, có thể vì thế mà nay cảm kích với những suy nghĩ của tác giả, phải chăng chúng ta nên có suy nghĩ về một vài luận điểm như:

    ''Tiếp cận vốn dễ dãi cũng đồng thời là tiền đề cho sự quản lý lỏng lẻo. Năng lực quản lý không ra gì trong bối cảnh có một dòng tiền vay quá dễ dãi đã dẫn đến bi kịch hiện nay của Vinashin.''

    Hoặc một thực tế là các chủ nợ đã thẩm định dễ dãi. Điều này chắc chắn là có thật, trong quá trình xét cho vay vốn, chẳng phải ngân hàng hay công ty tài chính nào cũng bám vứu vào các thành tích trong kinh doanh và...''ai bảo lãnh'' đó sao? Thành tích thì không khó, thổi lên thôi, còn ai bảo lãnh:

    ''Cuộc đấu giữa Vinashin và các chủ nợ nước ngoài hiện nay về số tiền 60 triệu USD phải trả đợt đầu tiên là một cuộc đấu khá công bằng. Vinashin đi vay tiền, các chủ nợ nước ngoài (gồm cả đại gia ngân hàng sừng sỏ Standard Chartered Bank) cho vay với những điều khoản thẩm định dễ dãi (có lẽ họ đặt cược vào việc bảo kê của chính phủ Việt Nam cho tập đoàn này)''

    Nói về quan điểm, tôi lại đứng về phe của tác giả, không thể khác được một khi tôi vẫn cổ súy cho cái ''linh hồn doanh nghiệp''. Những năm đầu mở cửa, các tập đoàn tài chính chỉ muốn cho vay trên cơ sở có đỡ đầu của các tập đoàn quốc tế, chẳng quan tâm đến nhà nước Việt nam. Nay biết nhà nước có tiền, họ tuồn vốn vào để kiếm lời, họ phải chịu rủi ro một phần, các doanh nghiệp VN sẽ đứng lên bằng đôi chân của họ, và cuộc đấu giữa họ sẽ công bằng hơn:

    ''Nhiều người thường thổi phồng nguy cơ tài chính Việt Nam bị xuống hạng do việc Vinashin không trả được nợ, sẽ gây khó khăn cho các tập đoàn khác của Việt Nam khi tiếp cận vốn quốc tế. Điều đó đúng, nhưng tôi lại cho rằng đó là mặt tích cực của vấn đề.''

    ''Trước khủng hoảng, họ đặt cược niềm tin vào sự bảo lãnh (dù không có cam kết của chính phủ) của Việt Nam, hay nói cách khác, muốn đặt gánh nặng nợ nần lên vai người Việt Nam, sự dễ dãi của họ, góp phần làm tăng sự tha hóa ở Việt Nam và họ nên bị trả giá về điều đó.''

    ''Việt Nam cần đến những cú sốc như thế này, để dòng vốn đầu tư khi chảy vào Việt Nam sẽ được cân nhắc, được giám sát kỹ và được sử dụng hiệu quả hơn. Và đây chính là mặt tích cực của vấn đề.''

    Về mặt vĩ mô, tác giả đã mang đến cho chúng tôi một cái nhìn khác.

    Phản hồi: 

    [quote=Khach 111]
    ...Vấn đề là ta nhìn cú sốc như là một tai họa bất công xui xẻo, hay là một bài học để học tập cách làm việc tốt hơn. Tiếng Anh có câu: "Problems are only opportunities with thorns in them." Các vấn nạn là cơ hội có gai, chúng tạo cơ hội cho ta, nhưng ta phải gỡ hết gai ra thì mới nắm được cơ hội. Sau cú sốc này nếu các tập đoàn không còn được vay vốn dễ dãi thì phải làm ăn nghiêm chỉnh và phải biết cách làm ra lợi nhận để trả nợ đàng hoàng ngõ hầu được tiếp tục vay vốn làm ăn trong tương lai.[/quote]

    Kể ra thì cú sốc này không cần thiết cho những ai biết dự phòng và cẩn thận .

    Vinashin khai láo, đúng vậy nhưng nếu nhà nước VN (chính phủ và quốc hội) biết tổ chức quản lý tốt, thanh tra tử tế, cơ chế minh bạch thì việc Vinashin khai láo sẽ được phát giác sớm hơn, giảm bớt thua lỗ

    Việc xảy ra như vậy khiến các tập đoàn nhà nước vay mượn vốn sẽ khó khăn và mắc hơn (tiền lời cao vì rủi ro cao) nhưng nếu không thay đổi cơ chế và tổ chức quản lý đúng thì mọi việc sẽ vẫn như cũ sau vài năm ! Lúc trước khai láo lớn, bây giờ khai láo nhỏ. Vinashin sẽ không thua lỗ lớn nhưng cũng chỉ ngáp ngáp đủ sống mà thôi

    Vấn đề là phải làm sao gỡ hết gai ra nếu không thì có sốc vài ba cú nữa thì cũng chứng nào tật nấy

    Phản hồi: 

    Bạn aka bảo chúng ta không cần cú sốc này, dường như ngụ ý rầng chúng ta có toàn quyền tạo ra cú sốc để chấn chỉnh lề lối làm việc, hay có toàn quyền hãm cú sốc lại vì nó không thay đổi chế độ được mà chỉ khiến con cháu ta phải trả nợ oằn vai.

    Thật ra thì chúng ta nào có quyền lực gì trong chuyện này. Chuyện nó đã như thế: Vinashin nợ khẳm mà không trả nổi, các nhà băng thế giới bất tín nhiệm Vinashin & các tập đoàn nhá nước VN, có khả năng sẽ giới hạn cho VN vay tiền và đồng thời tăng lãi suất, v.v. Cú sốc này ngoài quyền hạn của ta, chỉ phải chấp nhận cú sốc mà thôi. Vấn đề là ta nhìn cú sốc như là một tai họa bất công xui xẻo, hay là một bài học để học tập cách làm việc tốt hơn. Tiếng Anh có câu: "Problems are only opportunities with thorns in them." Các vấn nạn là cơ hội có gai, chúng tạo cơ hội cho ta, nhưng ta phải gỡ hết gai ra thì mới nắm được cơ hội. Sau cú sốc này nếu các tập đoàn không còn được vay vốn dễ dãi thì phải làm ăn nghiêm chỉnh và phải biết cách làm ra lợi nhận để trả nợ đàng hoàng ngõ hầu được tiếp tục vay vốn làm ăn trong tương lai.

    Phản hồi: 

    Tôi hoàn toàn không đồng ý với nhận định rằng Việt Nam cần cú sốc này. Cú sốc này không làm chế độ sụp đổ đi để thay bằng một chế độ quản lý tốt hơn, gánh nặng nợ nần này sẽ đè lên đầu người dân VN. Ai trả? Thế hệ trẻ phải trả, con cháu chúng ta phải trả. Tiền bạc nợ nần không phải đem ra để thử, để lấy bài học. Nếu vạy thì cái gọi là đề án khả thi, thẩm tra phê duyệt và quản lý sinh ra để làm gì?

    Phản hồi: 

    Nguyễn Quang A - Không trả nợ thay Vinashin!

    Báo chí đưa tin, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư nói Chính phủ sẽ không hỗ trợ Vinashin trong việc trả nợ. Đấy là một dấu hiệu tốt về việc cứng hóa ràng buộc ngân sách đối với các doanh nghiệp nhà nước.

    Nếu Chính phủ kiên định cứng hóa ràng buộc ngân sách như vậy và buộc các doanh nghiệp Nhà nước phải cạnh tranh lành mạnh trên thị trường trong nước và quốc tế, thì các doanh nghiệp nhà nước cũng có thể hoạt động hiệu quả, và đấy là điều đáng hoan nghênh.

    Các chủ nợ trong và ngoài nước phải tự rút ra bài học cho chính họ. Doanh nghiệp là một pháp nhân, nó đi vay thì nó phải trả. Và nếu nó chưa trả được thì phải tìm cách tái cơ cấu lại nợ cho nó: gia hạn nợ, giảm lãi suất, xóa một phần nợ lãi hay nợ gốc... thậm chí cấp tín dụng mới.

    Còn nếu doanh nghiệp bị phá sản thì các chủ nợ có thể chỉ lấy lại được một phần hay mất trắng toàn bộ khoản đã cho vay tùy thuộc vào các điều khoản vay ghi trong hợp đồng.

    Theo luật ở Việt Nam, cũng gần giống như thông lệ quốc tế, doanh nghiệp làm thủ tục phá sản phải thanh lý các tài sản của mình để lấy tiền trả nợ cho các chủ nợ.

    Nếu bán toàn bộ doanh nghiệp cho chủ khác thì chủ mới phải trả thay, khi đó doanh nghiệp vẫn tồn tại và không có sự phá sản.

    Các chủ nợ gồm: (1) người làm việc (nếu còn nợ lương, bảo hiểm, thưởng...) được ưu tiên cao nhất; (2) nhà nước được ưu tiên thứ hai (đối với các khoản thuế, phí, … chưa nộp); chỉ sau đó mới đến (3) các chủ nợ khác (bất luận khoản vay có được đảm bảo hay không); loại chủ nợ được ưu tiên thấp nhất (4) là cổ đông, chủ sở hữu chỉ được hưởng phần còn lại sau khi đã trả cho ba loại chủ nợ có ưu tiên cao hơn.

    Đối với các khoản nợ của chủ nợ loại ba, cũng có thứ tự ưu tiên khác nhau: từ các khoản vay có đảm bảo (thế chấp), đến các khoản vay tín chấp.

    Với Vinashin, Nhà nước đóng 3 vai khác biệt nhau: (2) chủ nơi có ưu tiên thứ hai với các khoản nộp ngân sách; (3) chủ nợ với tư cách người cho Vinashin vay (thí dụ, 750 triệu USD từ trái phiếu) có ưu tiên loại ba; và (4) chủ nợ có ưu tiên thấp nhất với tư cách người chủ sở hữu. Các vai này của Nhà nước phải tách bạch nhau, không được lẫn lộn. Tất nhiên các khoản Nhà nước đi vay và cho Vinashin vay lại thì Nhà nước phải trả với tư cách con nợ; các khoản mà Nhà nước bảo lãnh cho Vinashin vay Nhà nước cũng phải trả nhưng có mức ưu tiên thấp hơn.

    Nhà nước làm đúng vai trò của mình và không nên nao núng với các sức ép chắc sẽ rất mạnh từ các chủ nợ trong và ngoài nước. Ông Chủ tịch - Tổng giám đốc mới của Vinashin hành xử đối với các khoản nợ đến hạn như được báo chí đưa tin là phù hợp, và nên được ủng hộ.

    Nguyễn Quang A
    Theo Bee.vn